Pierre Huylenbroeck
ONSTERFELIJK BEURSADVIES 100 beleggingslessen van 20 oude meesters
Onsterfelijk-Beursadvies_BWdef.indd 3
21/08/17 08:54
Voor Lola, Milo en Fabelutje
Onsterfelijk-Beursadvies_BWdef.indd 4
21/08/17 08:54
INHOUD
WOORD VOORAF – 11 HET EEUWIGE BLIKVELD VAN 20 SUPERGIDSEN – 15 DE 20 BEURSMEESTERS Charles Merrill 19
Alfred Loewenstein 161
Jesse Livermore 33
Philip Fisher 177
Dickson G. Watts 55
Charles Ponzi 191
Jacob Raskob 67
Henry Singleton 205
Robert Haugen 81
Gerald Loeb (aka Adam Smith) 229
Fred Schwed 91
George Goodman 229
Munehisa Honma 107
Amadeo Giannini 239
Benjamin Graham 121
Jay Gould 253
Paul Samuelson 137
Nicolaes Tulp 269
Hetty Green 151
John Maynard Keynes 285
BIBLIOGRAFIE – 299
5
Onsterfelijk-Beursadvies_BWdef.indd 5
21/08/17 08:54
DE 100 ONSTERFELIJKE BEURSLESSEN 1
De zeven beginselen. 26
2
Iedereen zou aandelen moeten bezitten. 29
3
Iedereen kan succes hebben op de beurs. 30
4
Geef ons financieel onderwijs! 31
5
Staat uw beheerder onder zijn triomfboog? 32
6
Oefen uw zitspieren. 50
7
Spotgoedkoop kan spotgoedkoper worden. 51
8
Schiet verschillende pijlen op hetzelfde doel. 51
9
Koop op records. 52
1 0
Wie wil er nu achter een kudde lopen? 53
11
U bent de enige verantwoordelijke. 53
1 2
Shorts passen ons niet. 54
13
Lang leve de speculanten. 62
14
De beste beleggers zijn bescheiden. 63
1 5
Wie wacht op zekerheid, zal eeuwig wachten. 63
1 6
U mag gerust wispelturig zijn. 64
17
Als u de hitte niet verdraagt, blijf dan uit de keuken. 64
1 8
Wied het onkruid, niet de bloemen. 65
1 9
Beleg niet alles in één keer. 76
20
Waar de aandelencultuur dood is, verarmt iedereen. 77
21
Obligaties zijn gevaarlijker dan aandelen. 77
2 2
Betrek de werknemer. 78
2 3
Betrek het volk. 79
24
De incorrecte wetenschap. 88
2 5
De beurs is niet gevaarlijk, ú doet gevaarlijk! 89
6
Onsterfelijk-Beursadvies_BWdef.indd 6
21/08/17 08:54
2 6
Hoe voorzichtiger u bent, hoe groter uw succes. 89
27
Laat de hoofdbuffel u niet misleiden. 101
2 8
Rustig kuieren op de varkensmarkt. 102
2 9
Begrijp het verschil tussen het beste en het populairste. 102
30
Sommige orang-oetangs kloppen de beurs. 103
3 1
Als iedereen aandelen wil, koop dan obligaties. 104
3 2
Bescherm uzelf tegen de verslaving van de beurswinsten. 105
33
De reactie op het nieuws is relevanter dan het nieuws. 115
3 4
Kies de weg van de minste weerstand. 116
3 5
De boodschappen van de kandelaar. 116
3 6
Uw tegenstander is zwak. 132
37
Vaar uw eigen koers, ongeacht het weer buiten. 133
3 8
Kristallen bollen bestaan niet. 133
39
Welkom in Hotel California. 134
40
Doe de Graham! 134
41
Keer terug naar start. 135
4 2
De blinde aap is Mister Market te slim af. 135
4 3
Uw boerenverstand is uw kostbaarste goed. 147
4 4
Koop nooit op basis van wat iedereen al weet. 148
4 5
Beleggen moet saai zijn. 148
46
Regel 1: mijd grote verliezen. 149
47
Gezocht: girlpower! 157
4 8
Verander niet in een lemming. 158
49
De barbier van de angstige klanten. 158
50
Speel de durfkapitalist. 159
7
Onsterfelijk-Beursadvies_BWdef.indd 7
21/08/17 08:54
51
Cash is koning Zuurstof. 160
52
De beurs is er niet voor u… 172
53
Grote dromers worden stinkend rijk. 173
5 4
Koop een aandeel alsof u het hele bedrijf koopt. 174
55
Blijf kalm in alle omstandigheden. 175
56
Volg nooit blind financiële avonturiers. 175
57
Wie de grazige wei vindt, komt vanzelf de vette koeien tegen. 176
5 8
Doe de scuttlebutt. 185
59
Die periculeuze informatielawine. 186
60
Wil je niet getrouwd blijven, trouw dan niet. 187
61
Dividenden zijn geen evangelie. 188
62
Alles komt terug. 189
63
Geloof in uzelf. 201
6 4
