LANNOO’S AUTOBOEK
CALIFORNIË EN ZUIDWEST-USA
2
Horst Schmidt-Brümmer Bewerkt en geactualiseerd door Axel Pinck
LANNOO’S AUTOBOEK
CALIFORNIË EN ZUIDWEST-USA ON THE
ROAD
3
4
TOP 10
½
¾ ¼ ¿À
Á Ä ÃÂ Å
¼ SAN FRANCISCO, CA
Á BRYCE CANYON NATIONAL PARK, UT
Blz. 139-152 De innemende stad op 43 heuvels tussen de Bay en Stille Oceaan staat bekend om haar levenslust. Bezoekers maken er kennis met culturen uit alle hoeken van de wereld.
Blz. 296 e.v. Duizenden gele en rode aardpiramides die in de loop van miljoenen jaren ontstonden presenteren zich als een reusachtig natuurlijk amfitheater.
½ REDWOOD NATIONAL AND STATE PARKS, CA
 MONUMENT VALLEY, UT/AZ
Blz. 166, 171 Tussen de San Francisco Bay en de grens met het noordelijke Oregon rijken de gigantische sequoia’s naar de hemel.
¾ LAKE TAHOE, CA/NV
Blz. 258 e.v. De toppen van de Sierra Nevada omkaderen het saffierblauwe bergmeer op de grens van Californië en Nevada. Het water is er zo zuiver, dat vissen er geen voedsel vinden.
¿ YOSEMITE NATIONAL PARK, CA
Blz. 264 e.v. Imposante watervallen storten zich in het dal van de Merced River, daartussen verheffen zich bergreuzen als El Capitan en de Half Dome, op de westelijke flanken groeien reuzensequoia’s.
À DEATH VALLEY NATIONAL PARK, CA/NV
Blz. 272 e.v. Tijdens de zomer klimt het kwik in de extreme woestijn vaak hoger dan 40°C. Toch zijn er dieren en planten die in dit extreme klimaat overleven. In de oase van Furnace Creek kun je in kamers met airconditioning overnachten en zelfs golfen.
Blz. 306, 325 De rode tafelbergen op Navajoterrein speelden al in ontelbare westerns de hoofdrol. Een onverharde weg loopt rond de spectaculaire zandsteenmonolieten.
à GRAND CANYON NATIONAL PARK, AZ
Blz. 317 e.v. Het reusachtige ravijn maakt indruk door zijn afmetingen en kleurenpracht. 1500 meter lager stroomt de Colorado River, waarop raftingvlotten met vakantiegangers als speelgoedbootjes dansen.
Ä MESA VERDE NATIONAL PARK, CO
Blz. 378 e.v. In de overhangende ravijnwanden van het plateau bouwden de Anasazi-indianen ruim duizend jaar geleden hun verborgen lemen pueblowoningen.
Å SANTA FE, NM
Blz. 384 e.v. De mix van indiaanse, Spaanse en Noord-Amerikaanse cultuur vormt de charme van de 400 jaar oude stad. In de gerestaureerde stadskern kun je tussen adobegebouwen en Spaanse missiekerken rondstruinen en een kijkje nemen in een van de vele kunstgaleries.
