BELGIAN BEER TRAILS
NOORDZEE MER DU NORD
Knokke-Heist
Oostende
BRUGGE
Zelzate Eeklo
De Panne
E40
E40
Aalter
Nieuwpoort Veurne
W E S T - V L A A N D E R E N Tielt
er r/Ys IJze
Poperinge
Roeselare
GENT e Scheld
Deinze
E403
Aalst Waregem
Ieper
OOST-VLAANDEREN
Kortrijk
E40
Oudenaarde
ut ca Es / e ld he Sc
Ronse
Zottegem
Ninove
Geraardsbergen Lessines
HENEGOUWEN E429
Ath
E42
Doornik BELGIË IS…
9
FRANKRIJK
BROUWERIJEN, BIER- EN BROUWERIJMUSEA PER REGIO
E19
De nd er/ De nd re
INHOUD
E19
● Aarlen – Bastenaken – Bouillon – Durbuy – La Roche – Saint-Hubert
10
● Antwerpen – Lier – Mechelen – Turnhout
22
● Ath – Bergen – Charleroi – Doornik
38
● Brugge – Ieper – Kortrijk – Oostende – Poperinge – Roeselare
64
● Brussel – Halle – Leuven – Louvain-la-Neuve – Nijvel – Waterloo – Waver 96 ● Aalst – Gent – Geraardsbergen – Ninove – Oudenaarde – Sint-Niklaas
138
● Genk – Hasselt – Maaseik – Sint-Truiden – Tongeren
160
● Eupen – Hoei – Luik – Malmedy – Spa – Stavelot – Verviers
176
● Dinant – Namen – Rochefort
192
TREFWOORDEN
204
DANKWOORD
207
BERGEN
NEDERLAND E19
Turnhout E34
ANTWERPEN
ANTWERPEN
Herentals
E313
Sint-Niklaas
Alb ertk ana al/ Can al A lbe rt
Lier
Boom
Mechelen
E314 A12 E19
Asse
Dijl e/D yle
Nijvel E19
bre Sam / r be Sam
Tongeren
Sint-Truiden
WAVER WAALS-
Waterloo
BRABANT
OttigniesLouvain-la-Neuve
E420
E40
Eupen
Hannut e us Me as/ a M
LUIK
Spa
Hoei
E42
Andenne
Charleroi
Verviers E42
Stavelot
e rth Ou
NAMEN
Durbuy
Am blè ve
se Les
Marche-enFamenne
E411
Bütgenbach
Malmedy Sankt Vith
Hotton
Dinant Philippeville
E25
LUIK E42
NAMEN
Chimay
Genk
E313
VLAAMSBRABANT
Halle
Maasmechelen
HASSELT
E314
LEUVEN
BRUSSEL
Maaseik
LIMBURG
DUITSLAND
E34
E25
Roche-enArdenne
Rochefort
Bastenaken
Couvin
Saint-Hubert LUXEMBURG
Paliseul
Neufchâteau
Bouillon s oi m Se
E25
AARLEN
Virton 0
20 km
GROOT-
E411
HERTOGDOM LUXEMBURG
België is…
landje waar veel te ontdekken valt. Ver reizen hoeft niet, want afstanden kennen wij niet. Ooit gehoord van hangende tuinen, escabeche geproefd of slakkenbergen beklommen? Gesnoept van Brusselse of Luikse wafels, genoten van onze bieren...?