Geloof niemand die u snelle winsten garandeert. 202
65
De opium van het populisme. 202
66
De jockey wint de race. 215
67
Mag de CEO het verschil maken? 216
68
Krijgen de werknemers voldoende ruimte? 216
69
Wij hoeven de langste trein niet. 217
70
Kus eens een prins in plaats van een kikker. 218
7 1
Gok niet op een blijvend gulle overheid. 225
72
Overdreven diversificatie is geen oplossing voor een gebrek aan kennis. 225
73
Bij de geringste twijfel: koop niet. 226
74
‘Buy and hold’ kan ‘buy and lose’ worden. 227
75
Snoei met liefde die mooie plantjes. 227
8
Onsterfelijk-Beursadvies_BWdef.indd 8
21/08/17 08:54
76
De beurs is niet de jungle. 235
77
U mag gerust een rondje passen. 235
78
Vertrouwen is de remedie tegen de dorst. 236
79
Mijd feestjes waar iedereen al dronken is. 237
80
Wachten op de crash is duurder dan de crash. 237
81
Nieuwe borstels vegen goed. 238
8 2
Het amusement! 248
8 3
Leen nooit om te beleggen. 248
8 4
Als zelfs de schoenpoetser beurstips geeft… 249
8 5
Geloof de baas die zegt dat zijn aandelen te duur zijn. 250
86
Aandelenbeleggers kopen geen lotjes. 250
87
Verboden te verdrinken in de Grote Oceaan. 265
8 8
De liefde voor het schrift. 266
89
Gouden vissen zwemmen in troebel water. 266
90
De straat is de beste leerschool. 267
91
Er staat geen limiet op blinde massahysterie. 281
92
‘Schaarste’ lijkt enkel van ver op ‘waarde’. 282
93
Hecht oprecht belang aan wat u koopt. 283
94
Blijf niet als een kikker in de stoofpot zitten. 283
95
Afgeleiden van de hoop. 284
96
De liefde voor lectuur. 294
97
Kijk uit voor de blonde met de blauwe ogen. 295
98
Kleine belegger, grote troeven. 296
99
De euthanasie van de rentenier. 296
1 00
Verwen uzelf. 297
9
Onsterfelijk-Beursadvies_BWdef.indd 9
21/08/17 08:54
Onsterfelijk-Beursadvies_BWdef.indd 10
21/08/17 08:54
WOORD VOORAF Toen Pierre Huylenbroeck startte met een nieuw beleggers blad, Mister Market Magazine, was dat niet het zoveelste concur rerende magazine met beurstips. Van bij de aanvang wilde het meer zijn dan louter een adviesblad over aandelen. Als voorma lig hoofdredacteur van De Tijd heeft hij een ruimere kijk waarbij politiek, maatschappij en economie met de beurs verweven zijn. Tot de originaliteit van zijn veertiendaagse publicatie behoren ook interviews met historische persoonlijkheden die elk een bij drage hebben geleverd tot een beter begrip van wat een beurs is, moet zijn, en kan betekenen voor de maatschappij in het alge meen en de deelnemende beleggers in het bijzonder. Pierre heeft als voormalig journalist vanzelfsprekend een goede pen. Maar hij wil meer zijn dan de persoon die andermans ideeën in herinnering brengt en op schrift stelt. Als econoom en als decennialang observator van het maatschappelijk leven in ons land heeft hij zich een eigen mening gevormd van wat er allemaal fout loopt. In plaats van zijn eigen waarheid te verkon digen is hij de wijsheid gaan selecteren in de boeken, publicaties, opvattingen en meningen van belangrijke economisten en beurs legendes. Zo krijgen zijn ideeën, weergegeven in de teksten in dit boek, meer gezag. Het komt Pierre goed uit dat de twintig personen die geïnter viewd worden allemaal overleden zijn. De antwoorden waren er al, de vragen kwamen achteraf. Zijn verdienste is dat hij uit de massa historisch materiaal de relevante persoonlijkheden en
11
Onsterfelijk-Beursadvies_BWdef.indd 11
21/08/17 08:54
