H. Hughes / hemis.fr
Morez, de twee viaducten en de trein van de Ligne des Hirondelles
Franche-Comté • Jura
De regio’s in deze gids: (zie de kaart aan de binnenzijde van het omslag) n Besançon en Dole en omgeving ∑ Vallei van de Saône ± Montbéliard, Belfort en de Ballons des Vosges ∏ Pontarlier en de Haut-Doubs ∫ Lons-le-Saunier en de meren æ Haut-Jura en Pays de Gex ø Bugey
blz. 93 blz. 171 blz. 213 blz. 271 blz. 327 blz. 397 blz. 455
4
Inhoud NIET TE MISSEN Een keuze uit de mooiste plekjes.... 6
DE REIS VOORBEREIDEN
FRANCHE-COMTÉ EN JURA ONDER DE LOEP FRANCHE-COMTÉ EN JURA VANDAAG
Reistips..................................................... 12
Een natuurlijke bestemming...........42 Een nieuw industrieel elan...............45
NAAR FRANCHE-COMTÉ EN JURA
GASTRONOMIE
Met de auto............................................ 15 Met de trein............................................ 15 Met het vliegtuig.................................. 16
Kaas...........................................................50 Vleeswaren.............................................50 Een heel scala aan wijnen................. 51 Comté, de gastronomische parel van Franche-Comté.........................52
VOOR HET VERTREK
Klimaat..................................................... 17 Nuttige adressen.................................. 17 Overnachten.......................................... 18 Uit eten.................................................... 19 FRANCHE-COMTÉ VAN A TOT Z
Rubrieken in alfabetische volgorde...............20 MET HET GEZIN
Bezienswaardigheden en activiteiten...................................30 MEMO
Evenementen........................................33 Leestips....................................................36 Filmtips....................................................37 Luistertips...............................................37 UITSTAPJE NAAR ZWITSERLAND
Voor het vertrek....................................38 Formaliteiten.........................................38 Praktische informatie.........................38
NATUUR EN LANDSCHAP
Een woest landschap..........................54 Beschermd landschap........................56 Visrijke rivieren....................................58 Flora en fauna........................................62 GESCHIEDENIS
Beknopt overzicht...............................64 CULTUREEL ERFGOED
Architectuur...........................................69 ABC van de architectuur...................72 Religieuze kunst begrijpen...............78 Kunst en literatuur...............................82 UITVINDINGEN EN ONTDEKKINGEN
Uitvindingen..........................................88 Wetenschappelijke ontdekkingen...................................88 Ontdekkingsreizigers.........................89
5
STEDEN EN BEZIENSWAARDIGHEDEN n B ESANÇON EN DOLE EN OMGEVING
Besançon.................................................96 Baume-les-Dames............................. 117 Château de Moncley.........................122 Pesmes...................................................125 Dole.........................................................128 Forêt de Chaux....................................136 Saline Royale d’Arc-et-Senans.......140 Salins-les-Bains...................................146 Nans-sous-Sainte-Anne...................152 Ornans....................................................156 Mouthier-Haute-Pierre....................165 ∑ VALLEI VAN DE SAÔNE
Vesoul..................................................... 174 Gray.........................................................187 Gy.............................................................192 Fondremand........................................195 Champlitte............................................197 Chauvirey-le-Châtel......................... 200 Faverney............................................... 203 Passavant-la-Rochère...................... 205 Villersexel............................................. 208 ± M ONTBÉLIARD, BELFORT EN DE BALLONS DES VOSGES
Montbéliard.........................................216 Belfort.................................................... 230 Ballon d’Alsace en Ballon de Servance................ 246 Plateau des Mille Étangs..................252 Ronchamp........................................... 257 Lure..........................................................261 Luxeuil-les-Bains................................263 Fougerolles...........................................267 ∏ P ONTARLIER EN DE HAUT-DOUBS
Château de Belvoir............................274 Maîche....................................................278
RAADPLEEG VOOR IEDERE PLAATS ONS ADRESBOEKJE y
Cirque de Consolation.................... 283 Saut du Doubs.....................................287 Morteau.................................................291 Montbenoît..........................................297 Pontarlier...............................................301 Château de Joux................................ 309 Malbuisson...........................................313 Métabief................................................319 ∫ LONS-LE-SAUNIER EN DE MEREN
