Alan Kraft/Shutterstock
Slot Frederiksborg in Noord-Seeland
Denemarken
De regio’s van deze gids: (zie de kaart aan de binnenzijde van het omslag) n Seeland ∑ Funen ± Jutland
blz. 61 blz. 141 blz. 161
4
Inhoud NIET TE MISSEN
MEMO
Een keuze uit de mooiste plekjes.... 6
Evenementen........................................26 Leestips....................................................27 Filmtips....................................................27
DE REIS VOORBEREIDEN Reistips..................................................... 12 NAAR DENEMARKEN
Profiel van Denemarken.................... 15 Met het vliegtuig.................................. 15 Met de boot........................................... 16 Met de auto............................................ 16 Met de trein............................................ 16 Met de bus.............................................. 16 VOOR HET VERTREK
Klimaat..................................................... 17 Nuttige adressen.................................. 17 Formaliteiten......................................... 18 Geldzaken............................................... 19 Overnachten.......................................... 19 Telefoneren............................................20 Tijdverschil.............................................20 Uit eten....................................................20 DENEMARKEN VAN A TOT Z
Alcohol.....................................................22 Ambassades...........................................22 Banken.....................................................22 Elektriciteit..............................................22 Feestdagen.............................................22 Gezondheid...........................................22 Internet - wifi.........................................22 Musea.......................................................22 Post............................................................22 Roken........................................................23 Souvenirs................................................23 Sport en ontspanning........................23 Taal.............................................................23 Telefoneren............................................24 Verkeer.....................................................24 Vervoer.....................................................25 Wellness...................................................25 Winkelen.................................................25
DENEMARKEN ONDER DE LOEP DENEMARKEN VANDAAG
Unie en autonomie..............................30 Dynamische economieën................. 31 De Deense samenleving...................32 Levenskunst...........................................34 Eten en drinken.....................................34 LANDSCHAP EN NATUUR
Topografie..............................................36 Kusten en eilanden..............................37 Natuurgebieden...................................39 Zorg voor het milieu...........................39 GESCHIEDENIS
Van de prehistorie tot de kerstening.............................40 Unie, Reformatie en wedijver..........42 Naar het Denemarken van vandaag......................................44 DE VIKINGEN
De expedities......................................... 47 Het dagelijks leven..............................48 De mythe................................................. 51 KUNST EN CULTUUR
Architectuur...........................................52 Design......................................................53 Schilder- en beeldhouwkunst.........54 Literatuur................................................55 Film............................................................56 Muziek en theater................................57
5
STEDEN EN BEZIENSWAARDIGHEDEN n SEELAND
∑ FUNEN
Kopenhagen..........................................64 Veranderend Kopenhagen...............70 Helsingør...............................................102 Slot Frederiksborg............................. 110 Roskilde................................................. 114 Køge en Zuid-Seeland......................124 Næstved................................................127 Møn, Falster en Lolland....................132 Bornholm..............................................138
Odense...................................................142 Odense en Andersen........................144 Svendborg............................................154
RAADPLEEG VOOR IEDERE PLAATS ONS ADRESBOEKJE y
± JUTLAND
Ârhus.......................................................162 Ålborg.....................................................175 Skagen....................................................184 Viborg.....................................................189 Ribe.........................................................196 Legoland...............................................202 Sønderborg......................................... 208 Register................................................212 Kaarten en plattegronden..........217
6
Niet te missen
Nyhavnaaa in Kopenhagenaaa, een rustige en harmonieuze hoofdstad (blz. 64)
Slot Frederiksborgaaa, parel van de renaissance (blz. 110)
7
Een keuze uit de mooiste plekjes
Het Vikingschipmuseumaaa in Roskildeaa, sporen van een vermaard zeevaardersvolk (blz. 115)
De Andersen-wijkaaa in Odenseaa, niet veranderd sinds het einde van de 18de eeuw (blz. 142)
De ‘oude stad’aaa van Århusaa, een bijzonder openluchtmuseum (blz. 167)
8
Kronborg Slotaaa in Helsingøra, het kasteel van Hamlet (blz. 102)
Attractiepark Legolandaa, jaarlijks bezocht door zo’n twee miljoen mensen (blz. 202)
9
De kathedraal van Roskildeaaa, parel van de voormalige hoofdstad van Denemarken (blz. 114)
De Vikinggraven van Lindholm Højeaa, vlak bij Ålborg (blz. 179)
De spectaculaire Sontbrugaa, een 16 km lange brug tussen Kopenhagen en Malmö (blz. 85)
Fotografie: Blz. 6: Hagens world photography RF/Moment/Getty Images (boven); alxpin/iStock (onder) Blz. 7: Getty Images (linksboven); Josep Bernat Sànchez Moner/iStock (rechtsboven); M. Runkel/robertharding/age fotostock (onder) Blz. 8: Jaroslav Moravcik/Shutterstock (boven); Lena Ivanova/Shutterstock (onder) Blz. 9: Borisb17/Shutterstock (linksboven); Nadezhda Bolotina/Shutterstock (rechtsboven); JK Photo/Shutterstock (onder)
22
DE REIS VOORBEREIDEN
Denemarken van A tot Z ALCOHOL
GEZONDHEID
Door de hoge accijnzen zijn alcoholische dranken relatief duur. Toch is bier in Denemarken een populaire drank. De minimumleeftijd om bier en wijn te mogen kopen, is 16 jaar. Voor dranken met een hoger alcoholpercentage dan 16,5 procent is 18 jaar de minimumleeftijd.
