9789401449496 by Uitgeverij Lannoo

BULGARIJE

van reizigers voor reizigers

TTER

BULGARIJE

4 De wereld houdt niet op met draaien. Een wereldreiziger is de eerste om dat te beamen. Hoewel men geen inspanningen gespaard heeft om al de gegevens in deze gids uitgebreid te testen en te actualiseren, is het niet uitgesloten dat je ter plaatse vaststelt dat bepaalde gegevens in deze gids toch al opnieuw gewijzigd zijn. Veel adressen en suggesties in de Trotters zijn bovendien wat ‘fragiel’, juist omdat ze zo sympathiek en verrassend zijn. We zouden het daarom bijzonder op prijs stellen als je ons op de hoogte brengt van eventuele wijzigingen, zodat we de eerstvolgende herdruk op een correcte manier kunnen aanpassen. Dank bij voorbaat. Ons adres:

trotter Uitgeverij Lannoo Kasteelstraat 97 B-8700 Tielt

Uitgeverij Terra Lannoo Postbus 97 NL-3990 DB Houten

e - mail: trotter @ lannoo.be www.trotterclub.com

De prijscategorieën die in de Trottergidsen worden gebruikt, zijn steeds afgestemd op het land. Als je in een goedkoop hotelletje ongeveer € 25 betaalt, behoort een hotel waar je € 75 neertelt uiteraard tot de dure prijsklasse. De uitgever kan niet aansprakelijk worden gesteld voor eventuele fouten of de gevolgen ervan. vertaling Petra van Caneghem; 2018 Imago Mediabuilders reisinformatie vlaanderen en nederland Wegwijzer, Brugge omslagontwerp Studio Jan de Boer / Helga Bontinck ontwerp binnenwerk Imago Mediabuilders omslagfoto iStock / myshkovsky oorspronkelijke titel Le Routard – Bulgarie oorspronkelijke uitgever Hachette, Paris directeur van de reeks en auteur Philippe Gloaguen stichters Philippe Gloaguen en Michel Duval adjunct- redacteuren Benoît Lucchini en Amanda Keravel redacteuren Olivier Page, Véronique de Chardon, Isabelle Al Subaihi, Anne-Caroline Dumas, André Poncelet, Marie Burin des Roziers, Thierry Brouard, Géraldine Lemauf-Beauvois, Anne Poinsot, Mathilde de Boisgrollier, Alain Pallier en Fiona Debrabander

D/2018/45/525 - ISBN 978 94 014 4949 6 - NUR 512 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

HOE GEBRUIK JE DEZE GIDS? Op deze pagina’s zetten we de toeristische highlights voor je op een rijtje – stuk voor stuk zijn het met recht topervaringen die je niet mag missen!

17 TOPERVARINGEN 16

BOEKAREST

ROEMENIË

Graven van Svesjtari

BALKANGEBERGTE blz. 179

SERVIË

Soﬁa

Koprivsjtitsa

Klooster van Rila

2 MACEDONIË

Melnik

Van weelderige kathedralen tot piepkleine kerkjes. Het centrum van de stad ligt in de schaduw van de Alexander Nevskikathedraal met haar schitterende vergulde koepels. De St.-Sofiakathedraal ernaast oogt veel strenger. De nederige Sveta Petka Samardjiïska laat de grootheidswaanzin van het communisme voor wat het is en schermt zich af van nieuwsgierige blikken, ze kruipt bijna in de grond. De Rotonda Sveti Georgi uit de Romeinse tijd is trots op het oude verleden. Op de heuvels van het Vitosjagebergte ligt de kerk van Bojana (door Unesco beschermd).

In het hoofdstuk ‘Mens, maatschappij, natuur en cultuur’ gaan we dieper in op onder andere de geschiedenis, het cultureel erfgoed en de geografie van het land of gebied dat je bezoekt. Een ideale selectie om alvast thuis of tijdens de heenreis door te nemen.

Roze n v al l e i

ZWARTE ZEE

Sjoemen

Veliko Tarnovo

Bozhentsi

15 14 Nesebar 14 Sozopol

11 Kazanlak

Plovdiv

ZWARTE ZEEKUST blz. 247

THRACISCHE VLAKTE blz. 159

ergte pegeb Rodo 6 RODOPEGEBERGTE blz. 141

GRIEKENLAND RILA- EN PIRINGEBERGTE EN BULGAARS MACEDONIË blz. 117

MAAK IN SOFIA EEN BEDEVAART LANGS HET RELIGIEUZE ERFGOED

Natuurpark Bansko van Pirin

Baltsjik

13 8 9

DE DONAU EN DEPleven VLAKTEN IN HET NOORDEN blz. 219 SOFIA EN OMGEVING blz. 87

TURKIJE

25 50 km

De fresco’s behoren tot de best bewaarde oosterse middeleeuwse kunst. Blz. 87

GA OP ZOEK NAAR DE 2 BULGAARSE HEILIGEN: HET KLOOSTER VAN RILA Werelderfgoed. Deze spirituele bezienswaardigheid bestaat uit een aantal hoge gebouwen met balkons van gelakt hout, een middeleeuwse toren en een kerk versierd met prachtige fresco’s over het laatste oordeel. Hier en in andere Bulgaarse kloosters brandde het vuur van de Bulgaarse identiteit tijdens vijf donkere eeuwen van Turkse bezetting. Blz. 119 en 121 Goed om te weten: als je de sfeer echt wilt opsnuiven, kun je hier overnachten.

MENS, MAATSCHAPPIJ, NATUUR EN CULTUUR Beroemde Bulgaren Bevolking Cultureel erfgoed Drank Economie Geografie Geschiedenis Godsdienst en geloof Keuken Media Mensenrechten Milieu Werelderfgoed van Unesco Zeden en gewoonten

28 29 30 31 32 33 35 43 43 46 46 47 49 51

de wijnbouwtraditie in bulgarije gaat terug tot in de oudheid .