Toegegeven, het is even zoeken op de wereldkaart. België is dat kleine stipje aan de Noordzee ter hoogte van Zuid-Engeland. Juist, dáár! Tussen Nederland, Luxemburg, Duitsland en Frankrijk. We zijn niet groot, maar toch betekenen we best wel wat. Onze kunststeden Brussel, Antwerpen, Gent en Brugge zijn wereldbekend. De vurige stad Luik voer duizend jaar lang een heel eigen koers. België is ook het land van wielerlegende Eddy Merckx en tennistoppers Kim Clijsters en Justine Henin. In Brugge lijkt de tijd stil te staan. Je bewondert er de middeleeuwse schilderkunst en architectuur. Brussel verrast met het surrealisme van kunstschilder Magritte en de art-nouveau-architectuur van Horta. Striptekenaar Hergé, de geestelijke vader van Kuifje, maakt vandaag nog school met zijn ‘klare lijn’. De broers Dardenne scoren met hun realistische cinema. Toots Thielemans introduceerde de mondharmonica in de jazz. De Antwerpse Zes veroverden de internationale modescene. Auteur Georges Simenon liet de wereld dan weer kennismaken met zijn commissaris Maigret. België is het land van begijnhoven, belforten, beiaarden en wandtapijten. En het kuurstadje Spa werd een begrip tot ver over de landsgrenzen. Aan de Noordzeekust is het lekker zonnen en uitwaaien. In het zuiden en het oosten kleurt ons land verbazend groen. De Ardense bossen verrassen telkens weer, onder een wit wintertapijt, in het frisse lentegroen, onder een loden zomerzon of getooid in de mooiste herfstkleuren. België is een intrigerend
Bij de bron Wij gidsen je langs onze brouwerijen, groot en klein. Waar je ook gaat langs Belgische wegen, overal kom je brouwers tegen. Aan het oog onttrokken, achter abdijmuren, in kastelen, schuren, stallingen, cafés, garages, keukens of tuinhokken maken ze bier in ketels, kuipen en tanks. In grote brouwerijen bemannen ze de controlekamer, zeg maar ‘cockpit’. Dynastieën beroepen zich op een brouwtraditie tot vijftien generaties terug. Starters knutselen zelf hun installatie in elkaar uit materiaal van collega’s, uit melktanks of schaffen zich een brouwkit aan. Vaak kennen ze een of andere ervaren collega die graag een helpende hand toesteekt en wijze raad geeft. De liefhebber geeft toe aan het sluimerende brouwersvirus. Aan het einde van de rit ligt hun lot in jouw handen. Want van jou krijgt hun bier de zegen of niet. Stem je voor slap, sterk, flets, fruitig, kruidig, pittig, zacht, zuur, bitter of zoet, voor toegankelijk of gelaagd, voor een opwarmer of een afkoeler, degustatie of doordrinker? Proeven is de boodschap. Jij wikt, weegt en beschikt. Erik Verdonck 9
AARLEN BASTENAKEN BOUILLON DURBUY LA ROCHE SAINT-HUBERT
BASTOGNE (Brasserie de) Ardenne Saison, Ardenne Spirit Old Ale, Ardenne Stout, Bastogne Pale Ale, Trouffette-gamma De Trouffette grijpt terug naar de lokale carnavalstraditie. Op het etiket prijkt een ventje dat een everzwijn berijdt, met een vaatje om de nek, een schelm met een hoog uilenspiegelgehalte. De Bastogne Pale Ale is de Belgische interpretatie van de IPA (India Pale Ale). Het bier bevat de typisch Ardense graansoort spelt. De bitterheid komt van aromatische hopsoorten. Let op de frisse citrustoetsen en de hoparoma’s, benadrukt door de dry hopping (drooghoppen: hopbloemen toevoegen in de lagertank voor extra hoparoma en -smaak). Met de Ardenne Stout roept de brouwerij een wat weggedeemsterde, van oorsprong Britse, bierstijl weer tot leven. TIP: proef de bieren in L’Aubièregiste (www.laubieregiste.com) in Brussel. De microbrouwerij huist in een bijgebouw van een Ardense hoeve. Ze verhuist in 2018 naar Baillonville (Somme-Leuze). Bezoek op afspraak.