Alarmnummer – t 112.
AMBASSADES
Apotheken Apotheken (apotek) hebben globaal dezelfde openingstijden als de winkels (zie blz. 25). In de grote steden is er vaak een apotheek die dag en nacht is geopend. INTERNET - WIFI
Van 10.00 u tot 16.00 u van maandag t/m vrijdag (18.00 u donderdag).
De internetcafés verdwijnen geleidelijk door de opkomst van wifi, waarvan het gebruik meestal gratis is. Zo mogen gasten in de meeste hotels, jeugdherbergen en B&B’s gratis gebruikmaken van het wifinetwerk. Vraag bij de receptie om de benodigde code. Veel cafés, bars en restaurants bieden hun gasten een vergelijkbare service. In de openbare bibliotheken, de toeristenbureaus en sommige openbare gebouwen is de toegang tot internet vaak gratis en zonder code.
ELEKTRICITEIT
MUSEA
Denemarken heeft een stroomnet met 220-230 V. De stekkers hebben twee pinnen.
De openingstijden van musea variëren door het jaar heen. De openluchtmusea zijn doorgaans geopend tussen juni en september; het hoogseizoen loopt van 21 juni tot 10 augustus.
In Denemarken
Belgische ambassade – Øster Allé 7 - 2100 Kopenhagen - t 035 25 02 04 - http://denmark. diplomatie.belgium.be. Nederlandse ambassade – Toldbodgade 33 - 1253 Kopen hagen - t 033 70 72 00 - http:// denemarken.nlambassade.org. BANKEN
FEESTDAGEN
T Zie de tabel hiernaast en blz. 26. De zomervakantie duurt van eind juni tot half augustus. Het paasweekend is de feestperiode bij uitstek en wordt doorgaans in familieverband doorgebracht. In dit weekend zijn veel voorzieningen gesloten, in het bijzonder winkels.
POST
Postzegels worden verkocht in postkantoren, in kiosken en in kantoorboekhandels. De belangrijkste postkantoren hebben meestal een poste-restanteafdeling. Hier moet
23
DENEMARKEN VAN A TOT Z
u uw paspoort tonen. Postkantoren zijn geopend van maandag t/m vrijdag van 9.30 u tot 17.00 u (17.30 u op donderdag) en van 9.00 u tot 13.00 u op zaterdag. Brievenbussen zijn rood. ROKEN
Het is verboden te roken in openbare ruimten, waaronder cafés en restaurants. De minimumleeftijd voor het kopen van sigaretten is 18 jaar. SOUVENIRS
Denemarken produceert enkele bekende producten die ook goed als souvenir kunnen dienen: fijn porselein (Royal Copenhagen, Bing & Grøndahl, Rosenthal), glaswerk (Holmegaard), zilverwerk en juwelen (Georg Jensen, Hans Hansen), barnsteensieraden en, uiteraard, bouwspeelgoed van de merken Lego en Duplo. Voor wie is geïnteresseerd in design, zijn er tal van gespecialiseerde winkels die fraaie of verrassende voorwerpen verkopen. Daarnaast kunt u terecht in verschillende grote
winkelketens en warenhuizen, zoals Illum, Magasin du Nord en Bodum, die in bijna alle belangrijke steden aanwezig zijn. Hier vindt u onder meer borden, bestek, lampenkappen en andere gebruiksvoorwerpen met een opvallend design. Stap ook eens binnen bij een museumshop, die vaak cadeaus met een verrassend design verkopen.