5
INHOUD
INLEIDING ����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 9 Reizen met zevenmijlslaarzen PRAKTISCHE INFORMATIE OVERNACHTEN
���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������
21
����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������
39
DE MOOISTE ROUTES DOOR CALIFORNIË EN ZUIDWEST-USA �������������������������� 71 San Francisco – Sonora – Yosemite N.P. – Bodie – Mono Lake – Death Valley – Red Rock Canyon – Las Vegas – Valley of Fire S.P. – Zion N.P. – Cedar Breaks N.M. – Bryce Canyon N.P. – Anasazi State Park Museum – Capitol Reef N.P. – National Bridges N.M. – Arches N.P. – Mesa Verde N.P. – Aztec Ruins N.M. – Goosenecks S.P. – Monument Valley – Antelope Canyon – Lake Powell – Grand Canyon – Flagstaff – Phoenix/Scottsd ale – Joshua Tree N.P. – Palm Springs – Anza-Borrego Desert– San Diego – Carlsbad – Los Angeles DE MOOISTE REGIO’S VAN CALIFORNIË EN ZUIDWEST-USA R E G I O 1 San Francisco en de Bay Area ����������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 139
6
De westers-oosterse diva
R E G I O 2 Northern California ������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 163 Het groene Californië
R E G I O 3 De kust van Central California ����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 177 De Pacific Coast Highway
R E G I O 4 Los Angeles ���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 199 Big Orange
R E G I O 5 Southern California ������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 227
Beach Boys en Car Culture
R E G I O 6 Central Valley ����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 243 Goud en vitamines
R E G I O 7 Sierra Nevada ����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 255 De ruggengraat van Californië
R E G I O 8 California Deserts ���������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 269 Door de woestijn
R E G I O 9 Las Vegas en omgeving �������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 281 Stad van het geluk
R E G I O 1 0 Utah – het zuiden ������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 293 Rijk aan stenen en rotsvast
R E G I O 1 1 Arizona – het noorden ������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������ 313 Indian Country
R E G I O 1 2 Arizona – het zuiden ����������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 339 Zomerhitte en wintertuinen
R E G I O 1 3 Het zuiden van Colorado en New Mexico ����������������������������������������������������������������������������������������� 363 Kijk honderdduizend mijl ver en duizend jaar terug
GESCHIEDENIS
�������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������
393
Markante data en gebeurtenissen Plaatsnamen- en trefwoordenregister ������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 408 Namenregister ��������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 413 Fotoverantwoording �������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������� 415 Verklaring van de symbolen
������������������������������������������������������������������������������������������������������������������������ ACHTERFLAP
7
8
De Higway One zoomt de ruige kust van Big Sur af.
R E IZE N M E T Z EVEN M I JLSL A ARZ E N
Geen enkele streek in Noord-Amerika heeft zich met zoveel beelden in ons geheugen gegrift als het zuidwesten van Amerika, inclusief Californië. En wat de fantasie prikkelt, wekt meestal ook het verlangen om die beelden achterna te reizen en op hun juistheid te toetsen. Kloppen ze of vormen ze slechts het mooie decor van bakerpraatjes? De antwoorden daarop verschillen sterk, zowel vroeger als nu. Maar hoe dan ook zijn er maar weinig reizigers die door de woestijnen, de bergen en over de waterlopen van het zuidwesten zijn getrokken, die niet onder de indruk waren van de grandioze landschappen. De sprookjesachtige kust van de Stille Oceaan, de ongerepte canyons en stenen kathedralen van het Colorado Plateau, de weidse horizon en het betoverende lichtspel van de lucht, zowel overdag als ’s nachts – het is op zich al een reis waard. Pas op het tweede gezicht laat dat overweldigende schouwspel zijn schaduwzijde zien, met name het ‘wilde’ van het ‘Westen’, de woeste natuurkrachten, de genadeloze zon, de vijandigheid tegenover de mens. De cactussen tussen de schaarse rotsen mogen dan wel heel fotogeniek zijn, ze zijn nu eenmaal geen kuuroord of stadspark. Gebrek aan water, hitte, muggen en ratelslangen… geen enkele lofzang kan dat tot iets romantisch maken. Ook elders liggen tegenspraken op de loer. Zo zijn enkele van deze uitgestrekte, ongerepte gebieden van het onmetelijke Westen bij wet tot nationaal park uitgeroepen om ze te beschermen tegen roofbouw of andere manieren van ‘ontsluiting’. Dat ging niet zonder slag of stoot, want vroeger werden de economische belangen van de hout-, erts-, gas- en olie-industrie nog feller verdedigd dan nu. Elke reis door het zuidwesten van Noord-Amerika loopt onvermijdelijk door gebieden waar om die beschermde en bedreigde natuur strijd wordt geleverd. De trefwoorden zijn: het uitdrogen van het Mono Lake, waterorgieën in Las Vegas, uranium in Utah, olieboringen aan de kust van de Stille Oceaan. Ja, zelfs het toerisme komt steeds meer in een kwaad daglicht te staan, want de massa bezoekers heeft vaak een averechts effect op het lovens9
Het Yosemite National Park is een van de populairste nationale parken van de VS.
