de jaren
19 90 De 20e eeuw in beeld
2  kopstukken en zwaargewichten
de jaren
19 90 De 20e eeuw in beeld
The Getty Image Collection
TITELPLAAT P. 2 – 30 maart 1999. Een colonne Kosovaarse vluchtelingen klimt moeizaam een berg op, onderweg naar Macedonië. Volgens de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) ontvluchtte minstens 90 procent van de Kosovaarse Albanezen het land tijdens de Kosovo-oorlog.
INHOUD
Inleiding Kopstukken en zwaargewichten Conflict Nieuwe wereldorde Premillenniumspanning Entertainment Schone kunsten Pop Mode Jongeren Sport Kinderen Het volle leven
6 8 46 100 124 154 180 200 224 246 262 282 300
6
INLEIDING
Het IJzeren Gordijn, dat Oost en West veertig jaar lang had gescheiden, werd opengerukt. De Berlijnse Muur werd afgebroken. Mechanische wormen boorden zich een weg onder het Kanaal, om voor het eerst in de geschiedenis een rechtstreekse verbinding te creëren tussen Frankrijk en Groot-Brittannië. De vrijemarkteconomie boekte het ene succes na het andere, hoewel banken over de kop gingen en beurzen alarmerend hikten. In de Verenigde Staten verbrandden heel wat mensen hun vingers aan de nieuwste populaire belegging: junkbonden of rommelobligaties. Een groot deel van Europa verbond zijn lot aan de nieuwe euro, terwijl anderen erbij stonden en ernaar keken … wachtend en nagelbijtend. Duitsland was herenigd. In ZuidAfrika schoven blank en zwart hun ergste vooroordelen opzij, onder de wijze leiding van Nelson Mandela. De oude Sovjet-Unie viel uiteen. Joegoslavië scheurde zichzelf aan flarden. Noord- en
Zuid-Korea zochten heel voorzichtig een beetje toenadering tot elkaar. Naarmate het einde van het tweede christelijke millennium naderde, was het alsof de tektonische platen van de aardkorst ongemakkelijk bewogen. De Golfoorlog bracht blijvende roem voor ‘Stormin’, Norman Schwarzkopf en Colin Powell, en kortstondige ‘nieuwswaarde’ voor de Koerden. De oorlog in Tsjetsjenië bracht ellende voor duizenden en roem voor niemand. Het annus horribilis of rampjaar 1992 veroorzaakte een zeldzaam fenomeen: koninklijk gemor in Groot-Brittannië, hoewel er geen problemen waren in koningin Elizabeths leven die niet hadden kunnen worden opgelost door wat gezinstherapie en een goede verzekeringspolis. President Clinton had dan weer acht anni mirabiles of wonderjaren als president van de Verenigde Staten, en de voortdurende glimlach op zijn gezicht toonde dat hij van elk jaar genoot.
inleiding 7
In Pakistan werd Benazir Bhutto door het leger de laan uit gestuurd. De Britse kiezers gaven in 1992 hun steun aan John Major, maar lieten hem later weer vallen ten voordele van Tony Blair van New Labour. Yitzhak Rabin, de eerste minister van Israël, werd vermoord door een Joodse student in de rechten. Zeven jaar na de moord op zijn moeder werd Rajiv Ghandi van India gedood door een vrouw met een bomgordel. Michael Jackson had al in 1987 aangekondigd dat hij ‘bad’ was, en hij gaf de mensen nu de gelegenheid om daarmee in te stemmen. De cultus rond beroemdheden bereikte nieuwe en ongekende hoogten met de oprichting van boy- en girlbands, die met één enkel, goed gepromoot album op slag beroemd werden. Hollywood kreeg veel van zijn oude glamour terug. Het aantal beschikbare televisiezenders verveelvoudigde als bacteriën op een rottend lijk. Sport werd voor de massa even belangrijk als het echte leven, en voor nog eens miljoenen andere mensen gold dat ook voor de avonturen van soapsterren.
Er waren nieuwe uitvindingen, nieuwe ziekten, natuurrampen, bombardementen, kapingen, daden van grote moed en voorbeelden van peilloze domheid. Maar op de een of andere manier sukkelde het koppige, dwaze, versufte en wonderbaarlijke menselijke ras voort tot het einde van het decennium, het einde van de eeuw en het einde van het millennium.
