SARAH DEVOS & WENDY PANDERS
Leve de kroon ! Waargebeurde verhalen over bijzondere koningen, waanzinnige keizerinnen, verkwistende sultans en stoere prinsessen
INLEIDING —7—
1
STERKE VROUWEN / GIRLPOWER —9—
2
WAANZINNIG EN PARANOIDE — 21 —
3
BIJZONDERE UITERLIJKE KENMERKEN EN KLEDING
4
OPVALLENDE RECORDHOUDERS
— 33 —
5
BIZARRE STERFGEVALLEN — 51 —
— 43 —
6
7
MERKWAARDIGE DUBBELLEVENS — 65 —
GEKKE GELDKWESTIES — 59 —
8
GRUWELIJK EN WREED — 75 —
9
BERUCHTE FEESTEN EN FEESTBEESTEN — 83 —
10
ALLES WAT JE ALTIJD AL WILDE WETEN OVER KONINKLIJKE HOOGHEDEN — 91 —
1 STERKE VROUWEN / GIRLPOWER In een echte mannenwereld moest je vroeger best sterk zijn om als vrouw je, eh, mannetje te staan. En als je dat al durfde, werd je meer dan eens door diezelfde mannen weggewimpeld, opgesloten, verbannen of simpelweg afgedaan als krankzinnig en levenslang geparkeerd in een klooster. Deze vrouwen lieten zien dat het ook anders kon. High five, dames!
° 1533 1603
KONINGIN ELIZABETH I: DE KONINGIN MET HET RODE HAAR Engeland
Koningin Elizabeth I was de dochter van Henry VIII en zijn tweede vrouw, Anna Boleyn. Elizabeth was de troonopvolgster. Zij zou dus later de nieuwe koningin kunnen worden, maar dat was buiten haar vader gerekend. Een dochter na hem op de troon? Naaah, dat vond hij maar niks. Hij wilde liever een zoon die hem zou opvolgen.
Maar toen koningin Mary enkele jaren later stierf, gebeurde er iets vreemds… Volgens de overlevering stormden enkele wachters Elizabeths huis binnen terwijl ze riepen: ‘De koningin is dood!’ Daarna knielden ze meteen voor Elizabeth, die nu in één klap uitgeroepen was tot de belangrijkste persoon van Groot-Brittannië… de koningin!
Intussen ging het niet echt goed in het huwelijk van Elizabeths ouders – en dat is dan nog zacht uitgedrukt. Henry VIII was zijn vrouw zo beu, dat hij haar doodleuk liet onthoofden!
Elizabeth I was erg geliefd bij haar volk. Ze hield van kunst en kunstenaars en Shakespeare kwam bijvoorbeeld vaak bij haar op bezoek. Ze was ook best ijdel: ze droeg opvallende kleren en jurken met veel versieringen, parels en kant.
Niet lang daarna hertrouwde Henry, met zijn derde vrouw dus. (In het totaal zou hij in zijn leven met maar liefst zes vrouwen trouwen!) En ja hoor, met die derde vrouw kreeg Henry eindelijk zijn zo gewenste zoon en troonopvolger: Eduard VI. Maar… Eduard stierf toen hij amper zestien jaar oud was. En wie mocht toen op de troon? Nog steeds niet Elizabeth. Wel haar oudere halfzus uit Henry’s eerste huwelijk, Bloody Mary (over haar lees je op p. 77). Mary was extreem katholiek, Elizabeth was overtuigd protestants. Onder andere om die reden dacht Mary dat haar halfzus Elizabeth een complot tegen haar smeedde. Daarom liet ze Elizabeth een tijdlang opsluiten in de bekende Tower van Londen. Zo kon Mary lekker koningin worden!
Weet je wat zo stoer is aan Elizabeth I? Ondanks het feit dat het in die tijd de gewoonte was om jezelf zo snel mogelijk te verzekeren van een troonopvolger door te trouwen, bleef zij altijd alleen en dat terwijl ze overladen werd met aanzoeken. ‘Ik ben getrouwd met het land’, zei ze altijd vol overtuiging en dat bleef ze bijna een halve eeuw. Deze Virgin Queen, of Maagdenkoningin, bleef namelijk een ferme vierenveertig jaar aan de macht.
