Issuu

NOORDWEST-ITALIË

van reizigers voor reizigers

TTER

NOORDWEST-ITALIĂ‹

4 De wereld houdt niet op met draaien. Een wereldreiziger is de eerste om dat te beamen. Hoewel men geen inspanningen gespaard heeft om al de gegevens in deze gids uitgebreid te testen en te actualiseren, is het niet uitgesloten dat je ter plaatse vaststelt dat bepaalde gegevens in deze gids toch al opnieuw gewijzigd zijn. Veel adressen en suggesties in de Trotters zijn bovendien wat ‘fragiel’, juist omdat ze zo sympathiek en verrassend zijn. We zouden het daarom bijzonder op prijs stellen als je ons op de hoogte brengt van eventuele wijzigingen, zodat we de eerstvolgende herdruk op een correcte manier kunnen aanpassen. Dank bij voorbaat. Ons adres:

trotter Uitgeverij Lannoo Kasteelstraat 97 B-8700 Tielt

Uitgeverij Terra Lannoo Postbus 97 NL-3990 DB Houten

e - mail: trotter @ lannoo.be www.trotterclub.com

De prijscategorieën die in de Trottergidsen worden gebruikt, zijn steeds afgestemd op het land. Als je in een goedkoop hotelletje ongeveer € 25 betaalt, behoort een hotel waar je € 75 neertelt uiteraard tot de dure prijsklasse. De uitgever kan niet aansprakelijk worden gesteld voor eventuele fouten of de gevolgen ervan. vertaling Katrien Hardeman; Imago Mediabuilders reisinformatie vlaanderen en nederland Wegwijzer, Brugge omslagontwerp Studio Jan de Boer / Helga Bontinck ontwerp binnenwerk Imago Mediabuilders omslagfoto StevanZZ / Shutterstock oorspronkelijke titel Le Routard – Italie du Nord oorspronkelijke uitgever Hachette, Paris directeur van de reeks en auteur Philippe Gloaguen stichters Philippe Gloaguen en Michel Duval adjunctredacteuren Benoît Lucchini en Amanda Keravel redacteuren Isabelle Al Subaihi, Mathilde de Boisgrollier, Thierry Brouard, Marie Burin des Roziers, Véronique de Chardon, Fiona Debrabander, Anne-Caroline Dumas, Géraldine Lemauf-Beauvois, Olivier Page, Alain Pallier, Anne Poinsot en André Poncelet.

D/2016/45/78 - ISBN 978 94 014 3188 0 - NUR 512 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

VEELGESTELDE VRAGEN

18 TOPERVARINGEN VAN TROTTER 12 REIZEN NAAR NOORDWEST-ITALIË

NOORDWEST-ITALIË PRAKTISCH 19 ABC van Italië 20 Alvorens te vertrekken 20 Budget 22 Feesten en feestdagen 23 Fooien 25 Geldzaken 25 Gehandicapten 26 Gezondheid 27 Internetadressen 27 Klimaat 28 Noodgevallen 29 Openingstijden 29 Overnachten 29 Post 31 Reisliteratuur 32 Reisroutes 32 Risico’s en ergernissen 36 Roken 36 Taal 36 Telecommunicatie 39 Vervoer 41 Winkelen 47 MENS, MAATSCHAPPIJ, NATUUR EN CULTUUR Beroemde personen Bevolking

49 50 55

Cultureel erfgoed 56 Drank 58 Economie 61 Film 63 Geografie 65 Geschiedenis 67 Keuken 79 Literatuur 84 Media 88 Pasta 88 Restaurants en bars 90 Werelderfgoed van Unesco 91

VALLE D’AOSTA VAN COURMAYEUR NAAR COGNE: DE VALLEIEN AAN DE VOET VAN DE MONT BLANC 98 Courmayeur 98 Il Parco Nazionale del Gran Paradiso 101 Valsavarenche 103 Cogne 104 AOSTA EN OMGEVING 108 Aosta 108 Valle di Gran San Bernardo 114 VALTOURNENCHE EN DE VALLEI VAN DE MATTERHORN 115 Valtournenche 115 Breuil-Cervinia 116 DE LAGE VALLE D’AOSTA De kastelenroute Forte di Bard

117 117 121

INHOUD

PIËMONT (PIEMONTE) Turijn (Torino)

127

TEN WESTEN VAN TURIJN 169 Avigliana 169 Susa 172 De via Lattea 174 Bardonecchia 176 TEN NOORDEN VAN TURIJN 178 Biella 178 Ivrea 182 CUNEO EN OMGEVING 184 Saluzzo 184 Cuneo 190 Mondovì 192 DE LANGHE 198 Barolo 198 La Morra 201 Alba 203 ASTI EN DE MONFERRATO 208 Canelli 209 Asti 212 Cocconato 217 VERCELLI EN VALSESIA 218 Vercelli 218 Varallo 222 Alagna 226

LIGURIË (LIGURIA) DE RIVIERA DI PONENTE 235 Ventimiglia 235 Bordighera 236 San Remo 238 De Ligurische Alpen 240 Dolceacqua 241 Imperia 244 Cervo 246 Finale Ligure 247 Savona 251 Genua (Genova) 253 DE RIVIERA DI LEVANTE 279 Camogli 279 Santa Margherita Ligure 281 Portofino 284 Rapallo 285 Sestri Levante 287 Varese Ligure 290 Levanto 290 De Cinque Terre 292 La Spezia 302 Portovenere 309 Lerici 311 Sarzana 312

INHOUD EN KAARTEN

LOMBARDIJE Milaan (Milano) 320 Pavia 392 Lodi 403

KAARTEN EN PLATTEGRONDEN Afstanden tussen de steden 45 Cinque Terre, overzichtskaart 294-295 Cremona 408-409 Genua, detailkaart 259 Genua, overzichtskaart 256-257 La Spezia 304-305 Lombardije, overzichtskaart 318-319 Ligurië, overzichtskaart 232-233 Mantova 420-421 Milaan, metro 321 Milaan, plattegrond I 324-325 Milaan, plattegrond II 326-327

Cremona 406 Sabbioneta 414 Mantova (Mantua) 418 REGISTER

438

Milaan, plattegrond III 328-329 Milaan, plattegrond IV 330-331 Milaan, detailkaart 334-335 Noord-Italië, overzichtskaart 16-17 Pavia 394-395 Piëmont, overzichtskaart 126 Sabbioneta 415 Spoorwegnetwerk van Italië 41 Turijn 129 Turijn, detailkaart 132-133 Valle d’Aosta, overzichtskaart 97

18 TOPERVARINGEN VAN TROTTER

IN PIËMONT EN DE VALLE D’AOSTA

▲ 1 Ga wandelen in het Nationaal Park Gran Paradiso, adem er de pure lucht in en observeer de steenbokken, lammergieren en andere bergdieren. Blz. 

