H E T D I K K E B O E K VA N ALLE BIJZONDERE
dieren Geschreven door Ben Hoare GeĂŻllustreerd door Daniel Long, Angela Rizza en Daniela Terrazzini Vertaald door Aleid van Eekelen-Benders
Inhoud Baleinwalvis ..................... 4 Orka ................................. 6 Olifant .............................. 8 Krokodil ......................... 10 Haai ................................ 12 Giraf ............................... 14 Neushoorn ..................... 16 Nijlpaard ........................ 18 Kwal ............................... 20 Cobra.............................. 22 Tijger .............................. 24 Dolfijn ............................ 26 Leeuw ............................. 28 Walrus ............................ 30 Pauw ............................... 32 Kameel ........................... 34 Eland .............................. 36 Zwaardvis ....................... 38 IJsbeer ............................ 40 Struisvogel ..................... 42 Poema ............................ 44 Zebra .............................. 46 Kangoeroe ...................... 48 Sneeuwpanter ................ 50 Boa ................................. 52 Jachtluipaard ................. 54 Miereneter ..................... 56
2
Rendier........................... 58 Pijlstaartrog ................... 60 Afrikaanse wilde hond ... 62 Reuzenpanda ................. 64 Wolf ................................ 66 Gorilla ............................ 68 Melkslang ...................... 70 Zeehond ......................... 72 Schaap ............................ 74 Otter ............................... 76 Zeeleguaan ..................... 78 Orang-oetan ................... 80 Veelvraat......................... 82 Flamingo ........................ 84 Octopus .......................... 86 Rode panda .................... 88 Bever .............................. 90 Zeeschildpad.................. 92 Fazant ............................. 94 PinguĂŻn........................... 96 Stekelvarken................... 98 Mandril ........................ 100 Schubdier ..................... 102 Maki ............................. 104 Gier............................... 106 Wasbeer ....................... 108 Vleermuis ..................... 110
Stinkdier ...................... 112 Zalm ............................. 114 Papegaai ....................... 116 Quokka ......................... 118 Doodshoofdaapje ........ 120 Viscacha ....................... 122 Papegaaivis .................. 124 Koala ............................ 126 Uil ................................. 128 Luiaard ......................... 130 Vos ................................ 132 Haas ............................. 134 Kiwi .............................. 136 Vogelbekdier ................ 138 Kameleon ..................... 140 Gilamonster ................. 142 Stokstaartje .................. 144 Piranha......................... 146 Toekan ......................... 148 Landschildpad ............. 150 Wormsalamander ........ 152 Vliegende vis ................ 154 Gekko ........................... 156 Grote rafelvis ................ 158 Papegaaiduiker ............ 160 Addervis ....................... 162 Egel .............................. 164
Zeester .......................... 166 Axolotl .......................... 168 Plompe lori .................. 170 Pad ............................... 172 Mot ............................... 174 Mol ............................... 176 Kolibrie ........................ 178 Schorpioen ................... 180 Bidsprinkhaankreeft ... 182 Vlinder ......................... 184 IJsvogel ......................... 186 Zeeslak ......................... 188 Driebandanemoonvis .. 190 Libel ............................. 192 Kikker........................... 194 Sprinkhaan .................. 196 Bidsprinkhaan ............. 198 Krab.............................. 200 Kever ............................ 202 Mier .............................. 204 Snavelinsect ................. 206 Wesp............................. 208 Spin .............................. 210 De levensboom ............ 212 Woordenlijst ................ 214 Groepsportret .............. 216 Dankwoord .................. 224
3
Nijlpaard
A
ls je een nijlpaard bent, wil je nergens liever zijn dan in een modderpoel. Daar lukt het deze reus het beste om koel te blijven in de verschroeiende zon. Ook al wekt zijn naam de indruk dat hij een paard is dat in de Nijl leeft en houdt hij veel van water, toch is dit zoogdier nauwer verwant aan walvissen en dolfijnen dan aan paarden. Nijlpaarden zijn nogal humeurig. Als je er eentje stoort, geeuwt hij om waarschuwend te pronken met zijn voortanden, die op slagtanden lijken. Als je hem echt boos maakt, valt hij je aan. Hij mag dan vegetariÍr zijn, hij is wel een van de gevaarlijkste dieren van Afrika! Als het ’s nachts wat koeler is, komen de nijlpaarden het water uit om gras te eten. Dan trekken ze rond als kuddes reusachtige grasmaaiers.
18
Het nijlpaard zweet over zijn hele lijf een soort dik, roze slijm uit, dat als zonnebrandcrème werkt.