waardige doel van natuurbescherming. Terwijl in het hoogseizoen de toeristen in het Yosemite National Park en de Grand Canyon elkaar onder de voet lopen, groeit het belang van meer afgelegen gebieden, de zogenaamde Wildlife Refuges en Wilderness Areas. Die zijn even mooi, maar minder druk. Net zoals het ‘wilde’ teert ook het ‘getemde’ op de tradities van het Westen, want ondanks de ruige rotslandschappen en naargeestige zoutwoestijnen lagen hier ook oasen van rust waar het goed leven was. De indianen wisten die al te waarderen en laafden zich aan de vele warmwaterbronnen. Tegenwoordig kan iedereen hun voorbeeld volgen in luxueuze resorts met zwemparadijzen, kuuroorden en fitness- en wellnesscentra of deelnemen aan de rituelen van de Californische lichaamscultuur. Die bedient zich zowel van de fitnessapparaten op Venice Beach en de surfplanken van Malibu als van de mountainbikes en kajaks in Moab (Utah), het nieuwe centrum van de sportindustrie, waar vooral tijdens het weekend een drukte van belang heerst. Die vrijetijdstrend doet paradoxaal genoeg zowel denken aan het cowboy-ideaal van onafhankelijkheid als aan de astronauten van de NASA, de cosmic cowboys: blinkende ridders in de cockpit in plaats van in het zadel.
FASCINERENDE LEGENDES Maar de canyonwanden en chilibonen of lasso werpende vaqueros alleen leveren geen compleet beeld op van het zuidwesten. De innerlijke samenhang bestaat bij de gratie van de mythen – vanaf de allereerste reisverslagen over Buffalo Bill en andere kleurrijke figuren tot en met de urban cowboy, die in de 10
winkels van designers als kopie wordt aangeboden – van rokende vredespijpen tot en met Marlboro Light, van Karl May tot Peter Fonda, die ooit toeristen begeleidde in het spoor van Easy Rider. Kortom, achter elke rotspunt of rivierbocht, elke struik tumbleweed en elke klapperende saloondeur liggen de oude acteurs op de loer, zowel de slechteriken als de helden. De zuidelijke variant van het Wilde Westen: een lappendeken van kleurrijke legendes. Aanvankelijk vooral over verborgen schatten, spoken, minnaars en betoverende vrouwen die onverwachts en verleidelijk in de eenzaamheid opdoken. Daarna volgden de verhalen over de gunmen en de lawmen: door de verheerlijking van schietpartijen ging de romantiek van de ‘Old West’ over in de verovering en gewelddadige inlijving ervan. De geschiedenis van het binnenlandse Amerikaanse toerisme toont dat de vele mythen al vroeg een magische aantrekkingskracht uitoefenden op reizigers. Spoorwegmaatschappijen en citrusplantages lokten nieuwe kolonisten en bezoekers. Huilende indiaanse baby’s op gekleurde prentkaarten leidden tot het ruïnetoerisme van de pueblo’s en de indiaanse rotsdorpen. Rijke oostkustbewoners trakteerden zichzelf op boerderijvakanties en jachttochten met indiaanse verkenners. Wind en weer boetseerden de zandsteen in het Arches National Park.
11
3 YOS E M I T E N AT I O N AL PARK — Bergen van licht —
187 km ROUTE 117 mijl Sonora – Chinese Camp – Yosemite Village KM/MIJL TIJD
ROUTE
0 8.00 u Van Sonora via de S 49, Chinese Camp en de S 120 tot aan de ingang van het 83/52 9.00 u Yosemite National Park. De S 41 naar 155/97 11.00 u Glacier Point (via Glacier Point Rd.) 187/117 13.00 u Yosemite Village (lunch en pauze; inchecken: hotel/camping). Namiddag Met de bus naar de Vernal en/of de Nevada Falls. 80
Kennedy Meadow
4
Bridgeport
Bodie
Pinecrest 108
Whorl Mtn.
