OP CAFÉ IN VLAANDEREN Sofie Vanrafelghem To
200
pa d
ress
en
Bier is cultuur Nog een boek over bier? Over dit thema bestaat er in ons bierlandje bij uitstek beslist al een uitgebreide bibliotheek. Wij kennen een lang en rijk verleden en een bloeiend heden als het op bier aankomt. We mogen fier zijn op onze brouwers, brouwerijen en brouwerijtjes.
Zelf heb ik, als gepassioneerd liefhebber van gerstenat en vele aantes. Op het fijnmazige netwerk van cafés, kroegen, bierkelders, verwante producten, enige kenbrasseries, restaurants, bierclubs, bierfeesten… uniek in de wereld. nis opgebouwd over deze vorm Al die biertrots illustreert de vitaliteit van onze biercultuur. van immaterieel cultureel erfgoed – zoals u misschien wel weet loopt daarvoor een officiële aanvraag bij de Unesco. Ik waagde het om zelf ook enkele boekjes toe te voegen aan de Vlaamse bierbib. Mijn passie deed me in 2011 zelfs de politiek verlaten om directeur van de Federatie van de Belgische Brouwers te worden. Daardoor word ik, sinds ik Cultuurminister ben, nog geregeld gevraagd om het over bier te hebben. Of om een voorwoord te schrijven in een bierboek. Zoals dit. Dit bierboek is niet zomaar het zoveelste in de rij. Deze gids focust immers niet alleen op bier, maar vooral op de plaatsen waar de beste bieren van Vlaanderen en Brussel geproefd kunnen worden: in onze beste en beroemdste biercafés. Het bezorgt me telkens weer een lekker gevoel als ik in een onbekend café de bierkaart monster. Door de jaren heen blijkt het aantal soorten bier op de kaart in de Vlaamse cafés fors te zijn toegenomen. Almaar meer horecazaken vinden het terecht belangrijk om de consument een uitgebreide bierkaart voor te schotelen. Geuze en kriek, trappisten en abdijbieren, amberbieren en speciaalbieren zorgen ervoor dat iedereen een gerstedrank naar zijn smaak vindt. Dit boek vult een leemte in voor biertoeristen als mezelf: het zet 200 van de fijnste biercafés verspreid over de vijf Vlaamse provincies en Brussel in de kijker. Auteur en meester-biersommelier Sofie Vanrafelghem licht per café de plek toe, raadt er een typisch bier aan en geeft op de koop toe een toeristische tip. Na het lezen van deze originele reisgids door ons eigenste bierland ben ik van één ding zeker: bier zit niet alleen in onze genen, het zit ook in onze cultuur. Op de rijke waaier van biersoorten in alle geuren, kleuren en sterk
Sven Gatz Minister van Cultuur, Media, Jeugd en Brussel 2
VLAAMS-BRABANT
Inhoud
26 27 28
Bier is cultuur Overzichtskaart Vlaanderen Bierland, Vlaanderen caféland Bier aan tafel
4
29
8
30
10
31
11
32 33
BRUSSEL 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25
À la Mort Subite Brussel BrewDog Brussels Brussel La Porte Noire Brussel Het Goudblommeke in Papier Brussel Poechenellekelder Brussel Au Brasseur Brussel Le Cercueil Brussel Moeder Lambic Fontainas Brussel Brasserie du Lombard Brussel À la Bécasse Brussel Théâtre Royal de Toone / Koninklijk Theater van Toone Brussel Le Cirio Brussel Delirium Café Brussel Délices et Caprices Brussel Le Coq Brussel Café Bizon Brussel Monk Bar Brussel Brussels Beer Project Brussel La Brocante Brussel Beers Bank Etterbeek L’Amère à Boire Elsene Brasserie l’Égalité Sint-Gillis L’Aubièregiste Sint-Gillis Dynamo – Bar de Soif Sint-Gillis Moeder Lambic Original Sint-Gillis
12
34 35
14
36
16
37
18
38
20
39
22
40
24
41
26
42
28
43
30
44
32
45 46
34
47
36
48
38
49
40
50
42
51
44
52
46
53
48
54
50
55
52
56
54
57
56
58
58 60
59
62
60
64
Obstakel Opwijk ’t Moment Meise De Groote Markt Diegem (Machelen) Brouwerij Van Campenhout – Het Labo Kampenhout Brouwerij Hof ten Dormaal Tildonk (Haacht) Café Maritime Tildonk (Haacht)