▲ 3 Herbeleef de bijzondere beginjaren van de auto en bekijk de verzameling schitterende racewagens en prachtige prototypes van het Automuseum van Turijn (MAUTO). Je weet niet wat je ziet. Blz. 59

4 Bewonder de zeer mooie privéverzameling schilderijen van de familie Agnelli, op de

▲ 2 Bezoek in Turijn beslist het Museo Egizio, het mooiste museum dat

gewijd is aan de Egyptische kunst, na dat van Cairo. Blz. 5

bovenste verdieping van de Fiatfabriek (Lingotto) in Turijn. Misschien kan je snel even een rondje maken op de testpiste. Maar dan wel te voet! Blz. 6

5 Laat de krachtige en fijne geuren van de barolo of de barbaresco maar op je afkomen en geniet van een wijnproeverij in een van de enoteche regionale van de gezellige wijndorpen. Deze dorpjes in de Langhe zijn Werelderfgoed. Blz. 98

IN LIGURIË

▲ 8 Slenter door de romantische straatjes van Cervo en Finalborgo, een paar van de ‘mooiste

dorpjes van Italië’. Blz. 246 en 249

▲ 6 Spetter in de zomer in het kristalheldere water van de zogenaamde reuzenketels in het kleine dorpje Rocchetta Nervina. Blz. 242

▲ 9 Loop langs de steile paadjes van het Nationaal Park Cinque Terre

en geniet met volle teugen van deze rustgevende plek aan zee. Blz. 292

10 Bewonder de werken van Picasso,

▲ 7 Onder de indruk zijn van de uitzonderlijke verfijning van de paleizen in de Via Garibaldi in Genova. Ga ook even langs bij onze zeevrienden (zoals de zeekoeien) in het aquarium. Blz. 268

Magritte, Dubuffet, De Chirico en Miró in de pinacotheek van Savona. Blz. 252

148

1980. Heel gezellige zaak, vooral wanneer in de zomer een terrasje op het plein staat.

San Salvariowijk: ten zuiden van het station Porta Nuova

Piëmont (PIEMonte)

Een opkomende, trendy buurt waar leuke en hippe bars op vrijdag- en zaterdagavond steeds meer nachtbrakers over de vloer krijgen.

DME  Astoria Studios (detailkaart B4, 115): via Berthollet 13 T  389 766 3731 :  astoria-studios.com. Deze bar is altijd tof. ‘s Middags kun je iets eten aan de lage tafels met bankjes terwijl je een blik werpt op het met ranken versierde behang. ‘s Avonds is de bar te klein en gaat het aperitivo op straat verder. Tot laat op de avond zorgen feestgangers voor thema-avonden en concerten met de nodige decibels! DM  DDR (detailkaart B4, 116): via Berthollet 9. Dag. geopend (behalve zo.), alleen ’s avonds. Nee, je bent hier helemaal niet in de ex-DDR (ook al doet de naam je anders vermoeden), maar wel degelijk in een van de meest levendige straten van Turijn. Bont interieur, loungemuziek. Geniet van het royale buffet, terwijl je op het voetpad – je glas in de hand – de wereld verbetert. Elders

E  Beach (detailkaart D3, 106): op de kades

van de Murazzi, dichtbij het piazza Vittorio Veneto. Zo. in de zomer alleen voor homoseksuelen. Trefpunt van de rijke jongelui van de streek. Zwoele en opzwepende houseritmes. Vrij select. DME  Fluido (detailkaart C-D4, 112): viale Cagni 7. Parco del Valentino T  011 669 45 57 :  info@fluido.to. Dag. geopend (behalve ma.). Gesloten in jan. Een echt multifunctioneel adres, geopend vanaf het ontbijt tot zonsopkomst. Deze plek aan de rivier lijkt meer op een badplaats waar je je dag kunt doorbrengen met zonnebaden, lunchen, borrelen en cocktails drinken en die vanaf 22.30 u wordt omgevormd tot een disco, waar in het weekend tot in de vroege uurtjes gedanst wordt. Een erg leuk idee. DE  Caffè del Progresso (detailkaart D2, 105): corso San Maurizio 69b T  011 837 914. Geopend vanaf 18.00 u. Café met twee verdie-

pingen vlak bij de faculteit sociale wetenschappen. Aanvankelijk kwamen er vooral intellectuelen en studenten de wereld verbeteren. Nu komen talloze studenten er een glas drinken (of meer dan één, gezien de sfeer rond middernacht) en dansen op het ritme van de muziek uit de jaren 1980 in de zeer mooie kelder met bakstenen gewelven, die een gratis discotheek is geworden. In de kroeg zijn gezellige grote zalen en op iedere verdieping is een eigen bar. Mooi terras op de eerste verdieping om een frisse neus te halen. M  Hiroshima Mon Amour (buiten plattegrond, via A8, 117): via Carlo Bossoli 83 T  011 317 66 36 o  hiroshimamonamour.org. Toegang tegen betaling, afhankelijk van het programma. Geen hulde aan de film van Alain Resnais, maar een van de bekendste zalen van de stad. Het hele jaar door zijn er optredens in een gerenoveerde voormalige school. Eclectische programmering, van rock tot avant-gardemuziek. Talrijke concerten en boeiende culturele evenementen. WINKELEN

MARKTEN Tussen de kraampjes van een markt krijg je een ongewoon, bekoorlijk Turijn te zien. Te midden van talloze geuren, kleuren en smaken zie je een doorsnee van de maatschappij. Zo doorgrond je de ziel van een stad.

k  Mercato Porta Palazzo (detailkaart C1):

dag. geopend (behalve zo.) 8.30-13.30 u, za. tot 18.30 u. Het piazza della Repubblica tooit zich in vlammende kleuren wanneer de groentekwekers uit de buurt hun koopwaar uitstallen. Je kunt niet naar Turijn komen zonder de grootste openluchtmarkt van Europa te bezoeken (53.000 m2). Je vindt er groenten en fruit, natuurlijk, maar ook bloemen, kaas, vleeswaren en kruiden en indrukwekkende voorraden (goedkope) kleren. Ook in de hal van de vismarkt zie je het leven zoals het is. k  Mercato Crocetta (plattegrond A4, 120): via Marco Polo en largo Cassini. Iedere ochtend (behalve zo.), za. tot 18.30 u. Markt met schoenen, tassen en kleding.

149

k  Mercato del Balôn (detailkaart B-C1): via Borgo Dora. Iedere 2de zo. van de maand. o  balon.it. Een kleinere markt vindt iedere za. plaats. k  Juventus Store (detailkaart C2, 123): via Garibaldi 4 T  011 433 87 09. Geopend ma. 15.30-19.30 u, di.-zo. 10.00-19.30 u. Alles, maar dan ook alles, over Juventus en talloze voorwerpen die aan de glorie van de club zijn gewijd. Alleen voor fans!

Rond het piazza Castello

XX  Piazza Castello (detailkaart C2): aange-

legd in 1584 en nu het hart van de stad. In het midden staat het palazzo Madama. Aan de west-

palazzo madama vormt de synthese van de architectuurgeschiedenis van turijn .

Turijn (Torino) WAT IS ER TE ZIEN?

WAT IS ER TE ZIEN? Houd er rekening mee dat de meeste musea gesloten zijn op maandag en dat de kerken hun deuren sluiten van 12.00 tot 15.00 u. Met een kaartje van € 18 kun je naar de volgende vier musea: het GAM, het palazzo Madama, het MAO en het Borgo e Rocco Medievale. Er is ook een Polo Realekaartje waarmee je het palazzo Reale, de Armeria Reale, de galleria Sabauda, het archeologisch museum (met het Romaans theater, het palazzo Chiablese, de biblioteca Reale, het museum van de Oudheid en de Giardini Reali kunt bezoeken (gesloten voor renovatie).

kant de kerk van San Lorenzo. Aan de noordkant, het palazzo Reale, en aan de oostkant het teatro Regio. De via Garibaldi, die recht tegenover het palazzo Madama op het plein uitkomt, is een drukke winkelpromenade. Vlakbij kun je door de smalle straatjes van het oude Turijn dwalen (Barbarossa, dei Mercanti, Botero). Schitterende gebouwen, indrukwekkende houten poorten, antiekwinkeltjes en pittoreske gevels. Als je naar de via Po loopt, zie je rechts op het plein de prachtige galleria Subalpina, een overdekte doorgang. XXm  Palazzo Madama (detailkaart C2): piazza Castello T  011 443 35 01 o  palazzomadamatorino.it. Geopend di.-za. 10.00-18.00 u, zo. 10.00-19.00 u. Toegangsprijs: € 12; kortingen mogelijk. Dit hybride en ongewone gebouw is de hoofdkantoor van het museo municipale d’Arte Antica en vormt op zich een synthese van de architectuurgeschiedenis van Turijn. Als de muren konden spreken zou je de geschiedenis van Turijn van de Romeinse tijd tot de 19de eeuw te horen krijgen. De Porta Decumana uit de Romeinse tijd, die de toegang tot de stad markeerde, werd in de middeleeuwen een burcht en daarna, in de 15de eeuw, een vierkant kasteel. Het palazzo krijgt zijn huidige naam pas in de 18de eeuw dankzij Christina van Frankrijk, ‘Madama Reale’, die er ooit woonde. Restauratiewerkzaamheden

