Issuu

Welkom in Amsterdam

De kleurrijke gevels langs de grachten © sborisov/iStock

AANKOMST IN AMSTERDAM 5 WAT U NIET MAG MISSEN 6 HOOGTEPUNTEN VAN MICHELIN 8 AMSTERDAM IN 3 DAGEN 10

De Amsterdamse grachten bij zonsondergang

AANKOMST IN AMSTERDAM

AANKOMST IN AMSTERDAM Met de trein

Met het vliegtuig

VANAF HET CENTRAAL STATION

VANAF SCHIPHOL (AMS)

Het Centraal Station ligt pal in het centrum en is de eindbestemming voor de Thalys en de intercitytreinen uit Brussel. Verbindingen – Een netwerk van trams, metro’s en boten brengt u naar uw bestemming. Te voet – Het centrum van de stad bereikt u het snelst te voet. De Dam ligt slechts op 400 m van het station! Per fiets – De fietsverhuurders wachten u op bij de uitgang van het station. T ’Fietsen’, blz. 17.

SPECIALE TRAMLIJN Dienstregeling: 6.00-0.30 u. Enkel ticket: 1 zone, 1 uur geldig, € 3 (kaartje laten afstempelen bij het instappen en het uitstappen). OV-chipkaart: geldig voor 1 persoon gedurende een of meerdere dagen (vanaf € 7,50). Hiermee kunt u onbeperkt met de tram, bus of metro reizen. Het kaartje wordt geactiveerd bij het eerste gebruik. Te koop bij het VVV-kantoor of bij de automaten aan de metro- en tramhaltes - www.gvb.nl. T ‘Openbaar vervoer’, blz. 23. I amsterdam City Card: toeristenpas (24 uur, 48 uur of 72 uur) met onbeperkt gebruik van het openbaar vervoer. T ‘Bezichtigen’, blz. 16.

De op drie na grootste luchthaven van Europa ligt 18 km ten zuidwesten van het centrum. Info – t 0900 01 41 en 0031 20 794 08 00 uit het buitenland - www. schiphol.com Trein – Naar het Centraal Station, overdag om de 15 min., tussen 1.00 u en 6.00 u om het uur - reistijd: 15 min. € 4,30/enkeltje (+ € 1 voor een papieren ticket) - www.ns.nl (online verkoop). Bus 397 – Amsterdam Airport Express: naar het zuiden en het centrum van Amsterdam (Museumplein, Leidseplein) om de 30-45 min. tussen 6.00 u en 1.00 u - reistijd: ong. 25 min. tot het Leidseplein - € 6/enkeltje. Airport shuttle – Busverbinding tussen de luchthaven en een honderdtal hotels in het centrum, elke 30 min. tussen 6.00 u en 21.00 u - € 17/enkeltje of € 27/H/T - www.schipholhotelshuttle.nl. Taxi – Ong. € 45 voor een rit naar het centrum. Afhankelijk van de verkeersdrukte duurt de rit 25 tot 50 min.

Met de bus Amstelstation (Julianaplein 5 - t (020) 560 87 88/88 07 61 700), halteplaats van de Eurolinesbussen. De metro (é 51, 53 en 54) brengt u naar het Centraal Station. De OUIBUSSEN komen aan bij het Sloterdijk Station (t 0900 0401 625). Het centrum bereikt u met de trein, de metro (é 50) of de tram (‘ 12).

WELKOM IN AMSTERDAM

WAT U NIET MAG MISSEN Onze favoriete ‘mooiste plekjes’

Rijksmuseumaaa Vouwkaart B6 - T blz. 78

De Zuidelijke Grachtenaaa Vouwkaart BCD5 - T blz. 61

Begijnhofaaa Vouwkaart C4 - T blz. 45

Van Gogh Museumaaa Vouwkaart B6 - T blz. 81

WAT U NIET MAG MISSEN

Frans Hals Museumaaa (in Haarlem) - T blz. 109

Stedelijk Museumaaa Vouwkaart B6 - T blz. 82

8 7

De Jordaanaa Vouwkaart B2-4 - T blz. 70

Anne Frank Huisaa Vouwkaart B3 - T blz. 54

Artis Royal Zooa Vouwkaart F5 - T blz. 96

WELKOM IN AMSTERDAM

HOOGTEPUNTEN VAN MICHELIN Ü Een regenachtige dag? Bewonder de werken van Van Gogh voor u kennismaakt met de kunstenaars van de 20ste-21ste eeuw onder de ‘badkuip’ van het Stedelijk Museum. Keer dan terug in de tijd in de gangen van het Rijksmuseum. T blz. 82. Ü Een keuze maken uit de vele wisselende tentoonstellingen. Dat kan in het schitterende interieur van de Nieuwe Kerk (T blz. 40), het FOAM (T blz. 67) voor liefhebbers van fotografie, de Hermitage (T blz. 92), of op talloze andere locaties.

Uitzicht op het NEMO van Renzo Piano

Ü Op weg gaan voor een lange reis … zonder Amsterdam te verlaten. Vaar over de verschillende wereldzeeën in het Scheepvaartmuseum (T blz. 101) en verken dan de stad langs de vele grachten (T blz. 151). Ü Het IJ oversteken aan boord van een pendelboot naar het Eye Filmmuseum en de A’dam Toren voor het schitterende uitzicht. Geniet van een pauze in de arty wijk van de vroegere scheepswerven, NDSM. T blz. 104. Ü Een groen stukje Amsterdam ontdekken in de Hortus Botanicus, een plantentuin uit de 17de eeuw. Rust vervolgens even uit in de oranjerie. T blz. 94. Ü Lekker en gezond lunchen (soep, quiche, salades) in een van de vele hippe kroegen. Proef de lokale specialiteiten – maatjes, gerookte paling, appeltaart – en verwen uw smaakpapillen met een lekkere, Indonesische rijsttafel of een Surinaamse pindasoep. T blz. 116. Ü Een voetbalwedstrijd van Ajax bijwonen in de ArenA – indien mogelijk tijdens een historische topper tegen Feyenoord Rotterdam of PSV Eindhoven. T blz. 166. Ü Een aperitief nemen in een oud proeflokaal in Amsterdam of op de Grote Markt van Haarlem, het bruisende hart van de stad. Bij mooi weer zetten alle etablissementen hun terras klaar! T blz. 106. Ü Geef uw ogen goed de kost tijdens een wandeling langs de grachten of

HOOGTEPUNTEN VAN MICHELIN

Op Koningsdag (27 april) worden her en der braderieën en zolderopruimingen gehouden.

in de straten buiten het centrum en leer iets over de levenskunst van de Amsterdammers. Miniterrassen, minituinen (vaak op het water), prachtige interieurs … T blz. 158. Ü Weerstaan aan de koortsachtige sfeer van 27 april, Koningsdag en tegelijk een feest voor zolderopruimingen. Uren en uren kunt u rondlopen in de Amsterdamse winkels, klassiek of verrassend, ultrachic of vintage. Denk ook aan de vele markten in de verschillende wijken (Jordaan, De Pijp, Nieuwmarkt, Waterlooplein …). T blz. 130. Ü Uitgaan! Zowel overdag als ‘s avonds worden her en der festivals georganiseerd, op het kanaal, in een oud pakhuis of ... op het strand. T blz. 139.

