Issuu

Het grote GRATIS OP REIS b0â‚¬k BEVAT

WAARS CH

UWING TALRIJ KE DES LE GENEUGTEN VENS

De ultieme geldbesparende reisgids

INHOUD

KUNST & CULTUUR MUZIEK & FILM

SPORT & ONTSPANNING

INHOUD INLEIDING

AFRIKA

Kaapstad 8 Wildste ervaringen van Afrika 12 Marrakesh 14 Safari zonder kapitalen 18

AZIË

Bangkok

HET GROTE GRATIS OP REIS BOEK

Beijing 26 Beiroet 32 Beste zonsondergangen zonder het prijskaartje 34 Delhi 36 Dubai 38 Hongkong 44 Mumbai 50 Beste goedkope restaurants van Azië 52 Shanghai 54

Singapore 56 Tokio 62

EUROPA

Amsterdam 70 Athene 72 Barcelona 74 Beste nationale parken van Europa 78 Berlijn 80 Brugge 86 Boedapest 88 Kopenhagen 90 Beste zwemplekken van Europa 94 Dublin 96 Edinburgh 100

Genève 102 Helsinki 104 Beste gratis musea van Europa 106 Istanbul 108 Lissabon 112 Londen 116 Beste stads- wandelingen van Europa 122 Madrid 124 Milaan 130 Moskou 134 Stinge Henge 138 Oslo 140 Parijs 142 Praag 148

I N HOUD

KUNST & CULTUUR

INHOUD KUNST & CULTUUR SPORT & ONTSPANNING

ETEN & DRINKEN

FESTIVALS & EVENEMENTEN

I N HOUD

Reykjavik 152 Beste tochten met het openbaar vervoer 156 Rome 158 Stockholm 164 Venetië 166 Wenen 168

NOORD-AMERIKA

172

Austin 174 Boston 176 Cariben 180 Chicago 184 Detroit 188 Top 10 van gratis Amerikaanse avonturen 190

Las Vegas 192 Los Angeles 196 Miami 200 New Orleans 202 Beste gratis filmavonden in Noord-Amerika 204 New York City 206 Portland, OR 212 San Diego 214 San Francisco 218 Top 10 van gratis avonturen in Amerikaanse nationale parken 224 Seattle 226 Toronto 230

Gratis kijksporten in de VS 232 Vancouver 234 Washington, DC 238

OCEANIË

244

Brisbane 246 Melbourne 248 Noordereiland, NZ 252 Beste gratis wandelingen in Australië en Nieuw-Zeeland 256 Zuidereiland, NZ 258 Sydney 264

ZUID-AMERIKA 270 Bogotá

Buenos Aires 274 Goedkoop wijnproeven in Zuid-Amerika 280 Lima 282 Rio de Janeiro 284 Carnaval vieren in Rio 290 San Salvador 292 São Paulo 296

PRIJSINDEX 298 OVER DE AUTEURS 300 REGISTER 302 DANKBETUIGING 304

272

HET GROTE GRATIS OP REIS BOEK

INLEIDING

Afgelopen jaar bezochten we met onze kinderen Marrakesh in Marokko. Het was hun eerste reis naar Afrika. Op onze eerste avond gingen we naar Djemaa el-Fna (blz. 16), het wereldberoemde plein. Het voelde als een andere wereld. De rook en geuren uit de stalletjes, het geluid van de trommelaars en de schreeuwende en zingende mensen. Iedereen keek zijn ogen uit, alle zintuigen stonden op scherp. Even was ik bang dat het te veel zou worden, maar de kinderen wilden de volgende avond weer terug. Een van de bijzonderste momen ten van de reis kostte niets meer dan een wandeling op het plein die avond. De monetaire waarde die voortvloeit uit de term gratis kan een verkeerde indruk geven van wat er in dit boek wordt aangeboden. De kwaliteit van een ervaring wordt immers niet bepaald door een prijskaartje. Veel aanbevelingen hebben betrekking op het verkennen van wereldwonderen, of dat nu zwemmen in de oceaanpoelen van Sydney is (blz. 267) of wandelen langs de graven en monumenten van Delhi’s Lodi Gardens (blz. 37). Wandelaars op de fantastische routes van Nieuw-Zeeland (blz. 260) zullen zich dicht bij de ziel van deze prachtige eilanden voelen. Als we met reizen beginnen, zullen gratis dingen voor velen van ons niet alleen aantrekkelijk, maar ook essentieel zijn als we onze rugzakvakantie zo lang mogelijk willen rekken. Maar dat is niet alles – veel onvergetelijke uitspattingen van vrijheid en ontdekking zijn een kwestie van budget. Je realiseert je al snel dat goedkoop veel, veel beter kan betekenen. Geen