Piëmont (PIEMonte)

150

hebben de mooie barokgevel in natuursteen blootgelegd. Vanaf de ingang word je verrast door de bizarre combinatie van diverse periodes: het atrium en de scalone (monumentale trap) van Filippo Juvarra (begin 18de eeuw) en vervolgens de middeleeuwse binnenplaats, kondigen op zijn minst een gevarieerd bezoek aan. De begane grond is gewijd aan de gotiek en aan de renaissancekunst. Je ontdekt achtereenvolgens het koor in flamboyant gotische stijl, afkomstig uit de cisterciënzerabdij van Staffarda in de Cuneostreek en diverse liturgische objecten. Let hier vooral op de relikwieënkast met motieven uit een middeleeuws bestiarium, in goud en email verwerkt. In de rechtertoren vind je vele miniaturen, religieuze triptieken en het verbazende portret van een Siciliaanse koopman met een bijzonder listige blik, van de hand van Antonello da Messina. Op de kelderverdieping zijn er fragmenten van kapitelen, mozaïeken en apsissen uit de middeleeuwen, afkomstig uit diverse kapellen van Piëmont en Valle d’Aosta. Verder een indrukwekkende verzameling keramiek en porselein en de reserves van het museum waar nog andere schatten verstopt zitten. De bovenverdieping dient voor tijdelijke tentoonstellingen maar vooral voor het bewonderen van de barokstijl in de receptiezaal en in de voormalige kamer van Madama Reale. Alles herinnert je hier aan de frivoliteit van de 18de eeuw: stucwerk aan de plafonds, meubeltjes afgewerkt met goud, spiegels en klokken, het Chinese werktafeltje … Ben je wat vermoeid, ga dan even in de cafetaria pauzeren en geniet er van een prachtig zicht op het piazza Castello. De bovenste verdieping (de voormalige garderobe van Madama) laat de decoratiekunst niet onbetuigd: porselein uit diverse fabrieken – mooi geschikt in de prachtige vitrinekasten van Gio Ponti – en ivoren objecten en stoffen. Ga nog een frisse neus halen voor je vertrekt: helemaal boven op de toren heb je een schitterend panoramisch uitzicht over Turijn. Ook kun je op je gemak een caffè della Duchessa of een cioccolata Nemours proeven in Caffè Madama, op de noordelijke veranda van het paleis. XX  San Lorenzo (detailkaart C2): piazza Castello, links van het palazzo Reale. Deze achthoekige kerk uit 1666 is zonder twijfel het mees-

terwerk van Guarino Guarini. In het strakke Tu rijn valt ze op door haar volumes en ruimtes, zoals soms in Spanje te zien is. Het zou – voor de bouw van de bekendste koepel – zelfs een van de meesterwerken van de barok geweest zijn. In het oorspronkelijke project was een indrukwekkende gevel met zuilen aan de kant van het plein voorzien, maar de architect moest zijn ontwerp wijzigen om de barokke eenheid van het piazza Castello die zijn rivaal Castellamonte had ontworpen, niet te verstoren. Kijk even naar het bordje op de gevel dat – zonder enige kritische zin, integendeel zelfs – ‘het epos van moed, heldhaftigheid en uitzonderlijke offerbereidheid voor het vaderland’ ophemelt, ter nagedachtenis van de Italiaanse soldaten die in Rusland stierven toen ze er, aan de zijde van de Duitsers, vochten. Buiten laat niets de grote rijkdom binnen vermoeden. Binnen is architectuur wiskunde geworden, allemaal ter ere van God. Het is een echt symbool van de Contrareformatie, al beweren sommigen dat je de blik van de duivel ontwaart als je de koepel van onderen bekijkt, door het spel van gekruiste lijnen en venstertjes. Als het waar is, heeft hij verduiveld mooie ogen. In een klein zaaltje rechts vind je een vrij getrouwe kopie van de Lijkwade. XXm  Palazzo Reale (detailkaart C1-2): piazza Castello T  011 436 14 55 V  Rondleiding (in het Italiaans) verplicht, di.-zo. 8.30-19.30 u. Toegangsprijs Polo Reale: € 12; kortingen mogelijk (met dit kaartje kun je ook het palazzo Reale, de Armeria Reale, de galleria Sabauda, de koninklijke bibliotheek en het museum van de Oudheid bezoeken). Dit paleis werd gebouwd in opdracht van ‘Madama Reale’. De plannen van architect Carlo di Castellamonte dateren uit 1658. De vorsten van het huis van Savoie verbleven hier tot in 1865. Vreemde combinatie van barok, rococo en neoklassiek. De zalen zijn afwisselend open, afhankelijk van de planning zul je dus andere zaken kunnen bezichtigen. Op de eretrap staat een buitengewoon verfijnd ruiterstandbeeld van VittorioAmadeo. Boven in de eerste zaal zie je fresco’s met de legendarische afstamming van de koninklijke familie. De Savoies cultiveerden zoals de meeste van de toenmalige heersende families een verre Ger-

151

draperingen, van Gentileschi en de kleurrijke Aanbidding van de Drie Koningen van Lomi). • Collecties van Vittorio-Amedeo I tot VittorioAmedeo II. De belangrijkste kunstenaars vind je op deze afdeling: Tiepolo (Triomf van Aurelianus), Velázquez (Portret van Filips IV van Spanje), Tintoretto (Drie-eenheid) en vooral Van Dyck met zijn Portret van de kinderen van Karel I van Engeland, waarin je de scherpe blik van de schilder op deze prinsen in luierbroekjes ziet. Let ook op een boeiend markttafereel, bruisend van leven en waarop vele beroepen staan afgebeeld, van Leandro Bassona (zie je op de voorgrond, links onderaan, het kind met het gespleten rode broekje? Handig, niet?). • Collecties van Carlo Emanuele III tot Carlo Felice: meer gericht op de 18de en de 19de eeuw met een paar kleurrijke zichten van de oevers van de Po te Turijn door Bellotto (1720-1780), een neef van Canaletto, evenals andere voorstellingen van de stad en van de Veneria Reale door Van Loo. Er is ook een heel mooi portret van de Franse Élisabeth Vigée-Lebrun (1755-1842). • Ga ten slotte eens langs in de zalen met de collectie van Gualino (geldmagnaat uit Piëmont) en bewonder de schoonheid van een Venus (Venere) van Botticelli. Daartegenover staat ook een heel mooi portret van Rubens als oude man, en een clair-obscurportret van Rembrandt, te danken aan Luca Giodarno. Xm  Armeria Reale (detailkaart C2): piazza Castello 191 T  011 54 38 89. Geopend di.-vr. 8.30-19.30 u. Koude wapens, vuurwapens, kruisbogen, harnassen en oorlogstuig uit alle windstreken. Een speciale kast is gewijd aan de wapens van de troepen van Napoleon. Op de begane grond bevindt zich de biblioteca Reale, die 2000 tekeningen van Leonardo da Vinci bezit, waaronder het beroemde Zelfportret in rood krijt. Alleen te zien tijdens tijdelijke tentoonstellingen. Xm  Museo Archeologico (detailkaart C1): via XX-Settembre 88c T  011 521 11 06 o  museoarcheologico.piemonte.beniculturali.it V  Geopend di.-zo. 8.30-19.30 u (laatste toegang 18.30 u). Museum in de oude kassen van het palazzo Reale dat alle liefhebbers van archeologie weet te behagen. De vondsten dateren uit de periode van het paleolithicum (oude steentijd) tot de vroege middeleeuwen, niet alleen uit Italië, maar uit het hele