Ü Te voet of per fiets het innoverende urbanisatieproject van het Oosterdok en de eilanden van Zeeburg ontdekken (T blz. 99). Houd een verplichte koffiepauze in Hotel Lloyd. Zin in meer? Trek dan naar het Westerdok (T blz. 76) voor het museum Het Schip, de gebouwen van de Amsterdamse School en de Westergasfabriek.

WELKOM IN AMSTERDAM

AMSTERDAM IN 3 DAGEN De eerste dag

3 Ochtend Begin uw bezoek op de Dama (blz. 38), het ‘centrum van het centrum’, met daaromheen het Koninklijk Paleisa, de Nieuwe Kerkaa (een absolute aanrader!) en de Beurs van Berlagea. Loop langs de Singel naar het charmante begijnhofaaa (blz. 45) en het Amsterdam Museumaa (blz. 42), dat over de geschiedenis van de stad vertelt. 3 Lunchtijd Ontdek de ‘Hollandse lunch’ in een van de kroegen rond het Spui (blz. 44). 3 Na de middag Kuier door de Rosse Buurtaa (blz. 48), waar langs grachten en steegjes architecturale pareltjes staan (Oude Kerka), naast ontelbaar veel kroegen en de beroemde ramen met neonverlichting. Loop via de Nieuwmarkt en de Sint-Antoniesbreestraat, naar het Rembrandthuisaa (blz. 90) en het bijzonder interessante Joods Historisch Museumaa (blz. 91). 3 Avond Dineer op de Nieuwmarkt of rond het Muntplein en verken vervolgens de grachten onder het schijnsel van de maan, te voet of per boot.

De tweede dag 3 Ochtend Loop kriskras langs de Zuidelijke Grachtenaaa op zoek naar de prachtige grachtenpanden met topgevels.

In de musea Van Loona (blz. 66) en Willet-Holthuysena (blz. 65) ontdekt u de interieurs van de rijke koopmanshuizen uit de 17de-18de eeuw. Terwijl u een blik werpt op de etalages van de antiekzaken langs de Nieuwe Spiegelgracht, bereikt u de Museumwijkaaa (blz. 78). Ontdek het allerbeste van de kunst uit de 20ste-21ste eeuw in het Stedelijk Museumaaa (blz. 82). 3 Lunchtijd Lunch in een van de cafetaria’s in de musea of in de buurt, of beter nog, in het Vonderpark als het weer dat toelaat. 3 Na de middag Raap alle moed bij elkaar en wacht

1 DAG EXTRA Op minder dan 20 km van Amsterdam (ongeveer 15 min. per trein) bevindt zich de charmante stad Haarlemaa (blz. 106), die beslist een bezoekje waard is. Het is de historische hoofdstad van het graafschap Noord-Holland en de moderne hoofdstad van de bloembollen (blz. 162). De bezoekers wachten hier heel wat verrassingen: de mooie Grote Markt a, een opmerkelijk geheel van oude panden en grachten, het schitterende Frans Hals Museum aaa … om nog maar te zwijgen van de aangename, losse sfeer.

AMSTERDAM IN 3 DAGEN

De derde dag 3 Ochtend Besteed de ochtend aan de grachten in het westen van de stad en de wijk Jordaanaa (blz. 70): cafés, alle mogelijke winkels en een levensstijl die menig bezoeker jaloers maakt. Een bezoek aan het Anne Frank Huisaa (blz. 54) dringt zich op voordat u gaat gevels kijken langs de Brouwersgrachtaa (blz. 73). 3 Lunchtijd Lunch in de buurt van de Noordermarkt of in de Haarlemmerstraat en Haarlemmerdijk, drukke straten met tal van aangename adresjes. 3 Na de middag Scheep in ten noorden van Het IJ en ontdek het Eye Filmmuseumaa (blz. 104) en het NDSM, de voormalige havenwijk die omgevormd werd tot een hippe en creatieve buurt (blz. 105), of huur een fiets voor een tocht ‘tussen geschiedenis en urbanisatie’ langs de dokkena (blz. 99) en de eilanden van Zeeburg – Java-eilanda, KNSM-eiland

geduldig in de rij aan het Van Goghmuseumaaa (blz. 81), dat is de prijs die u moet betalen om De Zonnebloemen te bewonderen. Tijdens de avondopening op vrijdag is er wat minder volk. Misschien geeft u de voorkeur aan het Rijksmuseumaaa (blz. 78) met de zalen gewijd aan de meesterwerken uit de Nederlandse schilderkunst, de ex-kolonies en de Aziatische kunst. 3 Avond Eindig uw dag in de kosmopolitische wijk De Pijp (blz. 87) en ontdek Surinaamse, Indonesische, Turkse en andere smaken.

Grachtenpanden uit de 21ste eeuw op Java-eiland

(blz. 102). Op het programma: het Scheepvaartmuseumaa (blz. 101) en het architectuurlaboratorium van het Oostelijk Havengebieda. Verwen uzelf met een koffiepauze in Hotel Lloyd (blz. 146). Wie niet zo van hedendaagse architectuur houdt, trekt naar de wijk Plantagea (blz. 94), met zijn plantentuin, de Artis Zooa (blz. 96) en het indrukwekkende Tropenmuseumaa (blz. 97). 3 Avond Een rock-, jazz- of klassiek concert meepikken kan op mythische plekken, maar ook electromuziek of een opvoering behoren tot de mogelijkheden. Amsterdam leeft en iedere bezoeker vindt beslist wat naar zijn gading!