66
Brasserie Boeres Wezemaal (Rotselaar) Café QV Wezemaal (Rotselaar) Brouwerij De Vlier Holsbeek Het Gasthuis – ’t Bruine Café Aarschot Dubh-Linn Wolfsdonk (Aarschot) Huisbrouwerij Abdij van Averbode Averbode Het Haasken Diest De Leeuwenaer Zoutleeuw Taverne Rufferdinge Landen Café-Brouwerij Nieuwhuys Hoegaarden In De Molen Bierbeek In den Rozenkrans Kessel-Lo (Leuven) The Capital Leuven Fiere Margriet Leuven M-Café Leuven Taverne Huisbrouwerij Domus Leuven Café Belge Leuven
78
Brasserie De Wiering Leuven Brouwerij De Kroon Neerijse (Huldenberg) Kaffee ’t Sot Genoegen Tervuren Taverne De Met Overijse De Hippo-Droom | Brasserie Hippo-Smaak Hoeilaart 3 Fonteinen Beersel De Kring Lembeek (Halle) In de Oude Smis van Mekingen Sint-Pieters-Leeuw Den Herberg Buizingen (Halle) In de Verzekering tegen de Grote Dorst Eizeringen (Lennik) Volkscafé De Cam Gooik Café Den Haas Gooik
68 70 72 74 76 80 82 84 86 88 90 92 94 96 98 100 102 104 106 108 110 112 114 116 118 120 122 124 126 128 130 132 134
3
LIMBURG 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90
91 92 93 94 95
4
ANTWERPEN
136
Bierpunt Hasselt Hasselt De Egel Hasselt Het Hemelrijk Hasselt Café Export Hasselt In de Kleine Hal Hasselt Bij Tante Julia Stevoort (Hasselt)
138
96
140
97
142
98
144
99
146
100
148
101
Dozie’s Pub Lummen Kasteelbrouwerij Ter Dolen Houthalen-Helchteren ’t Middelpunt Heusden-Zolder Het Vijgeblad Beringen Remise 56 Koersel (Beringen) ’t Paenhuys Tessenderlo Het Trefhuysch Lommel De Wedelse Molen Overpelt Cafetaria van de Achelse Kluis Hamont-Achel De Watermolen Reppel (Bocholt) ’t Orgelhuys Geistingen (Kinrooi) Herberg ’t Dorp Zutendaal De Brouwerij Lanaken Café Welkom Bilzen De Waterburcht Riemst Moeder de Gans Teuven (Voeren) Café Modern Teuven (Voeren) Café ’t Poorthuis Tongeren Café Rembrandt Tongeren Bierpunt Borgloon Borgloon Taverne De Baron Borgloon Taverne De Klee Kuttekoven (Borgloon) De Gebrande Winning Sint-Truiden Brouwerij & Alcoholstokerij Wilderen Wilderen (Sint-Truiden) Gasthof De Statie Wilderen (Sint-Truiden) Brouwerij Kerkom Kerkom (Sint-Truiden) De Bottelarij Wellen Taverne – Eetcafé ’t Raedthuijs Kortessem Bierpunt Diepenbeek Diepenbeek
150
102
152
103
154
104
156
105
158
106
160
107
162
108
164
109
166
110
168
111
170
112
172
113
174
114
176
115
178
116
180
117
182
118
184
119
186
120
188
121
190
122
192
123
194
124 125
196
126
198
127
200
128
202
129
204
130
206
208
Billie’s Bier Kafetaria Antwerpen Antwaerps Bierhuyske Antwerpen De Groote Witte Arend Antwerpen Gollem Antwerpen Paters Vaetje Antwerpen ’t Waagstuk Antwerpen
210
Beerlovers Bar Antwerpen Bier Central Antwerpen Oud Arsenaal Antwerpen Huisbrouwerij en brasserie ’t Pakhuis Antwerpen De Pelgrim Antwerpen Herberg Ter Heide Brasschaat Brouwerij Pirlot – De Proeverij Zandhoven De Stroopop Halle (Zoersel) ’t Boshuisje Zoersel Café Trappisten Westmalle Proeflokaal De Dochter van de Korenaar Baarle-Hertog Café De Penge Turnhout In den Spytighen Duvel Turnhout Café Kor Retie De Campina Dessel Café De Primeur Mol Café Magazijn Meerhout ’t Kelderke Geel In Mijn Muze Olen Bar Bier Herentals Café Welkom Noorderwijk (Herentals) Goede Vrijdag Herselt Den Hulst Blauberg (Herselt) Brouwerij Het Anker Mechelen De Gouden Vis Mechelen Als ik mijn ogen toedoe, ben ik in Honoloeloe Mechelen Sint-Gummarus Lier Den Extra Lier Brasserie Bahnhove Hove
222
212 214 216 218 220 224 226 228 230 232 234 236 238 240 242 244 246 248 250 252 254 256 258 260 262 264 266 268 270 272 274 276 278
OOST-VLAANDEREN 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165
WEST-VLAANDEREN
280