de relevante ideeën wist te distilleren die vandaag nog, en mis schien meer dan ooit, nuttig zijn voor de mensen die voor hun eigen pensioen willen zorgen en later niet afhankelijk willen zijn van Vadertje Staat. Vadertje Staat die er al zo slecht voorstaat om de huidige minimale pensioenen te betalen. Dit boek is niet het zoveelste boek over beleggen in aandelen. De twintig legendarische persoonlijkheden leren ons hoe zij, elk op hun eigen manier, de aandelenmarkten benaderden om er hun profijt mee te doen. In die zin is het boek niet alleen een pleidooi voor beleggen in aandelen, maar ook een vademecum hoe te werk te gaan. De interviewvorm met vraag en antwoord verhoogt de leesbaarheid en maakt de lectuur ook boeiend. Dit is dus geen saai leerboek over de beurs. Zij die vertrouwd zijn met de beurs weten dat er meer dan één zaligmakende methode is om aan beleggen te doen. Daarom is het zeer nuttig elk interview aan te vullen met lessen die uit het gesprek getrokken konden worden. Uiteindelijk werden het honderd tips en adviezen, een mooi rond getal. Die honderd inzichten zijn na verloop van vele jaren, soms eeuwen, tot stand gekomen. Op dezelfde manier kan een beleg ger een degelijke en lonende portefeuillereturn opbouwen door jarenlang volhardend en geduldig te sparen en te investeren. Aldus groeit de risicopremie, de extra return waarop de aandeel houder recht heeft als compensatie voor het risico dat hij neemt. Zonder risiconemers is er geen vooruitgang, zonder vooruitgang geen welvaart. De beurs is de financieringsbron van een betere toekomst. Dit boek is zowel nuttig voor de ervaren belegger als voor de geïnteresseerde leek. En leken zijn er nog veel te veel. In het eer ste interview heeft Charles Merrill het over het nut van financiële
12
Onsterfelijk-Beursadvies_BWdef.indd 12
21/08/17 08:54
opvoeding. Mijn educatie begon met de kennis van de kracht van samengestelde intrest. Iemand die dat begrijpt, begrijpt meteen ook dat beurssucces niet afhangt van de belegde bedragen, maar van de beleggingstermijn: hoe langer hoe beter. En dat, zoals Pierre het regelmatig schrijft, de beurs er is voor iedereen. We wensen u veel succes bij de lectuur van dit boek. Geniet mee van de grote belezenheid van de auteur. Deze twintig beurs legendes verdienen het terug tot leven te worden gewekt. Roland Van der Elst, erebestuurder Vlaamse Federatie van Beleggers Juni 2017
13
Onsterfelijk-Beursadvies_BWdef.indd 13
21/08/17 08:54
Onsterfelijk-Beursadvies_BWdef.indd 14
21/08/17 08:54
HET EEUWIGE BLIKVELD VAN 20 SUPERGIDSEN DIEP IN DE GROND LIGT DE MEESTE WIJSHEID.
Stel u voor dat de nuttigste brokken wijsheid naar boven kunnen worden geschept, in hun boeiendste vorm dan nog: via gesprek ken met ondergrondse wijzen. De praktische uitvoering is natuur lijk onmogelijk, maar ik werkte in dit boek toch maar het idee uit. Ik interviewde twintig van de grootste autoriteiten op het vlak van de beurs, sparen en beleggen. Twintig totaal verschil lende types zijn het, met elk hun eigen achtergrond en overtui gingen, uit telkens een ander tijdperk. Allemaal met ideeën die weliswaar honderden jaren oud kunnen zijn, maar anno 2017 even fris en dwingend blijven als toen. Allen zijn ze dood. De oudste van de plejade, Nicolaes Tulp, de Amsterdamse burgemeester ten tijde van de tulpenbollen bubbel, ligt al 343 jaar onder de zoden. George Goodman, die in de jaren 1960 de scherpste en geestigste beursobservator was, stierf pas drie jaar geleden. De interviews hebben dan ook nooit plaatsgevonden. Maar mocht ik de kans gehad hebben deze twintig persoonlijkheden te interviewen, ik zou me uitstekend hebben voorbereid. Ik zou van of over elk van hen de beste boeken hebben gelezen en de relevantste artikels hebben gegoogeld, tot ik het gevoel kreeg dat ik ze enkel nog de juiste vragen kon stellen.
