Issuu

LANNOO’S AUTOBOEK

NOORWEGEN

LANNOO’S AUTOBOEK

NOORWEGEN ON THE

ROAD

TOP 10

¼ OSLO

Blz. 99-117 De ligging vlak bij de fjord en de uitgestrekte bossen net buiten de stadsgrenzen maken van Oslo een van de mooiste hoofdsteden van Europa� Erg bezienswaardig zijn ook de winkelboulevards Karl Johan en Aker Brygge en het museumeiland Bygdøy� Bovendien zijn de nieuwe opera en het nieuwe Astrup Fearnley Museum architectonische pareltjes�

½ BERGEN

Blz. 163-172 Tussen de veelkleurige houten huizen rondom het havenbekken komt de middeleeuwse Hanze weer tot leven� De stad is weliswaar bekend om zijn langdurige regenval, maar dat brengt niemand uit zijn humeur� De vismarkt, het Hanzemuseum, het Kunstmuseum en natuurlijk het uitzicht van boven over de stad zijn een must� In Bergen is het bijna het hele jaar door hoogseizoen�

¾ STAAFKERK BORGUND

Blz. 189, 190 Staafkerken vindt u bijna overal in Noorwegen, maar de meest oorspronkelijke is de staafkerk van Borgund aan het begin van het Lærdal� Ook de staafkerken van Heddal, Urnes, Eidsborg en Hopperstad zijn een bezoek waard�

¿ JOTUNHEIMEN

Blz. 204-205 ‘Het land van de reuzen’, zo luidt de vertaling van de Noorse naam, is het meest alpiene landschap van Noorwegen, bekend om zijn uitstekende wandelmogelijkheden en voortdurend nieuwe uitzichten op hoogvlakten, bergtoppen en gletsjers�

À RØROS

Â HURTIGRUTEN

Blz. 235, 246 Er bestaat wellicht geen mooiere en comfortabelere manier om de Noorse kust te ontdekken dan met de schepen van de Hurtigruten� 2500 zeemijlen met adembenemende uitzichten op fjorden, scheren, bergen, gletsjers en steden� Een van de bestemmingen van deze buitengewone zeereis is de Noordkaap�

Ã WALVISSAFARI IN ANDENES

Blz. 229-230 De eilandengroep van de Vesterålen is niet zo ruw als de Lofoten, maar weet toch bezoekers te lokken dankzij de walvissafari’s� Voor de kust van Andenes is de kans groot dat u deze blauwglanzende zeereuzen te zien krijgt�

Ä LOFOTEN

Blz. 209 De bijna compleet bewaard gebleven mijnstad uit de 18de eeuw behoort tot het UNESCO-Werelderfgoed� Donkere slakkenbergen midden in de stad herinneren aan de koperwinning, de kleine houten huisjes aan het harde dagelijkse leven van de arbeiders�

Blz. 227-249 De wild gekloofde rotseilanden boven de poolcirkel zijn een paradijs voor watersporters, hengelaars en bergbeklimmers� De sappig groene weiden, witte zandstranden en rode rorbu’s zijn een streling voor het oog�

Á NIDAROS DOMKIRKE IN TRONDHEIM

Å ROTSTEKENINGEN VAN HJEMMELUFT

Blz. 217-218, 221 Boven op het graf van Olav de Heilige werd de schitterendste kathedraal van Scandinavië opgetrokken� In de dom, die na een bijna eindeloze restauratie weer in een perfecte toestand is, worden de Noorse koningen gezegend�

Blz. 253 De mensen uit de steentijd hebben ons ongeveer 3000 rotstekeningen achtergelaten, allemaal moeizaam in het harde graniet gekrast� De betekenis van de tot 6000 jaar oude kunstwerken bij Alta is tot op vandaag onbekend, maar fascinerend zijn ze in ieder geval�

INHOUD INLEIDING �� 9 Uitgestrekt land in het hoge noorden Van de warme stranden aan de zuidkust naar de gure Noordkaap

PRAKTISCHE INFORMATIE �� 19 OVERNACHTEN �� 43 DE MOOISTE ROUTES DOOR NOORWEGEN Inleiding

Rondreis door Noorwegen �� 58

Route 1

Rondreis door het zuiden �� 60

Route 2

Van Oslo naar het Hoge Noorden �� 80

Jotunheimen National Park

DE MOOISTE REGIO’S VAN NOORWEGEN

R E G I O 1 Oslo en omgeving �� 99 Unieke ligging tussen fjord en bossen

R E G I O 2 Zuidkust en Telemark �� 125 Een droom van zon, zee en strand

R E G I O 3 West-Noorwegen – zuidelijk deel �� 145 Contrasten tussen de Hardangerfjord, Hardangervidda en Kaap Lindesnes

R E G I O 4 Bergen en omgeving �� 163 Jonge universiteitsstad met oude wortels

R E G I O 5 West-noorwegen – noordelijk deel �� 179 Prachtige landschappen tussen de Sognefjord en de Jostedalsbre

R E G I O 6 Fjelden en dalen in het oosten �� 197 Tussen kaal hooggebergte en bosrijke dalen

R E G I O 7 Trondheim en omgeving �� 215 De bakermat van het Noord-Europese christendom

R E G I O 8 Nordland �� 227 Land van de middernachtzon en het poollicht

R E G I O 9 Finnmark en Troms �� 251 Eenzame uitgestrektheid van het noorden

R E G I O 10 Spitsbergen �� 269 Schrale rotseilanden in de noordelijke IJszee

GESCHIEDENIS �� 283 Markante data en gebeurtenissen

Plaatsnamen- en trefwoordenregister �� 292 Personenregister �� 295 Fotoverantwoording �� 295

Lillesand aan de ZuidNoorse scherengordel ten oosten van Kristiansand: elk huis heeft zijn eigen aanlegsteiger