Romeins diner zal ooit de brood-en-kaaspicknick overtreffen in Villa Celimontana, een korte wandeling van het Colosseum, tijdens mijn eerste bezoek aan de Eeuwige Stad. En nu we het toch over levenslessen hebben, weinig plaatsen bieden een beter inzicht in de menselijke natuur dan een gedeelde slaapzaal met tien andere wereldreizigers. Over de hele wereld erkennen landen de waarde van het toegankelijk maken van de wonderen onder hun rentmeesterschap. Meer dan 5000 jaar Chinese geschiedenis? Gratis (National Museum of China, blz. 28). Negentien musea in Washington DC? Gratis (Smithsonian Institution, blz. 242). De Britse nationale parken? Allemaal gratis. Giften altijd welkom, natuurlijk. Als je al deze populaire plaatsen optimaal wilt ver kennen, moet je er vroeg zijn voordat de menigte arriveert. De heerlijke kalmte van de vroege ochtend kent trouwens ook geen prijskaartje. Het is overdreven te zeggen dat al het goede gratis is, maar dit boek biedt volop leuke en voordelige ervaringen. Besteed je kostbare centjes aan heerlijke straathapjes als een choripán (broodje chorizo) in Buenos Aires (blz. 277), het beste uitzicht op de skyline van Hongkong vanaf de Star Ferry (blz. 48) of een rondleiding door een brouwerij in Boston (blz. 179). Fantastische herinneringen, een gelukkiger jij en een dankbare portemonnee. Als je dit boek uit hebt, zul je misschien nooit meer zin hebben in de overvloed van een dure reis. Tom Hall

HET GROTE GRATIS OP REIS BOEK - 5

I N LEI D I N G

INLEIDING

AFRIKA

ÂŠ Mark Read | Lonely Planet Images

Table Bay

1 12

Atlantische Oceaan

08 1

09 02 1 1 _ #

0 0

5 km 2,5 mijl

GOODWOOD

MARITIME CENTRE

06a 1 11b 1 PAARDEN 06b 1 ISLAND 03 04 SOUTH AFRICAN MUSEUM 101 1 1 AND PLANETARIUM CLIFTON 11a SOUTH AFRICAN NATIONAL GALLERY 1 07b 05b OBSERVATORY 1 1 DE WAAL PARK

PAROW

SEA POINT

MAITLAND

_# # _

PINELANDS

_ #

VREDEHOEK

05a 1 CAMPS

MOWBRAY

07a 1

BAY

LANGA

RONDEBOSCH

ATHLONE

NEWLANDS

10a 1

GUGULETHU RONDEBOSCH EAST

Oudekraal \ #

RYLANDS ESTATE

OUDEKRAAL

NYANGA

Basisinformatie LLANDUDNO

# 10b

05c 1

• Bevolking: 3,75 miljoen

WYNBERG

• Aanbevolen:

Sandy Bay

WETTON

outdoor avonturen ] #

PLUMSTEAD

• Munteenheid:

05d 1

Zuid-Afrikaanse _ #

rand R of ZAR

• Prijsindex: 75 euro per dag

IMIZAMO YETHU

HOUT BAY

ELFINDALE

GRASSY PARK RONDEVLEI NATURE RESERVE

CONSTANTIABERGE _ #

HOUT BAY HARBOUR

# 05f

# 05g

LAVENDER HILL

KAAPSTAD

# 05e

TOKAI

Hout Bay

Zeekoevlei

De trotse multiculturele Moederstad van Zuid-Afrika ligt tussen de Rainbow Nations meest iconische natuurwonder, de Tafelberg, en de passend genaamde Kaap de Goede Hoop. Zowel de berg als de oceaan biedt volop mogelijkheden voor gratis recreatie en Kaapstad draagt daaraan bij met talloze coole activiteiten en attracties.

8 - HET GROTE GRATIS OP REIS BOEK

STRANDFONTEIN

KUNST & CULTUUR

MUZIEK & FILM

01 District Six

District Six, ooit een hechte gemeenschap van bevrijde slaven, ambachts lieden, arbeiders en immigranten, werd verscheurd onder de apartheid. In 1966 was het een blanke gemeenschap. De huizen van 60.000 bewoners werden met de grond gelijkgemaakt. Je kunt de de straten zelfstandig verkennen, maar bezoek vooral het District Six Museum (districtsix.co.za, 25a Buitenkant St, ma-za 9-16 uur, R 30), Het biedt ook Sunset Walking Tours (lente-zomer 17.50 uur, R 100) onder leiding van ex-bewoners.