Delicatessen
Ålborg is de Deense hoofdstad van de aquavit, een typisch Scandinavische sterkedrank (met een alcoholpercentage van rond de 40 procent). De drank wordt verkregen door distillatie van rogge graan of aardappelen en wordt soms g earomatiseerd met komijn, specerijen, vlierbloesem, venkel en/ of jeneverbessen. SPORT EN ONTSPANNING
T Zie tabel blz. 14. TAAL
Net als het Noors en het Zweeds is het Deens een Noord-Germaanse taal. Van deze drie talen is het Deens
FEESTDAGEN 1 januari Witte Donderdag Goede Vrijdag Paaszondag Paasmaandag 4de vrijdag na Pasen – Grote Gebedsdag Hemelvaart Pinksterzondag Pinkstermaandag 5 juni – Dag van de Grondwet 24 december – kerstavond 25 december – Eerste Kerstdag 26 december – Tweede Kerstdag
160
JUTLAND
Århus
Een omweg waard
Ålborg
Interessant
JUTLAND 0
Andere plaats
Skive
30 km
Grenen
Skagen Råbjerg Mile
Plaats van vertrek Rond de baai van Århus De kuststrook langs het Kattegat, van Skagen tot Sæby Het schiereiland Salling Silkeborg en de Himmelbjerget Rond de fjord van Ringkøbing
Ålbæk
Tuen E 39
55
40
35
Frederikshavn Sæby
Lindholm Høje Nørresundby
26
11
EE
OR
16
11
12
Himmelbjerget 44 5
445
52
28
30
11
Varde
Billund
30
me Å
28
45
Om
Legoland
Århus
Ry
147
Knebel Mols Bjerge
Rønde Kalø
15
21
15
18
181
26
Silkeborg
16
Thorsager
Ebeltoft
Moesgård Marselisborg
Horsens
E
28
18
Skjern
431
Clausholm
Herning
15
Gammel Estrup
16
Gudenå Rosenholm
MIDTJ YL L A N D
Ringkøbing 28
Jelling
Endelave
Samsø
Vejle
SYDDAN MA R K
Janderup
E 20
Esbjerg Fanø
Ribe Gr a
Christiansfeld
mÅ Haderslev E 45
25
Havneby Højer Tønder
5
199
2
Lille Bælt
Flensborg Fjord Broager A7
DUITSLAND
Als Sønderborg Dybbøl
8
FU N E N
Nordborg 8
Møgeltønder
ODENSE E 20
9
11
Kommandørgården Rømø Skt-Clemens
Kolding
25
Oskbøl
Viborg
Hald Sø
16
Blåbjerg
Fyrkat
Flynder
Hjerl Hede Sevel
Tipperne
13
NO
Sahl
Stinesminde Mariager Fjord Mariager
Hobro
Skive
Ejsing
Hvide Sande
Danmarks Cykelmuseum
Rødding
Spøttrup
Fiske og Familiepark West
Skørping Nationaal Park Rebild Rold Skov
29
Salling
563
DZ
N OR DJ YL L A N D
26
Mors
Søndervig
5
E4
Ålborg 11
Voergård
Ærø
Langeland
161
Jutland ± Michelinkaart 711
Ñ ÅRHUSaa 162 Ñ ÅLBORGa 175 Ñ SKAGENa 184 Ñ VIBORGa 189 Ñ RIBEaa 196 Ñ LEGOLANDaaa 202 Ñ SØNDERBORG
208
162
JUTLAND
Århus aa 259.754 inwoners – Midtjylland Århus speelt de rol van hoofdstad van het westen aangezien Kopenhagen vooral zijn invloed heeft op Oost-Denemarken. De stad is ideaal gelegen aan de oostkust van Centraal-Jutland, in een brede baai beschermd door het schiereiland Helgenæs, midden in een netwerk van verbindingswegen over land en over zee tussen Jutland en de twee voornaamste Deense eilanden Seeland en Funen. De stad kan daardoor rekenen op een gestage groei, vooral binnen de sector van de elektronica, de communicatiemedia, het design en de levensmiddelentechnologie. En de haven is de op een na grootste van Denemarken. Daarenboven is Århus een bedrijvige studentenstad die lijkt te baden in een uitzonderlijke culturele vitaliteit. Zo vindt u er een belangrijk archeologisch instituut dat valt onder de auspiciën van de universiteit, een gerenommeerd Museum voor Schone Kunsten, een muziekcentrum en een beroemd symfonieorkest. Ook is de stad de thuishaven van verschillende prestigieuze festivals. Het verbaast dan ook niet dat Århus verkozen is tot culturele hoofdstad van Europa voor 2017.
y ADRESBOEKJE: BLZ. 171
Overnachten, uit eten, winkelen, sport en ontspanning enz.