BESTEMMING AMSTERDAM

DE REIS VOORBEREIDEN Formaliteiten Een nationale identiteitskaart of geldige reispas volstaat voor reizigers met de Belgische nationaliteit. Dat geldt ook voor kinderen. Minderjarigen die alleen reizen, nemen best een schriftelijke toestemming van de ouders of voogd mee. Dit bewijs moet door de gemeentediensten van de woonplaats worden gelegaliseerd. Reizigers die niet de Belgische nationaliteit hebben, nemen best vooraf contact op met de ambassade van Nederland in België (www. nederlandseambassade.be). 14

Geldzaken In Nederland betaalt u in euro. De belangrijkste internationale creditcards worden door bijna alle geldautomaten en in vrijwel alle winkels, hotels en restaurants geaccepteerd (sommige uitbaters rekenen daarvoor extra kosten). Enkele kleinere guesthouses vragen contant te betalen. Reischeques kunnen omgewisseld worden in een van de vele banken en wisselkantoren rond het station, maar dit is een verre van handig betaalmiddel en niet echt aangeraden. Geld opnemen kan aan de geldautomaten. T ‘Banken’, blz. 16. Budget en kortingen – De kosten voor overnachtingen en eten in restaurants kunnen nogal oplopen. Speciale aanbiedingen en kortingkaarten kunnen de uitgaven wat drukken. T ‘Bezichtigen’, blz. 16 en ‘Openbaar vervoer’, blz. 23.

Studenten kunnen gebruikmaken van hun ISIC-kaart om te genieten van extra kortingen. Meer informatie op www. isic.nl.

Met de bus Vanuit België worden bussen ingezet door de maatschappij Eurolines. In Brussel vertrekken de bussen vanaf het Noordstation. Meer inlichtingen: Eurolines – t 02 274 13 50 of www. eurolines.be Kantoor in Amsterdam: Amsterdam Rokin (Rokin 38) en Amsterdam Duivendrecht (Stationsplein 3 1115 BZ) - t (020) 560 87 88 OUIBUS – Deze bussen, ingezet door de Franse spoorwegen (SNCF), rijden eveneens naar Amsterdam vanuit Brussel en Antwerpen. Inlichtingen op be.ouibus. com/nl-be. Een rit van Brussel naar Amsterdam kost ongeveer € 11.

Met de trein Dit is wellicht de eenvoudigste en de snelste wijze om naar Amsterdam te reizen! Reserveer ruim op tijd om van gunstiger tarieven te genieten. Vanaf Brussel-Zuid vertrekt enkele keren per dag een Thalys (hst) naar Amsterdam via Antwerpen, Rotterdam en Den Haag. Met de opening van de hogesnelheidslijn tussen Brussel en Amsterdam duurt de reis vanuit Brussel 1.15 uur. Voor meer informatie en reserveringen kunt u terecht bij het callcenter van Thalys op het nummer t 070 66 77 88. Meer inlichtingen zijn ook te vinden op de

DE REIS VOORBEREIDEN

website www.thalys.com. Ga bij de NMBS zeker na of u kunt genieten van speciale kortingen. Daarnaast is er ook een gewone intercitytreinverbinding tussen enkele Belgische steden en Amsterdam. NMBS – Belgische spoorwegen, t 02 528 28 28 of www.belgiantrain.be Thalys – t 02 528 28 28 of www.thalys.com NS – Nederlandse Spoorwegen, t 0900 92 96 (enkel in Nederland) of www.ns.nl

bureau is niet geopend voor het publiek, maar verzendt brochures op verzoek. In België – Louizalaan 89 - 1050 Brussel 5 - t 02 543 08 00 contactbe@holland.com. Algemeen Nederlands Verbond – Gallaitstraat 86 - 1030 Brussel t 02 241 31 64 - www.anv.nl Belgisch-Nederlandse vereniging voor de bevordering van de Nederlandse taal en de Vlaamse en Nederlandse culturele integratie.

Met het vliegtuig

TOERISTENBUREAUS I AMSTERDAM

De vliegtuigen landen op de luchthaven Schiphol (T ‘Met het vliegtuig’, blz. 5).

REGULIERE MAATSCHAPPIJEN

KLM – Vluchten met vertrek vanuit Brussel - t 0 892 702 608 (€ 0,34/ min.) - www.klm.com.

Seizoenen Amsterdam ligt onder invloed van een gematigd zeeklimaat. De lente en de zomer zijn ongetwijfeld de beste seizoenen voor een bezoekje aan de stad, maar houd in juli en augustus wel rekening met lange wachttijden bij de verscheidene musea. In april en in mei schitteren de kleurrijke bollenvelden ten zuiden van Haarlem in al hun pracht. De herfst is vaak regenachtig. Kerstmis in Amsterdam is weliswaar een romantische bedoening, maar net als met Pasen en Koningsdag (27 april) is het er dan vrij druk.

Toeristische informatie Nederlands Toeristenbureau – www. holland.com. Het Nederlands Toeristen-

t 31 (020) 702 6000  Alle kantoren van I amsterdam bieden documentatie aan (stadskaarten, gidsen ...). U kunt er terecht voor de I amsterdam City Card (T blz. 16), geleide bezoeken, uitstapjes en hotelreserveringen. Visitor Centre Schiphol Plaza – luchthaven, aankomsthall 2 - dag. 7.00-22.00 u. Visitor Centre Stationsplein – Stationsplein 10 - tegenover het Centraal Station - dag. 9.00-19.00 u. I amsterdam Store – onder het station, galerie nord/IJ-Hal - ma.-wo. 8.0019.00 u, do.-za. 8.00-20.00 u, zo. 10.0018.00 u. Aangenaam en handig.

WEBSITES www.iamsterdam.com – Opmerkelijke website van het VVV-kantoor van Amsterdam. Heel uitgebreid. www.amsterdam.info – algemene en praktische informatie. www.amsterdamhotspots.nl – Alles over de populairste plekjes. T ‘Internet’, blz. 19.

BESTEMMING AMSTERDAM

PRAKTISCHE INFO Adressen De straten langs de kanalen zijn altijd genummerd vertrekkende vanaf het Centraal Station en steeds tegen de klok in.

Ambassades

Het merendeel van de ambassades is in Den Haag. Ambassade van België in Den Haag – Johan Van Oldenbarneveltlaan 11 t (070) 312 34 56 - www.diplomatie. belgium.be Consulaat in Amsterdam – Dijsselhofplantsoen 7 - t (020) 570 56 20.