U I TGEST R E KT L AND IN H E T H O GE N OORD E N — Van de warme stranden aan de zuidkust naar de gure Noordkaap — Ja, vi elsker dette landet..., ja, we houden van ons land! Elke Noor kent de eerste strofe van het volkslied, dat door de latere Nobelprijswinnaar voor Literatuur Bjørnstjerne Bjørnson werd geschreven. Slechts heel weinig trotse noorderlingen zullen het niet eens zijn met deze vurige bekentenis. Ook veel bezoekers uit het zuiden zijn echter eeuwig verliefd geworden op dit land aan de noordwestelijke rand van Europa. Omdat Noorwegen anders is dan de andere landen in Europa, ruig en vol contrasten, van de zonovergoten zuidkust tot de zeer koude, onherbergzame Noordkaap. Voor velen vervult het land een verlangen naar ongerepte natuur, schuimende rivieren, heldere meren, onherbergzame hoogvlakten, diep ingesneden fjorden en eindeloze bossen. Hier werd nog niet elke vierkante meter ontgonnen. Hier vindt u nog schitterende natuur in overvloed, waar de beschaving amper littekens heeft achtergelaten. Wie besmet is met het Noorwegenvirus, komt altijd terug, al behoort Noorwegen tot de duurste reisbestemmingen van Europa. De Noren tonen ons hoe u het beste kunt genieten van de vrijheid die het dunbevolkte land biedt. Friluftsliv is in het Noors een synoniem voor alle denkbare activiteiten in de openlucht. Voor de een betekent friluftsliv een hengel uitwerpen naar zalm of jonge kabeljauw, voor anderen betekent het wandelen in de bergen, gezellig de Lofoten verkennen met de fiets, of in de winter langlaufen van berghut naar berghut. Noorwegen is het op vijf na grootste land van Europa. Het is zes keer zo groot als Nederland en Vlaanderen samen. In de Lage Landen moeten echter ruim 24 miljoen mensen de ruimte delen, terwijl het er in Noorwegen slechts 5,2 miljoen zijn. Statistisch gezien wonen in het Noorse koninkrijk zestien inwoners per vierkante kilometer, maar in werkelijkheid is de verspreiding erg heterogeen. Tachtig procent woont in de buurt van de kust, overwegend in het zuiden en het westen. Alleen al in de vier grote steden Oslo, Bergen, Trondheim en Stavanger leeft bijna een kwart van alle Noren. In de bergen en in het noorden woont daarentegen bijna niemand. 9

1 Rustad

R OU T E 1 ( R O D E R O UT E ) 1466

Medalen

Uvdal

Nore

Kravik

Nedre Eggedal

Eidal Båsheim Soneren

staafkerk

364

Nerstad

Bjørkeset

Blestua

1342

Svene

Ormemyr

1/2

Rendla

Kongsberg Meheia Skollenborg

Notodden

Heddal

1413

Strond

Lifjell 359

Kilen

Nautesund

360

Gvarv

Steinsholt

Ulefoss

Siljan

Drangedal

Mælum

306

35 312

Eidetbru

SKIEN

Åsgårdstrand

Barkåker 311

Sem

Tønsberg

Horten 19

Gravdal

Hvarnes 353

Holmsbu

E18

Hølen

Våler

Son 120

Moss

115

Van

116

Rygge

Råde Larkollen

110

Slottsfjellet

Ga (A

Vikene

Stokke Kvelde

E18

Garder

Filtvet

310

Bakstvål

312

Ås Vestby

Holmestrand

Hillestad

Norsjø Skotfoss

Tørdal

Svarstad

Grorud

Berger

Vivestad

Bø

Romnes

Nakksjø

319

Stuabrua

154

Ski

Drøbak

Sætre

281

Besstul

Telemarkskanal Lunde

Sande

Eidsfoss

Hvittingfoss

Myklevatn

Holtsås

Svelvik

871

Heddalsvatnet 36

Eikeren

Styggmann Efteløt

Reskjem

E18

319

Hostvet

Fagerstrand

Røyken

n d e O s l o f j o r

Mælefjell

DRAMMEN

Krekling 286

staafkerk

f j o r d n s

Ørvella

E134

Klemets

Slemmestad

Lierbyen

Mjøndalen

E18

Asker

Follsjå Grønvolfoss

Sandvika

285 E18

E134

361

Sauland

Sylling

Åmot

Hokksund Vestfossen

Lågen

Breivatn

Vikingskipene

Skotsely

Tuddal

Gransherad

Ræ

Geithus

Flesberg

Blåberg Blefjell

Tinnoset

OSLO 163

Vikersund

Lyngdal

Evju

Rudsgrend

Vigelandsanlegget

284

280

Simostranda

Håkånes

Svineroi

Sørkedalen

Sollihøgda

Grasdalen Tinnsjø

Movatn

Bønsnes

Tyrifjorden

Halvorset

364

Miland

E16

Snarum

Rollag

Veggli Bakko

Gardermo Stryken

Katnosa

Nittedal

Tyristrand

280

Helleren

Åsa

Ask

Krøderen

Hurda sjø

Hadeland

Hønefoss

Hamremoen

Grimeli

733 Andersnatten

Hægard

Roa

241

Noresund Krødsherad

120

Skjerva

Jevnaker

Hen

287

Stabkirche circa 2196 kilometer

Skålbø

240 35

Ringnes Rondreis door hetSokna zuiden

Eggedal

Bøle

Lågen

Stabkirche

245

Hallingby

Ørgenvika

Låg en

Rødberg

Krøderen

Gran

Onsaker

Strømsoddbygda

117 303 0

10 km

Øyenkilen

Solum

PORSGRUNN

356 Høydalen Eidanger cyan magenta yellow black Herre - Route / Tage 1-2 VISTA POINTKileb Reiseführer Norwegen ygd Format: 100 x 110 mm Brevik Kartographie Huber 353 Gisholt Nenset 15.12.2015

308

Sandefjord

Sundet 40

Larvik

Tjøme

Bommestad 303

Verdens Ende

Vesterøy

AB VAN OSLO NAAR DE PROVINCIE TELEMARK 210 km ROUTE Route: Oslo – Drammen – Kongsberg – Notodden – Heddal – Skien KM

0 42 80 112 117 210

ROUTE

Vanaf Oslo op de autosnelweg in zuidwestelijke richting naar Drammen. Vandaar verder via de E 134 naar de mijnstad Kongsberg en naar het hartje van de provincie Telemark in Notodden. U brengt een bezoek aan de staafkerk van Heddal. Van Heddal terug naar Notodden en langs langgerekte meren naar Skien.