i INLICHTINGEN Toeristenbureau – t 87 31 50 10 ‑ www.visitaarhus.com. Gesloten voor publiek, alleen telefonisch bereikbaar. In de zomer zijn er loketten bij het bus- en het treinstation en Store Torv. En er zijn touch screens met informatie op dertig locaties in de stad (luchthaven, stations, stadhuis, grote hotels). Bij hotels en musea kunt u een AarhusCard kopen voor 24 uur (DKK 129) of 48 uur (DKK 179). Kinderen halve prijs. De kaart geeft onbeperkt toegang tot de musea, de toeristische bussen en bepaalde parkeerplaatsen. Ñ LIGGING Regiokaart (blz. 160) A2 – Het centrum ligt rond de verkeersvrije straat
Søndergade die van het station naar de kathedraal voert. De ‘oude stad’ (Den Gamle By) ligt op 10 min. te voet van het centrum, aan de rand van de botanische tuin. õ PARKEREN Er zijn verscheidene parkings (niet gratis) aan de rand van het centrum. w AANRADERS Museum voor Schone Kunsten ARoS en de ‘Oude Stad’, Den Gamle By. > PLANNING Twee dagen volstaan om Århus te bezichtigen. / MET KINDEREN De ‘Oude Stad’, de botanische tuin, het Steno Museet.
Wandelen Plattegrond (blz. 164) Ñ Rondwandeling in groen aangegeven op de plattegrond (blz. 164).
aa ARoS Kunstmuseet A2
Aros Allé 2 - t 87 30 66 00 - www.aros.dk - j - dag. behalve ma 10.00-17.00 u (22.00 u wo en do) - DKK 110 (tot 18 jaar gratis).
163
ÅRHUS
EEN VIKINGKOLONIE
Århus was oorspronkelijk een belangrijke Vikingkolonie, die wellicht gesticht werd aan het begin van de 10de eeuw bij de monding van een rivier en zijn naam ontleende aan het woord aros, wat ‘estuarium’ betekent. De stad ontwikkelde zich snel en werd in 948 een bisdom. De eerste bisschoppelijke kerk werd opgetrokken in 1060 op de plek van de huidige Vor Frue Kirke. De voorspoed werd bezegeld met de bouw van een kathedraal, die startte in 1201. Tijdens de middeleeuwen werd de stad echter getroffen door oorlog en pestepidemieën, waardoor de ontwikkeling vertraagde, én door de Reformatie van 1536. In de 17de eeuw kwam de handel weer op gang en de spoorlijn (19de eeuw) betekende het begin van de industrialisatie en de handel over zee. Sinds 1 januari 2011 geldt de oude schrijfwijze Aarhus weer als de plaatselijke voorkeurspelling, die door de gemeente zelf wordt gehanteerd. Århus blijft echter ook correct.
Deze kubus van baksteen en glas werd ontworpen door de architecten Schmidt, Hammer en Steen O. Larsen, en herbergt sinds 2004 het Museum voor Schone Kunsten, gesticht in 1859. Rond de ruime hal die wordt verlicht door een grote glaspartij, liggen verschillende niveaus met mezzanines die u bereikt via een trap die zich rond een liftkoker slingert. Het museum is niet alleen opmerkelijk om zijn indeling, maar ook om het feit dat het na Kopenhagen de belangrijkste collectie Deense Kunst van het land bezit. Een bibliotheek, een aangenaam café en een winkel vervolledigen deze heldere plek die u betreedt (op niveau 4) via een hellend vlak of via de gelijkvloerse verdieping wanneer u het park achter het stadhuis doorkruist, voorbij Frederiks Allé. Op niveau 7 worden werken tentoongesteld die het meest representatief zijn voor de Gouden Eeuw van Denemarken (1770-1930), vooral van Eckersberg en Lundbye. Verder ziet u er doeken die een voorbeeld zijn van de ‘nationale romantiek’ (Jørgen Sonne), het sociale realisme (Edvard Petersen) en een mooie collectie werken van de bizarre Vilhelm Hammershøi. Het Deense modernisme (1930-1960), dat een eerbetoon is aan het abstracte, is vertegenwoordigd op het 6de niveau met tal van werken van Richard Mortensen, beeldhouwwerken van Robert Jacobsen en een selectie van de CoBrA-beweging, te beginnen bij Asger Jorn en Ejler Bille. De landschappen van Per Kirkeby zijn ondergebracht in een aparte zaal. Niveau 5, tot slot, is gewijd aan de hedendaagse kunst met werken van Bjørn Nørgaard, de internationale kunst en de installaties. Op niveau 1 zijn tijdelijke exposities. In de foyer pronkt Boy, een monumentaal beeldhouwwerk van de Australiër Ron Mueck. Op de tussenverdieping staan lichtinstallaties van onder meer Bill Viola en James Turrell in ‘9 kamers’, een verwijzing naar de 9 cirkels van de Goddelijke Komedie van Dante. En bezoek vooral ook het Rainbow Panorama (2011) van Olafur Eliasson op het dak, waar u een kleurrijk zicht heeft over de stad.