Lons-le-Saunier...................................330 Cirque de Baume-les-Messieurs.. 340 Château-Chalon................................ 346 Poligny.................................................. 349 Arbois.....................................................355 Champagnole..................................... 365 Nozeroy..................................................376 Région des Lacs..................................379 Cascades du Hérisson...................... 388 Gigny.......................................................392 Église de Saint-Hymetière............. 394 æ HAUT-JURA EN PAYS DE GEX
Lac de Vouglans................................. 398 Saint-Claude........................................ 404 Morez......................................................413 Val de Mouthe.....................................419 Les Rousses...........................................424 Lajoux.....................................................431 Crêt de Chalam...................................436 Monts Jura............................................439 Divonne-les-Bains............................. 445 Ferney-Voltaire................................... 449 ø BUGEY
Nantua................................................... 456 De Valserine........................................ 468 Barrage de Génissiat.........................472 Grand Colombier...............................476 Belley..................................................... 482 Ambérieu-en-Bugey........................ 488 Ambronay............................................ 494 Woordenlijst..................................... 504 Register................................................516 Kaarten en plattegronden.........525
6
Niet te missen
Besançonaa, aan de Doubs, gezien vanaf de citadel van Vauban (blz. 96) De Saline Royale d’Arc-et-Senansaa, een pronkstuk van industriële architectuur, door Claude-Nicolas Ledoux (blz. 140)
7
Een keuze uit de mooiste plekjes
De Saut du Doubsaaa, een 27 m hoge waterval die is aangemerkt als Grand Site National (blz. 287)
De Chapelle Notre-Dame-duHautaa, door Le Corbusier gebouwd in Ronchamp (blz. 257)
Belforta en de leeuw van Bartholdi aan de voet van de citadel van Vauban (blz. 230)
8
Cirque de Baume-les-Messieursaaa, een spectaculair stukje natuur, waar drie valleien samenkomen (blz. 340) Grand Colombieraaa, de hoogste top van de Bugey, die uitkijkt over de Rhône en het Lac du Bourget (blz. 476)
9
Doleaa heeft een rijk erfgoed. Hier de Collégiale Notre-Dame (blz. 128)
Wijngaarden bij Arboisa, waar u het goud van de Jura kunt proeven: de vin jaune (blz. 355)
Het Musée de l’Aventure Peugeotaa in Sochaux, Peugeot-modellen van vroeger en nu (blz. 222)
Fotografie: Blz. 6: F. Guiziou / hemis.fr (boven); R. Mattes / mauritius images / age fotostock (onder) Blz. 7: C. Sonderegger / Prisma / age fotostock (linksboven); W. Zerla / age fotostock / ADAGP, Paris 2017 (rechtsboven); D. Bringard / hemis.fr (onder) Blz. 8: F. Guiziou / hemis.fr (boven); C. Moirenc / hemis.fr / Getty Images (onder) Blz. 9: vanbeets / iStock (linksboven); H. Hughes / hemis.fr (rechtsboven); D. Bringard / hemis.fr (onder)
32
DE REIS VOORBEREIDEN
/ BEZIENSWAARDIGHEDEN EN ACTIVITEITEN VOOR HET GEZIN Hoofdstuk in Musea en Sport en Natuur deze gids activiteiten ontspanning Wintersport Openluchtmuseum Mountainbiken Val de Mouthe Parc Polaire Maison Michaud de Wandelen Chapelle-des-Bois Hondensleeën MouthierBron van de Loue Haute-Pierre Klimmen Nans-sous-SteBron van de Lison Gereedschapmakerij Speleologie Anne Via ferrata Grotten van Musée d’Archéologie Nantua Zwemmen Cerdon d’Izernore Vissen Mountainbiken Ravijn van Dino-Zoo - Musée Kanoën Ornans Poudrey Gustave Courbet Rafting - Via ferrata - Boomklimparcours Passavant- laGlas- en kristalkunst Rochère La Rochère Plateau Wandelen - Vissen Étang Pellevin des Mille Étangs Paardrijden Ritje met paard en Poligny Maison du Comté wagen Watersport Rit om de Lacs Régions des Lacs Musée des Machines centrum de Maclu Avonturenparcours Wandelen en Route des Sapins Sapin Président picknicken Enclos à Cerfs Fort des Rousses Aventure - Skiën Espace des Mondes Sneeuwschoen Polaires Paul-ÉmileLes Rousses wandeling Victor - Boissellerie Schaatsen - Waterdu Hérisson sport - Toeristentrein - Paardrijden Atelier des SavoirSt-Claude faire Middeleeuws Pertes de Valserine Fort de l’Écluse feest Château de la Valserine Musinens Vélorails - Roulettes Lac de Vesouldu Tacot Vesoul Vaivre Boerderij Boulingrins Musée Paléontologie Klimparcours Villersexel de Rougemont Watersport Zwemmen - Watersport - Boottochtje Musée du Jouet Lac de Vouglans Festival Idéklic de Moirans Noël au Pays du Jouet
33
MEMO
Memo Evenementen
Vesoul – Carnaval (eerste 2 weken) t 03 84 78 64 23.