I amsterdam City Card – www.iamster dam.com. Deze kaart met chip is 24 uur (€ 59), 48 uur (€ 74), 72 uur (€ 87) of 96 uur (€ 98) geldig en geeft toegang tot de voornaamste musea. Daarnaast kunt u ook onbeperkt gebruikmaken van het openbaar vervoer van de GVB (T ‘Openbaar vervoer’, blz. 23), u hebt recht op een rondvaart van een uur en op verschillende kortingen. Ze wordt verkocht in de VVV-kantoren, in sommige hotels en bij de GVB-kantoren. Holland Pass – nl.hollandpass.com. Deze pas is geldig in Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht en bestaat in drie ‘formaten’ (€ 40, € 50,

Apotheek Openingstijden – Ma.-vr. 8.30-17.30 u. De wachtdienst staat aangegeven. Er bestaan ook drogisten met ruimere openingstijden. Zij verkopen medicijnen die zonder voorschrift verkrijgbaar zijn.

Banken Openingstijden – Ma. 13.00-17.00 u, di.-vr. 9.00-17.00 u. De wisselkantoren GWK (Centraal Station) zijn tijdens het weekend geopend.

Bezichtigen Verschillende kaarten, speciaal bestemd voor toeristen, zorgen ervoor dat u een aardige duit kunt besparen, vooral op de toegangsprijs van bezienswaardigheden en musea.

NOODNUMMERS Internationaal noodnummer: t 112 Medische urgentie: t (020) 555 55 55 Dokter 24u/24: t (020) 592 34 34/(020) 427 50 11 Apotheek 24u/24: t (020) 694 87 09 SOS tandarts: t 0 900 821 22 30 Toeristische bijstand: t (020) 625 32 46 Verlies bankpas: Belgische reizigers - alle kaarten: t + 32 70 344 344; Nederlandse reizigers - alle creditcards: t + 31 88 3855372 (Bankpassen Meldcentrale)

PRAKTISCHE INFO

Het Rijksmuseum aan het Museumplein, een must voor wie Amsterdam bezoekt

€ 75), afhankelijk van de bezoeken die u inplant (een of meer musea enz.). U hebt recht op kortingen op musea, attracties, openbaar vervoer. Sommige bezienswaardigheden zijn zelfs gratis en u hebt ook recht op een rondvaart op de grachten. Museumplein Ticket – € 95 (1 jaar geldig) voor onbeperkte toegang, zonder wachtrijen, in de drie musea van het Museumplein en een concert in het Concertgebouw. Te koop in het Concertgebouw, in sommige duurdere hotels (Hilton, Andaz …) en in de drie musea (T ‘De museumwijk’, blz. 78).

Elektriciteit Zelfde eigenschappen als in België: 220 V en stekkers met ronde pinnen.

Feestdagen 1 januari: Nieuwjaarsdag. Maart-april: Goede Vrijdag, eerste en tweede paasdag. 27 april: Koningsdag. 5 mei: Bevrijdingsdag. Mei-juni: Hemelvaartsdag, eerste en tweede pinksterdag. 25-26 december: Eerste en tweede kerstdag.

Fietsen Beleef Amsterdam als een echte Amsterdammer! De fiets is het snelste, het zuinigste en het aangenaamste vervoermiddel in de stad. Het centrum is volledig vlak, is zo’n 5 km lang en in de stad werd zo’n 500 km

AMSTERDAM BEZICHTIGEN

HET HISTORISCH CENTRUMaaa Geografisch gezien komt deze wijk overeen met de 16de-eeuwse stad, voor de aanleg van de grote grachten in het westen. Hier ontscheepten de zeelieden die blij waren na een lange reis terug voet aan wal te zetten. Tegenwoordig hebben toeristen hun plaats ingenomen en worden zij op hun beurt bekoord door de Dam, waar de eerste dijk werd aangelegd en die nu het kloppende hart van de stad is geworden. Misschien een tikkeltje te toeristisch en te commercieel? Ongetwijfeld voor de inwoners die de charme van hun wijk zien verloren gaan, maar dwaal even af langs een of andere gracht of open de deur van een typische bruine kroeg en u herontdekt beslist de magie van de Gouden Eeuw.

3 Bereikbaarheid: vanaf het Centraal Station (treinen, ferry’s, metro) doorkruisen trams het historisch centrum in zuidelijke richting: ‘ 1, 2, 5 via het Spui en ‘ 4, 9, 14, 16 via de Dam en het Rokin. Detailkaart van de wijk blz. 36-37. Uitneembare vouwkaart C3-4, D2-4. 3 Aanrader: besteed niet alleen aandacht aan deze wijk. Er is nog zoveel meer te zien! Om de grote drukte te vermijden, bezoekt u dit stadsdeel best ‘s ochtends of door de week. De Nieuwe Zijde, die hier staat beschreven, omvat het westen van het historisch centrum en werd van de Oude Zijde (T blz. 48) gescheiden door de Amstel.

Centraal Station Vouwkaart D2 Het Centraal Station werd tussen 1881 en 1889 gebouwd op drie kunstmatig aangelegde eilanden in het IJ, op de plaats waar voordien de haven lag. Het is vaak het eerste wat u ziet wanneer u de stad bezoekt. De architecten Adolf Leonard van Gendt (1835-1901) en Pierre Cuypers (1827-1921) leverden een gigantisch neorenaissancistisch bouwwerk op uit rode en witte baksteen

en dat rust op 8700 heipalen. Naast een druk spoorwegstation bevat het gebouw ook een aanlegkade voor veerboten, een metrostation en een tramhalte. Hier loopt ook de nieuwe metrolijn Noord-Zuid, die het noorden van de stad verbindt met het zuiden. Na een bezoekje aan de belle-époquebrasserie Eerste Klas (op perron 2B) verlaat u het station langs het Stationsplein, dat bruist onder een voortdurend komen en gaan van reizigers.

Damrak Vouwkaart D2-3 Het Damrak, de vroegere voorhaven, werd in 1672 bijna volledig opgevuld

Het Damrak, de vroegere voorhaven van de stad

Lel ie

gra c

Huis met de Hoofden

He ren

s tr aa t

Groenland Pakhuizen

Hofje Van Brienen

100 m

ur gw a

]

Magna Plaza

De Dolphijn

Bla uw b

Multatuli Museum

Ro om Str olen . -

Nicola

Nieuwe Kerk

m m er

Pr in s

]

ijds N ieuwez Armsteeg 4

]

Nieuwstr.