De Filosoof Maldegem Huyze Vacas Waterland-Oudeman (Sint-Laureins) De Bierkamer Ertvelde (Evergem) Het Waterhuis aan de Bierkant Gent Aba-Jour Gent Dulle Griet Gent
282
166
284
167
286
168
288
169
290
170
292
171
Trollekelder Gent Gruutbrouwerij Gent Trappistenhuis Gent De Planck Gent De Geus van Gent Gent Rock Circus Gent Ganzerik Gent La Mazure Beervelde (Lochristi) ’t Kapelleken Doorslaar (Lokeren) Café Plato Beveren De Gulden Cop Temse Den Bierpaddestoel Grembergen (Dendermonde) De Sixtijn Sint-Gillis-bij-Dendermonde (Dendermonde) Cultuurcafé Berlare Het Veerhuis Berlare ’t Oud Brughuys Berlare Den Bierboom Lebbeke ’t Apostelken Aalst In den Keizer Ninove Taverne De Kroon Denderwindeke De Carillon Oudenaarde De Pikardijn Sint-Lievens-Houtem ’t Neerhof Moortsele (Oosterzele) ’t Hol van Pluto Sint-Blasius-Boekel (Zwalm) De Casino Dikkele (Zwalm) De Betoverde Maan Dikkelvenne (Gavere) De Zandvlooi Kruishoutem Herberg De Avonden Machelen-aan-de-Leie (Zulte) Huisbrouwerij Sint Canarus Gottem (Deinze)
294
172
296
173
298
174
300
175
302
176
304
177
306
178
308
179
310
180
312
181
314
182
316
183
318
184
320
185
322
186
324
187
326
188
328
189
330
190
332
191
334
192
336
193
338
194
340
195
342
196
344
197
346
198
348
199
350
200
352
Bière sur Mer Sint-Idesbald (Koksijde) Den Toogoloog Middelkerke De Vlasschaard Stene (Oostende) Manuscript Oostende Botteltje Oostende Bierhuis Herman Blankenberge
354
Le Trappiste Brugge ’t Brugs Beertje Brugge Huisbrouwerij De Halve Maan Brugge In ’t Nieuw Museum Brugge 2be Bar Brugge De Garre Brugge Café Rose Red Brugge ’t Klein Risico Snellegem (Jabbeke) Taverne Rembrandt Zedelgem ’t Een en ’t Ander Schuiferskapelle (Tielt) Brouwerij Maenhout Pittem ’t Walhalla Roeselare ’t Kroegske Emelgem (Izegem) d’Oude Maalderij Emelgem (Izegem) Bierkasteel Emelgem (Izegem) Brouwerij ’t Gaverhopke Nieuwenhove (Waregem) Noorman Anzegem Bourgondisch Kruis Deerlijk Brouwerij De Meester Stasegem (Harelbeke) Gainsbar Kortrijk ’t Rusteel Gullegem (Wevelgem) In Den Grooten Moriaen Wervik Kaffee Bazaar Ieper Hopperie Ieper Het Ovenhuis Watou (Poperinge) In de Vrede Westvleteren ’t Oud Schooltje – De Struise Brouwers Oostvleteren ’t Hof van Commerce Stavele (Alveringem) Mout- en Brouwhuis De Snoek Alveringem
366
Register van bieren
356 358 360 362 364 368 370 372 374 376 378 380 382 384 386 388 390 392 394 396 398 400 402 404 406 408 410 412 414 416 418 420 422 424
5
Overzichtskaart
AN T W E R P E N Blankenberge 171
Oostende
169
172-178
168 167
Sint-Idesbald
Ertvelde
Pittem
Stavele 198 Oostvleteren 199 Westvleteren
183
Emelgem
194
Gottem 165
Gullegem
Ieper
192
Dikkelvenne
193
Wervik
Stasegem Deerlijk Kortrijk 190
191
Moortsele
164 163
189
187
162
Kruishoutem 157
188
Anzegem
Sint-Gillis Lebbeke
159
Machelen
186
Nieuwenhove
195
Berlare
152
185 184
197
196
182
Roeselare
Dikkele 161
Sint-Blasius-Boekel
Oudenaarde
128 129
160
126 127
Sint-LievensHoutem
149
Opwijk
153
Aalst
Meise 27
32
29
26
30
Kampenhout Diegem
154
158
28 155
Eizeringen
B R U SSE L
58
Ninove Denderwindeke 156
Gooik 59
60
56
Beersel
55
54
33
Wezemaal
Tildonk Kessel-Lo 43
44-49
Tervuren
Hoeilaart 53
31
LEUVEN
Bierbeek Neerijse
51
Sint-PietersLeeuw
Halle Lembeek
10 km
Mechelen
125
57
0
Lier
147
145
Grembergen 148 150 151
134-143
Schuiferskapelle
Alveringem
Hove
144
GENT 181
130
Temse
Doorslaar
OOS T-V LAANDE RE N
W E S T - V L A A N D E RE N
Zandhoven
108
96-106
110
Halle
133
180
Beervelde
Watou
Zoersel 109
ANTWERPEN
Beveren 146
131
Zedelgem
166
132
Maldegem
BRUGGE
179
Snellegem
200
107
WaterlandOudeman
170
Stene Middelkerke
Westmalle 111
Brasschaat
Overijse 52
50
42
E. Ja cqm ainla an A. Ma xla an
BRUSSEL
N9 18
tr. rts ae ns Da
A.