Turijn (Torino) WAT IS ER TE ZIEN?

maanse (in dit geval Saksische) oorsprong, als symbool van wilde zuiverheid, jeugd en kracht (doet dat geen belletje rinkelen?). Opeenvolging van zalen met een overvloed van verguldsel en beschilderde en overschilderde plafonds. De ‘Troonzaal’ vormt het hoogtepunt van deze overdaad. Verder zie je een fraai Chinees kabinet en een spiegelzaal in de stijl van Versailles. De balzaal is alledaags neoklassiek en vreselijk lelijk. In de tuin van het paleis (een ontwerp van Le Nôtre) mag je zeker de rococofontein niet missen: wezens die half mens en half vis zijn, storten zich op een waar drinkgelag. XXX  Galleria Sabauda (detailkaart C1): • Collectie Piëmontese schilders: talloze 14detot 16de-eeuwse werken, onder andere de Aanbidding der Wijzen van Spanzotti (1455-1528), de Kruisiging van Gaudenzio Ferrari (1475-1546), evenals zijn Madonna met Kind. • Collectie Italiaanse schilders: schitterende, aangrijpende Madonna col Bambino, toegeschreven aan Fra Angelico (1395-1455). Vlak ernaast de aartsengel Rafaël door Il Pollaiolo. In de volgende zaal zijn er twee mooie werken van Bellini over de Geboorte van de Maagd (een onderwerp dat niet vaak voorkomt) en over de Annunciatie. De Christus met het kruis van Pedrini detto il Giampietrino laat je vast ook niet onberoerd, die wanhoop in zijn ogen … • Collectie van prins Eugène de Savoie-Soissons, die een goede smaak had en een duidelijke voorkeur voor Vlaamse schilders. Om te beginnen de Stigmata van de heilige Franciscus door Jan van Eyck (1390-1441), vervolgens de Passie van Christus door Hans Memling (1435-1494), met een uiterst precieze weergave van Jezus’ wedervaren, van het Laatste Avondmaal tot de kruisiging. De kleuren zijn nog verbazend fris. Tot slot een portret van een Slapende grijsaard door de immer begaafde Rembrandt. Er zijn ook portretten van de Vlaamse burgerij. In de zaaltjes achteraan zijn de wat kleinere schilderijen per thema tentoongesteld (taferelen uit het familieleven, historische taferelen, landschappen). • Collecties van Emanuele-Filiberto tot Carlo Emanuele I met doeken van een groot formaat, minder boeiend (ondanks werken van Rubens, Veronese en de schitterende Tenhemelopneming, met de mooie

Piëmont (PIEMonte)

152

Middelandse Zeegebied. In de kasten, thematisch gerangschikt (dagelijks leven, godsdienst, begrafenisriten …): bronzen beeldjes, zilverschat uit Marengo, Romeinse en Gallische munten, zwaarden en lansen. Aangrijpende kleine collectie Attische rode en zwarte vazen (500 v.Chr.). Probeer de mythologische voorstellingen te herkennen (de strijd van Hercules met de leeuw, bijvoorbeeld). Het hoogtepunt van je bezoek zijn de antieke standbeelden en een mooi Romeins mozaïek met Orpheus die de wilde dieren temt. Verder ook een standbeeld van Claudius dat vroeger eigendom was van het Louvre. Naar verluidt zou men er gedurende enkele jaren een hoofd van Napoleon op hebben geplaatst. XX  Duomo San Giovanni Battista (detailkaart C1): piazza San Giovanni. Volg de nauwe doorgang links van de binnenplaats van het palazzo. De Duomo werd voltooid in 1498 en is een van de zeer weinige getuigen van de renaissance in Turijn. De Duomo is opgedragen aan Johannes de Doper, de patroonheilige van de stad. In het koor kun je een kopie op ware grootte bewonderen van de Lijkwade. Het origineel, dat slechts bij uitzondering aan het publiek wordt getoond, werd sinds 1578 tot de brand van 1997 bewaard in de ‘Lijkwadekapel’ (Cappella della Santissima Sindone), een deel van het palazzo Reale dat achter het koor ligt. Nu wordt ze bewaard in de linkerbeuk van de Duomo zelf in een zilveren koffer die zelf in een urn met airco zit. Wie door dit onderwerp wordt geboeid, kan in Turijn een bezoek brengen aan het Museum van de Lijkwade (zie verder). X  Porta Palatina (detailkaart C1): tegenover de Duomo, aan de rechterkant. Dateert uit de 1ste eeuw en is een van de unieke overblijfselen van het antieke Turijn. Vier arcaden (twee in het midden voor auto’s en twee aan de zijkanten voor voetgangers), daarboven twee rijen ramen en daarnaast twee massieve torens (met 16 zijden). Dit was een van de vier poorten van de Romeinse stad. Vooral ’s nachts zeer mooi als het bouwwerk verlicht is. Rechts, in de tuinen van het museo di Antichità liggen de overblijfselen van een Romeins theater. Als je van harmonieuze combinaties van stijlen en perioden houdt: rechts achter je

staat naast de Duomo de 15de-eeuwse campanile van San Giovanni (60 m hoog). De filosoof JeanJacques Rousseau woonde hier vlakbij: nummer 11 van de via Porta Palatina, bij de Catecumeni, en bekeerde zich daar in 1728 tot het katholicisme.

Richting San Carlo

XX  Piazza San Carlo (detailkaart C2): volg vanaf het piazza Castello de via Roma langs de talrijke luxewinkels. Wegens zijn perfecte verhoudingen (168 x 76 m) wordt het piazza San Carlo ook wel de ‘salon van Turijn’ genoemd. Het plein werd omstreeks 1640 aangelegd volgens de plannen van Carlo Castellamonte en heette aanvankelijk piazza Reale. De graan- en rijstmarkt stonden hier als het plein niet hoefde te dienen voor feesten en draaimolens. In het midden staat het bronzen ruiterstandbeeld van Emanuele-Filiberto, die het zwaard weer in de schede steekt na de slag bij Saint-Quentin. De twee barokkerken achter op het plein zijn een bezoekje waard. Op de vier hoeken van het plein zijn vier fresco’s geschilderd, die de lijkwade voorstellen. Dat op de hoek van de via San Teresa heeft de tijd en de vervuiling het best doorstaan. De inwoners komen aan dit plein graag paraderen in de historische cafés (Caffè San Carlo, Caffè Torino …). XXm  Piazza Carignano (detailkaart C2): mooi en veel rustiger dan de meeste andere pleinen in Turijn. Hier vind je het paleis van de Academie van Wetenschappen (met het museo Egizio), het palazzo Carignano (museo nazionale del risorgimento italiano) en het teatro Carignano, dat werd gebouwd in 1787 en waarvan de voorstellingen heel beroemd zijn. Ernaast ligt het luxueuze restaurant Del Cambio, waar Cavour vaste gast was. XX  Museo Nazionale del Risorgimento Italiano (detailkaart C2): piazza Carolo Alberto, 8 T  011 562 11 47 o  www.museorisorgimentotorino.it. Geopend di.-zo. 10.00-18.00 u. Toegangsprijs: € 10; kortingen mogelijk (audiogids inbegrepen). Dit museum is gewijd aan de eenmaking (Risorgimento) van Italië. Naar aanleiding van de 150ste verjaardag van de Italiaanse Eenheid werd het museum in 2011 volle`