NIEUWE ZIJDE

Dirk van Hasseltssteeg

Beursplein

]

] ]

al w rg Sex Museum bu JacobSint r sstraat Venus Tempel o

at ra ist

u Sp

estra

Nieuwe of Ronde Lutherse Kerk

gb a

eW es ak gb

Dr oo

asstraat

Nieuwe

]]

Sint

rl e

K o gg

Ha a

Brou wers grac ht

HISTORISCH CENTRUM

s en

gra c

Ke ize

rsg r

ach t

rac h

He re

rac h

He re

Pri n

erengracht

Sin

gra ch

He reng He ren rac re gra ht ngr ac h ch t t

ge l

Sp u

e Sin g

ist ra at

sV o

mar kt

kt Stromar

ren He

l Ou Sing de el N ieu ws tr.

w eu Ni

ra k

Sin g

Vo s ez ijd we nd ijk Ni eu

or b u rg w

Nieu we zijd

ra k Da m

]

Beurs van Berlage

] Oude Kerk OUDE ZIJDE

]]

Erotic Museum

He Hua Tempel

57 Red Light 12 Secrets

] ]

Ons' Lieve Heer op Solder

Schreierstoren

Centraalstation

Sint Nicolaaskerk

rikkade Prins Hend

front

Stationsplein

Amsterdam Centraal Station

Huis Leeuwenburg

ekerksplein ud

He n

at tra

Da m W ar m

oe ss

Ni e

Zee dijk

ra k Da m

ds l

wa l rg bu Vo or

ad e r se k

Wa a l st B a B eeg nt inn am e m n Jo Nie erst nk uw r. er e eg st

Geld e

ijk

e r se k ad

nd we

ad e

eu Ni

r se k

e ad Geld e

erdokstra -

me W aal

ikk

ijk ed Ze

Krom

n ve Ha

drik ka d e Hen ins Pr

H Hoaar ut lem tu m in er en

AMSTERDAM BEZICHTIGEN

Zee

g Sin

]

Amsterdam Museum

Het Lieverdje

] Ka lv er st ra at

]

le oe

Munttoren

]

tr. ns 5

Tuschinski Theater

Am stel

Muntplein

Nie

]

55 Rusla nd Slijks traat

] Oudemanhuispoort

eD uw

Allard Pierson Museum

Ou de zid s

Prinsenhof

Huis aan de Drie Grachten

Grim burgwal

]

Muntpl e

Bloemenmarkt

Si ngel

Schuttersgalerij Spui

Heilige Stede

]

grac h

Amstelstraat

Am s

te l

] ]

Bla u w

br u

Nationale Opera en Ballet

Mozes en

ns ha s Sc an de u O sc h de

Wa Aäronkerk te r loo ple in

Rembrandthuis

Stadhuis

Zuiderkerk

Za n Str.d-

R aam

]

Am stel

Amstel

] StaalStr.

Oost-Indisch Huis

]

mm n Jo Nie erst nk uw r. er e eg s tr . Mo Re Jo Nie Sin n c n 4 5 t Ja nk u ik ht Nationaal w Blo Str. enn ss R i N i e e rs t tr a e ds Monument dd uw traa at t er e De Waag Z st Ko ak Bo De Wildeman Nieuwmarkt 26 ni slo om ng o s s t je ss tr. lo Ko ot 2 The Hash est r Nieuwmarkt aat Marihuana & Hemp Museum Pie Ko K Kleine 33Jacob ter ni o r t sz st ng e Trippenhuis r. ss Oud tr. eH oog str. m o Trippenhuis

Nes

The Amsterdam 1 Dungeon

]]

BEGIJNHOF

16 RK Dekenaat Amsterdam 22

Oude Lutherse Kerk

g Sin

gr ac

41 14

e Jonngsteeg le Ro e

Madame Tussauds Amsterdam

k Ro

t ar k

Spui

]]] ]] ]

Singel

Dam

He r

r. gst

Vrankrijk

]

Spuistra at

Koninklijk Paleis

e Oud in ok

r Tu

n u li Be

Singe l

isstra at

Nie Vo o u wezijds r b urgwal

Raadhu

Rokin

Herengr

Herengracht

urg w

ijds Voo rb

Nieuw

traat Kalv ers

Rokin

Nes

Ou de zij

Tempel

Ou burg

Vo o

al urg w Klo ven ier sb

Geld e

Vo o

de wa z ij l ds

Ac ht erb

ur gw al

rac ht Gr oe ne ng

Kalverstraat

st r a

ra Antoniesbree st

Ve rve rs

Sint

ne n

r se k

ge w

st a

ssloo t

B oo m

Zeedijk

rlo op le

stra Dijk

Zw a

at Zw b u r g a n en wal bu rgw al

e r.

we Nieugracht n Here

Joods Historisch Museum

Waterlooplein

Wa te

Plaza

HET HISTORISCH CENTRUM

AMSTERDAM BEZICHTIGEN

]] ]] ]] ]] ]] ]] ]

UIT ETEN Bistro Berlage . . . . . . . . . . . . . . 34 Café Bern. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 De Bakkerswinkel. . . . . . . . . . . 18 d’Vijff Vlieghen . . . . . . . . . . . . . 62 Frenzi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71 Gartine. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 Haesje Claes. . . . . . . . . . . . . . . . 36 Humphrey’s . . . . . . . . . . . . . . . . 40 Kantjil & de Tijger. . . . . . . . . . . 41 Kapitein Zeppos . . . . . . . . . . . . 42 Latei . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 Lucius. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 Sie Joe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57

IETS DRINKEN Bubbles and Wines . . . . . . . . . Café ’t Mandje . . . . . . . . . . . . . . Dampkring . . . . . . . . . . . . . . . . . De Bekeerde Suster. . . . . . . . . De Drie Fleschjes . . . . . . . . . . . De Engelbewaarder . . . . . . . . De Jaren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . De Koffie Salon . . . . . . . . . . . . . In de Olofspoort . . . . . . . . . . . . In de Wildeman. . . . . . . . . . . . . In’t Aepjen . . . . . . . . . . . . . . . . .

]] ]] ]] ]] ]] ] ] 33 12 6 2 4 9 5 11 1 10 13

WINKELEN Amsterdam Cheese Deli . . . . 57

voor de aanleg van de drukke verkeersader tussen het Centraal Station en de Dam. Van de oorspronkelijke gracht is enkel nog een klein bekken over waar de rondvaartboten zijn aangemeerd. De straat met tal van souvenirwinkeltjes en cafés is nog weinig aantrekkelijk, met uitzondering dan van de Beurs van Berlage aan de oostzijde van de laan.