Nijlpaard, Afrika
Jachtluipaard J
achtluipaarden zijn gebouwd voor snelheid. Hun lichte geraamte bespaart gewicht, ze hebben enorme spieren in hun poten, en hun klauwen hebben grip op de grond als voetbalschoenen met spikes. Dat alles bezorgt de jachtluipaard een topsnelheid van honderddertien kilometer per uur. Daarmee zou hij op de meeste wegen de maximumsnelheid overtreden! Wanneer jachtluipaarden achter een prooi aan zitten, krijgen ze het snel warm en worden ze ook gauw moe. Als ze hem na ongeveer een minuut nog niet te pakken hebben, geven ze het op. Jonge mannetjes jagen vaak samen. Omdat ze elkaar in hoog gras niet goed kunnen zien, houden ze contact met geblaf en vogelachtig getjilp. Ze delen hun vlees, wrijven hun koppen tegen elkaar en likken elkaar om vriendjes te blijven.
54
Door zijn buigzame ruggengraat kan een jachtluipaard zijn poten recht naar voren en naar achteren steken, waardoor hij harder kan rennen.
Jachtluipaard, Afrika
Octopussen hebben blauw bloed en drie harten. Tijdens het zwemmen stopt een van die harten met kloppen.
Gewone octopus, wereldwijd
86
Octopus
S
tel je eens voor dat je acht armen had, net als een octopus! Hij gebruikt ze om zich over de zeebodem te bewegen, door ze om rotsen heen te buigen. Elke arm heeft meer dan tweehonderd witte zuignapjes waarmee de octopus kan proeven en voelen, en die als superlijm aan dingen vast kunnen plakken! Om te zwemmen pompen octopussen water door hun zachte lijf heen. Wanneer ze dat eruit knijpen schieten ze vooruit, net als een ballon die door de kamer rondzoeft. Octopussen behoren tot de slimste zeedieren. De gewone octopus pakt stenen vast die als pantser moeten dienen, en in gevangenschap kan hij puzzels oplossen en uit een doolhof ontsnappen. Zeelieden uit Noord-Europa vertelden vroeger verhalen over een zeemonster, een soort reuzenoctopus die schepen tot zinken kon brengen. Ze noemden het monster de ‘kraken’.
87
IJsvogel
H
et enige wat je ziet als er een ijsvogel voorbijvliegt, is een blauwe flits. Om vis te vangen zit hij geduldig op een tak te turen. Met zijn fantastische ogen kan hij onder het glimmende wateroppervlak kijken. Plotseling duikt hij. Het volgende moment zit hij alweer op zijn tak met een visje in zijn snavel. Dat slikt hij met de kop naar voren in, zodat stekels en schubben makkelijk naar binnen glijden.
In het oude Griekenland werd gezegd dat ijsvogels nesten bouwden die als door toverij op zee bleven drijven, maar in werkelijkheid graven ze zich in rivieroevers in om hun jongen groot te brengen. Na verloop van tijd ligt er op de vloer van hun tunnels een tapijt van visgraatjes!
Niet alle ijsvogels komen in de buurt van water. Er leven er ook veel in tropische wouden. Zij eten geen vis, maar kikkers, hagedissen en insecten. 186
IJsvogel, Noord-Afrika, Europa en AziĂŤ
Editor Olivia Stanford Project art editor Elle Ward Additional editing Phil Hunt, Lizzie Davey Additional design Hoa Luc, Jaileen Kaur Jacket co-ordinator Francesca Young Jacket designer Elle Ward Senior pre-producer Nikoleta Parasaki Pre-producer Nadine King Producer Basia Ossowska Picture research Sakshi Saluja Senior DTP Designer Sachin Singh DTP Designer Syed Mohd Farhan Managing editor Laura Gilbert Managing art editor Diane Peyton Jones Delhi team head Malavika Talukder Creative director Helen Senior Publishing director Sarah Larter Consultant Derek Harvey Oorspronkelijke titel An Anthology of Intriguing Animals © Nederlandse vertaling Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2019 Vertaling Aleid Van Eekelen-Benders Vormgeving Nederlandse editie Keppie & Keppie D/2019/45/38 NUR 223/253 978 94 014 5680 7
www.lannoo.com Registreer u op onze website en we sturen u regelmatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
DK wil de volgende personen en instanties graag bedanken: Gary Ombler voor zijn foto’s; Cotswold Wildlife Park and Gardens voor de vriendelijke toestemming hun dieren te fotograferen; Kathleen Teece voor haar redactionele assistentie; Fiona MacDonald, Emma Hobson en Sonny Flynn voor hun hulp bij het design; Jamie Ambrose voor het proeflezen; Ishani Nandi, Anwesha Dutta en Kritika Gupta voor hun hulp bij de research naar afbeeldingen; Daniel Long voor de dierenillustraties; Angela Rizza voor de achtergrondillustraties; Daniela Terrazzini voor de omslagillustratie. Over de auteur: Ben Hoare is al sinds zijn vroegste jeugd gefascineerd door dieren in het wild. Hij is hoofdredacteur van het BBC Wildlife Magazine en heeft aan vele DK-boeken meegewerkt als redacteur, auteur of adviseur. Zijn twee dochters hebben als proefkonijn gediend door dit boek als eersten te lezen.