In het hoofdstuk ‘Praktisch’ vind je alle nuttige informatie over de bestemming. Lees er alles wat je moet weten over bijvoorbeeld verkeer en vervoer, geldzaken, taal en gebruiken.

BULGARIJE PRAKTISCH

ABC van Bulgarije Alvorens te vertrekken Budget Festivals, feesten en feestdagen Fooien Geldzaken Gezondheid Internetadressen Klimaat Noodnummers Overnachten Post Reisliteratuur Risico’s en ergernissen Taal Telecommunicatie Tijdsverschil Vervoer Winkelen

ABC VAN BULGARIJE hoofdstad - Sofia (1.280.000 inwoners). oppervlakte - 110.911 km². bevolking - 7,1 miljoen inwoners (waarvan 77% Bulgaren; 8% Turken; 4,4% Roma). munteenheid - Bulgaarse lev (meervoud: leva), officiële afkorting BGN (meestal LV), gekoppeld aan de euro tegen een vaste koers van 0,51. taal - Bulgaars (cyrillisch schrift). godsdienst - 59% orthodoxen, 7,8% moslims, 31% atheïsten of niet-gespecificeerd. staatsvorm - partijendemocratie. staatshoofd - Rumen Radev (socialist) sinds eind 2016. minister - president - Bojko Borisov (centrumrechts) sinds november 2014, opnieuw verkozen in 2017.

VOOR DE ZEKERHEID … Het is een goed idee om scans te maken van je paspoort, visa, bankpas, vliegticket(s), verzekeringspolis en hotelvouchers. stuur ze vervolgens als een pdf-bijlage in een mail naar jezelf. In geval van verlies of diefstal kun je die documenten dan heel gemakkelijk in een internetcafé weer (laten) afdrukken en zul je het probleem sneller kunnen oplossen bij de autoriteiten.

teren van verschillende voordelen, diensten en studententarieven (op vervoer, overnachtingen, cultuur enzovoort). Met de kaart heb je ook diverse speciale voordelen tijdens het reizen (korting op vliegtickets, hotels en jeugdherbergen, verzekeringen, simkaarten, autoverhuur). De kaart kost € 15. Je kunt deze verkrijgen op vertoon van je identiteitskaart, je studentenkaart en een foto bij: In België - Connections Travel Shops in Aalst, Antwerpen, Brasschaat, Brugge, Brussel Centrum, Brussel Elsene VUB, Brussel Schuman, Brussel Toison d’Or, Brussels Airport, Ukkel, Gent, Gent Expo, Hasselt, Kortrijk, Kraainem, Leuven, Lom mel, Mechelen, Mortsel, Oostende, Roese lare, SintNiklaas, Turnhout, Vilvoorde. Callcenter T (070) 23 33 13 o connec tions.be. Via o isic.be.

connections

ALVORENS TE VERTREKKEN

- Mocsicki

embassy.org. - Beenhouwersstraat 9, 8000 Brugge T (050) 33 75 88 : info@ wegwijzer.be o wegwijzer.be. Onafhankelijk reisinformatiecentrum met leeszaal (reisgidsen, tijdschriften, kaarten, reisverslagen). Uitgever van het magazine Reiskrant. Organisator van Reismarkt (reizigers informeren reizigers), workshops en andere activiteiten. Jeugddienst en ledenvereniging.

wegwijzer reisinfo

In Nederland - Duinroos weg 9, 2597 KJ Den Haag T (070) 350 30 51. Fax: (070) 358 46 88 : embassy. hague@mfa.bg o mfa.bg.

ambassade van bulgarije

In Bulgarije - 103, Blvd James Boucher, 3rd floor, 1407 Sofia T 359 2 988 72 90. Fax: 359 2 963 36 38 : sofia@diplo bel.fed.be o bulgaria.diplomatie.belgium.be. ambassade van nederland - 15, Obo rishte street, 1504 Sofia T 359 2 816 03 00. Fax: 359 2 816 03 01 : sof@minbuza.nl. o nederlandwereldwijd.nl/landen/bulgarije. ambassade van belgië

In Nederland

kilroy travels netherlands - Singel 413, 1012 WP Amsterdam T (020) 524 51 00 o kilroytravels.nl. Er zijn ook kantoren in Den Haag, Utrecht en Groningen. joho - : info@joho.nl o joho.nl. Er zijn kantoren in Den Haag (hoofdkantoor), Amsterdam, Leiden, Groningen en Utrecht. Via o isicnederland.nl.

Internationale jeugdherbergkaart De jeugdherbergkaart is te gebruiken in meer dan negentig landen en opent de deuren van de vierduizend hostels van de keten Hostelling International. De openingstijden verschillen per land en per hostel. De kaart is vaak verplicht bij een verblijf in een jeugdherberg, dus we raden je aan er voor vertrek een aan te vragen.

Alvorens te vertrekken

BULGARIJE PRAKTISCH

ambassade van bulgarije

In België

straat 7, 1180 Ukkel T 02 374 47 88 : embassy.brussels@mfa.bg o bulgaria

Een Europees paspoort kan handig zijn!