T Uitgebreide actuele informatie vindt u op www.interfrance.com/ fr/gen/fc_calendar.html. Culturele en sportieve evenementen, feesten, markten en beurzen in alle departementen van de regio.
APRIL
JANUARI
Champlitte – Fête de la StVincent (22 jan., behalve wanneer dit op z ondag valt): grote feesten rondom wijn, folklore en religie t 03 84 67 67 19. Chapelle-des-Bois – L’Envolée Nordique: grote langlaufwedstrijd t 03 81 69 22 78 www.skiclubmontnoir.com. FEBRUARI
In een van de dorpen van de AOC – Percée du Vin Jaune, wijnfeesten (beg. feb.) - t 03 84 66 26 14 - www.percee-du-vin-jaune.com. Grammont – Foire - t 03 84 20 59 59 - www.foire-de-grammont.com. Lamoura-Mouthe – Transjurassienne (2de zondag) t 03 84 33 45 13 www.transjurassienne.com. Les Fourgs – Wedstrijden met slede honden (half feb.) - t 03 81 69 44 91. Vesoul – Festival des Cinémas d’Asie, Aziatische films (beg. feb.) - t 03 84 76 55 82 - www.cinemas-asie.com. MAART
Pontarlier – Festival de Cinéma d’Animation, animatiefilms (eind maart-beg. april) - www.ccjb.fr. Prémanon – Traversée du Massacre, langlaufwedstrijd (beg. maart) www.traverseedumassacre.com. St-Claude – Fête des Soufflaculs t 03 84 45 34 24 - www.thefff.net.
Luxeuil-les-Bains – Orgeldag, gregoriaanse muziek (tweede paasdag) - t 03 84 94 62 02 www.15hnonstop-orgue-gregorien. com. Lons-le-Saunier – Les Rendez-Vous de l’Aventure: documentaire/literatuur festival - www.rdv-aventure.fr. MEI-JUNI
Belfort – Festival International de Musique Universitaire: klassiek, jazz, rock (Pinksteren) - www.fimu.com. Besançon – Festival de Besançon/ Montfaucon: klassieke concerten, lezingen, rondleidingen - t 03 81 83 48 91 - festivaldemontfaucon.com. Dole – Portugese bedevaart naar de Notre-Dame de Fatima (2de zo). Forêt de Levier – Fête des Sapins, boomfeesten (pinksterweekend) t 03 81 89 53 22. Gex – Fête de l’Oiseau, vogelfeesten (19 tot 22) - t 04 50 41 53 85 oiseau-gex.e-monsite.com. Gray – Festival Rolling Saône: rock en pop (2 d.) - t 03 84 65 14 24 www.rolling-saone.com. Le Russey – Gentianes en Fête (pinksterweekend) - t 03 81 43 72 35. Métabief – Open Enduro: mountainbikewedstrijden - t 03 81 49 13 81. Vaux-en-Bugey – Printemps des Vins du Bugey (3de za van mei) t 04 74 35 72 30 - www. leprintempsdesvinsdubugey.com. JUNI
Audincourt – Rencontres et Racines (laatste weekend): muziek, ambachten en gastronomie uit de hele wereld - t 03 81 36 37 78 -
34
DE REIS VOORBEREIDEN
rencontresetracines.audincourt.fr. Champagnole – Tram’jurassienne (laatste weekend) - t03 84 52 43 67 www.tramjurassienne.com. Mouthe-Lamoura – Transju’Trail: hardloopwedstrijd over het parcours van de Transjurassienne - t 03 84 33 45 13 - www.transjutrail.com. St-Claude – Festival de Musique du Haut Jura, muziekfestival (2de tot 4de weekend) t 03 84 45 48 04 - www. festivalmusiquehautjura.com. JUNI-JULI
Besançon – Festival Jazz en Franche-Comté - www.aspro-impro.fr. Besançon – Bien Urbain, kunst festival - http://bien-urbain.fr. Dole – Festival du Film de Jeunesse t 03 84 82 00 35 - www.mjcdole.com. Luxeuil-les-Bains – Festival de la Dentelle, kantwerk (elke 3 jaar; eind juni-beg. juli) - t 03 84 93 61 11 www.dentelledeluxeuil.com. JULI