153

ste in dit genre. Door de gevarieerde collecties kun je je een beeld vormen van het dagelijkse leven van de oude Egyptenaren. Om de 180ste verjaardag passend te vieren, werd dit indrukwekkend museum met een aantal nieuwe tentoonstellingsruimten uitgebreid. De werkzaamheden hiervoor namen vijf jaar in beslag. Het museum is chronologisch opgebouwd met luchtige zalen en handige en speelse aanduidingen. De tentoonstellingsruimte werd bijna dubbel zo groot en meet nu 12.000 m2. Het bezoek begint in de kelderverdieping, gaat naar de 2de en de 1ste verdieping en eindigt op de begane grond, vier etages dus. Het museum beschrijft 4000 jaar Egyptische beschaving, van 4000 v.Chr. tot 700 n.Chr. Verdieping -1 De oorsprong van het museum. Het werd in 1824 door koning Karel-Felix opgericht toen hij de collecties van Bernardino Drovetti (consul-generaal van Frankrijk in Egypte tussen 1803 en 1829) verwierf. Champollion kwam naar het museum om er de juistheid van zijn ontdekkingen na te gaan. De Franse egyptoloog zei er dat ‘de weg van Memphis naar Thebe via Turijn gaat’. De collecties werden aanzienlijk uitgebreid dankzij de expedities van Ernesto Schiaparelli (19031920) en Giulio Farina (1930-1937). Het laatste stuk werd in de jaren 1960 uit Egypte overgebracht. Je ziet ook de politici die aan de verwezenlijking van deze immense verzameling hebben bijgedragen. Niveau 2 - Pre-dynastieke periode Bekijk zeker het graf van Iti en Neferu die met hun persoonlijke bezittingen begraven werden (kledij, keukengerei). De meeste bezoekers zijn onder de indruk van de afdelingen met mummies, papyrusverzamelingen, prachtig vaatwerk van albast en brons die uit verschillende graven komen. Je zult ook allerlei voorwerpen uit de pre-dynastieke periode en de komst van de eerste hiërogliefen kunnen bewonderen. Kijk naar de mummie in foetushouding die nog zo goed als intact gebleven is, en de kleren en schoenen van een farao. Indrukwekkend, toch?

Turijn (Torino) WAT IS ER TE ZIEN?

dig herdacht. Wanneer je door het museum loopt, zie je in totaal een dertigtal zalen met een zeer geslaagde kleurkeuze per thema. Je begint het bezoek van de eerste zalen via een monumentale marmeren trap: je ziet symbolen van de Italiaanse eenmaking (vlaggen van de streken, bustes van de belangrijke Italiaanse figuren, koffers, schilderijen die de gedenkwaardige gebeurtenissen uit deze periode weergeven). De 18de eeuw is goed vertegenwoordigd met zalen over de industriële revolutie in Engeland, de Franse Revolutie en de Franse bezetting van Italië door Napoleon. In zaal 9 vind je een mooie reconstructie van een cel waar de tegenstanders tijdens de Oostenrijkse bezetting gevangengezet werden. De chronologische opbouw gaat verder en komt zo tot de opstand van 1848 en de eerste onafhankelijkheidsoorlog (zaal 14). Bezoek zeker ook zaal 16, de prachtige zaal van de Kamer van Afgevaardigden van het parlement, die oorspronkelijk de erezaal van de prinsen van Carignano was. Ze werd vreemd genoeg niet vaak gebruikt. Hoe meer regio’s geannexeerd werden, hoe minder afgevaardigden (aanvankelijk 204) er waren! Je gaat verder door verschillende zalen over onder andere de overeenkomst van Plombières (zaal 20) en de tocht van Duizend in 1860 (zaal 22). In zaal 25 zie je een reconstructie van het ministerieel kabinet van Cavour, helemaal zoals het was. Het parcours eindigt in zaal 29 op het moment dat ook in Italië de Eerste Wereldoorlog uitbreekt. De laatste zaal (zaal 30) is bijzonder groot (690 m2 en 23 m hoog). Het was de bedoeling dat de Kamer van Afgevaardigden van het nieuwe Koninkrijk Italië hier zou bijeenkomen, maar de hoofdstad van de Italiaanse Eenheid werd naar Florence overgebracht (voor slechts 6 maanden!). In 1871 werd Rome definitief de hoofdstad. XXX  Museo Egizio (Egypte-museum; detailkaart C2): via Accademia delle Scienze 6 T  011 561 77 76 o  museoegizio.org. Geopend di.-zo. 8.30-19.30 u (laatste toegang om 18.00 u). Toegangsprijs: € 7,50; kortingen mogelijk. Gratis voor jongeren tot 18 jaar. Dit erg grote museum is volledig gewijd aan de egyptologie. Het wordt, na het museum van Caïro, beschouwd als het mooi-

332

Op de begane grond een bagagedepot (dag. geopend 6.00-24.00 u, € 5 voor 5 uur, dalend tarief), bank (ma.-vr. 8.30-13.30 u en 15.00-16.30 u) en wisselkantoor, openbare telefooncellen, postkantoor en supermarkt (dag. geopend 8.00-22.00 u).

MET DE BUS

O  Busterminal (buiten plattegrond I, via A1): Terminal Lampugnano, via Lampugnano, ten westen van de stad T  02 30 08 91 e  Lampugnano (lijn M1). Informatiekantoor en kaartverkoop (dag. geopend 7.00-21.00 u). Regelmatige en dagelijkse bussen naar steden in Noord- en MiddenItalië. Ook het vertrekpunt van de Eurolines-bussen naar Europese steden. NUTTIGE ADRESSEN EN INFORMATIE

TOERISTISCHE INFORMATIE

Lombardije

I  Bureaus voor Toerisme (IAT):

• Info Milano (detailkaart D-E4): in de galleria Vittorio Emanuele II, op de hoek met het piazza della Scala 1 T  02 88 45 55 55. Geopend ma.-vr. 9.00-19.00 u, za. 9.00-18.00 u en zo. 10.00-18.00 u. Eindelijk heeft Milaan een informatiepunt dat die naam waard is. Je vindt het in de prachtige galleria Vittorio Emanuele II. Gastvrij personeel dat je informatie verstrekt over alles wat je in de stad kunt zien of doen. Je kunt ook kaartjes voor musea of voorstellingen reserveren. • Infopunt in het castello Sforzesco (detailkaart D4): zelfde openingstijden als het kasteel zelf. Informatie en stadsplan. Heeft niet evenveel materiaal als Info Milano. • Stazione Centrale (plattegrond II F2): T  02 77 40 43 19. In de galleria delle Partenze, tegenover perron 21. Geopend ma.-vr. 9.00-17.00; weekend en feestdagen 9.00-12.30 u. • De luchthavens Linate en Malpensa beschikken over een klein privébureau met toeristische informatie.

waaronder gratis vervoer, een gratis toegangskaartje voor een museum en grote korting voor de twintig grootste musea van Milaan en meer dan vijfhonderd zaken in de stad (restaurants, winkels …). Je hebt de keuze uit verschillende soorten Milano Card. Het interessantste aanbod is de kaart voor 3 dagen die € 12 kost. Gratis voor kinderen tot 10 jaar. Voor meer informatie: o  milanocard.it.