Musikhuset A2 Thomas Jensens Allé 1, achter het ARoS - t 89 40 40 40 - www.musikhusetaarhus. dk - j - kaartverkoop: 11.00-18.00 u. Het Muziekhuis is ondergebracht in een indrukwekkend architecturaal geheel met een glazen voorgevel en is, zoals de naam al doet vermoeden, volledig gewijd aan de muziek. De grootste van de twee concertzalen kan tot 1600 toeschouwers ontvangen en is de thuishaven van het symfonieorkest van Århus. Daarnaast worden er ook ballet- en operavoorstellingen gegeven.
3
164
JUTLAND
ÅRHUS
Steno Museet
Botanisk Have
DEN GAMLE BY
Vor Frue Kirke Kvindemuseet I Danmark Vikingemuseet
Domkirke
Kunsthal ARoS Kunstmuseet
Musikhuset
Moesgård Museum
OVERNACHTEN
UIT ETEN
165
ÅRHUS
Rådhuset A2 H
Rådhuspladsen 2 - t 89 40 20 00 - www.aarhus.dk - dag. behalve za, zo 9.00-16.00 u. Het stadhuis werd net voor de Tweede Wereldoorlog ontworpen door Arne Jacobsen. Een revolutionair ontwerp dat het mooiste architectonische voorbeeld is van het Deense functionalisme. De muren zijn bedekt met grijs marmer uit Noorwegen, het interieur is van mahoniehout en de meubelen zijn op maat gemaakt. Vanaf de toren kunt u de hele stad overzien. Het hart van de stad ligt in de buurt van de haven. De aangename wandelstraat Søndergade gaat over in de Sankt Clemens Torv (het geheel staat bekend onder de naam Strøget), ligt dwars op de Åboulevarden, waarlangs terrasjes zijn ingericht bij het water, en komt uit op het plein van de kathedraal (Bispetorvet).
Vikingemuseet B2
Skt. Clemens Torv 6 - t 89 42 11 00 - dag. behalve za, zo 10.15-17.00 u - gratis. Bij de bouw van de Nordea-bank werden onverwacht interessante archeologische ontdekkingen gedaan, met als gevolg dat op de kelderverdieping van het gebouw een Vikingmuseum werd ingericht. Het museum werd zo geconstrueerd dat de ringmuur van de voormalige Vikingstad die werd blootgelegd, ook kan getoond worden aan het publiek. Verder ziet u er gebruiksvoorwerpen en overblijfselen van woningen en een reconstructie ervan.
aa Domkirke B2
Store Torv 1 - t 86 20 54 00 - www.aarhus-domkirke.dk - mei-sept.: ma-za 9.3016.00 u (di 10.30-16.00 u); okt.-april: ma-za 10.00-15.00 u (di 10.30-15.00 u) - gratis. De kathedraal dateert uit het begin van de 13de eeuw. Ze werd opgetrokken in romaanse stijl en is gewijd aan de H. Clemens. In de 15de eeuw werd ze volledig herbouwd in flamboyant-gotische stijl en later gerenoveerd (de torenspits werd begin 20ste eeuw herbouwd). Het schip is 93 m lang en wordt geflankeerd door twee zijschepen. Het is het langste van Denemarken. Het brede koor en transept, die het lengte-effect wat afzwakken zonder het teniet te doen, zorgen voor de nodige harmonie en elegantie. De romaanse kapellen in de armen van het transept zijn de enige overblijfselen van het oorspronkelijke gebouw. In verschillende delen van de kerk zijn nog fresco’s te zien uit het einde van de 15de eeuw: die op het gewelf van het transept zijn beter bewaard dan de muurschilderingen in de zijbeuken en op de pilaren. Het schitterende triptiek boven het hoofdaltaar werd in 1479 gemaakt door Bernt Notke (1440-1509) uit Lübeck. De bronzen doopvonten dateren van 1481, terwijl de kansel laat-16de-eeuws is. Loop om de kathedraal heen, langs de koorsluiting. Let daarbij vooral op de gevel van het theater, met een fronton bedekt met fresco’s.
Kvindemuseet I Danmark B2
Domkirkepladsen 5 - t 86 18 64 70 - www.kvindemuseet.dk - j - juli-aug.: 10.0017.00 u (20.00 u wo, 16.00 u za); sept.-juni: di-zo 10.00-17.00 u (20.00 u wo, 16.00 u zo) - gesl. 23-25 en 31 dec., 1 jan - DKK 50 (tot 18 jaar gratis). Het Deense Vrouwenmuseum is uiteraard volledig gewijd aan de vrouw. Het stelt voorwerpen tentoon die door vrouwen werden gebruikt, van de oudheid tot nu. De nadruk ligt op de feministische beweging. Loop terug naar Rosensgade.