De Europese Unie heeft een systeem van wederzijdse consulaire bijstand ontwikkeld voor onderdanen van de EU die in moeilijkheden verkeren in het buitenland. Een identiteitskaart volstaat. Kinderen onJe kunt op deze bijstand een beroep der de twaalf jaar moeten in het bezit zijn doen als België of Nederland niet over een van een eigen identiteitsbewijs met foto, ververtegenwoordiging beschikt in het land krijgbaar bij de gemeentediensten van je waar je je bevindt. Concreet houdt dit in woonplaats. Reist het kind met een van de dat je de hulp kunt inroepen van de amouders, dan is het wenselijk dat de ouder die bassade of het consulaat (geen ereconsuhet niet vergezelt een schriftelijke toestem- van de kukeri laat)kondigt van om het even welke lidstaat het carnaval de lente aanvan . de EU. Deze diensten zullen je zelf rechtming opmaakt (in het Engels) en die laat lestreeks helpen of je zeggen wat je precies galiseren door het gemeentebestuur. moet doen. In Nederland De dienstverlening geldt uiteraard uitsluitend voor noodsituaties, zoals Een Europese identiteitskaart of paspoort overlijden, ongevallen met verwondingen volstaat. Dat geldt ook voor kinderen. of letsels, ernstige ziekte, repatriëring om Reist het kind met een van de ouders, medische redenen, arrestatie of gevangendan is het wenselijk dat de ouder die het schap. In geval van verlies of diefstal van niet vergezelt een schriftelijke toestemje paspoort kun je bij deze diensten teming opmaakt (in het Engels) en die laat recht voor een voorlopig reisdocument. legaliseren door het gemeentebestuur. Bij deze consulaire bijstand tussen de Europese lidstaten zul je uiteraard niet alHeb je niet de Belgische of Nederlandse tijd in je eigen landstaal worden geholpen. nationaliteit, neem dan contact op met de Meestal zal dat gebeuren in een van de ambassade van Bulgarije in België of Necourante Europese talen. derland. Ben je onder de achttien jaar en reis je alleen of met een persoon die niet een van Internationale de ouders is, dan is de schriftelijke toestudentenkaart stemming van beide ouders vereist (in het Deze kaart is in de hele wereld het bewijs Engels). Het bewijs moet worden gelegalidat je student bent. Hiermee kun je profiseerd.

Identiteitsbewijzen

In België

BULGARIJE PRAKTISCH

De gedeeltes die in twee kolommen zijn gezet, bevatten nuttige informatie, zoals adresgegevens van instanties en webadressen ter voorbereiding op de reis.

ABC vAn BulgArije

Nuttige adressen

58 58 60 61 62 62 64 65 65 66 69 70 70 71 71 75 77 77 81

HOE GEBRUIK JE DEZE GIDS? X

REISPLANNER ROEMENIË

De Reisplanner stelt uitgewerkte reisprogramma’s voor om Bulgarije op de beste manier te ontdekken.

Roese

Vidin

3 4

1 week

KOSOVO

2 weken

SERVIË

Bansko

MACEDONIË Sandanski 100 km

Melnik

Boergas

Plovdiv

BEWAARDE HISTORISCHE KERN .

Nesebar

Sozopol

2 2 4 8

historische kern); een nacht in het zuidwes- Hier bezoek je Melnik en het mooie kloosten, richting Melnik en Sandanski (10), ter van Rozhen. Terug naar Sofia (een een regio met een mediterraan klimaat. nacht) via het klooster van Rila (11). HET DORP TRJAVNA HEEFT EEN GOED

Bozhentsi Trjavna Kazanlak

Koprivsjtitsa

1 1

SOFIA Klooster van Rila

ZWARTE ZEE Varna

Veliko Tarnovo

TURKIJE 1

Rodopegebergte

Stopplaatsen Reisroute van 1 week Reisroute van 2 weken Plaatsen opgenomen op de Werelderfgoedlijst van Unesco

GRIEKENLAND

EEN WEEK 2 dagen in Sofia en omgeving (1; belangrijkste monumenten: kathedraal, orthodoxe kerken, archeologisch museum, excursie naar het klooster van Rila, een van de mooiste kloosters van Bulgarije); een dag in Koprivsjtitsa (2), een schattig traditioneel dorpje op het platteland, de wieg van de revolutionairen van de 19de eeuw; een dag in Veliko Tarnovo (3; de oude

stad, de vesting van de Tsarevets en de oude kerken in het dorp Arbanassi); de raadselachtige Thracische graven in de rozenvallei en een eendaags uitstapje naar Plovdiv (4), de oude stad is de som van de culturen en tijdvakken uit de geschiedenis, wandeling door de oude stadskern en naar het Romeinse amfitheater. Terug naar Sofia.

TWEE WEKEN Zie hoger: een dag in Sofia (1) en een dag in Koprivsjtitsa (2); vervolgens een dag in Bozhentsi of Trjavna (3), een dorp en een stadje met een een goed bewaarde historische kern. Stop ook even bij de graven van de Thracische koningen in de Rozenvallei; een dag in Veliko Tarnovo (4) (zie hoger); een dag in Roese (5) voor een kennismaking met de Mitteleuropa-stijl, de rotskloosters van Ivanovo (Werelderfgoed) en de Thracische graven van Svesjtari en de

Ruiter van Madara (bij Sjoemen); 2 dagen in Varna (6; oude stadskern, zandstrand en handelshaven). In Baltsjik een wandeling door de botanische tuin en in Kaliakra aan het eind van de vlakte van Dobroedzja; een nacht op weg naar Nesebar of Sozopol (7), steden met karakter op de rotsige uitlopers bij zee. 2 dagen in Plovdiv (8) (zie hoger); een dag in Bansko (9), een hooggelegen dorp aan de voet van het Piringebergte, leuk voor skiërs en wandelaars (charmante

116

SOFIA EN OMGEVING

Borovets (Боровец)

Door deze beknopte inhoudsopgave per deel van de gids te gebruiken hoef je niet telkens terug te bladeren naar de algehele inhoudsopgave voor in het boek.