C a l i f o r n i a
49
Sonora
Tuolumne
Mono Lake
Hetch Hetchy Reservoir
Jamestown
e lumn Riv Tuo Groveland Big Oak Flat
Tioga Pass 120
Buck Meadows
ed River
Me
rc
120
49
Chinquapin
Mono Lake
Lee Vining
National
er
Chinese Camp
3666 m
Yosemite
395
Tuolumne Meadows
Yosemite Village Mirror Lake Mt. Lyell 3997 m Glacier Point 2199 m Park Merced Peak
140
3574 m
Wawona
Mariposa 41
Vlak buiten Sonora grazen kudden op heuvels als een gouden tapijt, zo gul kleurt de ochtendzon de grassen. Chinese Camp – ja, hier woonden inderdaad alleen Chinezen. In 1849 kwamen daar een pak Engelsen bij en zij pikten het werk van de Chinezen in de mijnen in. Korte tijd later waren de Chinezen weer onder elkaar, omdat er zo veel hierheen kwamen die elders verdreven of verjaagd waren. Zo groeide Chinese Camp met zijn 5000 inwoners halverwege de jaren 1850 uit tot de grootste Chinese enclave buiten Azië. Dat is nu verleden tijd. Het plaatsje is blijven bestaan, maar lijkt ingedommeld – half ghost town, half huttendorp voor slechts 120 yankees. Even verder klimt de weg naar de westelijke hellingen van de Sierra Nevada. Nu volgen Big Oak Flat en Groveland, een gehucht met houten trottoirs – een volmaakt westerndecor. Bij de benzinepomp wappert een affiche voor een wedstrijd coyotehuilen in het weekend. Wie imiteert het beste een coyote? De poging is kennelijk de moeite waard: 750 dollar lachen de beste huiler toe. Langzaam komen de Sierras dichterbij, en daarmee ook het Yosemite National Park (zie blz. 264). Een eerste indruk van de gigantische afmetingen geeft het Rim of the World Vista Point, vlak voor de ingang van het park. Na de rit door de vallei rij je eventjes zuidwaarts. Vóór de Wawona-tunnel moet je beslist stoppen bij het populaire uitkijkpunt, want daar verandert de Yosemite Valley in een panoramische postkaart of – met de halve trouwboek en/of kinderen op de voorgrond – in een plaatje voor het familiealbum. Het volgende hoogtepunt: Glacier Point. De terugweg loopt naar Yosemite Village, het vertrekpunt voor wandelingen langs de rivier of naar de nabije watervallen.
0
25 km
De Half Dome is het officieuze symbool van het Yosemite National Park.
81
4 MONO LAKE — Lijkwade van een vulkaan —
451 km ROUTE 282 mijl Yosemite National Park – Tioga Pass – Bodie – Lone Pine KM/MIJL TIJD 0
9.00 u
122/76 11.00 u 200/124 12.00 u 14.00 u 451/282 17.00 u
82
ROUTE
Vanaf Yosemite Valley de S 120 in oostelijke richting, Tuolumne Meadows, Tioga Pass Lee Vining (Mono Lake), de US 395 ca. 29 km in noordelijke richting, dan de S 270 rechts op draaien, naar het oosten en circa 10 km volgen tot Bodie (een spookuurtje). – Terugrijden naar Mono Lake, afslag Mono Lake Tufa State Reserve (pauze bij het zout). Lone Pine.
Bodie State Historic Park
Bodie
0
167
695
25 km
Yosemite Hetch Hetchy Reservoir
Tioga Pass
National 120
Mono LakeTufa State Reserve Mono Lake
Lee Vining
Yosemite Village Merced R
Park
Tuolumne Meadows
158
June Lake ive
r
N e v e d a
Opgelet! Omdat de Tioga Pass vaak tot eind juni gesloten is, moet je voor je vertrek zeker informeren naar de staat van de weg: T (209) 372-0200, dan 1 en nog eens 1 kiezen.