17
Baarle-Hertog
16
15 12 10
An spa chl aan
112
Grote Markt
113 114 115
Dessel
Lommel
116
73 121
122
120
123
Aarschot
Averbode 37
Diest 38
70
L I M BUR G
Koersel
Holsbeek
VL A AM S - B R AB A NT 39
Hoegaarden Landen 40
Wellen
Wilderen
89
21
Diepenbeek Bilzen
94
93
86
87
79
24
0
80
Kortessem Borgloon
Lanaken
Riemst Tongeren 84
85
1
R2
23 25
78
88 Kuttekoven
91 Sint-Truiden Kerkom 92
95
61-65
66
N4
Sint-Gillis
Zutendaal
HASSELT
Stevoort
90
Elsene
22
N5
34
41
N5
77
67
Zoutleeuw
Etterbeek 20
Houthalen71 Beringen Helchteren Heusden68 Zolder 69 Lummen
72
124
Zavel
Kinrooi
Tessenderlo
Blauberg
3
Marollen
76
Meerhout
36 Wolfsdonk
35
Bocholt
118
119
Noorderwijk Herselt
74
Wets traat
N3a
4
19
Geel
2
5
75
Overpelt
Mol
117
Hamont-Achel
14
6
R20
Retie
1
11
Re ge nt sc ha ps str aa t
8
Turnhout
13 7
9
Herentals Olen
R20
81
Teuven 82
83
1 km
Vlaanderen bierland, Vlaanderen caféland Onze biercultuur bruist en gist zoals nooit tevoren. Op enkele jaren is het aantal brouwerijen in de tientallen gestegen, en dat is enorm fijn om te zien. Zeker als je weet dat we ooit meer dan 3000 brouwerijen rijk waren, een aantal dat in de 20ste eeuw tot onder de 100 wegzakte. Anno 2016 is het aantal brouwerijen alweer gestegen tot over de 200. België is zeker niet het enige bierland, maar hier vind je een uniek palet aan stijlen, soorten en smaken. En dan heb ik het nog niet over onze fenomenale biergeschiedenis, de vele streekgebonden bierverhalen, de artisanale familiebrouwerijen, de lokale biertradities, enz. OOK EEN CAFÉCULTUUR
Bijna eenzelfde verhaal kan verteld worden over onze cafécultuur. En hoewel het voor een horecazaak beslist niet evident is om te overleven in de huidige snelle wereld, slagen veel cafés er toch in om stand te houden. Kwaliteit, innovatie en stielkennis blijken de sleutels tot succes te zijn. Uit een recent onderzoek dat we voerden, samen met Mercure Hotels, blijkt heel duidelijk dat de Belg nog altijd geregeld op café gaat. En dat de kroeg de plek bij uitstek blijft om van een heerlijk gerstenat te genieten. DE 200 BESTE
Hoog tijd dus, zo meenden wij, om de 200 beste biercafés van Brussel en Vlaanderen in de kijker te zetten. Maar hoe begin je hier aan? Door vooral veel op café te gaan. Maar ook door aandacht te hebben voor de details. Het was verre van eenvoudig. Begonnen met een ruwe selectie van ongeveer 450 cafés zijn we uitgekomen op een persoonlijke top-200. SELECTIECRITERIA
In eerste plaats hebben we gelet op de manier waarop bier aan bod komt. Hoe ziet de bierkaart eruit? Hoe wordt het bier gepresenteerd
8
en geschonken? Bovendien vonden we de kwaliteit en verscheidenheid in het bieraanbod belangrijker dan de omvang van de bierkaart. Daarnaast hebben we gekeken naar het concept van het café: hoe speciaal, authentiek of uniek is de herberg in kwestie? Zo tronen we je in dit boek mee naar het proeflokaal van de rock-’n-rollbrouwers van ons land, naar plekken waar je pal naast de koperen brouwketel het ter plaatse gebrouwen bier proeft. Maar evengoed naar dat sfeervolle bruine café met houten interieur, naar die fijne bierbistro of naar die retro vintagebar waar je uitsluitend artisanale gerstedranken van ’t vat kunt bestellen. Of wat gedacht van een moderne bierbar waar de uitbater focust op degustatie? Er is één grote constante bij de geselecteerde adressen: in elk café dat dit boek portretteert, wordt Bier met een hoofdletter geschreven. IN HET GLAS
Per café geef ik een biersuggestie mee. Niet omdat ik vind dat dit het allerbeste is wat je op dat specifieke adres op de bierkaart aantreft, noch omdat je absoluut dat bier op deze locatie moet drinken, maar omdat ik van de gelegenheid gebruik wil maken om een degelijk Belgisch bier voor te stellen. Elke in-het-glas-suggestie is een tip. Het is steevast een aanrader! Voor wanneer je niet weet wat te bestellen. Ik hoop vooral dat dit boek een lekkere leidraad mag zijn tijdens jouw ontdekkingstocht doorheen de wereld van het schuimende gerstenat en van de bruisende cafés waar die parels getapt en geschonken worden. IN DE BUURT
Omdat we tijdens deze ontdekkingsreis door ‘Vlaanderen bierland’ net iets verder willen kijken dan onze neus – boven die biersnor – lang is, geven we bij ieder adres een leuke tip voor een uitje in de buurt mee. En zo heb je meteen een reden om van je cafébezoek een daguitstap te maken.
DANK JE WEL
Je merkte vermoedelijk al dat ik vaak in de we-vorm schrijf. Sinds een aantal jaar word ik ondersteund door een fantastisch team. Niet alleen valt Sofie’s World in duigen zonder hen, ook dit boek had ik nooit kunnen realiseren. Bij deze wil ik oprecht en van harte Yannick, Annelies en Andy bedanken voor alle hulp. Dit boek schrijven zou evenmin gelukt zijn zonder de steun van mijn vader Marc. En al even onmisbaar voor mij, was mijn man en partner in crime David Le Roy: mijn rots in de branding. Santé!