Het oudste en best aangelegde wintersportoord van Bulgarije en het dateert uit 1876. Borovets ligt 73 km van Sofia (via Samokov). Het wintersportoord ligt 1300 m hoog, aan de voet van de Mussala, met zijn 2925 m de hoogste berg van het Balkanschiereiland. Het hele jaar door komen de inwoners van Sofia hier het groen opzoeken, van half december tot half april stromen dan weer de skiërs massaal toe (vooral Britten). De architectuur stelt weinig voor. De hoogstammige dennen zijn mooi en groot, maar de overnachtingsmogelijkheden zijn beperkt tot enorme en weinig luxueuze complexen aan de voet van de skipistes. Het wemelt er bovendien van de snackbars en toeristische restaurants (er liggen er ook in het bos). Het hele skigebied is goed voor 58 km pistes en het Europees en wereldkampioenschap zijn hier al gehouden. NUTTIGE INFORMATIE

• Er is geen Bureau voor Toerisme, maar een plattegrond van de pistes koop je in de supermarkten. AANKOMST EN VERTREK

• Met het openbaar vervoer: om de 30 min

een bus vanuit Sofia (busstation Joeg) naar Samokov (7.00-20.00 u). In Samokov stap je over naar Borovets (om het uur, 8.00-18.00 u). Terwijl je wacht, bekijk je de moskee Bairakly (1845), tegenover het busstation van Samokov. Verrassende bloemenfresco’s van de hand van Zahari Zograf. De moskee is nu een klein museum (di.-za. 8.3012.00 u en 13.00-17.30 u). • Ook een bus per dag vanuit Plovdiv. SLAPEN, ETEN Als je wilt genieten van het comfort van een groot hotel, maar niet te veel wilt betalen, re-

serveer je online. Een degelijk etablissement: Radina’s Way Hotel (o radinasway.com), met een mooi dubbel zwembad in een glazen veranda. Je zit wel midden in het bos, 2 km van de skipistes.

HR Hotel-restaurant Alpin: bij het begin van de skipistes T 0750 322 01 of 0889 668 866 o alpin-hotel.bg. Reserveren noodzakelijk in de winter. Tweepersoonskamer 70-90 lev, afhankelijk van de periode; veel duurder in de winter (€ 110). Ideaal voor skiërs; het hotel telt slechts een suite, twee studio’s en vier tweepersoonskamers. Comfortabel, met balkon en veel hout. Ook acht chalets. Omdat het zo klein is, is dit een verademing na de mastodonten in de omgeving: het knusse nepkasteeltje ademt intimiteit. Maar er is meer: jacuzzi, sauna en een eerlijk restaurant met een gezellige inrichting en terras (gerechten 10-25 lev).

RILA- EN PIRINGEBERGTE EN BULGAARS MACEDONIË KLOOSTER VAN RILA (РИЛСКИ МАНАСТИР). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 BLAGOEVGRAD (БЛАГОЕВГРАД) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 BANSKO (БАНСКО) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 SANDANSKI (САНДАНСКИ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132

MELNIK (MEЛНИK) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 KLOOSTER VAN ROZHEN (РОЖЕН). . . . . . . . . . . . . . . 139

RILA- EN PIRINGEBERGTE EN BULGAARS MACEDONIË

Op de eerste pagina van elk nieuw deel zijn de niet te missen bezienswaardigheden al in kaart gebracht met een paginaverwijzing voor wie ze direct wil raadplegen.

XXX

Klooster van Rila 119, 121 Natuurpark van Pirin 130, 135 Klooster van Rozhen 139

het klooster van rila is het indrukwekkendste van bulgarije .

KLOOSTER VAN RILA (РИЛСКИ МАНАСТИР)

XXXm Het indrukwekkendste en bekendste Bulgaarse klooster ligt in een smalle vallei in het hart van het nationale park van Rila (25.000 ha), 117 km van Sofia, en is terecht Werelderfgoed. Dit pareltje is omringd door wouden en hoge bergtoppen. Deze belangrijke plaats is een van de spirituele bolwerken uit de Bulgaarse geschiedenis, waar het verzet tegen de Ottomaanse overheersers het hevigst was. Het klooster werd in de 10de eeuw gesticht door de monnik-kluizenaar St.-Johannes van Rila (Ivan Rilski, 876-946) in de buurt van de plaats waar hij zich teruggetrokken had in de nasleep van de kerstening van Bulgarije. Het werd herhaaldelijk in brand gestoken, geplunderd, verlaten en weer opgebouwd. In het heiligdom staat nog steeds de Hreliotoren (1335), de rest van de kloostergebouwen dateert vooral van tijdens de verbouwingen in de eerste helft van de 19de eeuw. Maar wat een verbouwingen. Het middelpunt van dit alles ligt achter een 24 m hoge vijfhoekige ringmuur. De kerk is een mooie versmelting van orthodoxe architectuur en bescheiden barokke invloeden. Ze is bekleed met de fraaiste muurschilderingen, die tussen 1840 en 1848 aangebracht werden door de grootste artiesten van het moment: Ivan Nikolov, Zachary Zograf en verscheidene andere belangrijke schilders van de Bulgaarse renaissance, die hoofdzakelijk uit Bansko

120

121

kwamen. De 36 figuratieve taferelen, de koningen uit het Oude Testament en de apostelmartelaren zijn van een bijna onwezenlijke schoonheid. In het museum zijn schitterende iconen en liturgische voorwerpen te zien, sommige zijn meer dan duizend jaar oud. De bibliotheek (die niet toegankelijk is) telt meer dan honderdduizend werken, enkele geschriften gaan terug tot de 11de eeuw. In het klooster wonen tegenwoordig nog een tiental monniken, heel wat minder dan de ruim driehonderd die er ooit leefden. AANKOMST EN VERTREK

Voor een herkenbare structuur en meer opzoekgemak is de volgorde van onderwerpen per stad of regio telkens hetzelfde: praktische informatie - informatie over verblijf: slapen, eten, iets drinken, uitgaan - informatie over de bezienswaardigheden.

Het klooster ligt in een vallei, 16 km voorbij het dorpje Rila. De weg erheen is schitterend. Bij aankomst parkeer je (€ 4), maar je kunt ook 100 m verderop terecht op een van de gratis parkeerterreinen.