Vanaf het centrum van Oslo wijzen de borden langs de autosnelweg de weg richting Drammen, een stad die u na ongeveer een half uur bereikt en gerust links kunt laten liggen. De weg verlaat nu de Drammensfjord en leidt u naar het binnenland van de provincie Telemark en naar de oude mijnstad Kongsberg (zie blz. 130-132). Verscheidene musea, zoals het Mijnbouwmuseum, het openluchtmuseum met zijn historische gebouwen en de oude zilvermijnen in Saggrenda bezorgen Kongsberg zijn charme. In Saggrenda bent u meteen op de juiste weg naar Notodden, een moderne industriestad zonder bezienswaardigheden. Slechts enkele kilometers buiten de stad ligt echter de staafkerk van Heddal (zie blz. 130) in een bosrijk middelgebergtelandschap. Het is de grootste staafkerk van het land en een van de belangrijkste bezienswaardigheden van Noorwegen. Als u na de bezichtiging van de staafkerk nog tijd over hebt, kunt u ook een bezoek brengen aan het kleine openluchtmuseum van Heddal.

(1 DAG IN SKIEN)

Een plattegrond van en informatie over Oslo vindt u op blz.100-101.

Alles van hout, alles met de hand gemaakt: de staafkerk van Heddal is bedekt met ontelbare kleine houten dakspanen

Nadat u Notodden achter u hebt gelaten, rijdt u verder langs kleine wegen door het bos- en waterrijke Telemark tot in Skien (zie blz. 140). Van oudsher drukt de industrie zijn stempel op de hoofdstad van de provincie Telemark. Ibsenliefhebbers moeten dan weer zeker een bezoek brengen aan de boerderij Venstøp, waar de beroemde dichter een deel van zijn jeugd doorbracht. Een van de grootste attracties van Telemark is het 105 kilometer lange Telemarkkanaal (zie blz. 141), dat meer dan honderd jaar geleden werd gegraven. Op het kanaal varen vandaag nog de twee historische schepen Victoria en Henrik Ibsen, die voor de tocht van Skien naar Dalen ongeveer twaalf uur nodig hebben.

CD LANGS DE ZONNIGE ZUIDKUST 225 km ROUTE Skien – Kragerø – Risør – Grimstad – Kristiansand KM 0

62 112 179 225

ROUTE

(1 DAG IN HET SETESDAL)

Vanaf Skien in de richting van de zuidkust, daarna verder via de E 18 en ten slotte via kleine kustwegen tot in Kragerø. Terug naar de E 18, verder in zuidelijke richting en weer via secundaire wegen naar Risør, Grimstad en Kristiansand.

Na het korte uitstapje in de provincie Telemark, gaat de tocht vandaag van Skien naar de zuidkust. De eerste halte langs een hele reeks steden aan de zuidkust is Kragerø (zie blz. 132), dat verspreid ligt over verscheidene eilanden. Dit stadje weet te bekoren door zijn pittoreske stadsbeeld. Smalle steegjes en typische witte houten huizen maken de stad tot de parel van de zuidkust. De schilder Edvard Munch en de sprookjestekenaar Theodor Kittelsen voelden zich hier thuis. In de zomer heerst er onder de overwegend Noorse bezoekers een uitgelaten vakantiesfeer. De kroegen en restaurants zitten vaak overvol. Als u voldoende tijd hebt, kunt u nu via erg smalle kustwegen naar Risør rijden. Anders kunt u de goed uitgebouwde E 18 nemen, al lopen de laatste kilometers ook hier langs een smalle en bochtige weg. Risør (zie blz. 137) noemt zich graag de ‘parel van de Rivièra’. Dit is niet geheel ten onrechte. Om de hoefijzervormige haven heen ligt een architectonisch harmonisch geconstrueerd geheel van stralend witte houten huizen. Wie begin augustus naar het Houtenbotenfestival komt, ziet de kleine stad uit zijn voegen barsten. U kunt dan echter ook een blik werpen op tientallen prachtige boten. Daarnaast loont een bezoek de moeite voor de talrijke galerieën en de goede maar dure restaurants. Hier kunt u een uitstapje maken naar het ten zuiden van Risør gelegen eiland Lyngør (zie blz. 135). Dit autovrije, idyllische eiland ontvangt zijn bezoekers alsof de tijd is blijven stilstaan. Als u niet voldoende tijd hebt, rijdt u meteen verder op de E 18, die een heel stuk in het binnenland loopt, via Arendal naar Grimstad (zie blz. 129). Grim62