Beurs van Berlage a Vouwkaart C3 – Damrak 243 - t (020) 530 41 41 - www.beursvanberlage. com - enkel geopend tijdens tentoonstellingen en concerten - rondleiding mogelijk na reservering. Achter de sobere, rode bakstenen gevel uit 1903 schuilt een meesterwerk in art nouveau en Arts & Crafts van Hendrik Petrus Berlage (T ‘Architectuur’, blz. 160), die functionaliteit hoog in het vaandel droeg en een pioniersrol vervulde voor de moderne Nederlandse architectuur. Hij realiseerde hier een totaalpakket, een perfect huwelijk tussen architectuur, schilderkunst,

]] ]] ]] ]] ]] ] ]]

Athenaeum Boekhandel . . . . 14 Condomerie. . . . . . . . . . . . . . . . 12 Copa Football Store. . . . . . . . . 9 Droog Design . . . . . . . . . . . . . . 6 Joe’s Vliegerwinkel. . . . . . . . . . 11 Locals . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 Oud Amsterdam. . . . . . . . . . . . 4 Oudemanhuispoort . . . . . . . . 15 P.G.C. Hajenius. . . . . . . . . . . . . . 16 United Nude . . . . . . . . . . . . . . . 7 Wonder Wood . . . . . . . . . . . . . . “55 UITGAAN Frascati. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 Supper Club. . . . . . . . . . . . . . . . 2

beeldhouwkunst en poëzie (kernspreuken op de gevel en op de toren), zoals de Grote Zaal met haar overdekte galerijen. Sinds 1987 wordt het gebouw gebruikt als cultureel centrum. Nu worden er grote tentoonstellingen, conferenties, concerten en enkele nationale evenementen gehouden, zoals in 2002 het koninklijke huwelijk. De Amsterdamse beurs (AEX) opent zijn deuren voor het publiek en organiseert een rondleiding waarbij u een kijkje neemt achter de schermen en meer verneemt over de geschiedenis van de handel in de Nederlanden (The AEX Experience - Beursplein 5 t (020) 721 43 33 - www.aex.nl - wo. 11.00 u (1ste wo. van de maand), enkel mits u reserveert - € 7,50).

Dam a Vouwkaart C3 Hier bevinden we ons in het geografisch en historisch centrum van de stad. Het voornaamste plein van Amsterdam ligt op het kruispunt van twee grote verkeersaders: het Damrak

HET HISTORISCH CENTRUM

Het Koninklijk paleis op de Dam, gebouwd in classicistische stijl

(T blz. 34) en het Rokin (T blz. 42), op de plaats van de dam in de Amstel. Sinds de aanleg van het plein, waar vroeger de centrale markt werd gehouden, is het altijd het decor geweest van volksfeesten en allerhande manifestaties. In de jaren zestig van de vorige

eeuw was het plein het trefpunt van de hippies; nu worden er tal van evenementen georganiseerd en is het een trekpleister waar zowel de plaatselijke jeugd als de vermoeide toeristen even komen verpozen. Het Koninklijk Paleis en de Nieuwe Kerk (T zie verder) zijn

HET MIRAKEL VAN AMSTERDAM Op 15 maart 1345 braakt een stervende man in een huisje bij het Rokin de heilige hostie uit nadat hem de ziekencommunie was gegeven. Het braaksel, inclusief de heilige hostie, kwam in het haardvuur terecht, maar de volgende ochtend bleek dat de hostie ongeschonden uit het vuur tevoorschijn kwam. Algauw stroomden de pelgrims toe en droegen, naar men zegt, bij tot de welvaart van de stad. Jaarlijks wordt het mirakel herdacht tijdens De Stille Omgang, in de nacht van zaterdag op zondag, na 15 maart. T ‘Amsterdam Museum’, blz. 42, en ‘Engelse Kerk’, blz. 47.

DE BESTE ADRESSEN

UIT ETEN

116

Wie met een klein budget reist, zal zijn maag kunnen vullen in het historisch centrum waar tal van eettentjes te vinden zijn. Of ga even langs bij een van de vele viskraampjes op de bruggen, of probeer de Indonesische keuken. Voor een lichte, gezellige lunch kunt u terecht in de eetcafés (soep, salades, taartjes) in de wijken buiten het centrum, zoals de Jordaan. Een copieus lokaal ontbijt kan u al snel ‘bezighouden’ tot het diner, of toch zeker tot het aperitief, een onmisbaar plaatselijk ritueel. Sommige restaurants hebben ‘s middags een lichte kaart, maar de meeste zijn pas ‘s avonds geopend. Vergeet vooral niet vooraf te reserveren. Voor de lunch geven we dus eerder de voorkeur aan een gezellige kroeg waar u ook terechtkunt voor een salade, soep, pasta of broodje. Meer praktische informatie vindt u onder Uit eten (T blz. 26) en in het hoofdstuk dat enkele specialiteiten opsomt (T blz. 167). T Onderstaande adresjes vindt u terug op de uitneembare vouwkaart aan de binnenzijde van het omslag: zoek het overeenkomstige nummer (bv. ā). De aanwijzingen in het rood verwijzen eveneens naar deze vouwkaart.

Historisch centrum en Rosse Buurt Detailkaart van de wijk blz. 36-37

MINDER DAN € 10 Ņ Latei – D3 - Zeedijk 143 - é Nieuwmarkt - t (020) 625 74 85 - www. latei.net - 8.00-18.00 u, do.-vr. 8.00-

22.00 u, za. 9.00-22.00 u, zo. 10.0018.00 u. Aangenaam café annex curiosazaak met lekkere gebakjes, soep of broodjes en Indonesische gerechten (’s avonds tijdens het weekend) die u kunt proeven te midden van een wirwar aan snuisterijen uit de periode 19601970 die te koop worden aangeboden. Ŕ Sie Joe – C3 - Gravenstraat 24A ‘ 1, 2, 5 - t (020) 624 18 30 - www. siejoe.com - ma.-za. 12.00-20.00 u - zo. gesl. - gerechten ca. € 10. Aan de voet van de Nieuwe Kerk ligt een pretentieloos, Indonesisch eethuis. De kaart is beperkt maar voldoende, met keuze uit noedel-, rijst- en satégerechten.