MET DE BUS Vanuit Sofia kun je in een dag heen en terug, maar het is een beetje krap. Andere opties zijn een privéexcursie boeken – niet goedkoop – of Rila bezoeken tijdens een rondreis door het zuidwesten van Bulgarije en/of overnachten in het klooster of de omgeving. Er zijn veel interessante mogelijkheden. • Van en naar Sofia: 1 rechtstreekse bus om 10.20 u vanaf het busstation Ovtsja Koepel in Sofia; terug vanaf het klooster van Rila om 15.00 u. Rit: circa 2½ uur. Kom iets vroeger, de bus vertrekt wanneer hij vol is. Prijs: 12 lev. Ook mogelijk via het Hostel Mostel (zie ‘Slapen’ in Sofia), dat daguitstapjes organiseert (9.30-17.00 u, 40 lev per persoon) of met de Rila Monastery Bus van Traventuria, die een daguitstap organiseert, inclusief een tussenstop bij de kerk van Bojana (Vitosja). Natuurlijk is dit duurder T 02 489 08 83 o rilamonasterybus.com. Circa € 27-35 per persoon, afhankelijk van het seizoen (duurder in de winter). • Van en naar Rila (dorp): 3 bussen, circa 7.40, 12.40 en 15.50 u; terug vanaf het klooster om 8.10, 9.00, 15.00 en 17.00 u. Je kunt ook naar Rila vanuit Sofia (2 bussen per dag, in beide richtingen) of via Blagoevgrad (10-12 bussen per dag). • Van en naar Doepnitsa: je kunt ook via dit stadje tussen Sofia en Blagoevgrad rijden. In Doepnitsa 2 bussen per dag naar het klooster, circa 6.40 en 14.15 u; terug circa 9.00, 15.00 en 17.00 u.

SLAPEN, ETEN Het dorp Rila telt een aantal hotelletjes en kamers bij particulieren, zoals Dom Dani bij de rivier, voor de uitrit naar rechts. In de vallei zijn ook heel wat mogelijkheden. Wat het eten betreft: de specialiteit van deze buurt is gebakken of geroosterde forel, variaties op hetzelfde thema. Verwacht geen mirakels. De restaurants bij het klooster, zoals Rila (dag. geopend 9.0021.00 u), zijn niet verfijnd, maar het terras is aangenaam. Wij vonden vooral de bakkerij (gleburnitsa of foerna) achter het klooster leuk (tegen restaurant Rila): overheerlijk brood, warme beignets (mekitsi) en zelfgemaakte yoghurt van schapenmelk (let op, nogal zwaar). Op weekdagen in het laagseizoen zijn veel etablissementen gesloten. Zorg voor een picknick.

CAMPINGS

CHR Camping Bor: circa 1 km voorbij het klooster, aangeduid aan de rechterkant T 0888 72 12 12. Alleen geopend in de zomer. Circa 7 lev per persoon, met tent en auto. Bungalow 2 personen 25 lev . Het gazon aan de rivier is aangenaam, maar de inrichting is verouderd. Cafeetje met barbecue om je vlees te roosteren. CHR Camping Zodiac: circa 2 km voorbij het klooster T 0876 631 378. Een tiental bungalows, 15 lev per persoon; tent 8 lev per persoon. Maaltijd 10-15 lev . Ook deze camping ligt aan de rivier, maar hij is veel beter onderhouden, maar ook minder schilderachtig dan Camping Bor. De goed onderhouden, kleine bungalows staan dicht tegen elkaar bij de ingang. Het sanitair is schoon, maar de douches moet je delen met de wc’s. Ook de kampeerders komen zich hier wassen. Veel plaats om een tentje op te zetten is er niet. Geen wasmachine, geen gootsteen voor de vaat, maar wel een goed restaurant. `

Langs de weg van Rila naar het klooster De volgende adressen liggen van west naar oost.

HR Valdis-complex: 5 km voorbij Rila T 0898 920 353 o valdiscomplex.com. Restaurant dag. geopend 8.00-23.30 u. Tweepersoonskamer 50-60 lev . Het is nog ver naar het klooster, maar de houten bungalows langs de rivier zijn zo leuk. Het geklater van het water overstemt het lawaai van de weg. De huisjes zijn goed verwarmd en hebben een groot raam en eigen badkamer (met inloopdouche), maar zijn niet bijster groot. De keuken van het restaurant is weliswaar niet verfijnd, maar geldt als een van de beste in de buurt. In het hoogseizoen proef je yoghurt met vijgen of bosbessen (en er is altijd honing). HR The School Hotel: in Pastra, 7 km voorbij Rila (rechts bewegwijzerd) T 0884 884 088. Tweepersoonskamer 60-70 lev, ontbijt 4 lev per persoon . Het dorpsschooltje kreeg een tweede leven als hotelletje met een neobarokke inrichting die mooi contrasteert met het traditionele karakter van de vallei. Wat denk je van een kamer in paars en zilver en met een badkamer in rood en groen? De kamers op de tweede verdieping zijn goedkoper, maar ook kleiner en minder trendy. In elk geval is er voldoende comfort en word je in het Engels welkom geheten. In het restaurant: prima bereide Bulgaarse en internationale keuken, eventueel geserveerd in de kleine tuin, waar stoelen en prieeltjes zijn neergezet. Een speelterrein voor de kinderen. `

HR Magiyata na Rila: circa 14 km van het dorp Rila, rechts, beneden aan de weg T 0898 68 64 29 o magia-rila.com. Tweepersoonskamer zonder ontbijt 45 lev, met ontbijt 50 lev. In het restaurant 4-16 lev . Wordt gewaardeerd door de inwoners van Sofia, die hier een weekendje komen uitrusten. De prijzen zijn betaalbaar en het etablissement ligt aan de rivier. Er zijn een tiental eenvoudige, maar goed onderhouden kamers met kleurrijke muren (maar niet in alle kamers). Zwevend parket, degelijk meubilair, koelkast en een ouderwetse tv, balkonnetje met eventueel uitzicht op de rivier. Zo, dat is de inrichting. Om de honger te stillen: salades, omelet, geroosterd vlees en natuurlijk forel. Wisselende ontvangst. `

WAT IS ER TE ZIEN?