Arbois – Festi’caves (half juli): festival rondom muziek en AOC-wijn uit Arbois - t 03 84 66 55 50 www.festicaves.com. Belfort – Les Eurockéennes, rockfestival (1ste weekend) t 03 84 22 46 58 - www. eurockeennes.fr. Brebotte – Historisch schouwspel (half juli) - t 03 84 23 42 37 www.museebrebotte.com. Divonne-les-Bains – Les Vaches Folks, folkmuziek (beg. juli) t 04 50 20 03 49 - www. lesvachesfolks.fr. Fougerolles – Kersenfeest (eerste weekend) - t 03 84 49 12 91. Frasne – Fête de la Tourbe, turffeest (3de zo) - t 03 81 49 89 86 www.frasne.net/tourbieres.htm. Gigny – Festival de Bouche à Oreille, dorpen van de Petite Montagne (2de en 3de week.) t 03 84 85 47 91. Lac St-Point – Journée sans Voiture,
autovrije dag (een zo half juni) t 03 81 69 31 21. Lons-le-Saunier – Fête de la StDésiré of ‘St-Dé’ (laatste zo). Luxeuil-les-Bains – Les Pluralies: concerten en spelen (half juli) t 06 38 77 86 93 - www.pluralies.net. Mijoux – Fête des Bûcherons, houthakkersfeest (eind juli) t 04 50 41 32 04. Moirans-en-Montagne – Idéklic: internationaal kinderfestival (half juli) - t 03 84 42 00 28 - www. ideklic.fr. Nantua – Les Estivales du Lac, feest rondom het meer - t 04 74 75 00 05. Nozeroy – Fêtes Médiévales, middeleeuwse feesten (4de zo) t 03 84 51 19 15. JULI-AUGUSTUS
Arc-et-Senans – Lux Salina (13 avonden in juli-aug. 22.30-23.15 u). Belfort – Les Mercredis du Château: concerten - t 03 84 55 90 90, tevens historische spelen in de citadel (za, zo). Château de Joux – Les Nuits de Joux: theatervoorstellingen in een bijzondere omgeving t 03 81 46 85 79 - www.cahd -lesnuitsdejoux.fr; Journée des Armes Anciennes, oude wapens (eerste weekend) - t 03 81 46 48 33. Plateau des Mille Étangs – Festival rondom barokmuziek, wisselende locaties - t 03 84 49 32 97 www.musetmemoire.com. Pontarlier – Salon des Annonciades - t 03 81 38 82 12. AUGUSTUS
Dole – Regionale bedevaart naar Notre-Dame de Mont-Roland (2 aug.). Les Fourgs – Festival des Terroirs sans Frontière, streekproducten t 03 81 69 44 91. Maîche – Fête du Cheval (eind aug. of beg. sept.) - t 03 81 64 11 88. Montbéliard – Festival des Mômes, kindervoorstellingen (eind van de
35
MEMO
maand) - t 03 81 91 86 26 - www. festivaldesmomes.fr. St-Laurent-en-Grandvaux – Fête des Bûcherons, houthakkersfeesten (half aug.) - t 03 84 60 14 13 www.st-laurent39.fr. Lac de Vouglans – Triathlon International du Jura (eind van de maand) - www.triathlon-jura -vouglans.fr. SEPTEMBER
Ambérieu-en-Bugey – La Ronde des Grangeons - t 04 74 34 09 58 ww.amberieumarathon.org. Arbois – Cérémonie du Biou, wijnfeest (eerste weekend) - t 03 84 66 55 50. Arc-et-Senans – Fête des Mont golfières, ballonvaarten (half sept.) www.ventsdufutur.fr. Belfort – Foire aux Vins de France et Gastronomie (beg. vd maand); Les Ballons du Territoire, ballonvaarten t 03 84 55 90 90. Bellegarde-sur-Valserine – Fête Médiévale du Château de Musinens, middeleeuws feest (half sept.) www.bellegarde01.fr. Besançon – Festival International de Musique de Besançon FrancheComté (tweede helft vd maand) t 03 81 25 05 85 - www.festival -besancon.com. Fougerolles – Foire aux Beignets de Cerise (3de zo) - t 03 84 49 12 91. Lamoura-Arbent (T Forestière, blz. 23). Les Hôpitaux-Neufs – Descente des Vaches, terugkeer van de koeien uit de bergweiden (beg. sept.). Lons-le-Saunier – Les Débous solades: drie dagen lang straattheater. Luxeuil-les-Bains – L’Art dans la Rue (eerste weekend, om het jaar) www.artdanslarue.fr. Montbéliard – Fête Médiévale, middeleeuws feest (beg. vd maand). Pupillin – Fête du Biou, wijnfeest (3de zo vd maand) - t 03 84 37 49 16.