Latin Quarter B2 De straatjes rond Rosensgade vormen de oudste stadswijk. Deze werd gebouwd vanaf de 14de eeuw nadat de omwalling uit de Vikingtijd was afgebroken. De smalle straatjes met ruwe keien, de cafés, de originele winkeltjes en kleine
3
166
JUTLAND
167
ÅRHUS
JUTLAND
Jutland (Jylland in het Deens) is het enige deel van Denemarken dat door de 68 km lange grens met Duitsland is verbonden met het Europese vasteland. Duitsland heeft overigens lange tijd ruzie gemaakt met Denemarken over het schiereiland, dat zijn naam dankt aan de eerste bewoners, de Jutten (5de eeuw). De grens wordt in het noorden en westen gevormd door een woeste duinkuststreek en kliffen die onophoudelijk worden gevormd door de getijden en de wind. De bebouwde omgeving van Jutland ligt meer landinwaarts, afgeschermd van stormen en binnendringers. De hoofdstad Århus ligt langs de oostkust van Midden-Jutland, een rustige streek waar stille stranden en bosrijke dalen elkaar afwisselen. Jutland is ook de geboortestreek van de Lego en herbergt het befaamde Lego-attractiepark in Billund. kunstgaleries zorgen voor een jonge en gemoedelijke sfeer. Rosensgade komt uit op het pleintje Pustervig Torv, het kloppend hart van de wijk waar de studenten genieten van het leven op de caféterrassen. Keer terug naar Store Torv en daarna naar Lille Torv. Neem rechts Guldsmedgade en links Klostertorvet, een ander aangenaam plein om van de sfeer van de wijk te genieten. Neem links de Frue Kirkeplads.
a Vor Frue Kirke B2
Vestergade 21 - t 86 12 12 43 - www.aarhusvorfrue.dk - mei-aug.: ma-vr 10.0016.00, za 10.00-14.00 u; sept.-april: ma-vr 10.00-14.00, za 10.00-12.00 u. De Onze-Lieve-Vrouwekerk is een voormalige dominicaanse abdijkerk, gebouwd tussen de 13de en de 15de eeuw. Er zijn nog sporen van fresco’s te zien, maar de kerk is vooral de moeite waard door het schitterende retabel van Claus Berg uit circa 1520, dat door zijn uiterst expressieve stijl doet denken aan de schilderijen van Pieter Bruegel de Oude en een scène uit het lijdensverhaal uitbeeldt. Tijdens de restauratiewerkzaamheden die in de jaren vijftig van de 20ste eeuw werden uitgevoerd, werd onder het koor de crypte ontdekt van een eerste romaanse kerk uit 1060. U bereikt het oudste gewelfde gebouw van Scandinavië via een trap. WAT IS ER NOG MEER TE ZIEN? Plattegrond (blz. 164)
aaa Den Gamle By A2
Viborgvej 2 - t 86 12 31 88 - www.dengamleby.dk - j - eind juni-begin aug.: 10.0018.00 u; begin aug.-eind juni - rondleidingen mogelijk (1 uur) - gesl. 1 jan, 24-25 en 31 dec. - 75-135 DKK afhankelijk van het seizoen (tot 18 jaar gratis). / In een park langs de Viborgvej, ten westen van het centrum, ligt een van de mooiste openluchtmusea van Denemarken. Een aantal oude gebouwen uit verscheidene Deense steden en daterend uit de 17de, 18de of 19de eeuw, werd zorgvuldig overgebracht naar deze plek om zo een oude stad op te bouwen. Het museum belicht alle aspecten van het stadsleven in vervlogen tijden en omvat de ateliers van ambachtslieden, een school, een apotheek, een bakker, een postkantoor, een douanekantoor en een theater. Geen enkel detail werd over het hoofd gezien; ook met het esthetische aspect werd rekening gehouden. Wandelen door de geplaveide straatjes in deze ‘Oude Stad’ is dan ook een waar genoegen. De residentie van de burgemeester, een mooi vakwerkhuis uit 1597, stond oorspronkelijk al in Århus. Het schetst een beeld van de evolutie van de interieurversiering door de eeuwen heen. Het indrukwekkende douanegebouw en de De ‘Oude Stad’ van Århus W. Korall/imagebroker/age fotostock
3
168
JUTLAND
CULTURELE HOOFDSTAD VAN EUROPA 2017
In 2017 zal Århus de titel ‘culturele hoofdstad van Europa’ dragen en is het jaar gegarandeerd vol evenementen: exposities, voorstellingen, concerten enzovoort. Het thema van het jaar is bekend (‘Let’s Rethink’), maar er wordt nog gewerkt aan een gedetailleerd programma. In Århus, en in de hele streek, is al een tiental nieuwe culturele centra in opbouw. Voor deze gelegenheid komt er ook een mediatheek in de haven van Århus. T www.aarhus2017.dk.
leerlooierij werden op palen gebouwd boven de rivier. In de zomer worden er in de kiosk in de tuin van een oud café, Simonsens Have, concerten gegeven.