15
Onsterfelijk-Beursadvies_BWdef.indd 15
21/08/17 08:54
Hun fictieve antwoorden in dit boek zijn dan ook veel minder fictief dan u op het eerste gezicht zou denken. Het zijn bijna altijd hun echte woorden, ik schikte ze gewoon naar eigen goeddunken om er een levendig gesprek van te maken. De interviews zijn fake, de boodschappen zijn echt. Bovendien zijn ze actueel. In al die honderden jaren is de essentie van de beurs namelijk geen jota veranderd. Het goed advies van toen is nog altijd goed advies. De handelswijze, de klederdracht, de plaats van handel, de gewoontes en de regels kunnen dan al evolueren, de aard van de beestjes evolueerde al die tijd niet mee. De ‘Mister Market’ van vandaag is net dezelfde als de ‘Mister Market’ van de 17de eeuw: wispelturig en emotio neel, afwisselend angstig en hebzuchtig, naïef en beïnvloedbaar, zijn eigen grootste vijand. Iemand die dat begrijpt kan, ongeacht zijn afkomst, opleiding, interesses of inkomsten, succesvol zijn op de beurs. Zolang hij of zij de juiste adviezen van onze overleden wijzen toepast. Om het u makkelijk te maken, heb ik de honderd belangrijkste lessen uit de twintig interviews opgelijst. Dit boek neemt u mee op een boeiende reis door de beurs geschiedenis, met de twintig beste gidsen die u zich kunt inbeel den. Hun tijdloos blikveld en hun eeuwige kennis zullen uw hori zon verruimen. En geniet ook van hun welbespraaktheid, hun wijsheid en hun humeur, alsof ze zelf nog in leven zouden zijn.
16
Onsterfelijk-Beursadvies_BWdef.indd 16
21/08/17 08:54
DE 20 BEURSMEESTERS, GERANGSCHIKT VOLGENS STERFDATUM
Nicolaes Tulp
1593 – 1674
Munehisa Honma
1724 – 1803
Jay Gould
1836 – 1892
Dickson Watts
1825 – 1902
Hetty Green
1834 – 1916
Alfred Loewenstein
1877 – 1928
Jesse Livermore
1877 – 1940
John Maynard Keynes
1883 – 1946
Amadeo Giannini
1870 – 1949
Charles Ponzi
1882 – 1949
John Jacob Raskob
1879 – 1950
Charles Merrill
1885 – 1956
Fred Schwed
1901 – 1966
Gerald Loeb
1899 – 1974
Benjamin Graham
1894 – 1976
Henry Singleton
1916 – 1999
Philip Fisher
1907 – 2004
Paul Samuelson
1915 – 2009
Robert Haugen
1942 – 2013
George Goodman
1930 – 2014
Onsterfelijk-Beursadvies_BWdef.indd 17
21/08/17 08:54
Onsterfelijk-Beursadvies_BWdef.indd 18
21/08/17 08:54
1
H
•• •• ••
M S E RR E L R I A
LL
C
•
‘Iedereen laten meegenieten van de beurs is een formidabel cadeau voor onze gemeenschap’ •
•• •• •• •• •• •• ••
‘Breng de beurs tot bij de gezinnen, zodat we met zoveel mogelijk van haar deugden kunnen profiteren.’ Zo luidde, ruim zestig jaar geleden, de ambitieuze missie van Charles Merrill. Hij slaagde in zijn opzet, dankzij educatie en een moeizaam afgedwongen overtuiging dat sommige bankiers het oprecht goed met de bevolking voorhebben.