POST

B  Hoofdpostkantoor (detailkaart D4): via Cordusio 4 T  02 72 48 21 26 e  Cordusio (lijn M1). Geopend ma.-vr. 8.00-19.00 u, za. 8.30-12.00 u. Er zijn ook postkantoren in het Stazione Centrale en op de luchthavens van Linate en Malpensa. In totaal vind je zeventien kantoren verspreid over de stad. NOODGEVALLEN: DIPLOMATIEKE VERTEGENWOORDIGING EN GEZONDHEID Bij grote gezondheidsproblemen raden we je aan je verzekering aan te spreken zodat je gerepatrieerd kunt worden. A  Belgisch consulaat (detailkaart D4): corso Magenta 10 T  02 29 06 20 62. Geopend ma.vr. 9.00-12.30 u en 13.30-15.00 u. De consulaire sectie is gesloten op wo. A  Nederlands consulaat (detailkaart F4): via Gaetano Donizetti 20 (1ste verdieping) T  02 48 55 58 41. Geopend ma.-di., do.-vr. 9.00-12.00 u. Telefonisch ma.-vr. 14.00-16.30 u. A  Medische wachtdienst: T  02 345 67 (20.00-8.00 u). A  Ziekenhuis (detailkaart E5): Ospedale Maggiore Policlinico di Milano, via F. Sforza 35, 10 min ten zuidoosten van de Duomo T  02 55 031. Het belangrijkste medisch centrum van Milaan. A  Apotheek, dag en nacht geopend: in het Stazione Centrale, galleria Partenze (plattegrond II F2) T  02 66 90 735 of 935.

BOEKHANDELS MILANO CARD Deze kaart is onmisbaar als je langer dan drie dagen in Milaan verblijft. Ze omvat meerdere diensten,

A  Libreria Internationale Ulrico Hoepli (detailkaart E4, 4): via Hoepli 5 T  02 86 48 71 o  hoepli.it e  Duomo of San Babila (lijn M2 en

333

M3). Dicht bij de piazza del Liberty. Geopend ma.za. 10.00-19.30 u. Je vindt alles in deze gigantische boekwinkel, van kunst- tot hobbyboeken en (jawel!) reisgidsen, maar ook films en muziek. A  Libreria Feltrinelli (detailkaart E4, 5): piazza Duomo (maar ingang via Vittorio Emanuele) T  02 86 46 02 72 e  Duomo (lijn M2 en M2). Geopend ma.-za. 9.30-21.30 u, zo. 10.00-20.00 u. In de kelder. Een goed uitgeruste boekhandel in

A I

Nuttige adressen Bureau voor Toerisme (IAT) D-E4 Libreria Internationale Ulrico Hoepli E4 Libreria Feltrinelli E4

Slapen Ostello Burigozzo 11 Hotel Gran Duca di York Boscolo Exedra Straf Ostello Bello Hotel Antica Locanda Leonardo Maison Borella

4 5

10 11 12 13 14 15 32

RgQ Uit het vuistje

Princi Luini Caffè de Santis Bar della Crocetta Pescheria da Claudio Il Kioskio OttimoMassimo Panini Durini Pizzeria Spontini Peck Chic & Go Eat’s

Eten Parma & Co Alla Vecchia Latteria Obicà Trattoria da Pino Ronchi 78 Cantina Piemontese Pizzeria Premiata en Caffè della Pusterla Buon Gusto Pizzeria del Ticinese Giulio Pane e Ojo Cantina della Vetra Joe Cipolla El Brellin La Rosa Nera Ristorante Giacomo Arengario Triennale Design Café Bioesseri Refettorio Simplicitas Pescheria Spadari Bar Quadronno La Bettola di Piero Salsamenteria di Parma Bianchi Café & Cycles Ristorante Convivium

39 46 47 48 50 51 52

53 54 55 56 57 58 59 68 69 70 76 77 79 85 98 127 175

D4 E4 D4 E5 D4 D6 D4 C4 E4 D4 E4 E4

D3 D4-5 E4 E4 D5 E5 D5 D5 D5 F6 D5 C5 C6 D3 E4 C3 C5 D4 D4 E5 E5 D4 E4 D4

MARKTEN

• Mercato Papiniano (plattegrond III C5): viale Papiniano e  Porta Genova F.S. of S. Agostino (lijn M2). In de wijk Navigli. Geopend di.ochtend 8.30iQY Koffiedrinken, panettone proeven 71 90 91 92 93 94 95 97 176 180 182

of een lekker ijsje eten Pasticceria Viscontea Shockolat Rinomata Gelateria Le Colonne Grom Gelateria Toldo Cioccolat Italiani Gelateria Ciacco Bottega Caffé Cacao Sant’Ambroeus Pasticceria Cova

C5 C4 C6 D5 D5 D4 D5 D4 D3 E4 E4

Iets drinken 7de verdieping van het winkelcentrum La Rinascente Camparino in Galleria De’ Cherubini Tongs Bar Magenta Trattoria Toscana Yguana Marc Jacobs Café Bar Brera H Club Diana Jab Café Foresta Woodbar La Darsena da Pepuccio Le Biciclette Mom Café Bar Martini

E4 E4 D6 C5 C4 D5 D5 D4 D3 F3 C6 D5 C5-6 C5 F5 E4

Naar muziek luisteren en dansen Le Trottoir Old Fashion Café Le Banque

D5-6 C3 D4

Winkelen Angela Caputi Fabriano Boutique Officina profumo di Santa Maria Novella Peck Dmagazine Porselli Geox Cassina Dilmos Kartell Cappellini Alessi Salvatore+Marie Eat’s Touch & Go Temporary Outlet

100 101 102 103 105 106 107 108 109 114 116 123 124 125 126 132 133 134 140 141 142 150 151 152 155 156 158 159 160 161 162 163 164

D4 D4 D4 D4 E3 D4 D4 E4 D3 E3 E4 E4 C5 E4 E4

Milaan (milano) NUTTIGE ADRESSEN EN INFORMATIE

40 41 42 43 44 45 78 87 88 150 153 163

D5 D4 E4 E4 D5 C4 C6

hartje Milaan. Een groot deel is gewijd aan muziek (een gedeelde ruimte met Ricardi Media Store). Meerdere bijgebouwen in de stad.

334

Porta

Corso

Vi a

in o

Are

on us A

Vi a

Ticinese

Vi a

C Co ors lo o m bo

Sa n Marco

bald

Gar i

Via

Corso

de lle

ell

Via

Ar m i

V. Giuseppe

V. San Luca

Santa Maria dei Miracoli

Sant’Eustorgio mb

Via G. Mazzini

o ini

V. Burigozz o

uco

Viale Gia n 101

Galeazzo

Corso

a on Ol

a Vi bo m lo Co o rs

ipl

R Via

PIAZZA BERTARELLI

M ol

PIAZZA S. EUSTORGIO

Autostrade dei Fiori, PAVIA

isc

V. C. Del Fan

PIAZZA XXIV MAGGIO

Da V lm . az io

an su Gio l M va ur nn o i

liv

Vi a

Lombardije

PIAZZA DELLA VETRA

45 91

V. D

Italia

Via

ci duc Via V. Zen ale Car

M. Via Ban De dellTog o ni

ina Verce ll Porta

V. S

o Ariost

Via ernard ino Z enale del C arso

Via B

ichele

San M

Via

rand

Parco delle Basiliche

a V. S

lio G

Brera

avig

54 92

V. A

Missori

dei

58 ia N

106

Via

zi o

Alza

Via n V Sta ito mp

fic

114

Darsena

Museo diocesano

PORTA TICINESE 132

123

105

102

Via

162

Via

116

PIAZZA MISSORI

d’

Vigevano

Via

Porta Genova F.S.

S. Alessandro

Via

PIA DIA

ion

ici

V. A

PORTA TICINESE E NAVIGLI

Porta Genova

V Maia S uri an lio

rta

Pa R

'Un

V. Sta Ma

PI DE

77 155

S. Satiro e ll

a Vi

Via

G .