Botanisk Have A1
Møllevejen 10 - t 89 42 27 55 - tuin: dag. - serres: ma-vr 9.00-16.00, za, zo, feest‑ dagen 10.00-17.00 u - gratis. / Deze weelderige botanische tuin maakt deel uit van de Universiteit en ligt boven de ‘Oude Stad’. De buitentuin toont een mooie variëteit aan planten (arboretum, geneeskrachtige planten, giftige en aromatische planten) en vormt een aangename omgeving om even te ontspannen. Midden in de tuin staat 2000 m² aan serres, die geheel zijn gerenoveerd in 2014, met meer dan 5000 soorten tropische en subtropische planten. De verschillende ruimten tonen achtereenvolgens een steeds dichter wordende vegetatie, om te eindigen met een tropische tuin, waar papegaaien rondvliegen door een bos van enorme planten. w Er is een aangenaam café gevestigd in de voormalige tropische serre waar u kunt pauzeren tussen het groen.
Kunsthal Aarhus A2
J.M. Mørks Gade 13 - t 86 20 60 50 - www.kunsthalaarhus.dk - begin juli-half aug.: di-zo 12.00-17.00 u (21.00 u wo); half aug.-begin juli: di-vr 10.00-17.00 u (21.00 u wo), za, zo 12.00-17.00 u - DKK 45 (tot 15 jaar gratis). Dit gebouw is gewijd aan de nationale en internationale moderne kunst. Er zijn zo’n twintig exposities per jaar (schilderkunst, beeldhouwkunst, videokunst, textielkunst). Er is een bar met terras om uw bezoek verder te veraangenamen.
Steno Museet A1
C.F. Møllers Allé 2 - Universitetsparken - t 89 42 39 75 - www.stenomuseet.dk j - di-vr 9.00-16.00, za, zo 11.00-16.00 u - voorstellingen planetarium: 11.00, 13.00, 14.00 u (za, zo 12.00, 14.00 u) - museum DKK 30 (tot 18 jaar gratis), planetarium DKK 30. / Bij de ingang van de universiteitscampus ligt het Museum voor de Ge schiedenis van de Wetenschap en de Geneeskunde. De twee afzonderlijke delen willen bij groot en klein de belangstelling wekken voor de wetenschap en de geneeskunde. Het deel voorbehouden aan de geschiedenis van de wetenschap toont instrumenten uit de astronomie, de atoomfysica en de chemie. In het stuk over geneeskunde ziet u tandartsenmaterieel, medische en farmaceutische instrumenten en zelfs een oud röntgenapparaat. In de kleine botanische tuin worden geneeskrachtige kruiden gekweekt. Het planetarium toont verschillende documentaires over de relatie tussen de mens en de sterren. Een reusachtige stadsplattegrond helpt kinderen om zich te oriënteren. Enige minpunt: weinig uitleg in het Engels!
169
ÅRHUS
Nordhavn Buiten de plattegrond (blz. 164) Er wordt hard gewerkt in de voormalige containerhaven. Een ambitieus rehabilitatieproject moet voorzien in nieuwe woon- en werkpanden, waarvan een toren, het Light House, met 142 m de hoogste van het land moet worden.