Bier aan tafel
Sofie Vanrafelghem
Heb je na je cafébezoek grote honger gekregen of wil je graag een echt bierdiner meemaken? De Belgische biercuisine herleeft volop en is absoluut het ontdekken waard. Hieronder vind je onze tien favorieten:
1 GRAND CAFÉ DE ROODEN HOED Antwerpen
4 NÜETNIGENOUGH Brussel
8 DE HEEREN VAN LIEDEKERCKE Denderleeuw
In de schaduw van de Antwerpse kathedraal vind je Grand Café De Rooden Hoed. Je geniet er van een zeer klassieke en verfijnde keuken waarin zeevruchten en kreeft centraal staan. In het oudste restaurant van Antwerpen krijgt elk gerecht een passende biersug gestie mee op de menukaart. Geen fan van het voor gestelde bier? Ze stellen je met plezier een andere ge slaagde pairing voor. www.deroodenhoed.be
Op een boogscheut van de Grote Markt vind je een klein restaurantje dat zowel Brusselse gerechten als groot moeders keuken met een bierig sausje brengt. De bier kaart overtreft de eetkaart in Nüetnigenough. Hier staan kleine brouwerijen centraal. Al moet je even wachten op een tafeltje, het bieraanbod maakt het meer dan waard. www.nuetnigenough.be
Deze zaak werd al enkele keren verkozen tot beste bier restaurant van de wereld. De broers Tom en Joost De Four hebben een enorm uitgebreide bierkaart en serve ren heel wat biergerechten, waarvan sommige bereid zijn met de huisbieren. Het restaurant is bij bierliefheb bers vooral bekend voor zijn maandmenu’s. Per gerecht krijg je twee bieren, vergezeld van deskundige uitleg. www.heerenvanliedekercke.be
5 RESTAURANT ONDER DE TOREN Hansbeke 2 EET- EN BROUWHUIS DE HOPPESCHUUR
Knesselare Naast haar liefde voor bier heeft Hildegard van Ostaden ook een passie voor koken. Toen ze in Ruiselede de kleine brouwerij Urthel startte, groeide het idee voor een eigen restaurant. Samen met haar man Bas ser veert ze in De Hoppeschuur gerechten met streek producten zoals Duroc d’olives (varkensvlees) of WestVlaams rood (rundsvlees) die je kunt combineren met de zelfgebrouwen biertjes. www.hoppeschuur.be 3 GASTHOF-RESTAURANT ’T HOMMELHOF Watou
’t Hommelhof, in het landelijke Watou, is al bijna drie decennia een vaste waarde op het vlak van biergastro nomie. Chef Stefaan Couttenye was een van de aller eerste chefs die bier zowel letterlijk als figuurlijk op de kaart zette. Het restaurant is ook vandaag nog altijd een grote aanrader. Stefaan kreeg zelfs de bijnaam ‘de godfather van de biergastronomie’ mee. www.hommelhof.be
Bier is duidelijk de blikvanger in Restaurant Onder de Toren. Culinaire topgerechten en bier serveren zoals ze op deze plek doen, is nog steeds uitzonderlijk. Chefkok Sam Van Houcke vormt een geweldig team met zijn vrouw Stefanie Van Nieuwenhuyze, die de zaal voor haar rekening neemt. www.resto-onderdetoren.be 6 GRAND CAFÉ DEN GROOTEN WOLSACK Mechelen
Aan de voet van de indrukwekkende Sint-Rombouts toren in Mechelen dineer je in een gerenoveerd neo classicistisch pand. Elke pairing met bier wordt op de menukaart zorgvuldig toegelicht op de menukaart. www.dengrootenwolsack.be 7 EETKAFFEE MULTATULI EN DE STOKERIJ Gent
De Gentse zaken Eetkaffee Multatuli en De Stokerij zijn voor bierliefhebbers vaste waarden. Een (h)eerlijke brasseriekeuken op basis van verse producten en kwa liteitsbieren, daar staan ze allebei voor. Toppers zijn de huisbieren Staminee Blond en Bruin, gebrouwen bij de Poperingse hopboer Brouwerij De Plukker. www.eetkaffee-multatuli.be / www.destokerij-gent.be
9 JILLES BEER & BURGERS Gent / Brugge / Oostende Jilles d’Hulster is de man achter de naar hem genoem de burgerzaken in Gent, Brugge en Oostende waar je van topburgers en dito bieren kunt genieten. Bij elke burger zie je een contrasterend en een passend bier als suggestie op de menukaart. Aanraders zijn de huisbieren Rostekop en Golfbreker, gebrouwen door Brouwerij Fort Lapin voor Jilles Beer & Burgers. www.jilles.be/beer-burgers 10 LA BUVETTE Sint-Gilles
La Buvette is een verborgen Brusselse parel. In deze kleine zaak in een oude slagerij in Sint-Gilles hangt, met de betegelde muren en tweedehands stoelen, een heel bijzondere sfeer. Op de bierkaart vallen vooral de indrukwekkende buitenlandse bieren op. Gerstenat uit onder andere het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Noorwegen en Nieuw-Zeeland verrassen zowel de leek, maar zeker ook de kenner aangenaam. www.la-buvette.be
9
À la Mort Subite BrewDog Brussels La Porte Noire Het Goudblommeke in Papier Poechenellekelder Au Brasseur Le Cercueil Moeder Lambic Fontainas Brasserie du Lombard À la Bécasse Théâtre Royal de Toone / Koninklijk Theater van Toone Le Cirio Delirium Café Délices et Caprices Le Coq Café Bizon Monk Bar Brussels Beer Project La Brocante Beers Bank L’Amère à Boire Brasserie l’Égalité L’Aubièregiste Dynamo – Bar de Soif Moeder Lambic Original 12
OP CAFÉ IN BRUSSEL
13
14
À la Mort Subite EEN GOED BIER BIJ DE PIETJESBAK
In 1910 startte Théophile Vossen op de hoek van de Storm- en de Bergstraat een café met als naam La Cour Royale. De klanten van de Nationale Bank kwamen er zich ontspannen, zeker als er lange rijen voor het loket stonden. Meestal werd er ‘pietjesbak’ gespeeld. Wie het spel verloor, werd als dood ofwel ‘mort’ bestempeld. Tijdens het spelen verloren de bankgangers al eens de tijd uit het oog. Wanneer de tijd echt begon te dringen en de plicht weer riep, moesten ze abrupt het spel staken en een laatste keer werpen. Die laatste worp noemde men de ‘mort subite’. Wegens de populariteit van het spel besloot de uitbater om de zaak te herdopen in ‘À la Mort Subite’. In 1928 verhuisde het café naar zijn huidige locatie. Met zijn oude spiegelwanden en de vele foto’s ademt het nog echt de sfeer van vroeger. Je kunt er natuurlijk een Mort Subite drinken, maar evengoed een trappist of een ander bier. Voor wie een hapje wil eten, is er een goedgevulde menukaart.