PIAZZA Fer STATIONE rar i GENEVA

150 d V.

a PORTA ton GENOVA Tor

Via

PIAZZALE

ra V ghe GEN. CANTORE .

orr

Pinacoteca Ambrosiana

S. Lorenzo Maggiore

124

s or

Via Conca del no Naviglio io

M V.

o en

V. T. Grossi V. S.

PIAZZA PIO XI

ril

Via

rib

rolett

Via ari

C Via

PIAZZA RESISTENZA PARTIGIANA

in ia Vinncoenzo

ut o

San

r To V.

vid

Pa p

t at

nte So

rea

S. Agostino

M al

PIA DE SC

Gall. Vittorio Emanuele II

S. Sebastiano

n Lanzo

Ed 71 PIAZZA m S. AGOSTINO o

M Via on e 11 ta

Via

B Via

a Vi

Mo d An

Via

. Via S la Orso

ici

Via

Parco Solari

PIAZZA MERCANTI

PIAZZA EDISON

S. Agostino

PIAZZA D. AFFARI

Via M

Vi c

a Vi

Vi a

134

ne Bassan

PIAZZA CORDUSIO

M S. V.

Cappucio

PIAZZALE AQUILEIA

atic

152

Cordusio

PIAZZA BORROMEO

V. Circo

DUOMO

Via

itto Chiesa Vit re S. Vittore Via tore V Sant’Ambrogio ia Gi Museo della Scienza an e della Tecnologia Museo Nazionale d. Scienza Leonardo da Vinci Bat Università tis ta e d. Tecnica Cattolica S. Ambrogio

V. V

V. Porro

Chiesa

. aS a Vi leri Va

Piccolo Teatro

Meravigli

Via

Monte

76 di Pietà

V. dell’ Orso

dra

a Vi

MAGENTA

PIAZZA S. AMBROGIO

Teatro alla erd V. i Filo Scala

Archeologico

San

PIAZZA DEL

LARGO CAIROLI

Magenta

V. Madonina

142

V. Cusani

di San Maurizio e Santa Mariagnes delle Grazie .A aS i V Museo Civico

San

erca

Via

Palazzo Litta 87

103

Corso

Via

San Via liciano p Sim

PORTA MAGENTA

B u o n a pa r t e V. Pu cci n

Magen

Fo ro

Belgisch consulaat

Chiesa Santa GIOVINE Boccaccio Via Maria Grazie ITALIA Corso a Vi

Cairoli Castello

di Brera

140 107

Buonaparte

PIAZZA

ffi

C A S T E L LO

della

San Marco

175 CARMINE 141 oli Vi . TivBRERA V98 a Sa cc 94

Via Q. Sella

i Via ltram Be

nz A

delle Conciliazione

Museo d’Arte e Scienza

59Via

158 ccio V.PPoanta lerm 108 Via o ri ia h C ri V. Fio Pinacoteca

Via

ro Fo

PIAZZALE CADORNA

Cadorna

n Vi

PIAZZA e TOMMASEO accio PIAZZA br V. Bocc m90 VIRGILIO tte

Teatro

Lanza CA PIA ST ZZAcquario EL A LO

Ja Achille a Vi Castiglioni Ferrovie IA Nord Milano Z

39 Arena Civica Piccolo 176

ni ci Fondazione

na rc

s Ta

a Vi

i rd ia pa V

tra Pe

Castello Sforzesco

o Le V.

LARGO QUINTO ALPINI

a Vi

o Deli Via essa T

PIAZZALE MARENGO

M Via Legnano

Ale

io Emil V.

g Pa

CASTELLO E CORSO SEMPIONE

Arco della Pace

69 133 no

S. Simpliciano

Via

Triennale Design Museum

S V.

Elvezi

a Vi

Parco Sempione

Cimitero Monumentale, Stazione Porta Garibaldi F.S.

To r

PORTA LODOVICA

V. S. Marti

335 E

Stazione Lambrate

LECCO

Tu ra

Via

Modrone di

pa ro

rva Ce

Vis co

i rin

Via

Vi a

ri t a

r ghe Ma

ina

eg eR

125

Via l

5 nt e

Via

PIAZZALE LIBIA V

ial

da r

La zi

a ri

r L om

rdi

V. G

Via

io r

Pie

Plaatsen opgenomen op de Werelderfgoedlijst van Unesco

site inscrit au Patrimoine

ZTL : zonede met beperkt verkeer mondial l’Unesco

400 m

voetgangersgebied

Va s

Via

r lo

Porta Romana

DETAILKAART MILAAN

Fo g

azz

g io

Orti

Via le

85 Via

Via

aro

V. Fregug

lia

Rotonda della Besana

ra armo

Viale 200

san

Cal

V. S a

ana

t ta

Vi a lime ro

nti

o rs

V. Du

za or Sf

V. Vi San Anto a nio F. d. Pe rd on o

Fr.

ga n Ca

Ve n

rso

ro nd

La r

V. voia

di Sa nca V. Bia

Corso XXII Marzo

Via

Murato

rga

Milaan (milano) DETAILKAART MILAAN

nda

PORTA VITTORIA

Fon t

Crivelli

Maria

Via

ta Ro

Lam

nt i

C a rl o

Via

Pace

Po r

nno

Nederlands consulaat

Porta Vittoria

Via

redo Fa

Comme

Via

della

Quadro

V. Manf

igentin Porta V C . di

Via

PORTA ROMANA

Via

Sofia

Mercalli

Palazzo di Giustizia San Barnaba

Via

Ospedale Maggiore Policlinico di Milano

Crocetta

Giardino Guastalla

di S

Corso

Santo Stefano

S. Nazaro Maggiore

ta an

LARGO RICHINI

Viale Bian

Corridoni

Via

S. Pietro in Gessate

Podgora

V. Pa

S. Bernardino alle Ossa

PZA S. STEFANO

Università Statale

V. Bellini

S. Maria della Passione Conservatorio di Musica G. Verdi

Via

Torre Velasca

LARGO AUGUSTO

Via Guastalla

cci

ssione

to rio

Museo del Novecento

127

cagni Mas

Fondazione Museo Magistretti

Via

erva Cons

PIAZZA DIAZ

V. CavFelic allo e tti

Via

156

PIAZZA DEL TRICOLORE

rte

Via

PIAZZA BECCARIA

Museo 163 PIAZZA FONTANA del Duomo Palazzo Palazzo 68 Arcivescovado Reale S. Gottardo

Teatro Lirico

Duomo

S. Babila

S. Vito

Corso

160

II rio itto ele C. VEmanu

Monfo

Porta

Corso d i

V Ma ia rtin

Vivaio

100

13 47

PIAZZA DEL DUOMO

V. A lbri

S. Babila

PIAZZA S. BABILA

S. Carlo

PIAZZA DEL lo LIBERTY

Majno

l. o II

Ag V. n 41 el

Via

Gallerie d’Italia

V. S. Raffaele

164

Matteotti

MEDA

S. Fedele

ccin

Palazzo Berri Meregalli

Palazzo Serbelloni a oz M Villa NecchiV. Morando Campiglio 126 Casa Fontana Prefettura Silvestri

DELLA SCALA

ppu

lla

182

Casa del Manzoni Museo Casa Palazzo alla Scala degli Belgiojoso 180 PIAZZA Omenoni PIAZZA Corso

a V. C

V. Al es

a Vi

a re nd .A S Pal. V.

Piave

Museo Poldi Pezzoli

Palestro

Prim

Viale

Luigi

Saporiti

G V.