ACHOUFFE (Brasserie d’) Chouffe Soleil, La Chouffe, McChouffe, Houblon Chouffe, N’Ice Chouffe Op een boogscheut van (C)houffalize wijzen twee manshoge kabouters de weg naar hun biertempel. In 1982 zag de eerste ‘Chouffe’ hier het licht in een koestal. Sinds 2006 maakt Brasserie d’Achouffe deel uit van de groep Duvel Moortgat. Het begon met een kromgebogen kabouter, met op z’n rug hop en gerst. Hij staart hebberig naar een glas La Chouffe. Het icoon reist nu de wereld rond. La Chouffe vloeit rijkelijk tijdens La Grande Choufferie in Achouffe, tijdens gastronomische weekends, tijdens La Chouffe Classic of de Wereldbekermanche mountainbike in Houffalize. Vandaag kom je terecht in een hypermoderne brouwerij, idyllisch gelegen in een oase van groen. Ideaal voor een dagje Ardennen, voor een weekend of een langer verblijf. TIP: bezoek de legendarische Grande Choufferie begin augustus.
BelleEau 3, Vaux-sur-Sûre +32(0)475/87 83 66 info@brasseriedebastogne.be www.brasseriedebastogne.be Vanaf 2018: Zoning Industriel, Baillonville +32(0)475/87 83 66 www.brasseriedebastogne.be
Reserveer vooraf een geleid bezoek aan de brouwerij. Verken ook de brouwerijtaverne, de winkel en de lokale horeca. Rondleiding mogelijk op afspraak voor groepen (maximaal 25 personen per gids) of vrije bezoeken op vaste uren. Achouffe 32, Wibrin (Houffalize) +32(0)61/23 04 44 visitebrasserie@achouffe.be www.achouffe.be
12
LA ROCHE-EN-ARDENNE Wat te bezoeken? • de middeleeuwse burcht • de pottenbakkerijen • het Musée de la Bataille des Ardennes over de Tweede Wereldoorlog • de Ourthevallei Tip: La Roche is het vertrekpunt van de zevendaagse ‘Transardennaise’-wandeltocht richting Bouillon, ook mogelijk met bagagetransfer. Tourisme La Roche-en-Ardenne Place du Marché 15 B-6980 La Roche-en-Ardenne +32(0)84/36 77 36 www.la-roche-tourisme.com
BOUILLON (Brasserie de) BASTENAKEN
Blanche de Bouillon, Bouillonnaise, Cuvée de Bouillon, Médiévale
Wat te bezoeken? • het Mardasson-oorlogsmonument • het Bastogne War Museum over de Tweede Wereldoorlog • het Bastogne Ardennes 44 Museum • het Centre d’Interprétation de la 2ème Guerre Mondiale (behoort tot het Musée Royal de l’Armée) • het 101st Airborne Museum • de Eglise St-Pierre • de middeleeuwse Porte de Trèves • het Musée en Piconrue over Ardense cultuur en legendes
Brasserie de Bouillon is verbonden met bierwinkel Le Marché de Nathalie, gelegen in de schaduw van de burcht. Jacques Pougin runt zijn microbrouwerij aan de rand van de stad. Proef ook de seizoensgebonden bieren. TIP: bezoek Bouillon, de burcht en de Semoisvallei. Rondleiding en maaltijd mogelijk op afspraak. Rue de la Girafe 76, Sensenruth (Bouillon) +32(0)61/46 89 40 info@brasseriedebouillon.be www.brasseriedebouillon.be Le Marché de Nathalie, Grand’Rue 22 +32(0)61/46 89 4 info@brasseriedebouillon.be www.brasseriedebouillon.be
Tourisme Bastogne Place McAuliffe 60 B-6600 Bastogne +32(0)61/26 76 11 www.paysdebastogne.be
13
Bouillon
BOUILLON Wat te bezoeken? • de middeleeuwse burcht • het Musée Ducal over de geschiedenis van de stad • de Archéoscope Godefroid de Bouillon over de Eerste Kruistocht Tip: verken de Semoisvallei en geniet van het uitzicht over de vele meanders. Tourisme Bouillon Quai des Saulx 12 B-6830 Bouillon +32(0)61/46 52 11 www.bouillon-tourisme.be
Bezoeken op afspraak voor groepen vanaf 15 personen. Proefgelegenheid. Taverne open tijdens weekends en schoolvakanties.