XXX Klooster: o rilamonastery.pmg-blg.com. Geen shorts, geen jurkjes, geen blote schouders . Twee poorten geven toegang tot de heilige binnenhof: de Doepnitsapoort in het zuiden en de Samokovpoort in het noorden. Zodra je binnen bent, ontdek je met open mond de schitterende binnenhof omzoomd met gebouwen met vier verdiepingen, schitterende galerijen met houten balustrades. In het midden staan trots de MariaHemelvaartkerk en de Hreliotoren. • Maria-Hemelvaartkerk (1837), geïnspireerd op een Griekse kerk op de berg Athos, is zowel binnen als buiten bekleed met typische fresco’s uit de tijd van het nationale ontwaken. Ze zijn van de hand van de grote Zahari Zograf (1810-1853) en zijn leerlingen. De kleurrijke werken zijn onlangs gerenoveerd en volgen de regels van de Byzantijnse canon. Bewonder de grote heiligen van de Bulgaarse orthodoxe kerk, met als belangrijkste natuurlijk St.-Johannes van Rila. Het wemelt er van de duivel en zijn acolieten die tijdens het laatste oordeel de zondaars martelen. Er zijn ook goede zielen te zien die de rijken tot inkeer brengen, maar dan wel door minder drastische pijnigingen. In de kerk zelf ontdek je de grootste en mooiste iconostase van Bulgarije, die heel verfijnd is gemaakt van verguld en gebeeldhouwd hout. De relieken van de heilige werden in de 15de eeuw teruggebracht naar Rila, na een paar omzwervingen in Hongarije en Veliko Tarnovo. Ze bevinden zich aan de onderkant van de `

WAT IS ER TE ZIEN?

RILA- EN PIRINGEBERGTE EN BULGAARS MACEDONIË

MET DE AUTO

DOORSNEEPRIJS TOT IETS LUXUEUZER

H In het klooster: receptie achter in de binnenhof, naast de ingang van het museum T 070 54 21 80 of 0896 872 010 o rilamonastery.pmg-blg.com/noshtuvka_en.htm. Ongeveer 25 lev per persoon in een slaapzaal (met gemeenschappelijke wc, maar geen douche) en 60 lev voor een tweepersoonskamer met privésanitair . Je komt voor 20.00 u langs, daarna zijn de deuren gesloten en bel je aan. Logeer in het klooster of in de buurt.

KLOOSTER VAN RILA

Aan de rand van de pagina’s zorgen een duimgreep en een kopregel ervoor dat je direct ziet welke informatie er op de betreffende pagina wordt geboden.

WIST JE DIT? Let op deze kaders voor interessante weetjes.

AANDUIDING TROTTERTIPS

trottertip

interessant

XXX

niet te missen

VERKLARING VAN DE SYMBOLEN

A algemeen q autoverhuur s bank O busstation D café, bar C camping p consulaat E dansen c duiklocatie W internetcafé f fietsen te huur F haven h honden toegestaan Y ijssalon

I informatie d kindvriendelijk i koffie- of theehuis M livemuziek, concert L luchthaven e metrostation N ontbijt P parkeren Q patisserie B postkantoor R restaurant a roken verboden H slapen b skistation

g snackbar Z strand U taxi J theater S treinstation V voorzieningen voor rolstoelgebruikers

j wandelen k winkelen m Unesco-werelderfgoed r zwemgelegenheid T telefoonnummer o website : e-mailadres

INHOUD INLEIDING ��12 VEELGESTELDE VRAGEN ��14

Telecommunicatie 75 Tijdsverschil 77 Vervoer 77 Winkelen 81

TOPERVARINGEN ��16 REISPLANNER ��82 MENS, MAATSCHAPPIJ, NATUUR EN CULTUUR ��16 Beroemde Bulgaren 28 Bevolking 29 Cultureel erfgoed 30 Drank 31 Economie 32 Geografie 33 Geschiedenis 35 Godsdienst en geloof 43 Keuken 43 Media 46 Mensenrechten 46 Milieu 47 Werelderfgoed van Unesco 49 Zeden en gewoonten 51 REIZEN NAAR BULGARIJE ��52 BULGARIJE PRAKTISCH ��57 ABC van Bulgarije 58 Alvorens te vertrekken 58 Budget 60 Festivals, feesten en feestdagen 61 Fooien 62 Geldzaken 62 Gezondheid 64 Internetadressen 65 Klimaat 65 Noodnummers 66 Overnachten 69 Post 70 Reisliteratuur 70 Risico’s en ergernissen 71 Taal 71

SOFIA EN OMGEVING

Sofia ��87

RILA- EN PIRINGEBERGTE EN BULGAARS MACEDONIË

Klooster van Rila ��119 Blagoevgrad ��123 Bansko ��124

X Sandanski ��132 Melnik ��135 Klooster van Rozhen ��139

BALKANGEBERGTE (STARA PLANINA)

RODOPEGEBERGTE

Veliko Tarnovo ��182

Gotse Deltsjev ��144 Dospat ��145 Trigrad ��146 Devin ��148 Sjiroka Laka ��149 Tsjepelare ��152 Smoljan ��153 De weg naar Kardjali ��154 Kardjali ��154 Madjarovo ��158