02 Gratis diamantrondleiding

gratis optreden. De dienst vindt plaats op zondag om 9.30 uur, maar bezoekers zijn altijd welkom. Er zijn ook rondleidingen. sgcathedral.co.za, 5 Wale St, gratis.

04 Whatiftheworld Gallery

Deze progressieve galerie in een übercoole ruimte in een voormalige Woodstock-synagoge biedt sinds 2008 expositieruimte aan hedendaagse Zuid-Afrikaanse kunstenaars. Veel aanstormende talenten van weleer zijn inmiddels gevestigde namen, maar er valt natuurlijk altijd iets nieuws te ontdekken. Raadpleeg de website voor tentoonstellingen. whatiftheworld.com, 1 Argyle St, Woodstock, di-vr 10-17, za 10-14 uur, gratis.

05 Strandleven

De prachtige stranden van Kaapstad zijn legendarisch. Camps Bay (5a) en Clifton (5b) zijn trendy stadsstranden, Llandudno (5c) aan de Atlantische Oceaan is voor surfers, het afgelegen Sandy

03 St George’s Cathedral

Ook als een excursie naar Robben Island (robben-island.org.za, R 300), de gevangenis waar Mandela en andere politieke gevangenen ooit vastzaten, boven je budget ligt, moet je zeker een bezoek brengen aan de ‘People’s Cathedral’, waar aartsbisschop Desmond Tutu een decennialange strijd tegen de apartheid voerde. Soms geeft het koor een

ETEN & DRINKEN

FESTIVALS & EVENEMENTEN

LOKAAL ADVIES ‘De winkels en belangrijkste kunstgaleries van Kaapstad zijn de eerste donderdag van de maand tot laat geopend. Picknicks op Signal Hill zijn sensationeel in de zomer. Er zijn dan op zondagmiddag ook gratis con certen in De Waal Park. Zelf kom ik echter uit Hout Bay en de meeste zonnige zondagen ga ik naar de markt aan de haven (eerst even ‘hi’ zeggen tegen Bob, de lokale zeeleeuw), met heerlijk eten, een bar en livemuziek. Later geniet ik misschien van een fles wijn op het strand of ga ik naar Noordhoek Farm Village (noordhoekvillage. co.za) voor meer livemuziek.’ – Katie Owens, bedrijfsleider.

KA A PSTA D

Zuid-Afrika is sinds 1840 synoniem met diamanten, zoals het Cape Town Diamond Museum (capetowndiamondmuseum.org, Clock Tower, Level 1, Waterfront, 9-21 uur, R 50) laat zien. Entree zoals gebruikelijk, maar download een voucher van Shimansky (shimansky.com) voor een gratis rondleiding. Tijdens de rondleiding door de werkplaats en diamanten tanzanietshowroom krijg je zelfs een gratis glas Zuid-Afrikaanse wijn. Je vertrekt via de giftshop…

SPORT & ONTSPANNING

Bay (5d) voor nudisten, het beschutte Muizenberg (5e) en St James (5f) gezins vriendelijk, met water verwarmd door de Indische Oceaan. Alle stranden zijn gratis, behalve Boulders Beach (5g, 8-18.30 uur, langer in dec.-jan., R 60) met zijn 3000 bedreigde Afrikaanse pinguïns.

06 Bo-Kaap

Bo-Kaap, het voormalige Malay Quarter, aan de kant van Signal Hill is beroemd om zijn straatbeelden, moskeeën en culinaire toerisme. Verken de straten, bezoek het goedkope Bo-Kaap Museum (6a, bokaap.co.za/ museum, 71 Wale St, ma-za 10-17 uur, R 20) of volg een kookcursus/excursie (bokaapcookingtour.co.za, R 700, inclusief diner). Vlakbij ligt Long St (6b), met amusement, tweedehandsboekwinkels en boetieks.

Table Mountain National Park (7a) kent honderden paden, kronkelend rond de Twelve Apostles, Devil’s Peak, Signal Hill en Table Mountain. De meeste zijn vrij toegankelijk, maar er zijn vier betaalpunten. Er zijn diverse routes naar de Devil’s Peak; vergezel tijdens volle maan de lokale bevolking naar Lion’s Head (7b) om bij een biertje de maan boven de Hottentots Holland Mountains te bewonderen.