° 169 269
KEIZERIN JINGÛ: DRIE JAAR ZWANGER? Japan
Er bestaat een mysterieuze mythe over de zwangerschap van de Japanse keizerin Jingū. Toen haar man, keizer Chūai, stierf, trok zij ten strijde. Ze moest en zou dat beloofde land veroveren, het land dat hun goden aan haar man hadden toevertrouwd (een deel van wat nu Korea is). Het duurde wel drie jaar voor dat ook echt lukte, maar ze slaagde er na al die tijd toch maar mooi in! Alleen… toen ze weer thuiskwam, werd haar zoon geboren. Niets mis mee, zou je denken, maar haar man was al wel drie jaar dood! Dat betekende dus dat Jingū drie jaar zwanger moet zijn geweest. Of zou ze hebben kunnen wachten met bevallen tot ze uitgevochten was? Of was er een andere man in het spel? Of hebben de geschiedschrijvers zich gewoon in de datum vergist?
STERKE VROUWEN / GIRLPOWER 11
° 1819 1901
KONINGIN VICTORIA: OMA VAN EUROPA Engeland
De bekende Britse koningin Victoria kreeg maar liefst elf kinderen. De kinderen die in leven bleven, trouwden bijna allemaal met zonen en dochters van andere Europese koningshuizen. Zij kregen op hun beurt weer kinderen en zo komt het dat bijna alle leden van de koninklijke families uit Europa wel op een of andere manier verbonden zijn met elkaar. Het leverde koningin Victoria de bijnaam ‘oma van Europa’ op. Jammer genoeg gaf ze niet alleen haar goede karakter en slimheid door, maar ook een erfelijke ziekte: de bloederziekte. Onbewust natuurlijk, want in die tijd was de ziekte nog niet bekend. En geen haar op de hoofden van de dokters dacht eraan dat er misschien wel een link zou kunnen zijn tussen al die
koninklijke hoogheden die vreemd genoeg aan dezelfde ziekte leden. Zonder het zo te bedoelen, zorgde Victoria er dus wel voor dat de ziekte werd doorgegeven in allerhande koningshuizen, verspreid over alle uithoeken van Europa. Wist je trouwens dat Victoria een van de allereerste vrouwen ooit was die zich liet verdoven tijdens de bevalling? Dat gebeurde nog niet met een ruggenprik, maar door het inademen van chloroform, een bedwelmend goedje dat vroeger vaak gebruikt werd als verdoving tijdens operaties. Dat is misschien niet zo heel gek, als je bedenkt dat ze maar liefst elf keer een kind op de wereld moest zetten.
° 1729 1796
TSARINA CATHARINA DE GROTE Rusland
Op een dag had deze tsarina schoon genoeg van haar man Peter, de kleinzoon van Peter de Grote – en ze had vooral genoeg van al zijn minnaressen. Hij nam het helemaal niet zo nauw met de huwelijkse trouw. ‘Als het zo zit’, besloot Catharina, ‘dan neem ik zelf ook een minnaar!’ Ze liet haar man van de troon zetten en greep zelf de macht – én meteen ook maar een minnaar. Al van kleins af aan was Catharina namelijk doordrongen van het idee dat ze op de wereld was gezet voor grootse dingen. Ze was dan ook vastbesloten om die grootste dingen uit te voeren in haar nieuwe thuisland, Rusland. Ze wilde alsmaar méér! Ook wat mannen betreft.
Het bleef namelijk niet bij één minnaar. Verschillende mannen volgden elkaar in snel tempo op en ze waren stuk voor stuk véél jonger dan zijzelf. Als de tsarina een man beu was, stopte ze hem nog een landgoedje toe (dat kon toen zomaar) en zette hem aan de deur. Vervolgens koos ze weer een nieuwe man uit. Ze bleef maar liefst 34 jaar op de troon, dus ze had tijd zat om nieuwe minnaars uit te zoeken. Officieel waren het er twaalf, maar sommige bronnen hebben het over wel tweeëntwintig minnaars.
° 1122 1204
HERTOGIN ELEONORA VAN AQUITANIË Frankrijk, West-Europa
Je kunt veel zeggen van Eleonora van Aquitanië, maar dat ze saai was zeker niet! Al tijdens haar leven was deze kranige dame een veelbesproken figuur. Stoer feit nummer 1: Na haar huwelijk met Lodewijk VII, toen de baas van Frankrijk, bleef zij zichzelf altijd ‘van Aquitanië’ (dat is een deel van Frankrijk) noemen. Door de rechten op dat gebied niét over te dragen aan haar man, zoals toen gebruikelijk was, behield ze haar zelfstandigheid. Ze regelde dat niet haar man, maar wel een van hun eventuele zonen zowel over Frankrijk als over Aquitanië zou kunnen heersen.