Fyresdal Momrak

Drangeval

Porsgrunn

3/4

Svenes E18 Tvedestrand 42

Hægeland Grovane

Sandefjord

Larvik

Åmli

Evje

Byglandsfjord

Tønsberg SKIEN

358

Treungen

Bygland

Åsgårdstrand

Vrådal

Gv a

Vråliosen

Langesund Stavern

Kragerø

Risør Stangholmen fyr Lyngør

Arendal

S k a g e r r a k

Birkeland

Grimstad

Vennesla

Lillesand

Mosby

KRISTIANSAND

20 km

stad bezit niet alleen stralend witte houten huizen, maar heeft statistisch cyan magenta yellow black gezien ook het meeste aantal uren zon van het hele Noorse koninkrijk te bieVISTA POINT Reiseführer Norwegen - Route / Tage 3-4 den. U kunt het Format: 72 x 67 beste mm genieten op een van de dichtbijgelegen stranden. Het Kartographie Huber in de Oude Apotheek, waar de grote dichter lang geleden in de Ibsenmuseum 15.12.2015 leer ging, is een voorbeeld van het literaire erfgoed van de stad. Grimstad kan zelfs nog met een andere beroemdheid pronken. Even buiten de stad bracht Knut Hamsun zijn laatste jaren door op het landgoed Nørholm. Kristiansand (zie blz. 133-134), de metropool van het Sørland, kennen de meesten alleen als veerboothaven die over goede verbindingen beschikt met Denemarken. U moet echter ten minste even een blik werpen op de levendige drukte rond de neogotische dom. Misschien kunt u ook nog het openluchtmuseum aan de rand van de stad en het dieren- en avonturenpark bezoeken.

Een plattegrond van en informatie over Stavanger vindt u op blz. 158.

EFG VIA DE NORDSJØVEGEN NAAR STAVANGER 320 km ROUTE Kristiansand – Mandal – Lindesnes – Flekkefjord – Egersund – Stavanger KM

0 51 92 158 235 320

ROUTE

(1 DAG IN STAVANGER, 1 DAG NAAR DE LYSEFJORD)

Vanaf Kristiansand via de goed uitgebouwde E 39 in westelijke richting naar Mandal. Verder naar de zuidelijkste punt van Noorwegen bij Kaap Lindesnes. Terug naar de hoofdweg en naar Flekkefjord. Hier op de Nordsjøvegen afslaan en naar de kust tot Egersund rijden. Verder langs de zee en kort voor Stavanger weer afslaan op de E 39.

eid

k rvi Ma

es bn He

a str

p Ro

d Ne

nd tra ds jord f

esnn Re øy

F in

Tø nd lsa su ik Je Bog sv Ne

bo Om

nd ssu Eid

d kor lan S rga Be

y nø

rbø Sø

in ste r Ut loste k

517 13

vå

svi nd tla

n ge

Gro

nn Fu

vik Dø

STAVANGER

s nd

Hundvåg Buøy

ke n yl se a y f ndso Vadl R la Hå

E39

a vd Ho

Tananger

Randaberg

ela elm Hj

Hoewel de Nordsjøvegen al begint in Kristiansand, zijn de kleine kustwegen waar509 Tau langs hij voert in het begin nog niet zo spec13 d taculair. Daarom is het beter Kristiansand Jærensrev Sola Bore n via de E 39 te verlaten en direct naar ManKleppe Ganddal Sandnes a Orre dal (zie blz. 156) te rijden. De zuidelijkste Bryne Jørpeland l 13Hommersåk 44 stad van Noorwegen verrast met een mooie a 13 Figgjo Prekestolen g oude binnenstad en oude houten huizen. Lysefjo Ålgård Nærbø o rd Varhaug Lauvrik Oanes Het stadsstrand Sjøsanden – met fijn zand, 45 Eigeland Eiane R Knudaheio Oltedal maar helaas behoorlijk druk – vormt zijn Vigrestad J æ r e n grootste troef. Er zijn echter ook andere Kartavoll Brusand 359 dichtbijgelegen stranden. Nedrabø Bue Mandal is in het hele land bekend om E39 Ogna Sirevåg Vikeså zijn Schaaldierenfestival, dat plaatsvindt Øvstabø Øvrebygd 44 Byrkjedal Bjerkreim Malmeim 45 in augustus. In de oude binnenstad worden dan in het bijzijn van talrijke toeschouwers Krossmoen Eigerøy 42 Ørsdalsvatn Terland schaal- en schelpdieren in enorme pannen Egersund Helleland gegaard en ter plaatse opgegeten. 44 Gya 42 Bjørnestad Van Mandal, de zuidelijkste stad van Mong Ualand Guddalbru elv e Rusdal Noorwegen, trekt bijna iedereen verder eg Sir en naar Kaap Lindesnes (zie blz. 156), de zuideHeskestad Tonstad Virak lijkste punt van Noorwegen. Nadat u in de Hauge Rekeland Jøssingf Råsebru jord van Vigeland de hoofdweg hebt verbuurt Haughom Kvina Moi Risnes 44 laten en weg 460 bent ingeslagen, voert de atn42 5-7 v s l Lundeda doodlopende weg door een steeds kaler en Sir vatn Sandvatn Åna-Sira Sira imposanter kustlandschap. Op het uiterKvinlog FlekkeKirkehamn ste uiteinde van het schiereiland geeft Urdal fjord Loga Li st een kleine vuurtoren de zuidelijkste punt Eiesland Gyland af j o Lauvnes 469 rd van Noorwegen aan. Vanaf dat punt is het en Amland exact 2518 kilometer naar de Noordkaap. Penne Bryggesåk Øyestranda Borhaug 455 het uitkijkplatform van de vuurVanaf Sandvatn r e Listeid Kvinesdal d Skeie toren kunt u uw blik laten dwalen over de Kvåle 43 E39 g Førland 42 Vanse heuvelNoordzee en de bijna onbegroeide 43 9 A Håland Snartemo rug – vooral bij zonsondergang een onver461 Farsund 42 Byremo Kvås getelijke ervaring. Lygna 43 460 Moi Weer op de E 39 rijdt u door een weinig Audnedal Konsmo Lyngdal 455 Optedal spectaculair middelgebergte naar FlekkefLundegård a lv lse jord (zie blz. 156), waar u de zeelucht weer Kaap da Spangereid Lindesnes an 460 Laudal kunt opsnuiven. Ook Flekkefjord bezit M tra O 403 Lindesnes Brandsvoll pittoreske steegjes in de oude binnenstad Erseid Marnardal 405 Vigeland en stralend witte huizen. In de HollenderStubstad byen, de stad van de Hollanders, herinnert 455 Øyslebø 405 nog veel aan de tijd dat de houtexport Mandal 454 406 9 E39 naar Nederland de belangrijkste bron van Mosby Dølebru Harkmark inkomsten was. alselva Brennåsen Søgne Tovd Skjernøy 453 Van Flekkefjord loont het de moeite een 41 452 Høllen 456 omweg te maken langs de 0 20 km 404 Nordsjøvegen 402 KRISTIANSAND (zie blz. 156-157) in plaats van via de E 39, de Gamle Stavanger