08 Sea Point promenade

10 - HET GROTE GRATIS OP REIS BOEK

Deze 11 km lange, zorgeloze en autovrije kuststrook is bij iedereen populair, van joggers en skaters tot stelletjes en kinderen. Hij is rijk aan speelterreinen en buitenkunst. Zwem gratis in de wilde Atlantische Oceaan of zoek beschutting in een van de mooiste openbare zwembaden ter wereld, het Sea Point Pavilion (www. capetown.gov.za, zomer 7-19, winter 9-17 uur, R 21) met duikplanken,

07 Huilen naar de maan

AFRIKA

De Iziko Museums of South Africa (iziko.org.za) is een samenwerkings verband van topmusea en -attracties van Kaapstad, inclusief het Bo-Kaap Museum, de South African National Gallery (Government Ave, Company’s Garden, 10-17 uur), het South African Museum en het Planetarium (25 Queen Victoria St, 10-17 uur), het Maritime Centre (Union-Castle House, Dock Rd, V&A Waterfront, 10-17 uur) en het Groot Constantia Manor House (Groot Constantia Estate, 10-17 uur), het oudste wijnproducerende landgoed van het land. Deze musea rekenen ongeveer R 30, maar acht of negen dagen per jaar, meestal feestdagen, openen ze gratis hun deuren. Raad pleeg de website voor recente informatie.

speelbadjes en twee zwembaden met olympische afmetingen.

09 Victoria & Alfred Waterfront

De V&A, een voormalige werf veranderd in een chic gebied met amusement, restaurants en winkels, biedt alles van gratis wifi tot ontmoetingen met vrijheidsstrijders Nelson Mandela en Desmond Tutu – zij het in brons. Selfieliefhebbers moeten niet te lang naast de zeeleeuwen poseren – deze zijn echt. Straatartiesten zorgen voor amusement en er zijn het hele jaar gratis evenementen. Vertrekpunt Robben Island-excursies. waterfront.co.za, 9-21 uur, gratis.

10 Going downtown Een bezoek aan een township is een essentiële ervaring. Combineer het met een voordelig hapje bij Mzoli’s (10a, Gugulethu, 9-18 uur, maaltijden R 50– 100). Koop vlees bij deze Gugs-slager en bereid het tijdens een traditionele braai (barbecue), onder het genot van bier en Kwaito-ritmes. Er zijn leuke excursies (laurastownshiptours.co.za, R 400). Ga voor accommodatie naar Vicky’s B&B

(10b, Khayelitsha Township), compleet met Xhosa-gerechten.

11 Wijnproeven

Zuid-Afrika produceert enkele van de beste gehemelte verheugende wijnen van de planeet en het zou misdadig zijn om er niet een paar slokjes van te proeven. Gelukkig biedt Wine Concepts (11a, wineconcepts.co.za, 50 Kloof St) zes dagen per week wijnproeverijen (ma-vr 16-19, za 12-15 uur). En ook de Tjing Tjing Rooftop Bar (11b, tjingtjing.co.za, 165 Longmarket St) heeft gratis wijnproeverijen op woensdag van 17 tot 19 uur.

12 Cape Town Carnival

Dit carnaval, geboren op Long St te midden van de orgie van euforie en energie rond de organisatie van het WK Voetbal in 2010, is uitgegroeid tot een enorme jaarlijkse bijeenkomst om de diversiteit van Zuid-Afrika te vieren. Zo’n 50.000 mensen bezoeken de festiviteiten rond Green Point, waar je kunt genieten van parades, muziek, dans en afterparty’s. capetowncarnival.com, Fanwalk, Green Point, maart, gratis.

HET GROTE GRATIS OP REIS BOEK - 11

KA A PSTA D

IZIKO MUSEUMS

S â€™ A K I E R T F S

terecht Afrika is om zijn beroemd parken, nationale e wilde mig maar som vinden n g ervarin e . Verleg ts a la p s elder met deze n e z n re je g es. lijke opti onvergete

D L I W

N E G N I R A ERV

AFRIKA

SURFEN IN LIBERIA

DUINWANDELING IN NAMIBIË

GENIET VAN DE JADEZEE

HYENA’S VAN HARAR

Glijd over misschien wel de beste golven van het continent met een groeiend leger Liberiaanse surfers. De gouden stranden reiken tot de horizon en in het donker gloeien de fosforescerende gol ven. Pak je surfplank! Robertsport, Liberia, gratis.