1
BRUSSEL
À la Mort Subite Warmoesberg 7 – 1000 Brussel Tel. 02 513 13 18 | www.alamortsubite.com Alle dagen open van 11.00 u tot 1.00 u.
IN HET GLAS Mort Subite Oude Gueuze Lambic 7 % – Brouwerij Mort Subite – Alken-Maes Je kunt in het café natuurlijk de meeste Mort Subitebieren op vat vinden. Maar wij opteren toch voor de meest authentieke variant: de Mort Subite Oude Gueuze, waarin je het hout proeft waarop het bier drie jaar lang rijpte. De heerlijk scherpzure smaak zorgt samen met de citruszure toets voor een verfrissend, complex bier.
IN DE BUURT Kathedraal van Sint-Michiel en Sint-Goedele Deze monumentale gotische kerk, die vooral op de televisie in beeld komt als er iemand van de koninklijke familie trouwt of is overleden, bepaalt al 500 jaar de skyline van Brussel. De bouw ervan begon in 1225 en werd pas 300 jaar later afgerond met de constructie van de twee torens. Wie het glas-in-loodvenster van de kathedraal goed bekijkt, ziet Jezus die op de geredde zielen wacht. Het meest opvallende aan het kerkinterieur zijn de barokke preekstoel en het indrukwekkende orgel met 4300 pijpen.
Kathedraal van Sint-Michiel en Sint-Goedele
15
BrewDog Brussels SCHUIMENDE SCHOTSE ONTDEKKINGSREIS
16
BrewDog zal bij de meeste Belgen niet meteen een belletje doen rinkelen, maar deze Schotse brouwers zijn in een razend tempo de wereld aan het veroveren. Vanaf de oprichting in 2007 stond BrewDog bekend om zijn rebelse rock-’n-rollimago. Nauwelijks tien jaar later is de kleine brouwplaats van twee jonge gasten in Aber uitgegroeid tot een brouwerij met honderden medewerkers en vijftig BrewDog Bars over heel de wereld. Sinds 2015 heeft BrewDog ook een stek in Brussel, naast het Centraal Station. Tien eigen bieren op vat vallen er te proeven en daarnaast ook een lijst van (vaak Belgische) gastbieren van onafhankelijke brouwerijen. BrewDog heeft een hip industrieel interieur waar je op een groot, verlicht bord het aanbod kunt bestuderen. Het terras met houten paletten als zitjes is minstens even ongewoon. Met inmiddels 65 verschillende, eigen bieren heeft de BrewDogbrouwerij een erg uitgebreid en gevarieerd gamma ontwikkeld: een bezoekje aan het café wordt dus zeker en vast een schuimende ontdekkingsreis. IN HET GLAS Punk IPA 5,6 % – BrewDog De Punk IPA is het paradepaardje van BrewDog. De brouwerij begon er in 2007 mee. Met zijn 5,6 % is de Punk nauwelijks zwaarder dan een pintje, maar door het gebruik van Amerikaanse en Nieuw-Zeelandse hoppen krijgt hij een uitgesproken fris aroma van citrusvruchten en pompelmoes. Met zijn zeer intense en geweldig verfrissende hopsmaak is het niet moeilijk om van Punk IPA te houden.
IN DE BUURT Train World Weinig mensen weten dat het Centraal Station gebouwd is naar een ontwerp van Victor Horta. Voor je een volgende keer weer naar een trein spurt, raden we je aan om eens goed om je heen te kijken. Ben je meer geïnteresseerd in treinen zelf, dan moet je zeker sporen naar Station Schaarbeek om Train World te ontdekken. Je ontdekt er de oudste in België bewaarde stoomlocomotief, de ‘Pays de Waes’ of de gestroomlijnde stoomlocomotief ‘type 12’. En stap meteen ook eens binnen in de rijsimulator. →→ Prinses Elisabethplein 5 – 1030 Schaarbeek www.trainworld.be | Gesloten op maandag
Centraal Station
2
BRUSSEL
BrewDog Brussels Putterij 20 – 1000 Brussel Tel. 02 513 63 55 | www.brewdog.com Open van 10.00 u tot 1.00 u; op vrijdag en zaterdag tot 2.00 u.
17
La Porte Noire VERBROEDEREN BIJ EEN BIERTJE OF WHISKY
Op het ogenblik dat de meeste cafés rustig indommelen, komt La Porte Noire pas echt tot leven. Voor dit erg gezellige café daal je een paar trapjes af naar wat in de 16de eeuw de refter van het cellebroederklooster was. Later raakte de mooi gewelfde kelder in onbruik, maar in 1995 werd hij omgebouwd tot een uitgelezen bier- en whiskybar. Het kader geeft de bar een middeleeuwse, mythische sfeer en daar wordt gretig op ingespeeld. Alle van mystiek overlopende Keltische feesten worden hier uitvoerig gevierd. De ruime keuze van bieren en whisky’s geeft je de kans om in het thema te blijven zonder ooit te moeten terugvallen op iets wat de revue al passeerde. Maar elke gelegenheid wordt aangegrepen om te feesten. In La Porte Noire gaat er geen week voorbij zonder dat er een speciaal evenement plaatsvindt. Bovendien heeft de bar de gewoonte om zo ongeveer de Brusselse nachten af te sluiten. De poort gaat pas dicht omstreeks 3.00 u. Een paar eeuwen geleden zouden de broeders dan waarschijnlijk al hebben staan aanschuiven voor het ochtendgebed.