sla ing

lse

en nd lle fje Blå

bo se Ly

se ne Ly ie he

i yrl Flo

d an

t ne at

s ng Ne Ly

es ng So

atn

ram ne

en ein

rst

rev pSto ep n kr de ss jor Ro f

Bø

Åd

tta

lho

ihe uk tta Ga hy

ine Kv

v sjø

rhy lle he Hå

atn ev art Sv m rho Tjø l da Sir re Øv

Nord

n tte n Py ere dd He

sto en kk

ela Br

v Ju

Eik

jil

l era

Ås

Fisk

d an

ll Ky

gla

s ne

je Ev

d un

is Mo

o sfj nd

rn Ho

b kle My

al sd

d lan

rke Bi

is Be

s re os es Sø eref en H ift

sta um nn Se

jø

sta im

E18

d Nø lm

rho

tø

VISTA POINT Reiseführer Norwegen - Route / Tage 5-7 Format: 70 x 180 mm Kartographie Huber

gu Ve

sla ge En

tad

ks Fri

m trø es tn d Va lan Ive

s d ke an ek Br les Lil k r pa lt erd sv ho Dyre o) gs lle o Va ran yen (Z la D R

es nn Ve

l da Åm

sse

Kro

401

64 cyan magenta yellow black

snelste weg, naar Stavanger te rijden. De Nordsjøvegen, een kleine, bochtige en hobbelige weg, loopt van Flekkefjord via Egersund tot bijna in Stavanger langs de zee. De eerste helft van het traject is wild, onherbergzaam en rotsachtig. Daarna komt u in het Jærenlandschap (zie blz. 157), dat een van de mooiste stranden van het land herbergt. Stavanger (zie blz. 157-160), de op drie na grootste stad van het land, is algemeen bekend als olieboomtown. Stavanger is sinds de vondst van olie in de Noordzee enorm gegroeid en is inmiddels een van de duurste steden van het land. De stad bezit echter ook een charmant, oud centrum. Vooral het stadsdeel Gamle Stavanger met zijn beschermde huizen en het Conservenmuseum is een bezoek waard. In het nieuwe Oliemuseum komt iedereen die geïnteresseerd is in techniek aan zijn trekken. Ook de dom verdient uw aandacht. In de openluchtcafés en -restaurants aan de haven bevindt u zich te midden van de drukte van deze levendige stad. Als u ’s avonds graag goed wilt gaan eten, vindt u er enkele uitstekende restaurants, die echter zelfs naar Noorse maatstaven behoorlijk duur zijn. Een uitstapje naar de Prekestolen, het 600 meter hoge vooruitstekende plateau aan de Lysefjord (zie blz. 155) is een absolute must. De meest comfortabele manier om de Prekestolen te bereiken is met een excursieboot vanuit Stavanger. De wandeling van de Prekestolhut naar de rotskansel is echter indrukwekkender. Alleen wie voorzichtig in de buurt durft te komen van de rand van de steile rotswand en naar beneden heeft gekeken in het turkooisglanzende water van de Lysefjord, kan de hoogte van de rotskansel inschatten.

Half augustus vindt in Mandal het Schaaldierenfestival plaats

196

Jotunheimen is het meest alpiene landschap van Noorwegen

REGIO 6

FJ E LD E N E N DA L EN I N HE T OOST E N — Tussen kaal hooggebergte en bosrijke dalen —

Het zuidoosten van Noorwegen wordt opgedeeld door grote dalen die allemaal vrijwel parallel lopen van het noordwesten naar het zuidoosten� In het oosten overheerst bosrijk middelgebergte� Naar het westen toe steken enkele fjelden tot boven de boomgrens uit� Alle grote dalen – Numedal, Hallingdal, Valdres, Gudbrandsdal en Østerdal – waren reeds vroeg bewoond en zijn vandaag nog steeds landbouwgrond� De weinige, relatief kleine steden verstoren het rustige landschap niet� U vindt overal nog oude boerderijen in traditionele blokhuisstijl� De vaak zachte hellingen aan weerszijden van de dalen worden bijna tot aan de boomgrens gebruikt als velden en weiden�

Het ‘dal der dalen’ is nog steeds het Gudbrandsdal tussen Lillehammer en het Dovrefjell. Zowel in de zomer als in de winter is het een van de voornaamste vakantiebestemmingen in Noorwegen. In de bossen en op de hoogvlakten aan weerszijden van het dal dienen er zich prachtige mogelijkheden aan voor wandelaars en skiërs. Verdere highlights zijn de goed ontsloten nationale parken Jotunheimen, Rondane en Dovrefjell. Door hun gunstige ligging in de buurt van de hoofdstad Oslo trekken ze veel bezoekers aan. 197

Atlanter-Kårvåg havsveien

Molde

Støren

Skei

Berkåk

E39

rden gfjo Lan

Ulsberg

Sunndalsøra

Hellesylt

Volda Grodås

Geiranger- Dalsnibba fjord 1476

Søstrefoss

Stryn

Videseter

DovrefjellSunndalsfjella Nasjonalpark Fokstumyra

2041

Kongsvoll Hjerkinn

Folla

Dombås

Tynset

Tron 1665

Folldal

Alvdal

Dovre Rondane Nasjonalpark Vågåmo Høvringen Rondslottet 2178 Rondvassbu Sel 15 Bjørnhollia Mysuseter Enben Lom Randen Selsverket

O tt a

Sognefjellvegen

Femundmarka Nasj. park

Femunden

Elgå

Gutulia N. P.