DEMANEZ (Brasserie)
Rue Préal 8, Soy (Erezée) +32(0)86/47 70 44 – contact@fantome.be www.fantome.be
B.R. Blonde, Triple & Noël bio Ontmoet brouwer Sébastien Demanez, de gewezen bankier die tot inkeer kwam. ‘Ik ben geen man van cijfers, ik wil geuren, lawaai, leven om mij heen.’ Tussen haakjes: B.R. staat voor ‘bier’. TIP: proef het bier in Le Coin Gourmand in St-Hubert. Bezoek op afspraak.
GENGOULF (Brasserie) GenGoulf
FANTÔME (Brasserie)
Een laborant van de brouwerij van Orval brouwt in de schaduw van de mythische abdij. Minder bitter dan het iconische trappistenbier maar wel met karakter. Het geheime ingrediënt? Vriendschap. TIP: bezoek Orval, proef de bieren in Hostellerie d’Orval nabij de abdij of in sterrenrestaurant La Grappe d’Or (www.lagrappedor.com) in Torgny.
Fantôme, Saison d’Erezée
Bezoeken op afspraak.
Magerotte 7, Sainte-Ode +32(0)61/21 95 74 – sebastien@demanez.be www.demanez.be
Dany Prignon brouwt weleens groen bier en gaat geen uitdaging uit de weg. Wat dacht je van een saison met paardenbloemen? Of een bier met aroma’s van groene thee op basis van spinazie? Met chocolade, Provençaalse kruiden...?
Rue des Hawys 24, Villers-devant-Orval (Florenville) +32(0)61/29 22 39 contact@gengoulf.be www.gengoulf.be
15
BROUWERIJEN PER REGIO
Augrenoise Authentique Brasserie Bièrodrome (Le) Binchoise (La) Blaugies (Brasserie de) Brasserie à Vapeur Brasse-Temps (Le) Brunehaut (Brasserie de) Ça Brasse Pour Moi Carrières (Brasserie des) Caulier (Brasserie) Cazeau (Brasserie de) Chimay (Abbaye de) Deseveaux (Brasserie de) Dubuisson (Brasserie) Dupont (Brasserie) Erquelinnes (Brasserie d’) Frasnoise (La) Hoppy (Brasserie) Jean Tout Seul (Brasserie) Légendes (Brasserie des Géants) Légendes (Brasserie Ellezelloise) Pairi Daiza Ranke (De) St-Feuillien (Brasserie) St Lazare (Brasserie de) Scassènes (Brasserie) Silly (Brasserie de) Witches Brewery
Aarlen – Bastenaken – Bouillon – Durbuy La Roche – Saint-Hubert
Achouffe (Brasserie d’) Bastogne (Brasserie de) Bouillon (Brasserie de) Demanez (Brasserie) Fantôme (Brasserie) GenGoulf (Brasserie) Inter-Pol Lupulus Millevertus (Brasserie artisanale) Orval (Abbaye d’) Rulles (La, Brasserie artisanale) Saint-Monon (Brasserie) Sainte-Hélène (Brasserie)
12 12 13 15 15 15 17 20 17 17 18 19 20
Antwerpen – Lier – Mechelen – Turnhout
Anker (Het) Antwerpse Brouw Compagnie Brouwershuis (’t) Dochter van de Korenaar (De) Dorpsbrouwerij Humulus Duvel Moortgat Hofbrouwerijke (’t) Hopperd (Den) Koninck (De) Nest (Het) Pakhuis (’t) Pirlot – Kempisch Vuur Scheldebrouwerij Vagebond Weldebrouck Westmalle (Abdij) 36
24 25 26 26 27 27 28 28 29 30 30 31 34 34 34
Brugge – Ieper – Kortrijk – Oostende Poperinge – Roeselare