THRACISCHE VLAKTE

DE WEG NAAR GABROVO 194 Trjavna ��194 Gabrovo ��200 ROZENVALLEI EN BERGKETEN SREDNA GORA 204 Chipka ��205 Kazanlak ��208 Karlovo ��211 Koprivsjtitsa ��212 Trojan ��217

DE DONAU EN DE VLAKTEN IN HET NOORDEN

Plovdiv ��161 Lovetsj ��221

Pleven ��223 Bergengtes van de Iskar ��227 Belogradchik ��228 Vidin ��231 PLATEAU VAN DOBROEDZJA 235 Roese ��235 Sjoemen ��242 Madara ��246

ZWARTE ZEEKUST

Boergas ��251 Sozopol ��255 Van Primorsko naar de Turkse grens ��260 VAN BOERGAS NAAR VARNA 260 Nesebar ��260 Obzor ��266 Varna ��268 VAN BALTSJIK NAAR DE ROEMEENSE GRENS 280 Baltsjik ��281 Ten noorden van Baltsjik, richting de Roemeense grens ��283 REGISTER

286

KAARTEN EN PLATTEGRONDEN

ROEMENIË

Afstanden tussen de steden �� 79 Bansko �� 125 Belogradchik �� 229 Boergas �� 253 Bulgarije, overzichtskaart �� 54-55 Gabrovo �� 201 Kazanlak �� 209 Koprivsjtitsa �� 213 Melnik �� 136-137 Natuurpark van Pirin, overzichtskaart �� 131 Nesebar �� 262-263 Pleven �� 224 Plovdiv �� 164-165

BULGARIJE

ZWARTE

Soﬁa

MACEDONIË

KAARTEN EN PLATTEGRONDEN

Donau

SERVIË

ZEE

TURKIJE GRIEKENLAND

Plovdiv, detailkaart �� 167 Reisplanner �� 82, 84 Roese �� 236-237 Sandanski �� 133 Sofia, plattegrond en detailkaart �� 92-93 Sofia, metro van �� 95 Sozopol �� 257 Topervaringen �� 17 Trjavna �� 195 Varna �� 270-271 Veliko Tarnovo �� 184-185 Vidin �� 232 Zwarte Zeekust, de, overzichtskaart �� 250

natuurpark van pirin

INLEIDING

an alle landen in Oost-Europa is Bulgarije wellicht het meest mysterieuze en meteen het laatste terra incognita van Europa. Deze ‘gang naar de Oriënt’ (zoals sommige reizigers in de 19de eeuw het land noemden) ligt tussen Griekenland, Roemenië, Mace donië, Servië en Turkije, in het hart van de Balkan. Het is een klein land, met slechts 7,2 miljoen inwoners voor een oppervlakte van anderhalve keer Nederland en België samen, en

Banja Basjimoskee in Sofia

een allegaartje van bergachtige massieven, bossen, afgelegen valleien, vruchtbare vlakten, meren en rivieren, in het noorden afgebakend door de Donau en in het oosten door de gouden stranden van de Zwarte Zee. Omdat het landschap zo divers is, zijn er heel wat activiteiten mogelijk, van trektochten tot zwemmen en skiën. Maar er is meer dan alleen natuur. Het archeologische en architecturale erfgoed is verrassend rijk. Bulgarije is een natuurlijk kruispunt tussen het Oosten en het Westen:

X de Thraciërs, de Romeinen, de Byzantijnen, de Ottomanen, allemaal hebben ze hun stempel gedrukt op de toekomst van het land en de botsing van culturen en talen heeft de identiteit van de Bulgaren vormgegeven. En van allemaal zien we nu nog resten van hun verblijf hier, met name in de musea. De indrukwekkende, maar vergeten graven van de Thracische koningen zijn Wereld erfgoed. Minaretten reiken naar de hemel en getuigen van het glorierijke verleden

van de grote Turkse buur. Na vijf eeuwen Ottomaanse bezetting werd na een hevige strijd in 1878 de onafhankelijkheid verkregen, maar niet zonder de steun van het Russische en Roemeense leger, dat al ervaring had met een ‘nationale wederopstanding’. Het overwegend orthodoxe land telt prachtige kerken, maar ook schitterende moskeeën, vaak versierd met muurschilderingen die lezen als een openluchtstripverhaal over de Bulgaarse ziel. Festival van folkloristische muziek, Koprivsjtitsa

VEELGESTELDE VRAGEN WELKE FORMALITEITEN MOET JE VERVULLEN?

Geen. Voor een verblijf van minder dan drie maanden volstaat een identiteitskaart voor inwoners van de EU. Een internationaal rijbewijs is niet nodig, een nationaal rijbewijs volstaat. WANNEER REIS JE HET BESTE NAAR BULGARIJE?

Wie ten volle van het zonnige klimaat wil genieten, reist bij voorkeur tussen mei en september. De kust langs de Zwarte Zee kun je beter vermijden tussen juli en augustus, dan ziet het er ‘zwart’ van het volk. IS HET LEVEN ER DUUR?

Bulgarije is het goedkoopste land van de Europese Unie (samen met Roemenië). Op het platteland logeer je bij de lokale bevolking, goed voor een uitstekende prijs-kwaliteit-authenticiteitverhouding. In de steden

het kuststadje nesebar lokt tijdens de zomer veel toeristen .

vind je steeds vaker jeugdherbergen, die heel gezellig en goedkoop zijn. Overal kun je voor weinig geld eten. HOE VERPLAATS JE JE?

De auto is noodzakelijk voor wie over de smalle wegen van het Bulgaarse platteland wil toeren en het binnenland wil verkennen. Er rijden niet overal bussen en treinen. Dit is vaak ook de enige manier om de stad achter je te laten en het platteland in te trekken of bepaalde plaatsen te bezoeken. IS BULGARIJE EEN VEILIG LAND?