Femundsenden

Drevsjø

SØGN OG FJORDANE

Grotli

l e E136 n

Lodalskåpa 208O

Os 30

Olden

Byrkjelo

Geiranger

Loen

ane

Slettafoss d

Funesdalen

ordfjordeid

Valldal Eidsdal

Røros

2286

Olavsgruva

Oppdal

D o v r e f j e l l ROMSDAL Snøhetta

Ørsta

Hareid vik Vartdal

Sykkylven Trollstigen Stranda Liabygda 63

Åndalsnes Kors 1 au

alen

angevåg

MØRE OG

Vikebukt

Driv d

E136

und

30 Edåbu 219 Juvasshytta Glittertind 217 Otta RandsverkS Jostedalsbreen Fantesteinen Galdhøpiggen Atnosen Rondablikk Gråhøgdbu joa 2452 14 1440 Skei Juvasshytta Nasjonalpark Sognefjellhytta Åsheim 2469 Spiterstulen Vinstra 51 55 Fefor Jotunheimen Venabu Fortun Turtagrø Bessegen Skåbu senden H E D M A R K 26 Krossbu Spiterstulen Skjolden Ringebu Eldahøgda Gålå Fjærland Gaupne Hurrungane- 2387 Bre-Nasjonalpark Gjendesheim Låge 1234 n E6 Koppang heimen 6 Gjende Geb. Maurvangen Trysilfjell SkagastølsSkeikampen Vik Lustra- 11 8 G 1123 255 Eidsbugaden Valdresflya tindane fjorden Jordet SogneFåvang m i nh e 5 u er Djupsli t Bygdin Sogndal fjellvegen Jo Svingvoll Bitihorn Bygdin Øvre 12 Balestrand Leikanger OPPLAND 1608 Kaupanger Årdal Aule- Neverfjell Trysil stad 1066 nVangsnes 55 Beitostølen E16 Revsnes Lomen ik Sjusjøen Vestre Gausdal Fåberg Hegge Øye Tønjum Nordseter Midtskogberget Vikøyri Borlaug 13 V a l 7 13 Borgund Lillehammer Rena d Fagernes E39

Vadheim

rve

Haugastøl Geilo

Vøringsfossen

Hol

Ål

Gol

4 H a l

Natuurpark Langedrag

Dagali

1315 l

Rjukan

Bakko

eda

50 km

Flå

Num

Rødberg Nore

Dokka

33 33

Gulsvik

Noresund

Krøderen Rollag

Mjøsa

240

Jevnaker

Hurdal

Hønefoss

Vikersund

Tyrifjorden

Bærum

Flisa 20

Minnesund Eidsvoll

AKERSHUS

Harestua

Nittedal

E16

Tangen

E16

Elverum

Hamar

Brandbu

Krøderen

Reinsvoll

Nes

Brumunddal

Gjøvik Raufoss

Heddal Nesbyen

Tunhovdfjord Uvdal stavkirke

Låtefossen

sflaten

Reinli Be

Odda

Håra

ska

Hårteigen Hardangervidda Nasjonalpark 1690

gedalsfossen

n g l i

EidKinsarvik fjord

n Utne

BUSKERUD

HORDALAND

m lå

ling

Moelv

a gn

Hal

Tuv

Ulvik

424

Hemsedal

Flåm

l Lofthus

veg

Leira Aurdal

Vinje

oss 13 Granvin ndal

n eie ntv Gy d er Pe s

Aurland

Skarnet 2

Jessheim

Lillestrøm

Kongsvinger

Skotterud

Sandvika cyan E134 magenta yellow black 37 Bjørkelangen 35 1883 6 / Fjells und Täler im Osten Asker OSLO VISTA POINT Reiseführer Norwegen - Gausta Region Sjåstad Hokksund Format: 125 x 122 mm Rauland Het Dovrefjell37is het noordelijksteE18 en minst ontsloten Vikinglandet,gebied van het NoorHaukeligrend Kartographie Huber Tusenfryd 15.12.2015 9 grote nationaal park wegen van de fjelden. In het centrum ligt het 1693 km² Drammen Kongsberg Ski 22 E6 Heddal Svelvik Drøbak E134 Dovrefjell-Sunndalsfjella, dat door de spoorlijn van Oslo naar Trondheim en Hovden Åmot stavkirke

A DOVREFJELL

Sande

de E 6 in twee helften werd opgedeeld. Het nationaal park vormt slechts een deel van het onbewoonde berglandschap dat zich uitstrekt over een reusachtig gebied tussen de beide hoofdwegen die naar Åndalsnes en Sunndalsøra voeren. Aan de E 6 liggen enkele kleine stadjes zoals Dombås, Hjerkinn of Oppdal. Voor de rest is het reusachtige gebied bijna volledig onbewoond. Wanneer het in juli of augustus in Jotunheimen of Rondane te druk is, zult u de rust in het Dovrefjell op prijs stellen. Het gebied beschikt echter over een beperkt netwerk van wandelpaden en de afstanden tussen de berghutten zijn vaak erg groot.