Ronchamp – Grote bedevaart naar Notre-Dame-du-Haut (8 september) t 03 84 63 13 40. Vadans – Fête du Biou, wijnfeest (4de zo) - t 03 84 66 22 01. HALF SEPTEMBER - HALF OKTOBER
Ambronay – Festival de l’Abbaye festival rondom barokmuziek t 04 74 38 74 00. Audincourt – Fête de la BD, stripboeken (half oktober) t 03 81 36 37 85. Belley – Entretiens de Belley (2de vrijdag): gastronomiebeurs t 04 79 81 29 06. Fougerolles – Semaine du Goût, week van de gastronomie (3de week) - t 03 84 49 12 91. Pontarlier – Les Absinthiades (eerste weekend van oktober) t 03 81 38 82 12. Vesoul – Festival Jacques Brel (eind sept.-begin okt.) - t 03 84 75 40 66. NOVEMBER
Belfort – Entrevues: nationaal filmfestival met jonge makers (laatste week) - t 03 70 04 80 90 www.festival-entrevues.com. Audincourt – Festival de BD, stripboeken (eind nov.). Nantua – Festival BD dans l’Ain, stripboeken - http://bddanslain.fr. Pontarlier – Rencontres Internationales de Cinéma de Pontarlier, filmfestival (begin nov.). Vesoul – Foire de la Ste-Catherine, markt (25 nov.) - t 03 84 97 10 85. DECEMBER
Moirans-en-Montagne – Noël au Pays du Jouet (weekend voor kerst) t 03 84 42 31 57. Montbéliard – Lumières de Noël, verlichte monumenten. Réveillon ‘Citée Rêvée’, straattheater (31 dec., oneven jaren) - t 03 81 94 45 60 www.lumieres-de-noel.fr.
212
MONTBÉLIARD, BELFORT ET LES BALLONS DES VOSGES
213
Montbéliard, Belfort en de Ballons des Vosges ± Michelinkaart 314 en 321 – Doubs (25), Haute-Saône (70), Vosges (88), Territoire de Belfort (90)
Ñ MONTBÉLIARDa EN RONDRIT
216
Ñ BELFORTa 230 Ten noorden en noordwesten van Belfort:
Ñ BALLON D’ALSACE EN BALLON DE SERVANCEaaa EN RONDRITTEN
246
Ñ PLATEAU DES MILLE ÉTANGSa 252 Ten westen van Belfort:
Ñ RONCHAMP EN LA CHAPELLE N.-D.-DU-HAUTaa 257 Ñ LURE
261
Ten noorden van Lure:
Ñ LUXEUIL-LES-BAINSa 263 Ñ FOUGEROLLES De leeuw van Bartholdi aan de voet van de citadel van Vauban in Belfort D. Bringard / hemis.fr
267
214
MONTBÉLIARD, BELFORT EN DE BALLONS DES VOSGES
215
216
MONTBÉLIARD, BELFORT EN DE BALLONS DES VOSGES
Montbéliard a 25.697 inwoners - agglomeratie: 108.768 inwoners – Doubs (25) De Alemannische citadel Montbéliard was eeuwenlang een baken van rust in een streek die onderhevig was aan grote economische en industriële ontwikkelingen. In de stad is veel van het oorspronkelijke erfgoed bewaard gebleven. De lutherse stellingen vonden veel weerklank in het voormalige prinsdom en sporen hiervan zijn overal in de stad zichtbaar. Door de vrolijk gekleurde gevels en de overvloed aan bloemen heeft de oude stad het typische uiterlijk van door de Duitse cultuur beïnvloede steden.