Stoer feit nummer 2: Toen haar man op een goeie dag op kruistocht ging naar het Midden-Oosten, was er geen haar op haar hoofd dat eraan dacht om bordurend bij het haardvuur op hem te gaan zitten wachten. Nee hoor, zij ging gewoon mee. Dat was een hele avontuurlijke en gevaarlijke onderneming, zeker in die tijd. De reis was erg zwaar, vermoeiend en ronduit gevaarlijk. Er bestonden namelijk nog geen comfortabele treinen of auto’s, gps-systemen en gezellige hotelletjes. Ook trok je door een heleboel onbekende landen waarvan je de taal in de verste verte niet begreep. En je kon ook niet eventjes bellen naar je moeder om te vragen of ze wat extra geld op je bankrekening wilde storten als je overvallen was. Zo’n spannende trip was dus alleen iets voor de allerdapperste mannen. Of beter: de allerdapperste mannen én Eleonora.
Stoer feit nummer 3: Eén klein probleempje: toen ze maanden later weer naar huis gingen, konden Lodewijk en Eleonora elkaar to-taal niet meer uitstaan! Dat ze op voet van oorlog leefde met haar eigen man, liet Eleonora natuurlijk niet zomaar gebeuren. Zij liet echt niet met zich sollen. Na die ellendige kruistocht liet ze zich scheiden van haar man. Nu lijkt dat misschien niet meer zo bijzonder, maar in die tijd was het bijna onvoorstelbaar dat twee getrouwde mensen uit elkaar gingen, en al helemaal als dat gebeurde op verzoek van de vrouw. Stoer feit nummer 4: Na haar scheiding kon Eleonora bijna nergens meer komen zonder dat iemand probeerde haar te schaken en zo tot een huwelijk te dwingen. Ze was namelijk een erg gewilde bruid. Dan maar snel zelf een goede, nieuwe echtgenoot zoeken, dacht Eleonora, en ze regelde zomaar eventjes een huwelijk met Hendrik II. Die was toen nog hertog van Normandië, maar niet veel later veroverde hij Engeland. Daardoor werd het kersverse koppel ook koning en koningin van Engeland. Stoer feit nummer 5: Een van Eleonora’s zonen was Richard Leeuwenhart. Wie een zoon met zo’n naam voortbrengt, moét wel een stoere chick zijn. Stoer feit nummer 6: Eleonora werd maar liefst 82 jaar! Dat was onvoorstelbaar oud voor die tijd.
° 980 1067
LADY GODIVA Engeland
Stel, jij bent de vrouw van een belangrijke Engelse graaf en je echtgenoot legt het volk alsmaar meer belastingen op – terwijl jij dat echt een verschrikkelijk slecht idee vindt. Wat zou jij doen? Want zo verging het namelijk Lady Godiva, ergens in de elfde eeuw. Haar man blééf de belastingen maar verhogen, terwijl zij hem blééf smeken ze weer te verlagen. ‘Oké,’ zou de graaf haar op een dag gezegd hebben, ‘als je dat wilt, verlaag ik de belastingen.’ Godiva wilde net aan een vreugdedansje beginnen, toen haar man er nog iets aan toevoegde. ‘Ik verlaag de belastingen – op één voorwaarde. Jij moet in je nakie, bloot dus, op je paard door de stad draven.’ Nu dacht de graaf dat zijn vrouw dat nooit ofte nimmer in haar hoofd zou halen en dat hij daarmee eindelijk van haar gezeur af zou zijn. Maar het liep anders. ‘Afgesproken!’ zei Godiva stoer. En tot grote verbazing van haar man trok ze haar kleren uit en sprong op een paard. Alleen de lange haren over haar schouders bedekten haar blote borsten, voor de rest was ze poedelnaakt. Uit respect voor deze dappere dame sloegen de inwoners van het rijk hun ogen neer en gingen ze hun huizen in. Zo hoefden ze hun geliefde gravin niet aan te kijken tijdens deze gekke stunt. Alleen één man kon zich niet bedwingen: ‘Peeping Tom’, ofwel ‘Glurende Tom’. Niet zo slim van dat mannetje, want arme Tom werd op slag blind van al dat koekeloeren.