Hoewel enorme de len van de beroemde Namibische duinen binnen nationale parken liggen, geldt dat niet voor die even ten zuiden van Swakopmund. Neem de weg naar Walvis Bay en ga op verken ningstocht. Je ziet hier duinformaties met unieke vormen. Swakopmund, Namibië, gratis.

De oostoever van het meer bij het dorp Loyangalani mag dan het eind van een ongelofelijk lange en oncomfortabele truckreis zijn, maar de vulkanische landschappen, de Jadezee-panorama’s en het Turkanavolk zijn niet van deze wereld. Turkanameer, Kenia, gratis.

Avonturiers verken nen ’s avonds de smalle straten van de oude stad van Harar voor een blik op de lokale hyena’s. Betaal 2 euro en zie hoe ze elke avond buiten de 16de-eeuwse muren worden gevoerd – verdubbel het bedrag en je kunt ze zelf voeren… Harar, Ethiopië, avonden, gratis.

BEZOEK DE GEVAARLIJKSTE KERK TER WERELD

WILDE BLOEMEN VAN NAMAKWA

MARALAL INTERNATIONAL CAMEL DERBY

DUIK IN DE DEVIL’S POOL

Voor de kerk van Abuna Yemata Guh, eeuwen geleden uitgehakt in een steile klif, moet je zonder touwen een 6 m hoge rotswand beklimmen en een smalle richel langs een 200 m diepe af grond volgen. Lokale gidsen verwachten een fooi. Abuna Yemata Guh, Tigray, Ethiopië, 5 euro plus fooien.

De halfwoestijn van Namakwa biedt in de lente een wild bloementapijt met een overvloed aan kleuren. Laten we duidelijk zijn, dit is geen bloemenshow of grote versie van oma’s tuin – het is een van de indruk wekkendste beziens waardigheden van Afrika. Namakwa, Zuid-Afrika, aug.sept., gratis.

Voeg je bij de toe schouwers van deze epische crosscountry kamelenraces. Meng je met het publiek en bezoek de beruchte feesten. Of doe eens gek en huur een kameel voor deelname aan de amateursrace. www. kenyasafari.com/ maralal-camel-derby. html, Maralal, Kenia, gratis.

Spring in de Zam bezi en zwem in een natuurlijke poel aan de rand van Victoria Falls, terwijl het water langs je stroomt en meer dan 100 m naar beneden stort. Gratis is het niet, maar zoiets wil je gewoon meemaken (het ongelofelijke ontbijt is inbegrepen). tongabezi.com, Livingstone Island, Victoria Falls, Zambia, mei-okt., 85 euro.

HET GROTE GRATIS OP REIS BOEK - 13

0 0

500 m 0,25 mijl

09 1

RIAD LAÂROUS

02 1

ElMokf

10 1

Place ben Youssef

BAB DOUKKALA & DAR EL-BACHA

KÂAT BEN NAHID

CENTRAL SOUQS Place Rahba Kedima

MOUASSINE

Place Bab Fteuh

Bab Laksour

CYBERPARK

06 1

07 1 Djemaa el-Fna

08 1

DOUAR GRAOUA PLACE DE FOUCAULD

03 1

RIADS ZITOUN

Basisinformatie

01 1

• Bevolking: 1 miljoen van oud en modern • Munteenheid: Marokkaanse dirham Dh of MAD • Prijsindex: 50 euro per dag

KASBAH

11 04 # 1

Place des Ferblantiers

Bab elJedid

• Aanbevolen: een zeldzame mix

MARRAKESH

Een reis naar Marrakesh kan beelden oproepen van de Rolling Stones die de halve medina opkopen of A-listers feestend in privé-suites in La Mamounia, maar wees gerust, deze bruisende, onvergetelijke stad heeft volop attracties voor gewone stervelingen waaraan je niet al je dirhams hoeft uit te geven.

14 - HET GROTE GRATIS OP REIS BOEK

05 1

MELLAH

KUNST & CULTUUR

MUZIEK & FILM

01 La Bahia-paleis

Het ietwat vervallen, eind-19deeeuwse La Bahia-paleis (‘Paleis van de Prachtige’) werd in vijftien jaar door vizier Ahmed Ibn Moussa gebouwd als verblijf voor zijn harem. Het 160 vertrekken tellende complex met fraaie decoraties, cederplafonds, koel marmer en binnen plaatsen wordt omgeven door prachtige tuinen. Rue Riad Zitoun el-Jedid, za-do 8.30-11.45 en 14.30-17.45, vr 8.30-11.30 en 15-17.45 uur, Dh 10.