Deadman Summit 6
2451 m 203
Mt. Ritter 4010 m
Wawona
Mammoth Lakes
Crowley Lake
C a l i f o r n i a Riv e
r n Owe
r a
41
Bishop
e
Oakhurst
i
San Joaquin
r
S
49
sR r i ve
N
Big Pine
e y lle Va ns Owe
v
a
Tinemaha Reservoir
d
Kings Canyon a
National
168
Pine Flat Reservoir
Fresno
180
Independence
Kings R iver
Park
395
Sequoia National Park 99
Lone Pine
Mt. Whitney 4418 m
Zelfs eind mei kan het nog gebeuren dat naast de Tioga Pass Road in het high country plots sneeuwballengevechten worden geleverd, terwijl de inwoners van de valleien puffen van de hitte. Op een hoogte van bijna drieduizend meter trekken de Tuolumne Meadows (zie blz. 267) voorbij, het grootste alpiene hoogveengebied van de Sierra-keten, gevolgd door kale granietvlakken en blinkend gepolijste rotsblokken, tot de weg uiteindelijk via de steile oostelijke helling afdaalt. In het dal, na een korte ommetje naar het noorden, bereik je op een biljartvlakke geasfalteerde toegangsweg (de S 270 – ook voor campers geen probleem!) Bodie (zie blz. 257). ‘Tot ziens, God, we gaan naar Bodie’ schreef een jong meisje ooit in haar dagboek. De slechte naam had blijkbaar al de ronde gedaan. Tegenwoordig komen er alleen nog toeristen naar dit eenzame en hooggelegen dorp (meer dan 2600 m), dat echter zonder meer fotogeniek is. Terug naar het Mono Lake (zie blz. 260). Rondom het meer ligt de Mono Basin National Scenic Area. Vanaf het punt waar het gehucht bij de zoutafzettingen al te zien is, leidt een smalle weg links naar de Mono Lake Tufa State Reserve – een welkome gelegenheid om te wandelen. Kaarsrecht trekt de weg zijn asfaltspoor door het hooggelegen dal. Voorbij Deadman Summit (2451 m) strekken zich alpiene, met uitgestrekte bossen
Het oude mijnstadje Bodie is de beroemdste ghost town in Californië.
83
Grindweg: stoffige rit naar South Tufa bij het Mono Lake
MONO LAKE ‘Het plechtig stille meer waar de rust door geen enkel zeil wordt verstoord, deze eenzame leenman van God op deze allereenzaamste plek... de echte lijkwade van een vulkaan, waarvan de grote krater het meer heeft verzwolgen’, schreef Mark Twain.
Met een geschatte leeftijd van 700 000 jaar een van de oudste meren ter wereld: het Mono Lake
84
bedekte breedbeeldpanaroma’s uit. In de zomer straalt het blauw van het Crowley Lake tot aan de weg. Als het in de winter sneeuwt, zoek je het tevergeefs. Het is het grootste spaarbekken voor de watervoorziening. Voorbij de Sherwin Summit daalt de weg af naar de Owens Valley, die zich volgens het bord langs de weg vanaf hier 160 kilometer uitstrekt naar het zuiden, dus bijna tot aan de Mojavewoestijn. Het vruchtbare dal werd aanvankelijk lang door indianen bewoond. In 1845 werden het meer, het dal en de rivier naar Richard Owens genoemd, een leger officier die met een expeditie naar deze streek was getrokken. Sagebrush aan weerszijden van de weg duidt erop dat de waterdieven van LA zelfs hier de uitdroging van het dal veroorzaken. Bishop, Big Pine, Independence, Lone Pine (zie blz. 263): de U 395 rijgt het ene gehucht aan het andere. De Main Streets lijken even sterk op elkaar als de omgeving: bosjes, weilanden en bevallige houten huisjes. Boven dat alles uit verrijst de Mount Whitney, met zijn 4418 meter de hoogste berg van Californië. Het imposante landschap is al van oudsher in trek als decor voor westerns. Dat je hier telkens weer op filmbeelden botst, is trouwens een typisch Californische ervaring.