Fotoverantwoording De uitgever bedankt deze mensen en instanties voor de toestemming om hun foto’s te gebruiken: (b-boven; o-onder; m-midden; u-uiterst; l-links; gb-geheel boven) 4-5 Alamy Stock Photo: WaterFrame. 6-7 Alamy Stock Photo: Mauritius images GmbH. 8-9 Alamy Stock Photo: Blickwinkel. 10-11 iStockphoto.com: 35007. 12-13 Alamy Stock Photo: Martin Strmiska. 14-15 Robert Harding Picture Library: James Hager. 16 FLPA: Tui De Roy / Minden Pictures. 18-19 Dreamstime.com: Isselee. 20 Dreamstime.com: Yiu Tung Lee. 22 Alamy Stock Photo: Matthijs Kuijpers. 26-27 Getty Images: Stephen Frink. 28 iStockphoto.com: S. Greg Panosian. 30 Alamy Stock Photo: RGB Ventures / SuperStock. 33 Fotolia: Anekoho. 34-35 Alamy Stock Photo: Stuart Forster. 36 naturepl.com: Eric Baccega. 38-39 Alamy Stock Photo: Paulo Oliveira. 40-41 FLPA: Matthias Breiter / Minden Pictures. 42-43 iStockphoto.com: Andrea Willmore. 45 Robert Harding Picture Library: Frans Lanting. 46 Alamy Stock Photo: Frans Lanting Studio. 48-49 Alamy Stock Photo: imageBROKER. 50-51 Alamy Stock Photo: Tierfotoagentur. 53 SuperStock: Pete Oxford / Minden Pictures. 54-55 Getty Images: Vittorio Ricci - Italy. 56-57 Alamy Stock Photo: Life on White. 58-59 Alamy Stock Photo: Ashley Cooper pics. 62-63 Alamy Stock Photo: Uwe Skrzypczak. 65 Alamy Stock Photo: Steve Bloom Images. 66-67 Alamy Stock Photo: All Canada Photos. 68-69 Alamy Stock Photo: John Gooday. 70-71 Alamy Stock Photo: National Geographic Creative. 70 Alamy Stock Photo: National Geographic Creative (l). 71 Alamy Stock Photo: National Geographic Creative (gbr). 73 Getty Images: John Conrad. 74-75 Getty Images: Murray Hayward. 76-77 Alamy Stock Photo: Dominique Braud / Dembinsky Photo Associates. 78-79 FLPA: D. Parer &, E. Parer-Cook / Minden Pictures. 80 Getty Images: Suzi Eszterhas / Minden Pictures. 82-83 iStockphoto.com: Alphotographic. 84 Dorling Kindersley: Cotswold Wildlife Park (ol, om, or). 85 Dorling Kindersley: Cotswold Wildlife Park (ol, or). 86-87 Alamy Stock Photo: Nobuo Matsumura. 88-89 Alamy Stock Photo: Life on white. 90-91 Getty Images: Jeff Foott / Minden Pictures. 92-93 Alamy Stock Photo: imageBROKER. 94 Alamy Stock Photo: Miroslav Valasek. 96 123RF.com: Giedrius Stakauskas (or). Getty Images: KeithSzafranski (l). 96-97 Dreamstime.com: Jan Martin Will / Freezingpictures (o). 97 Dorling Kindersley: Whipsnade Zoo (om). Dreamstime.com: Inaras (or); Poeticpenguin (om/Northern Rockhopper Penguin). 98-99 Dorling Kindersley: Cotswold Wildlife Park. 102-103 naturepl.com: Jen Guyton. 104-105 Alamy Stock Photo: Eric Gevaert. 109 Getty Images: Life On White. 112 Getty Images: Digital Zoo. 114 Getty Images: Roland Hemmi (ml). 114-115 Alamy Stock Photo: Design Pics Inc (gb). 117 Alamy Stock Photo: Westend61 GmbH. 119 Getty Images: Kevin Schafer. 120-121 123RF.com: mirco1. 123 Alamy Stock Photo: Picture Partners. 124 Getty Images: Dave Fleetham. 127 iStockphoto.com: Estivillml. 128 Dreamstime.com: Isselee. 130-131 SuperStock: Minden Pictures. 132 123RF.com: Pumidol Leelerdsakulvong. 134 FLPA: Matthias Breiter / Minden Pictures. 137 123RF.com: Eric Isselee. 138-139 Getty Images: Joel Sartore, National Geographic Photo Ark. 142-143 Alamy Stock Photo: Matthijs Kuijpers. 