y ADRESBOEKJE: BLZ. 227
Overnachten, uit eten, winkelen, sport en ontspanning enz.
en Besançon (77 km naar het zuidi INLICHTINGEN westen). Toeristenbureau – 1 r. Henri-Mou hot - 25200 Montbéliard -t 03 81 õ PARKEREN 94 45 60 - www.paysdemontbeliard De oude stad is grotendeels autovrij; -tourisme.com - half juli-half aug.: parkeer voor het station of aan de 9.00-12.00, 13.30-18.30, ma 9.30voet van het kasteel. Gratis parkeren 12.00, zo, feestd. 10.00-12.00 u; rest op de Place du Champ-de-Foire. v.h. jaar: dag. beh. zo, feestd. 9.00w AANRADERS 12.00, 13.30-18.00, ma 13.30-18.00 u Het oude centrum van Montbéliard gesl. 1 jan., 25 dec. - 2de bureau in met zijn kleurrijke architectuur met de Capitainerie in de jachthaven ‘yorbes’ en ‘tchâfas’; de werken van r. Charles-Lalance - april-sept. de Zwabische architect Heinrich Rondleidingen – t 03 81 31 87 80 Schickhardt; het Musée de l’Aventure www.patrimoine-pays-de-montbeliard. Peugeot. fr. Het land van Montbéliard draagt > PLANNING het label Ville et Pays d’Art et Reken op twee dagen om de vele d’Histoire. Tussen maart en derijkdommen van de stad in alle rust cember worden er rondleidingen te kunnen bekijken. verzorgd. Nachtelijke rondleidingen met optredens in juli-aug: di. / MET KINDEREN Informatie op de website. Het Parc du Près-la-Rose en het Ñ LIGGING Pavillon des Sciences. De kinderRegiokaart C3 (blz. 214-215). Aan de route van het Musée de l’Aventure noordkant van de Doubs, aan de A36 Peugeot is op de vloer aangegeven tussen Belfort (16 km noordelijk) met afdrukken van leeuwenpoten.
Wandelen Plattegronden I en II (blz. 220 en 221) a DE OUDE STAD VAN MONTBÉLIARD Plattegrond II (blz. 221) Ñ Wandeling in groen aangegeven op de plattegrond (blz. 221). Reken op 1.30 uur. Parkeer de auto aan de voet van het kasteel, dat u bereikt via de Rue du Château.
217
MONTBÉLIARD
Torens van Château de Montbéliard, overblijfselen van het 15de- en 16de-eeuwse gebouw S. Carnovalli / Office de Tourisme du Pays de Montbéliard
Musée du Château des Ducs de Wurtemberg
Espl. du Château - t 03 81 99 22 61 - w ww.montbeliard.com - 10.00-12.00, 14.0018.00 u - gesl. di, 1 jan., 1 mei, 1 nov., 25 dec. - rondleiding mogelijk (1.30 uur) - € 4 (tot 18 jaar gratis) - € 5 combinatieticket met het Musée d’Art et d’Histoire. Werp vanaf het voorplein een blik op de Logis des Gentilshommes van Heinrich Schickhardt met de sierlijke puntgevel met voluten, typisch voor de Zwabische architectuur. Nu is hier het conservatorium gevestigd. De eerste vesting op de rotsachtige kaap bij de samenvloeiing van de Lizaine en de Allan dateert uit de 10de eeuw en onderging in de loop der eeuwen veel veranderingen. Van het kasteel, dat in de 15de-16de eeuw werd opgetrokken, zijn slechts twee massieve torens met bovenlicht, de Tour Henriette (1422-1424) en de Tour Frédéric (1572-1595), en het gastenverblijf (18de eeuw) bewaard gebleven. Alle andere onderdelen van het gebouw zijn halverwege de 18de eeuw gesloopt om plaats te maken voor nieuwbouw in klassieke stijl. Het portaal van de Tour Henriette is afgesloten met sierlijk smeedijzeren traliewerk van Jean Messagier (1920-1999). / Musée du Château de Montbéliard – Het kasteel herbergt een museum over de geschiedenis van het Pays de Montbéliard van de prehistorie tot nu. In de voormalige keuken, een schitterend gewelfde zaal die mooi gerestaureerd is, kunt u een historisch circuit volgen. De Galerie d’Histoire Naturelle Cuviera en de archeologische afdeling omvatten boeiende collecties over de fauna van de Franche-Comté (opgezette dieren, dierengeluiden van de lynx en veel vogels). De ludiek ingerichte afdeling Paleontologie handelt over het specialisme van Cuvier. Op de benedenverdieping zijn tijdelijke tentoonstellingen. Keer terug naar de Rue du Château en sla links af. Loop langs het oude hospitaal (1758) en het mooie traliewerk. Neem de Rue de Belfort. Op de hoek staat het geboortehuis van Francis Lopez (1916-1995). Deze wijk wemelt van de kleurrijke gevels. Sla rechts af bij het hoekhuis met de bloedrode gevel. U staat dan bijna recht tegenover een tchâfa (op nr. 22). Volg de Rue Diemer-Duperret, neem rechts de Rue de la Sous-Préfecture en dan links de Passage du Pont-du-Moulin. Neem de Rue des Febvres tot de Place SaintMartin, links aangegeven.