5 D E AT H VA L L EY N AT I ONAL PARK — Landingsbaan voor kikkers —
168 km ROUTE 105 mijl Lone Pine – Stovepipe Wells – Furnace Creek KM/MIJL TIJD
ROUTE
0 9.00 u Van Lone Pine via de S 136, 190 naar 128/105 Stovepipe Wells in het Death Valley National Park. Een eind verder oostwaarts: wandeling door de duinen; daarna tot aan het volgende kruispunt en daar rechtsaf naar het zuiden, naar het Visitor Center (korte stop). 168/105 13.00 u Furnace Creek Ranch (de Inn of de camping): inchecken. Middag Uitstapjes naar Zabriskie Point, de Twenty Mule Team Canyon en/of Dante’s View. Highway 136 richting Death Valley (zie blz. 272) is nog maar nauwelijks vertrokken en over de Owens River gegaan, of het landschap verandert. In een oogwenk maken de lieflijke tafereeltjes van de Owens Valley plaats voor een meedogenloze halfwoestijn. Rotskloven worden zichtbaar en het losse zand
Bizarre schoonheid: het uitkijkpunt Zabriskie Point in de Death Valley
85
G
ra
m a
s e
r t
Salt Pools
e
Wildrose
Amargosa Valley
Badwater
at
er R
Park
Dante's View
nw
Sentinel Pk. 2890 m
Death Valley Junction
ee
Telescope Pk. 3369 m
127
190
Ryan
Gr
a n
20 km
Furnace Creek Inn
Zabriskie Point
National
D
0
a
Ballarat
Dry Lake
s
e
Little Lake
Furnace Creek Ranch
V a l l e y
ng
C a l i f o r n i a
o
Ra
Park
Pinto Peak 2271 m
95
rg
o
395
Towne Pass 1511 m
g e R a n
os
South Haiwee Reservoir
National
A
Darwin
C
Sequoia
N e v a d a
Stovepipe Wells
190
s i n t a u n M o
Panamint Springs
North Haiwee Reservoir
Valley
ins nta ou a lM ra o s ne r g a Fu m t h A a e D
i n t P a n a m
190
Olancha
3696 m
s.
y
Keeler
Cartago
tn
lle Cerro Gordo 2810 m
136
Olancha Pk.
374
M
Va
Sand Dunes
Owens Lake
Forest
ne
Death
e
Lone Pine
National
vi
in
Owenyo
Beatty
pe
al
er ns Riv Owe
Salt Lake
395
Inyo Whitney Portal Road Summit 2552 m
S
Independence
g
e
West Coast Sahara: de zandduinen van Stovepipe Wells
86
duldt alleen nog sagebrush, doornig struikgewas dat het bange vermoeden doet rijzen dat de Frogs hier zullen landen. En waarom ook niet? E.T. landde in de San Fernando Valley, in de achtertuin van Los Angeles; de witte haai hapte toe aan de kust van de Pacific. In Californië kan alles. Na het fotogenieke duinlandschap van Stovepipe Wells (zie blz. 273) verschijnt aan weerszijden van de weg een vlakte met witte, bolvormige struiken, die de toepasselijke naam Devil’s Cornfield kreeg. Het Visitor Center biedt logistieke hulp bij het verkennen van de streek. En onmiddellijk daarna verjaagt de grote Furnace Creek Ranch (zie blz. 273) het laatste spoortje angst voor de dode wildernis. Een korte wandeling zorgt voor nieuws en beweging, bijvoorbeeld in het museum. Naast de tentoongestelde werktuigen speelt borax de hoofdrol, de witte, kristalachtige stof die onder andere wordt gebruikt voor de vervaardiging van keramiek en glas, maar ook voor zeep, cosmetica en antivriesmiddel.
176
California State Route 1 of Higway One is een van de populairste toeristische routes in de USA en loopt langs de prachtige Californische kust.