18
IN HET GLAS Dark Sister 6,66 % – Brouwerij Anders! voor Brussels Beer Project In 2013 werd de ‘donkere ziel’ van het Dark Sisterbier officieel voorgesteld in La Porte Noire. Sindsdien is de fruitig gehopte black IPA op de kaart gebleven om je te vergezellen tot in het diepste van de nacht. IN DE BUURT Stripstad Brussel wordt terecht gezien als de striphoofdstad. Meerdere musea, galerijen, markten, festivals en speciaalzaken zijn volledig aan het stripverhaal gewijd, maar nog verrassender zijn de meer dan vijftig monumentale muurfresco’s die je verspreid over de stad vindt. Zo kun je plots oog in oog staan met Kuifje, Asterix, Blake & Mortimer, Suske & Wiske, Lucky Luke en vele andere striphelden op een van de gevels van de Brusselse straten. Bij VisitBrussels, het Brusselse Agentschap voor Toerisme, kun je terecht voor een leuk stripparcours met plannetje dat je kennis laat maken met de mythische personages en hun getalenteerde tekenaars. Een unieke wandeling die je naar tal van onbekende plekken in Brussel brengt. →→ www.visitbrussels.be
3
BRUSSEL
La Porte Noire Cellebroersstraat 67 – 1000 Brussel Tel. 02 511 78 37 | www.laportenoire.be Alle dagen vanaf 17.00 u. Gesloten op zondag. Stripmuur van Billy The Cat
19
TEKSTEN Sofie Vanrafelghem Werkten mee aan dit boek: David Le Roy, Yannick de Cocquéau, Andy de Mulder en Marc De Smedt, BLES vzw www.sofiesworld.be www.facebook.com/sofiesworld.be www.instagram.com/sofievanrafelghem https://twitter.com/SVanrafelghem FOTOGRAFIE Koen De Langhe (Brussel en Vlaams-Brabant), Johan De Meester (Oost-Vlaanderen en West-Vlaanderen) Ivo Hendrikx (Antwerpen en Limburg) OMSLAGFOTO Roetz-Bikes FOTO AUTEUR Sofie's World OMSLAG Evelien Gillis – Armée de Verre ONTWERP Evelien Gillis – Armée de Verre CARTOGRAFIE Tatjana Matysik www.lannoo.com Registreer je op onze website en we sturen je regelmatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen. © Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2017 D/2016/45/586 – ISBN 978-94-014-3231-3 – NUR 504, 511 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/op openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, digitale reproductie of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
FOTOVERANTWOORDING Abby T. / Shutterstock.com – 59 Alizada Studios / Shutterstock.com – 103 r. Andrii Malkov / Shutterstock.com – 71 r. Antoine 49 – 363 l. Anton Ivanov / Shutterstock.com – 109 l.o., 111 Bauwens Sarah – 369 r. Beerism.ca – 45 b., 51 b. Bekaert Fréderic – 261 l. Bentuan – 45 Bières de Chimay – 117 l., 265 l.b. Bombaert P. / Shutterstock.com – 17 o. Bosgeus – 367 b. Botond Horvath / Shutterstock.com – 41 r. Brasserie Caulier – 144 l. Brasserie d’Achouffe – 213 l. Brasserie des Légendes – 301 l. Brasserie du Bocq – 333 b. Brasserie Dubuisson – 188 l. Brasserie l’Échasse – 41 l. Brasserie Lefebvre – 101 l. Brasserie Les 3 Fourquets – 193 l. , 401 r. Brouwerij Alken Maes – 149 l. Brouwerij Alken Maes – 151 l. Brouwerij Anders! – 204 l. Brouwerij Belgoo – 42 r. Brouwerij Boelens – 313 l.b. Brouwerij Boon – 125 l., 126 l., 302 r. Brouwerij Bosteels – 24 r. Brouwerij Contreras – 307 o., 345 o. Brouwerij Danny – 163 r. Brouwerij De Block – 326 r. Brouwerij De Dochter van de Korenaar – 243 l. Brouwerij De Glazen Toren – 329 l. Brouwerij De Koninck – 218 r., 231 b., 231 o. Brouwerij De Landtsheer – 304 r. Brouwerij De Leite – 379 o. Brouwerij De Ranke – 357 r. Brouwerij De Vlier – 83 l. Brouwerij Den Toetëlèr – 139 l. Brouwerij Du Bocq – 245 b. Brouwerij Haacht – 259 l. Brouwerij Het Gulden Spoor – 407 l. Brouwerij Huyghe – 71 l., 89 l. Brouwerij Jessenhofke – 203 l.b. Brouwerij Kazematten – 178 r., 410 l. Brouwerij Martens – 164 r. Brouwerij Pirlot – 234 r. Brouwerij Roman – 341 l. Brouwerij Sint-Bernardus – 421 l. Brouwerij Slaapmutske – 311 l. Brouwerij Slaghmuylder – 331 b. Brouwerij ’t Gaverhopke – 396 r. Brouwerij Timmermans – 33 l. Brouwerij Val-Dieu – 257 b. Brouwerij Van Den Bossche – 292 l. Brouwerij Van Honsebrouck – 169 l., 395 b. Brouwerij Van Steenberge – 113 l.b., 284 r., 338 r. Brouwerij Wilderen – 199 l.