TUSSEN € 10 EN € 25 Ģ Gartine – C4 - Taksteeg 7 - ‘ 4, 9, 14, 16, 24, 25 - t (020) 320 41 32 www.gartine.nl - wo.-zo. 10.00-18.00 u gerechten ca. € 10 - menu € 17,50/25. Wat een contrast met de naburige, rumoerige Kalverstraat! In dit mooie, ouderwetse theehuis kunt u genieten van allerlei gebakjes en uitstekende bioproducten, geteeld in de moestuin van de eigenaars. Ę De Bakkerswinkel – D3 - Warmoesstraat 69 - ‘ 4, 5 - t (020) 489 80 00 - www.debakkerswinkel.nl ma.-vr. 8.00-17.30 u, za. en zo. 9.0018.00 u. Leuk etablissement waar de bezoeker maar moeilijk het buffet van taarten en broodjes kan weerstaan. De confituur is er overheerlijk! Andere adresjes: Warmoesstraat 133, Roelof Hartstraat 68 en Regulateurshuis 1 (bij de ophaalbrug).

UIT ETEN

Kapitein Zeppos in het fleurige steegje Gebed Zonder End

Ħ Café Bern – D3 - Nieuwmarkt 9 é Nieuwmarkt - t (020) 622 00 34 ; - 16.00-1.00 u (de keuken sluit om 23.00 u). In deze ongedwongen bruine kroeg, die zo weggeplukt lijkt uit een schilderij van Jan Steen, kunt u kiezen tussen kaasfondue en vleesfondue. Reserveer vooraf! ł Kapitein Zeppos – C4 - Gebed Zonder End 5 - ‘ 4, 9, 14, 16, 24, 25 t (020) 624 20 57 - www.zeppos.nl 11.00-1.00 u, vr.-za. 11.00-3.00 u, zo. 12.00-1.00 u - gerechten € 14,50/ 26,50. Dit restaurant, verborgen in een steegje, lijkt wel een danstent. Het kreeg de naam van een Belgische televisieheld uit de jaren zestig. ’s Middags krijgt u er broodjes, ’s avonds een meer uitgebreide maaltijd.

TUSSEN € 25 EN € 40

Ĵ Bistro Berlage – C3 - Beursplein 1 é Centraal Station - t (020) 530 41 46 - bistroberlage.nl - di.-za. 10.00-

22.00 u, zo. 11.00-22.00 u, ma. 10.0018.00 u - menu € 29,50. Het grote café van de beurs heeft plaats geruimd voor een elegante bistro, waar u terechtkunt voor een Hollandse lunch, drankjes en een diner. Terras aan het gerenoveerde Beursplein. ŀ Humphrey’s – C3 - Nieuwezijds Kolk 23 - ‘ 1, 2, 5 - t (020) 422 12 34 - www.humphreys.nl - di.-do. en zo. 17.00-22.00 u, vr.-za. 17.0022.30 u - ma. gesl. - menu € 27,50. Dit restaurant valt in de smaak door zijn goede prijs-kwaliteitverhouding en zijn uitgebreide keuze aan gerechten. Rustiek interieur in een oud pakhuis. Ŧ Frenzi – D4 - Zwanenburgwal 232 é Waterlooplein - t (020) 423 51 12 www.frenzi.nl - 10.00-23.00 u - menu € 28,50. Goed gelegen, gezellig adresje waar u ’s middags goedkoop kunt lunchen (soep, pasta) en ’s avonds kunt genieten van tapas of een meer uitgebreide maaltijd. Ķ Haesje Claes – C4 - Spuistraat 275 ‘ 1, 2, 5 - t (020) 624 99 98 www.haesjeclaes.nl - 12.00-24.00 u € 28/45. In deze drie 16de-eeuwse huizen, niet ver van het begijnhof, vindt u een eenvoudige maar stevige traditionele keuken. ’s Winters kunt u zich verwarmen bij een heerlijke stamppot met worst, spek, groenten en aardappelen. Ł Kantjil & de Tijger – C4 - Spuistraat 291-293 - ‘ 1, 2, 5 - t (020) 620 09 94 - www.kantjil.nl - 12.0023.00 u - € 27,50/37. Een van de bekendste Indonesische restaurants met lekkere gerechten, redelijke prijzen en een snelle en efficiënte bediening. Kies voor de uitgebreide rijsttafel (voor 2 pers.) of voor de kleinere versie, de rames.

117

MEER WETEN OVER AMSTERDAM

EEN GROOT DORP

150

Amsterdam straalt rust uit. De inwoners hebben bij de inrichting van de stad ook aan hun eigen welzijn gedacht. Iedereen leeft er zoals hij dat zelf wil, zolang hij de rust van de buur maar niet verstoort.

een mooie aanvulling op het schaarse zonlicht en laat een blik toe op een leven zonder geheimen (overblijfsel van het calvinisme).

Uitzonderlijke levensstijl

Amsterdam is het slachtoffer van zijn eigen succes en kampt met een enorm plaatsgebrek, zodat een woning vinden vaak een heel huzarenstuk is. De forse stijging van de woningprijzen (1990) heeft ervoor gezorgd dat een deel van de sociale woningen en appartementen gebruikt wordt als goedkope kortetermijnhuurwoningen. Ook al probeert de gemeentepolitiek dit fenomeen in te perken, toch moeten de minstbedeelden vaak de hoofdstad verlaten ... Er wordt dan ook druk naar alternatieven gezocht, zoals woonboten en -aken, gestapelde containers voor de studenten, pakhuizen, silo’s, molens of pompstations. Op grotere schaal werden in de wijk Noord verschillende projecten gelanceerd op de kunstmatige eilanden van IJburg (T blz. 103), als een groot architecturaal laboratorium. Verlaten gebouwen die niet onmiddellijk een nieuwe bestemming krijgen, worden ingenomen door krakers die actief leegstaande panden opzoeken. Deze erfgenamen van de provobeweging beschuldigen bouwpromoteren ervan te speculeren op leegstaande panden. Maar de missie van de krakers wordt sinds 2010 ernstig bemoeilijkt: een wet bepaalt nu dat panden kraken illegaal is en bestraft wordt met een effectieve gevangenisstraf.