02 Dar Bellarj

FESTIVALS & EVENEMENTEN

04 Museum voor Fotografie en

Visuele Kunsten (MMVPA) Het grootste museum voor fotografie en visuele kunsten ter wereld opent in 2016 tegenover de Menara-tuinen. Geniet ondertussen van de gratis tentoonstellingen in de tijdelijke galerie in het El Badi-paleis. Het MMVPA geeft een indruk van wat het voltooide museum zal bieden en richt zich op foto’s uit Marokko en Noord-Afrika. mmpva.org, Ksibat Nhass, wo-ma 9-17 uur, gratis.

05 De Mellah

De 15de-eeuwse Joodse wijk valt op door zijn netwerk van derbs (stegen) en lemen gebouwen. Er wonen niet veel Joden meer, maar de herinnering leeft in de Lazama-synagoge (Derb Manchoura, fooi verwacht) en de miaâra of Joodse begraafplaats (Ave Taoulat El Miara, fooi verwacht). Bezoek ook de Mellah-markt (Ave Houmane el-Fetouaki, 8-13 en 15-19 uur, gratis) en de ambachtslieden rond de Pl des Ferblantiers.

03 Dar Si Said

Wat is nou indrukwekkender: de 1000-jarige collectie Marokkaanse en Berberkunst of het Spaans-Moorse paleis dat de verzameling huisvest? De versierde wapens, koperen decoraties, tapijten uit de Hoge Atlas en weelderige antieke kostuums zijn de geringe entreeprijs meer dan waard, net als de overwelfde trouwsalon, met door mâalems (meester ambachtslieden) uit Fez bewerkt ceder hout. Derb Si Said, wo-ma 9-16.45 uur, volwassene/kind Dh 10/3.

ETEN & DRINKEN

GRATIS DAGPAS

Als je tijd even beperkt is als je budget, biedt dit beknopje programma een goed dagje sightseeing. Begin ’s ochtends met de tentoonstelling in het Dar Bellarj en zigzag dan zuid oostelijk door het Medina-netwerk van soeks naar Djemaa el-Fna (blz. 16), de perfecte plaats voor een snack en wat slangen bezweren. Van hier is het een korte wandeling zuidwaarts naar de Joodse architectuur van de Mellah. Proef ten slotte wat lokale cultuur met een kolossale kamelenburger in Café Clock (blz. 17).

MA R R A KESH

De non-profit Dar Bellarjstichting toont Marokkaanse kunst en kunstnijverheid in dit voormalige ‘ooievaarshospitaal’ (letterlijk, een hospitium voor gewonde vogels). Deze belangrijke plek voor materiële kunst biedt wisselende exposities met weefkunst, schilderijen en andere genres. Verder zijn er een kindermuziekschool en concerten tijdens de ramadan en het Ashura-festival. 9-7 Toualate Zaouiate Lahdar, ma-za 9.3012.30 en 14-17.30 uur, gratis.

SPORT & ONTSPANNING

06 Cyber Park

Deze rustige tuin – volledige naam: het Arsat Moulay Abdeslam Cyber Park – ligt niet ver van Djemaa el-Fna. Hij werd in de 18de eeuw door prins Moulay als een markttuin aangelegd en werd in 1920 een siertuin. De herinrichting uit 2005, een combinatie van citroen-, olijf- en gra naatappelbomen, waterwerken, mooie paadjes en gratis wifi, is een hommage aan beide voorgangers. morocco.com, Ave Mohammed V, 9-19 uur, gratis.

07 Djemaa el-Fna

Djemaa el-Fna (‘Bijeenkomst van de doden’) is het grootste en bekendste openbare plein van Marokko. Het werd door UNESCO uitgeroepen tot Werelderfgoed. De executieplaats uit 1015 trekt overdag slangenbezweerders, goochelaars en sinaasappelsapverkopers. ’s Avonds vind je er eetstalletjes, muzikanten, verhalenvertellers, genezers, dansers en marskramers. Lekker mensen kijken. 9-1 uur, gratis.

De Koutoubia, in de 12de eeuw gebouwd op de plek van een eerdere niet goed naar Mekka uitgelijnde moskee, is een van de topattracties van Marrakesh. Het interieur is niet toegankelijk voor nietmoslims, maar kan van buiten worden bewonderd. De 70 m hoge minaret, bekroond met glanzende koperen ballen, kan het best worden bekeken tijdens een wandeling door de serene tuin eromheen. Hoek Rue el-Koutoubia en Ave Mohammed V, tuin open 8-20 uur, gratis.