198

Rundfloen

Ook als u het niet meteen zou vermoeden, bevindt u zich in het Dovrefjell op historische grond. De vaderen van de Noorse grondwet zwoeren in 1814 in Eidsvoll de plechtige eed: ‘Eendrachtig en trouw tot het einde van Dovre’. Ook vóór Eidsvoll werd hier reeds geschiedenis geschreven. Ongeveer duizend jaar geleden trokken de Vikingkoning Harald Hårfagre en koning Olav II met hun hofhouding langs de Kongevegen over het Dovrefjell. Deze koningsweg door de smalle bergkloof was voor de bouw van de E 6 een gevaarlijke onderneming. De reis van Oslo naar Trondheim duurde ongeveer twintig dagen. Vandaag verkort de goed uitgebouwde Europaweg de reistijd tot enkele uren. Wie dat wenst, kan zoals de koningen destijds eten en overnachten in eenvoudige, maar gezellige herbergen zoals de Kongsvold Fjellstue, om daarna gesterkt de hoogste top van het Dovrefjell te beklimmen, de 2286 meter hoge Snøhetta. Vanaf Kongsvoll duurt de tocht ten minste twee dagen. U kunt overnachten in de berghut Reinheim. Onderweg komt u misschien enkele muskusossen tegen, die zich hier ondanks – eigenlijk juist dankzij – het harde klimaat zeer goed voelen. Zelfs in de zomer hebben de dieren een erg dikke vacht, die ruim een halve meter lang is en bijna tot op de grond hangt. Zo kunnen ook de vreselijke koude en sneeuwstormen hen niet deren. In de jaren 1930 werden dieren uit Groenland overgebracht naar het Dovrefjell, maar geen enkel dier overleefde de Tweede Wereldoorlog. Na de oorlog werd een nieuwe poging ondernomen, die dit keer wel succesvol verliep. Het huidige bestand van een driehonderdtal muskusossen stamt van die dieren af.

De in het wild levende muskusossen in het nationaal park DovrefjellSunndalsfjella werden na de Tweede Wereldoorlog uit Groenland geïmporteerd

199

INFORMATIE & TIPS 5 OPPDAL TURISTINFORMASJON

Jerbanestasjon, 7341 Oppdal T 72 40 04 70 www.oppdal.com Ma.-vr. 9–16 u, in de zomer ook za./zo. 9–13.30 u

5 DOMBÅS TURISTINFORMASJON

In het winkelcentrum aan de hoofdstraat 2660 Dombås T 61 24 14 44

9 KONGSVOLD FJELLSTUE d 7340 Oppdal

7 T 90 08 48 02, q www.kongsvold.no 6 Het pension vlak bij de E 6 bestaat h uit verscheidene houten huizen uit de late 19de eeuw. Slechts enkele passen verder kunt u in de botanische tuin de typische planten van het Noorse gebergte bekijken. Er is een restaurant, een cafetaria (in de zomer dag. 13–17 u) en een hotel.

o FOKSTUMYRA i De Fokstumyra is een vochtig

gebied tussen Dovre en Hjerkinn vlak bij de E 6. Het veen bezit een buitengewoon rijk vogelleven. In de broed-

B FEMUNDMEER

Het uitgestrekte landschap van het Dovrefjell onder een dreigende oranjegrijs gekleurde hemel

200

tijd kunt u hier tot 130 verschillende soorten vogels observeren. Van het treinstation en de Fokstua Gard loopt een uitgezette route door het vogelreservaat.

3 OPPLEV OPPDAL A O. Skasliensvei 12, 7340 Oppdal O T 72 40 41 80

www.opplevoppdal.no

De specialist voor alle outdooractiviteiten zoals rafting, kano- en wandeltochten, klimpartijen en muskusossafari’s.

Het ongeveer 60 kilometer lange Femundmeer is het op twee na grootste Noorse binnenmeer. Het ligt te midden van een ongerepte, nauwelijks bewoonde wildernis dicht bij de Zweedse grens en 662 meter boven zeeniveau. In het gebied ten oosten van het meer bevinden zich twee nationale parken: het slechts 19 km² grote Gutulia en het met 573 km² aanzienlijk grotere Femundsmarka, dat aan de Zweedse kant aan het nationaal park van Rogen grenst. De nationale parken zijn deels begroeid met eeuwenoude pijnbomen en sparrenbomen. De hogere regio’s vormen kale fjelden. Zowel de oevers van het Femundmeer als de nationale parken zijn slechts via enkele doodlopende straten te bereiken, maar in de zomer vaart een kleine

boot op het meer. Die legt meermaals aan en maakt de toegang tot het meer en de parken heel wat makkelijker voor de wandelaars. Aan het zuideinde van het meer bij Femundsenden bevindt zich een kanocamping, waar boten worden verhuurd en tochten aangeboden, en waar u ook kunt overnachten in hutten.

C GUDBRANDSDAL

Sinds de middeleeuwen vormt het Gudbrandsdal een van de belangrijkste handels- en verkeerswegen van het land. Het ongeveer 200 kilometer lange dal begint aan het noordelijke einde van het Mjøsameer bij Lillehammer en strekt zich uit tot in Dombås. Vandaag lopen de Dovrebaan en de drukke E 6 door het deels wijde, deels verbazend smalle dal. Ze brengen een van de belangrijkste en snelste verbindingen naar Trondheim en Noord-Noorwegen tot stand. Het Gudbrandsdal is niet alleen een belangrijke verkeersader, maar vormt ook een van de oudste Noorse cultuurlandschappen. Vooral de eeuwenoude boerderijen langs de weg vertellen nog veel over de geschiedenis van het dal. Het ‘dal der dalen’, zoals het vaak wordt genoemd, is sinds het begin van het toerisme een van de populairste reisbestemmingen in Noorwegen. Niet alleen het dal, maar ook de aangrenzende hoogvlakten nodigen u uit om te wandelen en te skiën. Tijdens de tocht van Lillehammer naar het noorden, komt u na ongeveer 60 kilometer in het straatdorp Ringebu, dat behalve een staafkerk niet veel bijzonders te bieden heeft. De kerk dateert uit de 13de eeuw, maar is door de vele verbouwingen nauwelijks nog als zodanig te herkennen. Net voorbij het dorp buigt een weg, die tot in het Østerdal loopt, naar het Ringebufjell af. Vanaf het hoogste punt van de bergpas kunt u reeds het Rondanemassief zien liggen en hebt u goede wandelmogelijkheden. Otta, aan de samenloop van de rivier de Otta en de Lågen, ligt een belangrijk verkeersknooppunt in het noordelijke Gudbrandsdal. Vanaf dit punt kunt u tochten maken in het Rondanegebergte, maar ook Dovrefjell en Jotunheimen liggen niet veraf.