REGIO 3
D E KU ST VA N C EN T R A L CALIF ORNIA — De Pacific Coast Highway —
Highway One langs de Stille Oceaan, ingeklemd tussen de branding en het kustgebergte, is ongetwijfeld een van de mooiste wegen van NoordAmerika. Voor velen is dit zonder meer de mooiste toeristische route. Adembenemend steile oevers en gloeiend hete duinen, stranden, surfers en gepensioneerden, gekken en chicanos – er bestaat niets echt Californisch wat dit bochtige (en broze) parcours niet tot leven zou wekken. Landinwaarts vormen de oude Spaanse missiekerken weldadige oasen van rust. Ze zijn ontstaan aan de Camino Real, de huidige US 101, en liggen telkens een dagrit van elkaar verwijderd. Monterey, Carmel, San Luis Obispo en Santa Barbara vormen de stedelijke hoogtepunten. Daartussen groeien artisjokken, knoflook, venkel en steeds meer wijnstokken
A BIG SUR
Het is niet zo makkelijk te zeggen waar Big Sur precies begint. Het is geen samenhangende plaats, er staat zelfs geen plaatsnaambord. De kuststreek strekt zich min of meer uit tussen Carmel en San Simeon. Redwoods en rotsen, zilte lucht en nevelslierten zijn kenmerken waarmee de streek en haar esoterische aura het best omschreven worden: een stille en toch woeste kust – zonder stranddrukte, cruiseschepen, booreilanden en motorbootherrie. Slechts af en toe een grijze walvis. 177
c uedu . Aq Cal
Palo Alto
SAN JOSE
SUNNYVALE Los Gatos
41
99
Atwater
Morgan Hill
1
198
198
C
Fort Hunter Liggett Military Reservation
Corcoran
IA
33 41
Tipton
Tulare L.
R
Bradley Alder Pk. 1142 Camp Roberts Lockwood Military Reservation Alder Point National Cholame Hearst Castle Marine Sanctuary 8 Paso Robles San Simeon 1
Lindsay Wilderness Porterville
43
A
N
Delano
G
5
E
Cambria
2
Estero Bay Morro Bay
46
Wasco
Atascadero
San Luis Obispo
58
464
Tule River Indian Reservation Giant Sequoia National Monument Richgrove
Simmler
1336
Point Buchon
6 Arroyo Grande Pismo Beach Grover Beach Oceano 166 1 Santa Maria Guadalupe
Guadalupe-Nipomo Dunes Center 4
14
33
BAKERSFIELD
South Wild
Isab
Glennville
65
Lake
Lost Hills
41
Mount
Exeter Golden Trout
Tulare
Stratford
DA
L U
Coalinga
n.
San Lucas
Ca
King City
99
Hanford
145
1605
VA
Orosi Giant Forest Mus. Sequoia Visalia 198 National Park
41
ta
Soledad
180
Selma Pinehurst
FRESNO
Ind
NE
101
3
RA
Mendota
180
Pinnacles end o National Monument San Benito Mtn. Five Points
R. as A lin N T S A
1 Point Sur Big Sur Ventana Wilderness
Clovis
33
5
M
Sa
Carmel 1346 1
25
7
Madera lt a De
SALINAS
5
3
Hollister
156
Monterey Bay Pacific Grove
Monterey
1159
ER
Watsonville
S. Luis Los Banos Res.
. an sC ui nL Sa GE AN OR BL DIA
156
152
Santa Cruz 10
Pineridge R. Mt. Woodworth in 3724 u aq 168 Kings Canyon o Giant Sequoia J National Park National Monument
Berenda
SI
Gilroy
Bish
A L I F O R N I A
Chowchilla
152
Wilderness
Oakhurst
140
MercedC
t
Ano Nuevo Point
Devils Postpile National Monument
Mariposa Ansel Adams
Turlock
101
S.
San Mateo
Oildale
Caliente
119
McKittrick
Arvin
99
Maricopa
166
Wheeler Ridge
0
25
50km
M
SA
Gorman Los Padres 33 N Forest Tejon Pass 138 Los National R 1260 OlivosS A F 2107 Old Mission Santa Inés 154 ANTA A E L MTS. YNE 5 Lompoc Solvang 11 Z VALLEY 1 Gaviota Point Arguello Carpinteria Santa Castaic 665 Paula Fillmore Vandenberg Air Force Base
Teha
101
Santa Barbara
9
12
Santa Barbara Channel Ventura
Oxnard
126
Simi Valley
S
1
San Miguel I. cyan magenta yellow black VISTA POINT Kalifornien und Südwesten - Region 3 Zentralküste Santa Rosa I. Format: 118 x 216 mm Verkleinerung von Basisdatei 95,93% Huber Kartographie 10.10.2016
Het terras van het restaurant Nepenthe ligt boven de Stille Oceaan.