In de omgeving Regiokaart (blz. 160) aa Moesgård Museum A2 Ñ In Højbjerg, 8 km ten zuiden via de kustweg. Moesgård Allé 15 - t 87 39 40 00 www.moesmus.dk - j - dag. behalve ma 10.00-17.00 u (wo 21.00 u) - DKK 130 (tot 18 jaar gratis). De tocht vanaf Århus is buitengewoon aangenaam en voert over de kustweg, de Strandvejen, door het bos van Marselisborg met een kasteel, een van de zomerresidenties van de koninklijke familie, en Dyrehaven, een park waar herten, reeën en everzwijnen in vrijheid leven. Wie aan komt rijden zal verrast zijn: het museum van Moesgård lijkt uit de grond omhoog te komen! Het nieuwe gebouw dat is ontworpen door architect Henning Larsen werd in 2015 afgemaakt en is half verstopt onder de grond onder een dak bedekt met groen. Met behulp van interactieve media wordt u langs indrukwekkende collecties geleid over de prehistorie en volkenkunde van Denemarken, van de steentijd tot de Vikingen. Hoogtepunt is de beroemde man van Grauballe, een lichaam dat in 1952 werd gevonden in een veen in de buurt van het dorp Grauballe, ten noorden van Silkeborg. Net als de man van Tollund in Silkeborg, was ook deze man vermoedelijk het slachtoffer van een offerritueel ter ere van een god. Ook vermeldenswaard zijn de indrukwekkende collectie wapens uit de ijzertijd en de overblijfselen van graven uit de bronstijd die zijn gevonden in Borum Eshøj, nabij Århus. Clausholm Slot A2 Ñ In Hadsten, 30 km ten noorden van Århus. t 86 49 16 55 - www.clausholm.dk 1 juli-11 aug.: dag. behalve za 11.00-16.00 u - park: mei-sept. 11.00-17.00 u - DKK 95 (park DKK 50, tot 13 jaar gratis). Dit indrukwekkende barokkasteel werd aan het eind van de 17de eeuw opgetrokken door graaf Reventlow, vader van Anne-Sophie, de echtgenote van koning Frederik IV van Denemarken. Het interieur is rijkelijk versierd en de kapel, waar in de zomer concerten worden gehouden, herbergt een orgel uit 1601 dat nog perfect werkt. a Gammel Estrup A2 Ñ In Auning, 40 km ten noordoosten van Århus via weg 15 en weg 563. Randersvej 2 t 86 48 30 01 - www.gammelestrup.dk - begin april-eind okt.: 10.00-17.00 u; eind okt.-23 dec.: di-vr 10.00-15.00, za, zo 10.00-16.00 u; febr.-maart: di-zo 10.00-15.00 u gesl. 24 dec.-jan. - DKK 90 (tot 18 jaar gratis). De elegantie van dit prachtige renaissancelandgoed met delen van een 15deeeuws kasteel, wordt benadrukt door de ranke achthoekige torens. Het herbergt het Jyllands Herregårdsmuseum, een museum gewijd aan de landhuizen in Jutland met een indrukwekkende collectie meubelstukken en enkele uiterst zeldzame exemplaren. Dansk Landbrugsmuseum – Randersvej 4 - t 86 48 34 44 - www.gl-estrup.dk j - april-okt.: 10.00-17.00 u; nov.-maart: di-vr 10.00-15.00, za, zo 10.00-16.00 u DKK 85-95, afh. van het seizoen (tot 18 jaar gratis). Het Deense landbouwmuseum is ondergebracht in een hoeve en schetst een duidelijk beeld van het leven op het platteland aan de hand van enkele reconstructies buiten en binnen.
3
Vertaling Harry Bunk, Henriëtte Gorthuis, Karin Snoep Eindredactie Karin Evers Opmaak Asterisk*, Amsterdam Omslagfoto Shutterstock/Mark Oleksiy Oorspronkelijke titel Danemark Suède Oorspronkelijke uitgever Michelin, Parijs Uitgevers Philippe Orain (Michelin, Parijs) Lieven Defour (Lannoo, Tielt) Anne Duquénoy, Lucie Fontaine, Julie Subtil Eindredactie Redactie Guylaine Idoux, Mélanie Cornière, Jérôme Saglio, Olivier Truc, Elisabeth Morris, Pierre Plantier, Ilan Klipper Grafisch ontwerp Christelle Le Déan Omslagontwerp Keppie&Keppie, Varsenare Marie-Christine Defait, Michèle Cana, Stéphane Anton Cartografie Met dank aan Didier Broussard, Marie Simonet © Michelin, 2016 © Cartografie: Michelin © Nederlandse tekst: Uitgeverij Lannoo, nv, Tielt, 2016 Het redactieteam heeft de grootste zorg besteed aan de samenstelling en de controle van deze gids. Maar omdat de gegevens voortdurend gewijzigd worden, moet de praktische informatie (prijzen, adressen, bezoekuren, telefoonnummers, bezienswaardigheden, internet adressen) worden beschouwd als een aanwijzing. Het is dan ook best mogelijk dat bepaalde info bij het verschijnen van deze gids niet helemaal correct of volledig is. Wij kunnen daar niet verantwoordelijk voor worden gesteld. Deze gids bestaat voor en door u; u bewijst ons dan ook een grote dienst door eventuele tekortkomingen of vergissingen te melden. Aarzel niet om ons uw opmerkingen en suggesties over de inhoud van deze gids mee te delen. Bij een eerstvolgende bijgewerkte editie zullen wij daar rekening mee houden.
Contactadres De Groene Reisgids Uitgeverij Lannoo Kasteelstraat 97 B-8700 Tielt degroenereisgids@lannoo.be
De Groene Reisgids Uitgeverij Terra Lannoo bv Papiermolen 14-24 NL-3994 DK Houten degroenereisgids@terralannoo.nl
www.lannoo.com D/2018/45/92 - NUR 512 ISBN 978 94 014 4870 3 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.