. V. S

NAPOLEONE

Palazzo del Senato

Museo Bagatti Valsecchi

161

elz

B V.

te on tà M Pie V. di V 153 Montenapoleone ia

te tà

109 NOORDEN

a a

a Vi

Via Turati

Nuo va

V. Via Via leGiardini P Planetario le Pubblici anf Re sti Vit ilo 159 on gin to id Mo s r C i aG o co v a as i P Galeria d’Arte t al or di V t Museo diiova a e a moderna V. Fa Vi PIAZZA ne Ve te b P t n enefr CAVOUR Storia Naturalenna V. de oale ez atell ll' An ia str i nunc o iata Porta Venezia Montebell hi Museo del o Via alpig Turati PORTA VENEZIA PIAZZA 151 Risorgimento M OBERDAN E MONTE Palazzo Dugnani Palazzo Rocca

della

Lombardije

336

13.00 u en za. tot 17.00 u. De belangrijkste markt van de stad. Een kleurrijke markt met uiteraard groenten en fruit, maar ook met kaas, vleeswaren, kruiden, bloemen en kleding. Als je goed zoekt, kun je mooie koopjes vinden. Vooral op za. drukbezocht. • Mercato di via Fauché (plattegrond I B-C2): via Fauché, achter de corso Sempione. Neem tram 14 voor het piazza del Duomo en stap af bij het piazza Caneva. Za. en di. 8.00-14.00 u. Grote merken tegen ongelofelijke prijzen (Dolce & Gabana, Hogan, Geox, Converse, Valentino, Max Mara). Er zijn ook kraampjes met voedingswaren tegen sterk concurrerende prijzen. De meeste toersiten kennen deze markt nog niet, je kunt er dus op koopjes jagen! • Andere markten van hetzelfde type: via Benedetto Marcello (plattegrond II F2-3), vlak bij het Sta zione Centrale, op di.ochtend, en via San Marco (plattegrond II D-E3), in de wijk Brera, op ma. en do.ochtend. • Mercato dell’ Antiquariato sul naviglio Grande (detailkaart C6): de laatste zo. van de maand (behalve in juli), aan de kades van de naviglio Grande, van zonsopgang tot de late middag. De beste antiekhandelaren van Milaan komen er. De prijzen zijn dus hoog, maar het is de moeite waard om eens een kijkje te gaan nemen. Prachtige zeldzame meubelstukken en kostbare voorwerpen. • Mercato d’Antiquariato di Brera (detailkaart D3): in de buurt van de via Fiori Chiari, vlak bij de pinacoteca Brera. De 3de zo. van de maand (behalve in aug.). minder belangrijk dan de vorige, maar nog chiquer en duurder. Schitterende, zeldzame stukken die de paleizen van de stad waardig zijn. • Fiera di Senigallia (vlooienmarkt, plattegrond III C6): via Valenza en alzaia naviglio Grande. Elke za. 8.30-17.00 u. Je vindt er militaire en originele souvenirs, gereedschap, platen, schoenen en allerlei prullaria, evenals Afrikaanse en Aziatische kunst. Niet duur en een leuke sfeer.

FEESTEN EN EVENEMENTEN Het aantal feesten is bijzonder talrijk en ze volgen elkaar het hele jaar door op, het tempo is haast niet bij te houden. Een buitenkans als je Milaan bezoekt. Een volledig programma vind je in de brochure Milano Mese van het Bureau voor Toerisme. Enkele voorbeelden van populaire evenementen:

• Carnevale

Ambrosiano: eind febr.-begin maart, vooral rond de piazza del Duomo. Het Carnaval van Milaan, het langste carnaval van Italië, met de typische maskers: Meneghin en Cecca. • Milaan-San Remo: elk jaar in maart. Vrolijke menigte bij de start van de bekende wielrenwedstrijd. • Fashionweek: 1 week in febr.-maart. Presentatie van de nieuwe herst- en wintercollectie, en van de lente- en zomercollectie in sept.-okt. Niet makkelijk om hierbij aanwezig te zijn, maar altijd in een chique omgeving: galleria, teatro… • Werelderfgoeddagen: 1 weekend eind maart. Informatie o  giornatafai.it. Sommige paleizen en monumenten openen bij uitzondering hun deuren voor publiek. • Stramilano – Internationale Marathon van Milaan: elk jaar eind maart-april. Inlichtingen T  02 84 74 23 80 of o  stramilano.it. Meer dan 50.000 deelnemers. • Milano Cortili Aperti: 1 zo. in mei. 10.0019.00 u. Inlichtingen: Associazione Dimore Storiche Italiane T  02 76 31 86 34. Een soort openmonumentendag. Je kunt dan privéwoningen en -paleizen bezoeken. • Sagra di San Cristoforo: begin juni, bij de kerk. Zoals de traditie het wil, wordt het feest van Sint-Christoffel vervroegd gevierd met een processie op het water van de naviglio Grande (met versierde aken), muziek en dans. • Festa dei Navigli: juni. Informatie: Comune di Milano T  02 88 451. Bij de naviglio Grande vinden voorstellingen, tentoonstellingen, concerten, waterspelen en markten met antieke en streekproducten plaats. Prachtige nachtverlichting. Niet te missen. • 7 december: feestdag van Sint-Ambrosius, beschermheilige van de stad. Rond de basiliek Sant’Ambrogio vinden allerlei festiviteiten plaats, in het bijzonder een grote, traditionele markt met de vreemde naam ‘Oh Bej! Oh Bej!’ (‘Hoe mooi! Hoe mooi!’ in het Milanese dialect), naar de uitroep van de handelaren om klanten te lokken. Op deze dag, en dat is geen toeval, begint ook het operaseizoen in de Scala. Een groot succes, maar niet eenvoudig om aan kaartjes te komen. • Natale a Milano: met Kerstmis vinden concerten, markten en evenementen plaats rond de piazza del Duomo.

337

• Fiera di Milano: T  02 49 971 of 800 820 029 (gratis nummer, alleen in Italië) o  fieramilano.it. Milaan telt twee beursgebouwen: Fiera Milano City

(e  Amendola Fiera, lijn M1, stadstarief) en Fieramilano (e  Rho Fiera, lijn M1, buitenstadstarief).

In de omgeving van de Duomo Dit is het historische hart van Milaan met als onmiskenbaar belangrijkste element de Duomo. De kerk is erg fotogeniek met de Madonnina (beschermheilige van de stad) die staat op de hoogste spits, meer dan 100 m hoog. Dit is voetgangersgebied, tot grote vreugde van toeristen en Milanezen. De corso Vittorio Emanuele II is een winkelstraat en het zenuwcentrum van de wijk. De straat wordt overspoeld door liefhebbers van grote kledingmerken. Ook op cultureel vlak biedt de buurt een aanlokkelijk programma met onder andere de Duomo en het museum, de pinacoteca Ambrosiana, de galleria d’Italia en het museo del Novecento. Als je van opera houdt, loop dan zeker eens binnen in de Scala. SLAPEN Het is erg praktisch en aangenaam om in het centrum te overnachten, maar weet wel dat de prijzen er veel hoger liggen dan ergens anders. Als je vanaf het centraal station naar het centrum wilt gaan, neem dan de metro, lijn M3 (in de richting van San Donato) en stap uit bij de halte Duomo.

JEUGDHERBERG

de duomo is het symbool van 600 jaar geschiedenis

Milaan (milano) IN DE OMGEVING VAN DE DUOMO

H  Ostello Bello (detailkaart D5, 14): via Medici 4, 20123 T  02 36 58 27 20 :  booking@ostellobello.com o  ostellobello.

com e  Missori (lijn M1) of Duomo (lijn M1 en M3); trams 2, 3, 14 en bus 94 en 18. Dag en nacht receptie. Bed op slaapzaal (6-8 bedden, gemengd of vrouwelijk) € 25-30; tweepersoonskamer € 40 per persoon. Lakens en ontbijt inbegrepen (zelfs voor de uitslapers!). Wifi. Ideaal gelegen tussen de Duomo en de wijk Navigli. Deze jeugdherberg is heel sympathiek en de werknemers zijn zelf ook reizigers. Zowel de slaapzalen als kamers zijn schoon, licht, goed uitgerust (privébadkamer en airco) en ze hebben karakter (modern interieur, bijna design, parketvloer). Op het dak vind je twee leuke terrassen met hangmatten. Die zijn vaak ingenomen door