09 Leerlooierijen

16 - HET GROTE GRATIS OP REIS BOEK

Als je de walgelijke geur kunt weer staan zijn de leerlooierijen een klassieke gratis attractie. De huiden worden be handeld in honderden betonnen bakken,

08 Koutoubia-moskee en -tuinen

AFRIKA

MEDINAETIQUETTE

volgens middeleeuwse technieken met ongebluste kalk, water, bloed en zelfs duivenpoep. De productie van het leer dat in de soeks wordt verkocht is zwaar en vuil werk. Nu er chemicaliën worden gebruikt is het nog ongezond ook. Ave Bab elDebbagh, zonsopgang-ondergang, gratis.

10 Ben Youssef-qissaria

De eetstalletjes in deze qissaria (over dekte markt) zijn over het algemeen klein en efficiënt. Ze verkopen onorthodoxe lekkernijen als slakken, gestoofde schapenkoppen en gegrilde harten, dus wees gewaarschuwd. Als je het aanbod (inclusief minder spannende gerechten als tajines, gegrild vlees en salades) hebt doorgenomen, kun je op een bank al fresco lunchen. Afslag Souq Shaaria, bij Koubba Ba’adiyn, 11.30-15.30 uur, gratis.

11 Café Clock

Marokkaanse traditie ontmoet moderne multimedia in dit unieke café. Op maandag praktiseren traditionele verhalenvertellers hun kunst (in het

Engels en Arabisch), op woensdag zijn er jamsessies. De zaterdag is voor gastartiesten en op zondag zijn er bij zonsondergang hypnotiserende Gnawa-concerten. Er zijn wisselende kunstexposities en de keuken serveert een heerlijke kamelenburger. cafeclock. com, 224 Derb Chtouka, 10-22 uur, hoofdgerecht Dh 55-80.

12 Volkskunstenfestival

Dit midzomerfestival verlicht in juli de straten van Marrakesh. Internationale artiesten vergezellen Berber-minstrelen, Gnawa-muzikanten, degenslikkers, acrobaten, dansers, slangenbezweerders en straatartiesten uit heel Marokko. Tijdens het tien dagen durende festival zijn er optredens op podia in de hele stad, met name op de binnenplaatsen en in de tuinen van het El Badi-paleis, bij de Place des Ferblantiers. De extravagantie bereikt haar hoogtepunt met een bedwelmende parade over Djemaa el-Fna. morocco. com/theater/marrakech-popular-artsfestival, juli, gratis.

HET GROTE GRATIS OP REIS BOEK - 17

MA R R A KESH

Marrakesh is altijd een handelsmetropool geweest: kom voorbereid als je het meest uit je dirhams wilt halen. Afdingen is gebruikelijk in de soeks, dus zet je schrap. Verkopers kunnen zeer doortastend zijn, maar willen graag onderhandelen. Ga niet langdurig in discussie als je niet van plan bent om iets te kopen. Misschien krijg je het idee dat gidsen je naar bepaalde stalletjes proberen te lok ken: vertrouw je intuïtie – natuurlijk doen ze dat! – voel je niet bezwaard en dring er beleefd op aan iets verder te kijken voordat je besluit iets te kopen.

$AFARI ZONDER

KAPITALEN

Illustration | Owen Gatley

Een Afrikaanse safari kan 1000 euro per persoon per dag kosten. Hier zijn enkele bestemmingen waar de wilde ervaring het prijskaartje overtreft.

FIETSSAFARI – KENIA Onder de basalt kliffen van dit vulka nische landschap le ven zebra’s, giraffes, impala’s en andere iconische soorten. Grote carnivoren zijn hier schaars, dus het is mogelijk om een dag te lopen of te fietsen. Er zijn fietsen te huur voor 5 euro. Je kunt er ook kamperen. kws.go.ke, Hell’s Gate NP, Kenia, 25 euro.

WEST-AFRIKAANSE SAFARI – GHANA

NAMIBISCHE SAFARI – NAMIBIË

Op de savanne, bekend om zijn olifanten, leven ook buffels, bavianen, wrattenzwijnen en talloze vogelsoorten. Deel de huur van de parkauto (18 euro per uur) met anderen. Er is ook budgetaccom modatie. molemotelgh.com, Mole NP, Ghana, 7 euro, plus gids 2 euro/uur.