Er zijn bijna geen problemen met de veiligheid, maar zoals overal moet je ook hier je gezond verstand gebruiken. IS ER EEN TIJDSVERSCHIL?

Het is er een uur later. Als het in Brussel of Amsterdam 7.00 u is, is het in Sofia 8.00 u.

de plaatselijke munt van bulgarije is de lev .

HOELANG IS HET VLIEGEN?

Een rechtstreekse vlucht naar Sofia duurt 3 uur. WAAR MOET IK AAN DENKEN IN VERBAND MET GEZONDHEID?

Kijk na of je alle inentingen hebt gekregen. Op het platteland (en vooral tijdens wandelingen) let je op voor teken en controleer je je lichaam geregeld. KUN JE MET KINDEREN NAAR BULGARIJE?

Ja, natuurlijk. De prijzen zijn aantrekkelijk en er is heel wat te zien. WAT IS DE WISSELKOERS? HOE BETAAL JE TER PLAATSE?

Bulgarije is lid van de EU, maar behoort niet tot de eurozone. De plaatselijke munt is de lev (meervoud leva). Wisselkoers voor 2018: 1 lev = ongeveer € 0,50. Niet te geloven. Vooral in de hotels worden de prijzen vermeld in lev of in euro en vaak kun je ook met euro’s betalen. Een betaalkaart wordt

niet overal geaccepteerd, vooral niet op het platteland, maar in de steden (ook de kleinere) vind je geldautomaten, banken en wisselkantoren. WELKE TAAL WORDT ER GESPROKEN?

Bulgaars. In Bulgarije wordt het cyrillisch schrift gebruikt. Probeer het een beetje te ontcijferen voor je vertrekt, want niet alles wordt in het Latijnse alfabet geschreven. We raden je ook aan om een conversatiegids of een woordenboek mee te nemen om met de Bulgaren te communiceren, want buiten Sofia en de belangrijkste toeristische steden en bezienswaardigheden spreekt bijna niemand een vreemde taal. WAT IS HET GEHEIM VAN DE BEROEMDE BULGAARSE YOGHURT?

Een bacterie die alleen in Bulgarije voorkomt: de in 1905 ontdekte Lactobacillus delbruckii bulgarus (vandaag zo goed als verdwenen, de productie is volledig geïndus trialiseerd).

17 TOPERVARINGEN 16

MAAK IN SOFIA EEN BEDEVAART LANGS HET RELIGIEUZE ERFGOED

De fresco’s behoren tot de best bewaarde oosterse middeleeuwse kunst. Blz. 87

GA OP ZOEK NAAR DE BULGAARSE HEILIGEN: HET KLOOSTER VAN RILA

Werelderfgoed. Deze spirituele bezienswaardigheid bestaat uit een aantal hoge gebouwen met balkons van gelakt hout, een middeleeuwse toren en een kerk versierd met prachtige fresco’s over het laatste oordeel. Hier en in andere Bulgaarse kloosters brandde het vuur van de Bulgaarse identiteit tijdens vijf donkere eeuwen van Turkse bezetting. Blz. 119 en 121 Goed om te weten: als je de sfeer echt wilt opsnuiven, kun je hier overnachten.

X BOEKAREST

ROEMENIË

Graven van Svesjtari

BALKANGEBERGTE blz. 179

SERVIË

Soﬁa

Koprivsjtitsa

Klooster van Rila

2 MACEDONIË

Natuurpark Bansko van Pirin

Melnik

Baltsjik

13 Veliko Tarnovo

Roze n v al l e i

Bozhentsi -

15 14

Nesebar

14 Sozopol

11 Kazanlak

Plovdiv

ZWARTE ZEEKUST blz. 247

THRACISCHE VLAKTE blz. 159

ergte pegeb Rodo 6 RODOPEGEBERGTE blz. 141

GRIEKENLAND RILA- EN PIRINGEBERGTE EN BULGAARS MACEDONIË blz. 117

ZWARTE ZEE

Sjoemen

8 9

DE DONAU EN DEPleven VLAKTEN IN HET NOORDEN blz. 219 SOFIA EN OMGEVING blz. 87

TURKIJE

25 50 km

KIJK OMHOOG EN BEWONDER DE ONGEREPTE BERGKAMMEN IN HET NATUURPARK VAN PIRIN

Ook dit is Werelderfgoed. Het park strekt zich uit over ongeveer 400 km² en is de thuishaven van de bastaardarend, die boven de kalkrotsen cirkelt. De bergen zijn begroeid met statige sparren en doorsneden met inhammen die uitlopen in watervallen en meer dan zeventig gletsjermeren. De wandelpaden leiden je naar de top van de Vihren (2914 m) en langs verborgen valleien tot helemaal bij Macedonië. Volg de Europese wandelroute E4. Blz. 130 en 135

GA IN HET PIRIN GEBERGTE SKIËN IN BANSKO

Het goedkoopste skioord van Europa. Hier ski je half zo goedkoop als in andere skigebieden in Europa. Zelfs de hotels en de restaurants aan de voet van de skipistes zijn betaalbaar. Het is dan ook geen verrassing dat Bansko geleidelijk de Europese wintersportbestemming wordt. Blz. 124 Goed om te weten: reserveer van tevoren, de lage prijzen trekken heel wat toeristen aan.

ONTDEK DE ‘PIRAMIDES’ VAN MELNIK

Een museumdorp in een surrealistische canyon met weggevreten rotswanden. Het dorpje ligt midden in een gebied van 1000 ha met rotsformaties. Het indrukwekkendst zijn ze rond Karlanovo, aan de weg naar het klooster van Rozhen. Langs het pad erheen en door de ‘piramidezone’ zijn nog meer mooie voorbeelden te zien. Blz. 135 Goed om te weten: de regio is ook bekend om haar rode wijn (proeven in de kelders van particulieren). 4

17 TOPERVARINGEN