Alvinne Bie (De) Belgische Originele Moutbakkerij (BOM) Bourgogne des Flandres Bryggja Brewery De Brabandere Dolle Brouwers (De) Eutropius Fort Lapin Gaverhopke (’t) Gulden Spoor (Het) Halve Maan (De)
Ath – Charleroi – Bergen – Doornik
Abbaye d’Aulne (Brasserie d’) Abbaye de Saint-Ghislain (Brasserie de l’) Abbaye des Rocs (Brasserie de l’) Art d’en brasser (L’)
42 43 43 43 43 45 46 46 47 47 48 52 52 53 53 54 55 55 56 56 57 57 58 58 60 61 61 61 62
40 40 41 42 204
66 67 67 68 68 71 72 72 73 73 74 74
Kazematten Leite (De) Maenhout Omer Vander Ghinste Oude Maalderij (Brouwfirma d’) Plukker (De) Rodenbach Seizoensbrouwerij Vandewalle St. Bernardus Siphon Brewing Strubbe Struise Brouwers (De) Toye (Brouwerij) Van Eecke Van Honsebrouck (Castle Brewery) Verhaeghe-Vichte Verzet (Brouwers) Westvleteren (Sint-Sixtusabdij)
74 78 78 78 80 84 85 87 87 88 88 89 90 90 91 93 93 94
Hof Ten Dormaal Jandrain-Jandrenouille (Brasserie de) Kroon (De) Lefèbvre Lindemans Loterbol Mort Subite Nieuwhuys Oud Beersel Palm Belgian Craft Brewers/De Hoorn Schuur (De) Senne (Brasserie de la) Tilquin (Gueuzerie) Timmermans Triest (Den) Troch (De) Tubize (Brasserie de) Van Campenhout Villers-la-Ville (Abbaye de) Vissenaken Vlier (De) Waterloo (Brasserie de)
Brussel – Halle – Leuven – Louvain-la-Neuve Namen – Waterloo – Waver
AB Inbev (Stella Artois) Affligem Brouwerij Angerik Averbode Beerstorming Belgoobeer Belgo Sapiens Brewers Belle-Vue Block (De) Boon Brabant (La Brasserie du) Brasse-Temps (Le) Brussels Beer Project Cam (De) Cantillon Domus (Huisbrouwerij) 3 Fonteinen En Stoemelings Girardin Haacht Hanssens Artisanaal Herberg (Den) Hoegaarden
98 99 100 100 100 100 103 103 103 104 105 105 106 106 107 111 111 114 114 115 116 116 116
118 118 120 120 121 122 122 124 124 125 126 126 127 127 128 129 130 130 131 131 133 133
Aalst – Gent – Geraardsbergen – Ninove Oudenaarde – Sint-Niklaas
Boelens Bosteels Cnudde Contreras Danny De Ryck Dilewyns Donum Ignis Glazen Toren (De) Graal (De) Gruut (Stadsbrouwerij) Huyghe Kroontje (’t) Liefmans Malheur (De Landtsheer) Paenhuys (’t) Roman Sint Canarus Slaghmuylder 205
140 140 141 142 142 143 144 144 145 146 146 149 152 152 153 154 154 156 156
Smisje Tseut (Den) Van den Bossche Van Steenberge
Dinant – Namen – Rochefort
157 158 158 159
Bertinchamps (Ferme de) Brogne (Abbaye Saint-Gérard de) Caracole (Brasserie) Du Bocq (Brasserie) Fagnes (Brasserie des) Houppe Lesse (Brasserie de la) Rochefort (Abbaye de Saint-Remy) Silenrieux (Brasserie de)
Genk – Hasselt – Maaseik – Sint-Truiden Tongeren
Achelse Kluis (De) (Sint-Benedictusabdij) Alken-Maes Amai Amburon Belgian Craftbewery Cornelissen (Dorpsbrouwerij) Engilsen Jessenhofke Kerkom Martens Perron Bieren Ter Dolen (Kasteelbrouwerij) Toetëlèr (Den) Wilderen