Onsterfelijk-Beursadvies_BWdef.indd 19
21/08/17 08:54
ZENUWACHTIG, VANDAAG. Ik interview al bijna een kwarteeuw lang alle mogelijke mensentypes. Sprekers, zwijgers, spraakwaterval len die niets te zeggen hebben, stille waters met diepe gedach ten, norse mensen, vriendelijke mensen, oppervlakkige men sen, diepzinnige mensen. Maar nog nooit dode mensen. Dit is de allereerste keer. Mijn gast is gelukkig een minzame dode. Echt een mens voor u, voor iedereen eigenlijk. Ik kwam op het idee de grote visio nair te interviewen toen ik een quote over hem las van financieel auteur Jason Trennert: ‘Charlie Merrill, de stichter van Merrill Lynch, wilde als eerste dat de gewone man de kans kreeg aandelen te kopen. Hij zorgde er aldus voor dat miljoenen spaarders via de beurs een mooi pensioenpotje konden opbouwen.’ Als dat waar is, dacht ik, verdient dit heerschap het eerste interview in dit boek, dood of levend. Merrill stierf in 1956. Dood dus. Ik zal er wel aan wennen. ‘Mijnheer Merrill, hartelijk dank om uw welverdiende rust gedurende een uurtje op te geven. Wat vind ik het jammer dat u vandaag geen leidinggevende Belg bent.’
‘Geen leidinggevende… Wablieft? Is dat een vraag?’ ‘U hebt in de jaren 50 rechtstreeks 300.000 à 400.000 gewone gezinnen naar aandelen gelokt en onrechtstreeks, via het aanwakkeren van een algemene beurscultuur, nog eens miljoenen anderen. De welvaartscreatie die daarmee gepaard ging, was enorm. Nog steeds hebben de VS een gigantische economische voorsprong op Europa, en u hebt daarbij een niet te onderschatten rol gespeeld.’
‘Ook dat is geen vraag. U bent een vreemd interviewer. Soit, nu ik toch wakker ben, kan ik net zo goed mijn verhaal vertellen. Ik had
20
Onsterfelijk-Beursadvies_BWdef.indd 20
21/08/17 08:54
vlak na de Tweede Wereldoorlog een nogal ambitieus oogmerk: Wall Street naar de dorpsstraat brengen. Voordien was Wall Street een gesloten eliteclubje, met specifieke regels: de vermo gende ‘insiders’ kregen bevoorrechte informatie, de kleine bui tenstaander betaalde het gelag. Ik begreep hoe nefast die situa tie voor onze welvaart was. Wall Street moest dringend iedereen toebehoren, ook de gewone gezinnen. Iedereen moest kunnen meegenieten van de beurs. Dat zou een geweldige troef zijn voor onze economie.’ ‘Nogal ambitieus, inderdaad. Tijdens de Grote Depressie van de jaren 30 werd Wall Street verafschuwd, gehaat, een beetje zoals de Brusselse beurs na 2008. Hoe keer je een dergelijk veralgemeend sentiment?’
‘Bestaat het negativisme rond de beurs in de 21ste eeuw nog steeds? Vreemd. Een mens zou denken dat mensen bijleren… Maar laat me u vertellen hoe ik dat sentiment heb kunnen ombuigen. Het was een werk van vele jaren. Het vertrouwen moest worden hersteld, maar dat kon enkel door educatie.’ ‘Financiële opvoeding, was dat de eerste stap?’
‘Dat is wat ik zei, jongeman. En er was werk aan de winkel. Eerst was er haat jegens Wall Street, nadien apathie en onwetendheid. Uit een enquête van 1939 bleek dat één Amerikaan op de elf dacht dat de beurs, de stock exchange, een groothandel in vlees was.’ ‘Begin in die situatie maar eens aan de democratisering van de beurs.’
‘Mijnheer, u grossiert in gratuite opmerkingen. Zou het niet beter zijn mij rustig te laten vertellen?’
21
Onsterfelijk-Beursadvies_BWdef.indd 21
21/08/17 08:54
www.lannoo.com Registreer u op onze website en we sturen u regelmatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen. Omslagfoto’s: Getty (voorplat), Steven Richardson (achterplat) Omslagontwerp: Studio Lannoo Vormgeving: Armée de Verre bookdesign Fotoverantwoording: de beelden op p. 75, 270 en 279 bevinden zich in het publieke domein; van de foto’s op p. 85 en 111 is de fotograaf ons bij het ter perse gaan niet bekend. © Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2016 en Pierre Huylenbroeck d/2017/45/663 – isbn 978 94 014 4472 9 – nur 780 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
Onsterfelijk-Beursadvies_BWdef.indd 304
21/08/17 08:55