Zoals dat wel vaker gaat met verhalen uit lang vervlogen tijden, weten we niet honderd procent zeker of dit verhaal nu echt gebeurd is of niet. Wat wel vaststaat, is dat de Engelse term ‘Peeping Tom’ nog steeds wordt gebruikt voor een gluurder. En dat die Godiva wel een héél moedige meid moet zijn geweest!
° 1772 1832
KONINGIN ELIZABETH KA'AHUMANU VAN HAWAII Hawaii
Lang geleden moest iedereen die in Hawaii woonde de ‘kapu’ volgen. Die kapu was een soort grondwet, maar dan heel streng. Het was een verzameling regels over elk deel van het leven en de maatschappij. Wat je moest geloven. Hoe je jezelf moest gedragen. Dat mannen en vrouwen apart van elkaar moesten zitten tijdens het eten. Dat vrouwen geen kokosnoten mochten eten. Dat ze sommige vissen niet mochten bereiden… Het stond allemaal in de kapu. Had je eens geen zin om de regeltjes te volgen? Dan kon je het beter toch maar doen, want wie de kapu aan zijn laars lapte, tekende meestal zijn eigen doodvonnis. Die kapu was natuurlijk een uitvinding van de machtige mensen op het eiland. Door die strenge regels maakten ze de gewone mensen bang. Zo bang dat niemand het in zijn hoofd zou halen tegen hun macht in opstand te komen.
Toen de stoere Ka’ahumanu trouwde met Kamehameha I, de oprichter van het koninkrijk Hawaii, werd al snel duidelijk wat voor een bijzondere dame zij was. Niet alleen was ze de rechterhand van haar man en stond ze hem bij in alle grote en kleine politieke beslissingen. Ka’ahumanu was ook een van de meest feministische leidsters van haar tijd. Dat betekent dat ze niet met zich liet sollen door mannen, en dat ze opkwam voor de rechten van vrouwen. Ka’ahumanu was een van de eersten die de kapu durfden tegen te spreken – en zij was dan nog een vrouw ook. Door haar toedoen veranderde haar stiefzoon, die na koning Kamehameha I regeerde, bijvoorbeeld de regel dat mannen en vrouwen apart moesten eten. Dat deed ze door op een dag doodleuk bij haar stiefzoon aan tafel te gaan zitten. En haar stiefzoon? Die weigerde zijn gerespecteerde stiefmoeder te doden om die reden. Sterker nog: hij liet die regel uit de strenge kapu schrappen. Dankzij Ka’ahumanu, dus. Right on, sister!
STERKE VROUWEN / GIRLPOWER 17
Voor de weetjes in dit boek vonden wij inspiratie op heel wat plekken, onder andere in deze boeken. Misschien vind jij ze ook fijn om te lezen? Sommige boeken zijn bestemd voor volwassenen, dus die kun je tippen aan je leerkracht of je ouders. Jim Pipe. Wees blij dat je Cleopatra niet bent!: een Egyptische koningin die je niet zou willen zijn!. NDB Biblion, 2014. Lode Melis. De kuren van de keizer en andere geschiedenisweetjes. Baeckens Books, 2009. Cyrille Boulay. De koningshuizen van Europa. Deltas, 2003. Alexander Von Schönburg. Alles over koningen: wat je altijd hebt willen weten. Contact, 2010. Graddy Boven. Peter de Grote: tsaar met grote maritieme ambities. Aspekt, 2013. J.G. Kikkert. Willem van Oranje. Aspekt, 2006. Judith Herrin. Byzantium: het verrassende leven van een middeleeuws rijk. Bulaaq, 2009. Fiona MacDonald. De wereld in de tijd van Marie Antoinette. Corona, 1999.
WWW.LANNOO.COM Registreer u op onze website en we sturen u regelmatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen. © Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2019 Tekst Sarah Devos, www.sarah-devos.be Illustratie Wendy Panders, www.wendypanders.nl Vormgeving Studio Lannoo (Mieke Verloigne) Inhoudelijke redactie Wendy Meulemans, Toon De Kegel We hebben ons uiterste best gedaan om alle informatie te verifiëren. Als u – ondanks al onze inspanningen – foutieve informatie zou ontdekken, mag u altijd een mailtje sturen naar kinderboek@lannoo.be. ISBN 978 94014 5186 4 — D/2019/45/151 — NUR 210/240 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.