3
252
MONTBÉLIARD, BELFORT EN DE BALLONS DES VOSGES
Plateau des Mille Étangs a Haute-Saône (70) Ontspanning gegarandeerd op deze hoogvlakte, die dikwijls vergeleken wordt met Finland en een en al nostalgie ademt. Het door de dalen van de Ognon en de Breuchin omstroomde Plateau des Mille Étangs ontleent zijn naam aan de vele kleine glaciale meertjes. Een calvinistische streek op katholieke grond: reizigers uit Montbéliard zullen heel wat kruis wegstaties en kapelletjes tegenkomen. In de bossen, wegen en veenge bieden zijn de magie en legenden goed bewaard gebleven.
y ADRESBOEKJE: BLZ. 255
Overnachten, uit eten, winkelen, sport en ontspanning enz.
i INLICHTINGEN Toeristenbureau van Mille Étangs – 23 r. Jeannot-Lamboley 70310 Faucogney-et-la-Mer - t 03 84 49 32 97 - www.les1000etangs.com juli-aug.: 9.00-13.00, 13.30-17.30, za 9.00-12.00 u; maart-juni en sept.: ma-vr 9.00-12.00, 13.30-17.30 u; rest v.h. jaar: ma-do 9.00-13.00, 13.30-17.30 u - gesl. zo, 1 jan., Goede Vrijdag, 1 mei, 26 dec. Toeristenbureau van Melisey – Zie blz. 254. Ñ LIGGING Regiokaart B1 (blz. 214-215). Op de grens tussen de Vogezen en de Haute-Saône. Bereikbaar vanuit Luxeuil-les-Bains of Lure. Melisey ligt
11 km ten noorden van Lure (D486), Faucogney-et-la-Mer 14 km ten oosten van Luxeuil-les-B. (D6). w AANRADERS Het ruige landschap van de door dennen en berken omringde meren; het uitzichtpunt van Saint-Martin, met panorama van de vallei van de Breuchin en de meren. > PLANNING Reken voor een vluchtig bezoek op 2 à 3 uur, maar neem liever wat meer tijd. Er wachten 850 meren (dus geen 'mille’!) en 220 km² op u. / MET KINDEREN Mountainbiken langs de meren, of een cursus paardrijden.
Wandelen Regiokaart B1 (blz. 214-215) TIJDLOZE MEREN
Ñ Wandeltocht van 28 km, in paars aangegeven op de regiokaart op blz. 214-215. Reken op 3 uur.
Faucogney-et-la-Mer Deze oude vesting, die boven de Breuchin ligt, heeft een bewogen verleden. Het was het laatste dorp in de Franche-Comté dat de Franse troepen in 1674 tijdens de verovering van de Franche-Comté tegenhield. Uit wraak liet Lodewijk XIV het kasteel en de versterkingen neerhalen, alleen de Tour MXV ontkwam aan de verwoestingen. De boven het dorp uittorenende Mont Saint-Martin markeert het begin van de hoogvlakte. De stad heeft mooie, veelal leegstaande 18de-eeuwse huizen: sinds
253
Plateau des Mille Étangs, Parc Naturel Régional du Ballon des Vosges D. Bringard / hemis.fr
de 19de eeuw is meer dan de helft van de inwoners uit Faucogney vertrokken. De Église Saint-Georges heeft een 18de-eeuws hoofdaltaar dat versierd is met een baldakijn, de driehoek die symbool staat voor de Drie-eenheid, en het fries bevat taferelen uit het Oude en Nieuwe Testament. Verlaat Faucogney in het oosten via de D266 richting de kapel en het uitzichtpunt van Saint-Martin.