INFORMATIE & TIPS 5 OTTA TURISTINFORMASJON Ola Dahls gate 1, 2670 Otta T 61 24 14 44 www.nasjonalparkriket.no Ma.-vr. 8–16 u

9 JØRUNDGARD

MIDDELALTERSENTRUM

2672 Sel T 61 23 37 00 www.jorundgard.no Half juni-half aug. dag. 10–16 u Toegang: 100/70 NOK

Jørundgard is een reconstructie van een middeleeuwse boerderij, die werd gebouwd voor de verfilming van het boek De krans, het eerste deel uit de romantrilogie Kristin Lavransdochter van Sigrid Undset. In 1928 kreeg de schrijfster de Nobelprijs. Het verhaal speelt zich af in het middeleeuwse Sel in het Gudbrandsdal. Een streek die Sigrid Undset zeer goed kende, want sinds haar derde levensjaar wandelde ze tijdens de zomervakanties op dezelfde paden als haar beroemde romanfiguur. Naar de boer-

derijen in Nord-Sel, naar Jørundgard, Romundgard, Laurgard, naar Formo en Skjenna, naar de Høvringenalmen en via Vågårusti naar Sandbu.

A RAFTING

Verscheidene organisatoren bieden raftingtochten aan op de Sjoa, Ottaelva en Gudbrandslågen. Deze rivieren behoren tot de beste raftingrivieren van heel Noorwegen. Het seizoen loopt van mei tot september. Doorgaans zijn er elke dag tochten.

201

De Eventyrveien, ook bekend als de Avonturenweg, verbindt Oslo met Bergen. Langs de circa 500 kilometer lange weg liggen veel toeristisch interessante vakantiegebieden en bekende wintersportoorden zoals Norefjell, Nesbyen, Gol, Ål en Geilo. Op de nabijgelegen hoogvlakten vindt u tal van wandelen wintersportmogelijkheden.

D HALLINGDAL

Het Hallingdal strekt zich uit van het Krøderenmeer in noordwestelijke richting tot aan de Hardangervidda. Het beboste dal is vrij breed en ondanks enkele nabijgelegen toeristische centra slechts dunbevolkt. Tijdens de tocht van het Krøderenmeer in de richting van het noorden loont het de moeite een bezoek te brengen aan het Hallingdal Folkemuseum in Nesbyen met twee dozijn oude huizen. Het noordelijk gelegen Gol is dankzij zijn skicentra een populair wintersportoord. Wie nog meer gevarieerde en moeilijkere skipistes zoekt, moet echter meteen naar het Hemsedal rijden, een van de bekendste wintersportoorden van Noorwegen. Bij Gol buigt het Hallingdal naar het westen af en voert het naar Ål, waar u een 12de-eeuwse staafkerk kunt bezichtigen.

INFORMATIE & TIPS 5 HALLINGDAL TURISTINFORMASJON Aan de hoofdstraat, 3540 Nesbyen T 32 07 01 70 www.nesbyen.no Ma.-vr. 10–15 u

5 GOL TURISTINFORMASJON

Sentrumsvegen 93, 3550 Gol T 32 02 97 00 www.golinfo.no Half juni-half aug. ma.-vr. 9–17 u, za./ zo. 10–15 u, andere maanden ma.-vr. 9–15 u

Openluchtmuseum met historische gebouwen uit het hele Hallingdal. Het pakhuis uit de middeleeuwen en de rozenschilderijen in de oude boerderijen zijn bezienswaardig.

m KRØDERBAAN h 3537 Krøderen

T 32 14 76 03 www.njk.no

Elke zondag van juli en augustus rijdt de museumtrein met stoomlocomotief en nostalgische wagons over het 26 kilometer lange traject tussen Vikersund en Krøderen in het zuidelijke Hallingdal.

5 ÅL TURISTINFORMASJON Kulturhus, 3571 Ål T 32 08 10 60 www.al.no Ma.-vr. 8.30–16 u

8 HALLINGDAL FOLKEMUSEUM h Mølleveien 18, 3540 Nesbyen

T 32 07 14 85

www.hallingdal-museum.no Juni-aug. dag. behalve ma. 11–16 u, andere maanden alleen di.-vr. 9–15 u Toegang: 60/40 NOK

i LANGEDRAG u Tunhovd, 3540 Nesbyen h T 32 74 25 50, www.langedrag.no

E HAMAR

Dag. 10–18 u Toegang: 180-210/130-170 NOK

Aan de langgerekte Tunhovdfjord tussen het Hallingdal en Uvdal ligt het natuurpark Langedrag, waar wolven, lynxen, poolvossen, paarden en rendieren leven. Talrijke activiteiten voor kinderen.

i VASSFARET BJØRNEPARK u 3539 Flå h T 32 05 35 10

www.bjorneparken.no Dag. 11–17 u Toegangsprijs afhankelijk van het seizoen: 225-290/190-240 NOK Uitgestrekt park met afgesloten gebieden voor bruine beren en elanden. De ster van het park is de 20 jaar oude Rugg, een ongeveer 400 kilogram zwaar mannetje, momenteel de grootste beer van Noord-Europa.

Voor de meesten is Hamar, de hoofdstad van de provincie Hedmark, slechts een tussenstop. U moet echter ten minste een halve dag uittrekken voor een bezoek aan het moderne dienstencentrum aan het Mjøsameer. De ruïne van de dom op het schiereiland Domkirkeodden dateert nog uit de tijd dat Hamar de bisschoppelijke zetel was. De ruïne wordt door een imposante glazen constructie beschermd tegen weer en wind. Ze maakt deel uit van het Hedmarksmuseum, dat te midden van een mooi park aan het meer ligt en uit een zeventigtal historische huizen bestaat. 202