8  kopstukken en zwaargewichten
KOPSTUKKEN EN ZWAARGEWICHTEN
RICK WILKING/REUTERS/ARCHIVE PHOTOS
10 kopstukken en zwaargewichten
P. 9 – Helsinki, 21 maart 1997. Een moeizame start. President Bill Clinton van de Verenigde Staten trekt een grimas wanneer zijn vertaalapparaat het laat afweten aan het begin van de gezamenlijke persconferentie met president Boris Jeltsin, de eerste president van de Russiche Federatie.
kopstukken en zwaargewichten 11
Het was een decennium van verandering en vervanging, van scheiding en van nieuwe verbintenissen. Nelson en Winnie Mandela, de prins en prinses van Wales, Michail Gorbatsjov en het Russische volk, ze waren het er allemaal over eens om uit elkaar te gaan. Mandela en Buthelezi poogden gemeenschappelijke grond te vinden om hun volkeren in Zuid-Afrika te verenigen. Yitzhak Rabin en Yasser Arafat kwamen tot een akkoord in Camp David. In Groot-Brittannië bracht een nieuwe regering nationalisten en unionisten in Noord-Ierland dichter bij elkaar. Kohl en Mitterrand werden vervangen door Schröder en Chirac. Clinton verving Bush. Jeltsin verving Gorbatsjov. Andere vervanghelden waren de nieuwverkozen Poolse president Walesa en president Havel van Tsjecho-Slowakije.
De Koude Oorlog werd beëindigd, maar veel nieuwe schurken maakten al hun opwachting. Saddam Hoessein werd als de gemeenste beschouwd, maar bleek moeilijk te grijpen. Generaal Manuel Noriega van Panama werd probleemloos opgepakt en in de nor gedraaid. Slobodan Milosevic van Servië en kolonel Kaddafi van Libië bleken heel wat lastiger. De nieuwe schurken staken hun voorgangers naar de kroon met hun halsstarrigheid, althans toch in het Westen.
ULLI MICHEL/REUTERS/ARCHIVE PHOTOS
12  kopstukken en zwaargewichten
Het einde van een woelige periode. Nelson en Winnie Mandela begroeten het publiek dat hen opwacht aan de Victor Verser-gevangenis, Paarl, Zuid-Afrika, 11 februari 1990. Mandela kon voor het eerst in 27 jaar opnieuw proeven van de vrijheid.
JOAO SILVA/BLACK STAR/COLORIFIC!
kopstukken en zwaargewichten   13
Nongoma, Zuid-Afrika. Kwazoeloe-leider Buthelezi (links) en Zoeloekoning Zwelithini. Buthelezi had in 1975 de Inkatha Vrijheidspartij opgericht, waarvan hij nog altijd de leider is. Soms was hij een bondgenoot van Mandela, soms een tegenstander.
EPA/PA
16  kopstukken en zwaargewichten
Bidden om de hulp van Allah. President Saddam Hoessein pauzeert even tijdens een rondreis door de dorpen in Noord-Irak.
WALLY MCNAMEE/WOODFIN CAMP & ASSOCIATES/COLORIFIC!
kopstukken en zwaargewichten 17
Bidden om geallieerde hulp. President George Bush senior bezoekt de geallieerde troepen tijdens de Golfoorlog, begin 1991. De gevechten duurden bijna zeven weken. Ook België en Nederland maakten deel uit van de coalitie tegen Irak.
CHRISTOPHER MORRIS/BLACK STAR/COLORIFIC!
22  kopstukken en zwaargewichten
HRVOJE POLAN/LIAISON AGENCY
kopstukken en zwaargewichten 23
8 juni 1992. Een portret van Slobodan Milosevic in het toonaangevende magazine Time. Milosevic was net herkozen tot president van Servië, ondanks beschuldigingen van fraude.
22 juni 1997. Franjo Tudjman, president van Kroatië, houdt op het belangrijkste plein van Zagreb een toespraak tijdens een voorverkiezingsbijeenkomst voor het voorzitterschap van zijn Kroatische Democratische Unie (HDZ). De Joegoeslavische republiek was intussen al onherroepelijk uit elkaar gevallen.
RICK FRIEDMAN BLACK STAR/COLORIFIC!
24  kopstukken en zwaargewichten
Dagen van geluk‌ Bill en Hillary Clinton delen een moment van vreugde in New Hampshire tijdens de campagne van de Democratische Partij om een presidentskandidaat te kiezen, 1992. Clinton haalde het en zou uiteindelijke de 42e president van de Verenigde Staten worden.
RICHARD ELLIS/LIAISON AGENCY
kopstukken en zwaargewichten 25
… maar, o, die nachten vol eenzaamheid. Te midden van geruchten over een mogelijke echtscheiding maken de Clintons hun opwachting (rug aan rug) in de oostvleugel van het Witte Huis voor een van hun Millennium Evenings, een reeks lezingen waarbij zij als gastheer en -vrouw optraden. Het thema die avond was ‘Vrouwen als burgers’, 15 maart 1999.
WWW.LANNOO.COM
Registreer u op onze website en we sturen u regelmatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen. Ineke Vander Vekens Ineke Vander Vekens, Doreen Espeel OMSLAG Studio Lannoo VORMGEVING Keppie & Keppie FOTO’S Getty Images REDACTIE
VERTALING
© Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2017 d/2017/45/644 – isbn 978 94 014 4487 3 – nur 680 Deze publicaties zijn gebaseerd op de oorspronkelijke uitgaven van Endeavour London Ltd, 813 Fulham Road, London SW6 5HG Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.