Brouwerij Wolf – 87 l. Brouwhuys De Vaart – 103 l. Brussels-Beer-Project – 19 l. Bruxelles Art Deco – 55 r. Buscombe John – 39 r. Ceuppens Rudi – 135 l. Claes Johan – 77 l. Claeys Peter – 351 r.b. Coenen Elke – 297 l. Compernolle Jens – 97, 269 r., 277, 359 l., 415 l., 417 r. Corazzini Emanuele – 60 r. Cornillie Patrick – 389 l. Cozmix-Volkssterrenwacht Beisbroek vzw – 381 o. De Garre – 377 l. De Langhe Koen – 157 o., 163 l., 285 r., 319 r., 321 l.o., 323 l. De Meester Johan – 27 l.o., 79, 83 r., 89 r., 91 b., 95 b., 125 r.o., 127 o., 129, 132 r., 134, 179 l., 191 o., 257 o., 291 r.o., 313 l.o., 335, 343 r.o., 359 r., 383 r., 403, 409 r. De Proefbrouwerij – 295 l. De Schuyter Marc – 173 o. deSingel Internation Arts Camput – 4 Dewickere Stefan – 141 o. Dhondt Jan – 377 r. Dirk VE, via Creative Commons License – 393 r. Doug – 337 l. Duvel Moortgat – 325 l. Elst Erik – 217 l. Geert – 45 o. Gemeente Rotselaar – 81 l. Georgio – 241 r.b. Geudens Ivan – 252 r. Gruutbrouwerij – 296 l. en r., 297 r. Gulpener Bierbrouwerij – 181 l. Hauspie Gunter – 161 o., 333 o. Hedonis Ambachtsbier – 349 l.b. Heelge – 225 l.b. Heirman Tim – 87 r., 107 o., 139 r.o., 143 r.o., 145 b., 223 r.o., 295 r.o., 303 b., 309 o., 341 r., 349 l.o. Hendrikx Ivo – 77 r.o., 177 o. Historium – 367 o. Hopboerderij ‘t Hoppecruyt – 415 r. Hoppy Media – 361 l. Horal – 131 l. Huisbrouwerij Halve Maan – 371 o. Hunter Marc – 105 r.o. In Flanders Fields Museum – 413 r. Jassy – 278 r. Kempens Landschap – 233 r. Kiev Victor / Shutterstock.com – 35 r. Kraskland, via Creative Commons License – 167 o. Lamb HY Tseng – 113 l.o. Leonardo – 289 l. Leppens Daniël / Shutterstock.com – 275
Leroy Daniël – 133 l. Lunde Andreas – 383 l. Maenhaut-Van Lemberge Ignace – 15 b., 109 l.b., 157 b., 238 r., 272 r., 299 l., 319 l., 343 l. Markovskiy Mikhail/ Shutterstock.com – 217 r. Mejia Christopher – 365 l. Mercelis Luc – 15 o. Mertens Marco – 147 o. Moravius – 53 l. Murphy John C. – 375 l. Museum Deinze en de Leiestreek – 351 r.o. Neven Johan – 193 r. Noë Eli – 369 l. Palm Belgian Craft Brewers – 355 r. Palmaers Tom – 151 r. Pe3k / Shutterstock.com – 23 b. Pecold / Shutterstock.com – 215 b. Picobrouwerij Alvinne – 405 l. Plantentuin Meise – 69 Provincie Oost-Vlaanderen – 287 Ralph & Dot – 249 l. Robaujapon – 31 o. Rostad Bernt – 223 l., 418 l. Saunders Drew – 32 r. Scheldebrouwerij – 186 r., 221 o. Schort J. – 181 r.o. Schroeter Michael – 21 l. Sedmakova Renata / Shutterstock.com – 271 l. Skyfish / Shutterstock.com – 49 r., 63 Superspak – 47 Swisher Janet – 37 l. ’t Hofbrouwerijke – 142 r. Texture, mueum over Leie en Vlas – 401 l. Thornbridge – 211 l. Toerisme Aarschot – 85 o. Toerisme Bocholt – 169 r. Toerisme Kortrijk – 393 l. Toerisme Malle – 241 r.o. Toerisme Oost-Vlaanderen – 334 Toerisme Vlaams-Brabant – 75 Tuinen Adegem – 283 o. Van den Bossche Sari – 51 o., 291 r.b. Van den Brand Kelly – 365 r. Van der Auwera Tina – 320 r. Van Gestel Peter – 196 r.o. Van Loock, Ward – 237 o. Velvet, via Creative Commons License – 391 o. Verbaska / Shutterstock.com – 27 l.b., 39 l. Verdonck Erik – 226 r. Verhulst-Dotch Dominic – 131 r. Victoriano Moreno – 213 r.o. Vinken Jan – 171 Voegop Anne – 211 r.o. Westtoer – 419 l.b. Willems Jesse – 219 r. www.sofiesworld.be – 121 r. Yanugkelid / Shutterstock.com – 227 b. Zeekaak – 19 r.