Belvédère de St-Martin
Ga de kleine bewegwijzerde weg in die rechts omhooggaat. De weg slingert door een ruig landschap. Her en der zijn tussen de dennen open plekken met kleine, door berken omringde meren waarop lelies drijven. Stop bij de kapel en loop dan een meter of tien over het wandelpad links langs de begraafplaats naar het uitzichtpunt. Het uitzichtpunt biedt een weids uitzicht over het dal van de Breuchin. De U-vorm is kenmerkend voor glaciale dalen. De in de 18de eeuw deels herbouwde kerk staat op een antiek Gallo-Romeins altaar, dat gewijd was aan de godin Diana. Aan de noordkant van de klokkentoren is een kruis met daaromheen loofwerk, een overblijfsel uit de Karolingische tijd. Neem opnieuw de D266 naar La Mer, met links veel meren. Neem in La Mer rechts de D266 naar Melay of Ternuay (wandeling naar de Saut de l’Ognon (T blz. 248) en volg de D315 naar Servance. Neem in Melay de D293 naar Mélisey.
KUNSTMATIGE MEREN
De dalen van het Plateau des Mille Étangs zijn ontstaan door glaciale erosie, maar het is de mens die deze moeras- en veengebieden in de middeleeuwen heeft veranderd in een gebied vol meren. De inwoners beheerden de meren en zetten er vis in uit (karpers en zeelten). De praktijk om een meertje droog te leggen en dan de vissen te verzamelen, is zeldzaam geworden; de graanteelt in de ’s zomers drooggevallen meren is verleden tijd. In sommige meren zijn onlangs rivierkreeften uitgezet.
3
Vertaling
S ylvia Birnie, Henriëtte Gorthuis, Peter Hooghiemstra, Alexander van Kesteren, Karin Snoep, Marian van der Ster Eindredactie Frans van der Heijden Opmaak Asterisk*, Amsterdam Omslagfoto Imageselect Oorspronkelijke titel Franche-Comté/Montagnes du Jura Oorspronkelijke uitgever Michelin, Parijs Uitgevers Philippe Orain (Michelin, Parijs) Lieven Defour (Lannoo, Tielt) Catherine Guégan, Archipel studio Eindredactie Redactie Hervé Milon, Sophie Boizard, Marie Delbès, Lucie Dejouhanet, Grace Coston, Caroline Rabourdin, Yasmine Abderrahim Grafisch ontwerp Christelle Le Déan Omslagontwerp Keppie&Keppie, Varsenare Thierry Lemasson, Évelyne Girard, Florica Paizs Cartografie Met dank aan Sylviane Dornier / Doubs Tourisme, Katharina Buet en Sébastien Cornu / Belfort Tourisme, Colette Dubois / Ain Tourisme, Agence Airpur, Maria Gaspar, Didier Broussard, Vanessa Besnard, Marion DesvignesCanonne © Michelin © Cartografie: Michelin © Nederlandse tekst: Uitgeverij Lannoo, nv, Tielt, 2017 Het redactieteam heeft de grootste zorg besteed aan de samenstelling en de controle van deze gids. Maar omdat de gegevens voortdurend gewijzigd worden, moet de praktische informatie (prijzen, adressen, bezoekuren, telefoonnummers, bezienswaardigheden, internetadressen) worden beschouwd als een aanwijzing. Het is dan ook best mogelijk dat bepaalde info bij het verschijnen van deze gids niet helemaal correct of volledig is. Wij kunnen daar niet verantwoordelijk voor worden gesteld. Deze gids bestaat voor en door u; u bewijst ons dan ook een grote dienst door eventuele tekortkomingen of vergissingen te melden. Aarzel niet om ons uw opmerkingen en suggesties over de inhoud van deze gids mee te delen. Bij een eerstvolgende bijgewerkte editie zullen wij daar rekening mee houden.
Contactadres De Groene Reisgids Uitgeverij Lannoo Kasteelstraat 97 B-8700 Tielt degroenereisgids@lannoo.be
De Groene Reisgids Uitgeverij Terra Lannoo bv Papiermolen 14-24 NL-3994 DK Houten degroenereisgids@terralannoo.nl
www.lannoo.com D/2017/45/251 - NUR 512 ISBN 978 94 014 3950 3 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.