De stad lijkt wel op een groot dorp waar alles op relatief korte afstand van elkaar ligt en de fiets koning is. Iedere wijk heeft zijn typische marktjes en winkeltjes die weten te overleven omdat grote handelszaken uit het straatbeeld geweerd worden. Het sociale leven speelt zich grotendeels af in de kroegen. Stad en natuur leven er harmonieus samen. Het water is alomtegenwoordig. De groene zones vormen de longen van het stedelijke dambord: 28 parken met Engelse tuinen, binnenplaatsjes (ouderwetse hofjes of moderne tuintjes), verborgen tuinen. Het stadsbestuur hecht groot belang aan zijn milieupolitiek. Bij mooi weer vervagen de grenzen tussen openbaar domein en privéterreinen. Bij gebrek aan plaats in de eigen woning worden de lunches of de avondjes onder vrienden spontaan in de parken georganiseerd. De stoep wordt een verlengde van het huis en krijgt de functie van speelplaats of terras waar de bewoners gezellig met de buren een aperitiefje nemen. Amsterdammers stellen hun privéleven open voor de buren, want noch luiken noch gordijnen bedekken de ramen – het licht van de woonkamers vormt dan

Niet-alledaagse huizen

DIJKEN EN GRACHTEN

DIJKEN EN GRACHTEN Amsterdam, de ‘dam aan de Amstel’, moest bij de bouw voortdurend de strijd aangaan tegen het water, dat tegelijk een bedreiging en een bron van inkomsten was voor de stad. Iedere zoektocht naar bewoonbaar gebied was het resultaat van een bijzonder urbanisatieplan.

Het water temmen De eerste dijk (de huidige Zeedijk) werd in 1222 opgetrokken door vissers. Al snel volgden tal van andere dijken, alsook een sluis om de scheepvaart verder mogelijk te maken en de ontwikkeling van de opkomende handel te garanderen. Ze werd gebouwd op de plaats waar nu de Dam ligt en zorgde ervoor dat de Amstel zijn weg naar het IJ kon vervolgen. Dit gebied trok nieuwe mensen aan en vanaf 1275 is er sprake van een stad. Om tegemoet te komen aan de bevolkingstoename, werd het al snel nodig om land te winnen en de dijken te verbreden. De houten huizen (licht materiaal dat geschikt was voor deze losse grond) werden tussen de twee ophogingen (burgwallen) gebouwd. Omdat de stad nog altijd te weinig ruimte had, werden nieuwe grachten aangelegd evenwijdig aan de grondophogingen. In 1586 startten de werken aan de Grachtengordel (T blz. 69), vier concentrische grachten waardoor de oppervlakte van de stad verdubbelde. De huizen werden stevig verankerd, op heipalen die diep in de grond werden gedreven. De volgende uitbreiding (1917), naar het zuiden toe, staat op

naam van Hendrick Petrus Berlage: de wijken langs de lange lanen breken radicaal met de wirwar van straatjes uit het centrum. Het laatste stedenbouwkundige plan uit 1934 voorziet functionele panden te midden van groenzones. Nu is het havengebied aan de beurt: dit wordt volledig geherstructureerd en de kunstmatige eilanden (IJburg) in het oosten moeten deels de woningnood verhelpen.

Een complex beheer De agglomeratie telt nu 14 polders, op 110 verschillende niveaus. Het geheel wordt geregeld met 84 pompstations en wordt beschermd tegen het water van het IJsselmeer door dijken en sluizen. Het historisch centrum ligt 60 cm boven het NAP (referentiepunt voor de hoogtemeting in Nederland), terwijl de luchthaven Schiphol 5 m onder de zeespiegel ligt. De stad telt 165 grachten, met een totale lengte van 75,5 km en een gemiddelde diepte van 2,4 m. De heipalen worden nog steeds gebruikt, maar zijn nu vervangen door betonnen exemplaren die 60 m diep worden gedreven. Voordat het Noordzeekanaal de stad afsloot van de zee, werd het water gereinigd door de getijden en de Amstel. In de 19de en de 20ste eeuw werden vuile grachten gedempt. Nu maakt men gebruik van een pompsysteem om het water 2 tot 4 keer per week te vernieuwen. Tien boten ruimen de drijvende rommel op en baggeren de grachten uit.

151

Vertaling Omslagontwerp Omslagfoto Foto’s achterplat Ontwerp binnenwerk Oorspronkelijke titel Oorspronkelijke uitgever Directie Uitgevers Redactie Cartografie

Valérie Maes Keppie & Keppie GettyImages/Fraser Hall Van links naar rechts: B. Svensson/age fotostock, JLHidalgo/iStock, GI15667539/iStock Keppie & Keppie Le Guide Vert Week&GO Amsterdam Michelin, Parijs Philippe Orain Irène Lainey (Michelin), Lieven Defour (Lannoo) Mélanie Cornière, Sandra Darbé, Renaud Dechamps, Lise de Rocquigny, Vincent Follet, Serge Guillot, Guylaine Idoux, Laurence Ottenheimer, François Sichet, Delphine Storelli, Julie Subtil, Catherine Zerdoun Theodor Cepraga Stadskaarten: © MICHELIN en © 2006-2017 TomTom. All rights reserved. This material is propritary and the subject of copyright protection, database right protection and other intellectual property rights owned by TomTom or its suppliers. The use of this material is subject to the terms of a license agreement. Any unauthorized copying or disclosure of this material will lead to criminal and civil liabilities.

Het redactieteam heeft de grootste zorg besteed aan de samenstelling en de controle van deze gids. Maar omdat de gegevens voortdurend gewijzigd worden, moet de praktische informatie (prijzen, adressen, bezoekuren, telefoonnummers, bezienswaardigheden, internetadressen ...) worden beschouwd als een aanwijzing. Het is dan ook best mogelijk dat bepaalde info bij het verschijnen van deze gids niet helemaal correct of volledig is. Wij kunnen daar niet verantwoordelijk voor worden gesteld. Deze gids bestaat voor en door u; u bewijst ons dan ook een grote dienst door eventuele tekortkomingen of vergissingen te melden. Aarzel niet om ons uw opmerkingen en suggesties over de inhoud van deze gids mee te delen. Bij een eerstvolgende bijgewerkte editie zullen wij daar rekening mee houden.

Contactadres

De Groene Reisgids De Groene Reisgids Uitgeverij Lannoo Uitgeverij Terra Lannoo bv Kasteelstraat 97 Postbus 23202 B-8700 Tielt 1100 DS Amsterdam Zuid-Oost degroenereisgids@lannoo.be info@terralannoo.nl

www.lannoo.com Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

D/2020/45/387 - NUR 512 - ISBN 978-94-014-5812-2