178
Santa Cruz I.
Santa Monica
LOS ANGELES
TORRANCE LONG B
Ook de Spanjaarden waren topografisch gezien niet erg precies: met de aanduiding Río Grande del Sur bedoelden ze slechts ‘de grote rivier in het zuiden’ (van Monterey). De streek bleef lange tijd ontoegankelijk en werd tot het begin van de 19de eeuw alleen bewoond door Esselen-indianen. Vanaf 1860 verschenen de eerste kolonisten, die als escapisten werden beschouwd. Pas vanaf 1920, toen gedetineerden uit de gevangenis van St. Quentin bij San Francisco begonnen met de aanleg van de highway, kwam de kust tot leven. In eerste instantie door een bont gezelschap van schrijvers, schilders en kunstenaars, die zich in de jaren 1930 en 1940 aangetrokken voelden door het schitterende landschap. Ondanks de drie miljoen bezoekers per jaar houdt Big Sur dapper stand. Maar de inwoners zijn op hun hoede. Velen van de tweeduizend bewoners van de bijna honderd mijl lange kuststrook hebben geen elektriciteit of telefoon, wel kerosinelampen en misthoorns. Want hier mag in geen geval gebeuren wat de bouwwoede op de oevers van Lake Tahoe heeft aangericht. Over hoe dat precies kan worden verhinderd, bestaat onenigheid. Kan men zelf alles onder controle houden en de bouw van nieuwe motels en particuliere woningen tegenhouden of moet de staat een handje helpen door Big Sur uit te roepen tot nationaal park? Dat laatste liever niet, zeggen de meeste locals koppig. Want dan zouden toeristen pas massaal toestromen: ‘DON’T YELLOWSTONE BIG SUR’. Af en toe duikt in het prachtige landschap een plek op waar je de innerlijke mens kunt versterken, zoals in het schitterend gelegen restaurant Nepenthe of de mooie heksenhuisjes van de Deetjen’s Big Sur Inn. Maar voorts dringen sporen van de beschaving slechts mondjesmaat door in de ongerepte schoonheid van deze wereld. De hellingen zijn bezaaid met duizenden ruige lampenpoetsers. De planten moeten helpen de land slides te voorkomen die hier vaak de wegen blokkeren. Borden waarschuwen ervoor: SLIDE AREA.
De in 1932 in artdecostijl gebouwde Bixby Creek Bridge in Big Sur is een van de fotogenieke schoonheden van de Highway One.
179
Oorspronkelijke uitgever: VISTA POINT Verlag GmbH, Rolandsecker Weg 30, 53619 Rheinbreitbach Uit het Duits vertaald door Christelle Bogaert Vormgeving: Studio Lannoo Zetwerk: Peter De Bock Cartografie: Kartographie Huber, München © VISTA POINT Verlag, Rheinbreitbach © 2019 Nederlandse tekst Uitgeverij Lannoo nv, Tielt D/2019/45/78 - ISBN 978-94-014-5796-5 - NUR 513
Het redactieteam heeft de grootste zorg besteed aan de samenstelling en de controle van deze gids. Maar omdat de gegevens voortdurend gewijzigd worden, moet de praktische informatie (prijzen, adressen, bezoekuren, telefoonnummers, bezienswaardigheden, internetadressen) worden beschouwd als een aanwijzing. Het is dan ook best mogelijk dat bepaalde info bij het verschijnen van deze gids niet helemaal correct of volledig is. Wij kunnen daar niet verantwoordelijk voor worden gesteld. Deze gids bestaat voor en door u; u bewijst ons dan ook een grote dienst door eventuele tekortkomingen of vergissingen te melden. Aarzel niet om ons uw opmerkingen en suggesties over de inhoud van deze gids mee te delen. Bij een eerstvolgende bijgewerkte editie zullen wij daar rekening mee houden. e-mail: redactie.toerisme@lannoo.be
Registreer u op onze website en we sturen u regelmatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen. www.lannoo.com Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
416