De woestijnach tige omgeving rond de enorme Etosha-zoutvlakte is prachtig, maar de dieren rond de waterpoelen vormen het hoogtepunt. Met de mooie wegen is een kleine huurauto mogelijk. Je kunt er ook kamperen. etoshanationalpark. org, Etosha NP, Namibië, 7 euro.

GROTE VIJFSAFARI – ZUID-AFRIKA Het Kruger is een van de mooiste parken ter wereld – hier leven de Grote Vijf, naast vele andere safarisoorten. Zelfstandig reizen is een eitje, er zijn volop kampeermo gelijkheden en je vindt er 19.485 km2 aan schitterende landschappen. sanparks.org, Kruger NP, Zuid-Afrika, 18 euro.

WANDELSAFARI – TANZANIA Stel je duizend nijlpaarden in een modderpoel voor en je hebt een idee. Het park komt tot leven in het droge seizoen (aug.-okt). Kampeer in het nabije Sitalike en deel de gewa pende gids (18 euro per groep). tanzania parks.com, Katavi NP, Tanzania, 70 euro (inclusief wandelvergunning).

OKAVANGO-DELTA MOKORO SAFARI – BOTSWANA In een kano door de Okavango- delta is een van de mooiste, en duurste, ervaringen van Afrika. Old Bridge Backpackers biedt echter voordelige kampeerexcursies, variërend van 60 euro (een dag) tot 125 euro (vier dagen). maun-backpackers. com, Old Bridge Backpackers, Maun, Botswana, vanaf 60 euro.

WEST- AFRIKAANSE SAFARI De kustplaats St Lucia ligt op de drempel van twee fantastische parken: iSimangaliso (isiman galiso.com) en Hlu hluwe-iMfolozi (hlu hluwegamereserve. com). Het laatste is een klassieke Grote Vijf-bestemming, ter wijl het eerste zowel land- als waterdieren biedt. Je vindt er budgetsafari’s en -accommodatie. St Lucia, KwaZuluNatal, Zuid-Afrka, vanaf 35 euro.

GORILLA’S KIJKEN – OEGANDA Een ontmoeting met een gorilla in het wild is magisch. Bezoek Bwindi tijdens het laagseizoen (april, mei en november) en de vergunningen zijn 310 euro in plaats van 525 euro. Vergunningen in Rwanda kosten 660 euro. ugandawildlife. org, Bwindi Impenetrable NP, Oeganda, vanaf 310 euro.

WWW.LANNOO.COM Registreer u op onze website en we sturen u regelmatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen.

AUTEURS Isabel Albiston, Kate Armstrong, Mark Baker, Sarah Baxter, Andrew Bender, Sarah Bennett, Sara Benson, Joe Bindloss, Piera Chen, Janine Eberle, Bridget Gleeson, Anthony Ham, Paula Hardy, Virginia Jealous, Adam Karlin, Patrick Kinsella, Mariella Krause, Alex Leviton, Virginia Maxwell, Daniel McCrohan, Rebecca Milner, Kate Morgan, Karyn Noble, Becky Ohlsen, Stephanie Ong, Matt Phillips, Brandon Presser, Kevin

De auteurs en de redactie van Lonely Planet hebben de grootste zorg besteed aan de samenstelling en de controle van deze gids. Maar omdat de gegevens voortdurend gewijzigd worden, moet de praktische informatie worden beschouwd als een aanwijzing. Het is dan ook best mogelijk dat bepaalde info bij het verschijnen van deze gids niet helemaal correct of volledig is. Wij kunnen daar niet verantwoordelijk voor worden gesteld.

Raub, Sarah Reid, Brendan Sainsbury, Andrea SchultePeevers, Lee Slater, Tom Spurling, Regis St. Louis, Phillip Tang, Caroline Veldhuis, Mara Vorhees, Tasmin Waby, Nicola Williams en Karla Zimmerman. Voorwoord door Tom Hall. VERTALING Ernst Schreuder OORSPRONKELIJKE TITEL The Best Things in Life are Free

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/

OORSPRONKELIJKE UITGEVER Lonely Planet Pty Ltd, Australia

of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij

ONTWERP OMSLAG Studio Lannoo

elektronisch, mechanisch of op enige andere manier zonder

OPMAAK Keppie & Keppie

voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever

Het papier in dit boek is gecertificeerd volgens de regels van de Forest Stewardship Council®. FSC® staat voor natuurvriendelijk, sociaal verantwoord en economisch rendabel beheer van het bosareaal op de wereld.