148-149 Alamy Stock Photo: All Canada Photos. 150-151 Getty Images: www. tommaddick.co.uk. 152-153 FLPA: Michael &, Patricia Fogden / Minden Pictures. 154-155 Alamy Stock Photo: Robert Wyatt. 156 123RF.com: Eric Isselee (mlb). Alamy Stock Photo: Image Quest Marine (gbm). 156-157 Dorling Kindersley: Jerry Young (m). 158 naturepl.com: Alex Mustard. 160 Andy Morffew. 162-163 Alamy Stock Photo: Solvin Zankl. 165 Alamy Stock Photo: Andia. 166 Alamy Stock Photo: WaterFrame (mlo). 166-167 Alamy Stock Photo: cbimages (m). 167 Alamy Stock Photo: Reinhard Dirscherl (mlo). Dorling Kindersley: Linda Pitkin (gbr). iStockphoto.com: Searsie (gbl). 168-169 Alamy Stock Photo: Life on White. 170 Getty Images: “””Joel Sartore, National Geographic Photo Ark”””. 174-175 Alamy Stock Photo: RGB Ventures. 176-177 Getty Images: Visuals Unlimited, Inc. / Ken Catania. 178-179 Andy Morffew. 180-181 Dorling Kindersley: Jerry Young. 182 naturepl.com: Georgette Douwma. 184 123RF.com: Dmytro Gilitukha (mlo); Petr Kratochvil (mb). Alamy Stock Photo: Papilio (mlb). Dorling Kindersley: Jerry Young (mo/ Close-up, cra). Getty Images: Helen E. Grose (mb/Wings open). iStockphoto.com: Proxyminder (ml, umlo). naturepl.com: Stephen Dalton (umlb, mo, mro, umro, mr). 185 123RF.com: Dmytro Gilitukha (gbr); Aleksandrs Jemeljanovs (mlb); Vaclav Krizek (ml); Petr Kratochvil (gbm). Dorling Kindersley: Natural History Museum (mb); Jerry Young (m). iStockphoto.com: Proxyminder (mr). naturepl.com: Stephen Dalton (mrb). 187 Dreamstime.com: Petergyure. 189 Getty Images: Alex Mustard / Nature Picture Library. 191 Alamy Stock Photo: Zoonar GmbH. 192-193 Getty Images: Jelger Herder / Buitenbeeld / Minden Pictures. 194-195 Dorling Kindersley: Cotswold Wildlife Park. 198-199 Getty Images: Barcroft Media. 200-201 Getty Images: Joel Sartore. 202-203 FLPA: Piotr Naskrecki / Minden Pictures. 204 Getty Images: Tim Flach (gbl, gbm, mb, mrb). 205 Getty Images: Tim Flach (ml, o). 206-207 Alamy Stock Photo: Blickwinkel. 208-209 Alamy Stock Photo: Tomas Rak. 210-211 Alamy Stock Photo: Photononstop. 212 Alamy Stock Photo: Reinhard Dirscherl (om/Zeester); Martin Strmiska (ol); Wildscotphotos (mb). Dreamstime.com: Musat Christian (mb/Bever); Mikhail Blajenov / Starper (ml); Petergyure (ml/IJsvogel); Eric Isselee (mr); Yiu Tung Lee (or). Fotolia: uwimages (mro). Getty Images: www.tommaddick.co.uk (m). naturepl.com: Jen Guyton (mrb). 213 Alamy Stock Photo: Arco Images GmbH (ol); Life on White (mrb, m); Nobuo Matsumura (mo/Octopus). Dorling Kindersley: Cotswold Wildlife Park (mo/Kikker); Twan Leenders (mo); Jerry Young (mro, mlo, mo/Schorpioen). Dreamstime.com: Isselee (mr); Iakov Filimonov / Jackf (gbl); Javarman (gbm). Getty Images: Joel Sartore, National Geographic Photo Ark (ml); Joel Sartore (om). Coverbeelden: Voorzijde: Alamy Stock Photo: Reinhard Dirscherl mo, Ed Brown Wildlife ol, Marco Uliana mb; Dorling Kindersley: Jerry Young ml; Dreamstime.com: Petergyure gbl, Svetlana Larina / Blair_witch mrb; Fotolia: Eric Isselee mlo; Getty Images: Juan Carlos Vindas or; Andy Morffew: mr; Photolibrary: Photodisc / White mlb
Alle andere foto’s © Dorling Kindersley. Voor meer informatie zie: www.dkimages.com
224