162 163 163 164 164 165 167 167 170 170 170 172 172
Bier- en brouwerijmusea
Abdijbiermuseum Grimbergen 134 Bezoekerscentrum De Lambiek 124, 134 Biermuseum Anthisnes 191 Biermuseum Lustin 202 Biermuseum Olen 37 Biermuseum Sankt Vith 191 Biermuseum Schaarbeek 136 Bocholter Brouwerijmuseum 174 Brouwerijmuseum De Snoek 95 Bruges Beer Museum 95 Europees Biermuseum Stenay (Frankrijk) 17 Hopmuseum Poperinge 95 Leffe Museum Dinant 202 Museum van de Belgische Brouwers (Brussel) 136 Paenhuys (Het) Bokrijk 154, 174
Eupen – Hoei – Luik – Malmedy – Spa Stavelot – Verviers
Bellevaux (Brasserie de) Botteresse (La) Brasse & Vous Curtius (Brasserie C) Elfique Eupener Brauerei Flo (Brasserie Artisanale du) Grain d’Orge (Brasserie de) Jupille (Brasserie de) Lienne (Brasserie de la) Marsinne (Brasserie de) Sainte Nitouche (Brasserie de la Croix) Val-Dieu (Abbaye de) Warsage
194 194 195 195 196 198 198 200 201
178 179 179 180 180 182 184 184 185 187 187 188 188 190
206
LIJST STEDEN Aalst Aarlen Antwerpen Ath Bastenaken (Bastogne) Bergen (Mons) Bouillon Brugge Brussel Charleroi Dinant Doornik (Tournai) Durbuy Eupen Genk Gent Geraardsbergen Halle Hasselt Hoei (Huy) Houffalize Ieper Kortrijk La Roche Leuven Luik (Liège) Lier Louvain-la-Neuve Maaseik Malmedy Mechelen Namen (Namur) Nijvel (Nivelles) Ninove Oostende Oudenaarde Poperinge Rochefort Roeselare Saint-Hubert Sint-Niklaas Sint-Truiden Spa Stavelot
Tongeren Turnhout Verviers Waterloo Waver (Wavre)
139 11 23 39 11 39 11 65 97 39 193 39 11 177 161 139 139 97 161 177
161 23 177 97 97
DANKWOORD Ik dank in het bijzonder volgende mensen voor de leuke samenwerking: François-Xavier Allard (Toeristische Federatie Henegouwen), Floriane De Decker (Toeristische Federatie Waals-Brabant), Vital Geeraerts (Toerisme Vlaams-Brabant), Marie-Hélène Gillis (Toeristische Federatie Namen), Ronny Luyckx (Toerisme Limburg), Dirk Marteel (Westtoer), Michael Mathot (Toeristische Federatie Luik), Morgane Vander Linden (Wallonie Bruxelles Tourisme), Frank Vansteeland (Westtoer), Leentje Verlinden (Toerisme Limburg), Pascal Willems (Toeristische Federatie Belgisch Luxemburg).
65 65 11 97 177 23 97 161 177 23 193 97 139 65 139 65 193 65 11 139 161 177 177
Nogmaals van harte bedankt! Erik Verdonck
207
WWW.LANNOO.COM Registreer u op onze website en we sturen u regelmatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen. Tekst: Erik Verdonck Fotografie: Erik Verdonck Grafische vormgeving: Bart Luijten Als u opmerkingen of vragen heeft, dan kunt u contact nemen met onze redactie: redactielifestyle@lannoo.com Š Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2017 D/2017/45/167 – NUR 440 ISBN: 978 94 014 3880 3 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.