NOORD-ENGELAND WALES
van reizigers voor reizigers
TR
TTER
NOORD-ENGELAND WALES
4 De wereld houdt niet op met draaien. Een wereldreiziger is de eerste om dat te beamen. Hoewel men geen inspanningen gespaard heeft om al de gegevens in deze gids uitgebreid te testen en te actualiseren, is het niet uitgesloten dat je ter plaatse vaststelt dat bepaalde gegevens in deze gids toch al opnieuw gewijzigd zijn. Veel adressen en suggesties in de Trotters zijn bovendien wat ‘fragiel’, juist omdat ze zo sympathiek en verrassend zijn. We zouden het daarom bijzonder op prijs stellen als je ons op de hoogte brengt van eventuele wijzigingen, zodat we de eerstvolgende herdruk op een correcte manier kunnen aanpassen. Dank bij voorbaat. Ons adres:
trotter Uitgeverij Lannoo Kasteelstraat 97 B-8700 Tielt
Uitgeverij Terra Lannoo Postbus 97 NL-3990 DB Houten
e - mail: trotter @ lannoo.be www.trotterclub.com
De prijscategorieën die in de Trottergidsen worden gebruikt, zijn steeds afgestemd op het land. Als je in een goedkoop hotelletje ongeveer € 25 betaalt, behoort een hotel waar je € 75 neertelt uiteraard tot de dure prijsklasse. De uitgever kan niet aansprakelijk worden gesteld voor eventuele fouten of de gevolgen ervan. vertaling Annemieke Hendriks en Marie-Christine Ruijs; Imago Mediabuilders reisinformatie vlaanderen en nederland Wegwijzer, Brugge omslagontwerp Studio Jan de Boer / Helga Bontinck ontwerp binnenwerk Imago Mediabuilders omslagfoto Joe Daniel Price / Getty Images oorspronkelijke titel Le Routard – Angleterre oorspronkelijke uitgever Hachette, Paris directeur van de reeks en auteur Philippe Gloaguen stichters Philippe Gloaguen en Michel Duval adjunctredacteuren Benoît Lucchini en Amanda Keravel redacteuren Isabelle Al Subaihi, Mathilde de Boisgrollier, Thierry Brouard, Marie Burin des Roziers, Véronique de Chardon, Fiona Debrabander, Anne-Caroline Dumas, Géraldine Lemauf-Beauvois, Olivier Page, Alain Pallier, Anne Poinsot en André Poncelet.
© Hachette (alle rechten voor vertaling, reproductie en bewerking gereserveerd voor alle landen), Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2016 © Cartografie Hachette Tourisme www.lannoo.com
D/2016/45/111 - ISBN 978 94 014 3180 4 - NUR 512 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
8
X
VEELGESTELDE VRAGEN
11
10 TOPERVARINGEN VAN TROTTER
12
REIZEN NAAR NOORD-ENGELAND EN WALES
15
ENGELAND PRAKTISCH 21 ABC van Engeland 22 Alvorens te vertrekken 23 Budget 25 Elektriciteit 26 Feesten en feestdagen 26 Fooi(en) 27 Gehandicapten 27 Geldzaken 27 Gezondheid 28 Internetadressen 29 Klimaat 30 Maten en gewichten 31 Noodgevallen 32 Overnachten 32 Post 35 Reisliteratuur 35 Risico’s en ergernissen 36 Taal 37 Telecommunicatie 39 Tijdsverschil 40 Vervoer 41 Winkelen 46 MENS, MAATSCHAPPIJ, NATUUR EN CULTUUR 49 Beroemde personen 50 Drank 55 Economie 58
Geografie 59 Geschiedenis 59 Godsdienst en geloof 70 Harry Potter 71 Keuken 71 Kinderen 74 Media 75 Mensenrechten 76 Milieu 77 Monarchie: wie redt de koningin? 77 Sport en ontspanning 79 Werelderfgoed van Unesco 80 Zeden en gewoonten 81
HET NOORDEN VAN ENGELAND HET NOORDWESTEN 86 Chester 86 Liverpool 92 Manchester 109 YORKSHIRE 119 York 119 North York Moors National Park 130 Helmsley 131 Robin Hood’s Bay 132 Whitby 133 Yorkshire Dales National Park 136 HET LAKE DISTRICT 138 Kendal 142 Windermere en Bowness 143 Ambleside 146 Grasmere 147 Elterwater 149 Coniston 149
9
INHOUD
Hawkshead 151 Van Elterwater naar Boot 152 Van Eskdale naar Wast Water via de Eskdale-Route 153 Ennerdale Water en Buttermere 154 Van Buttermere naar Keswick via de Honister Pass 155 Keswick 156 Ullswater Lake 159 MUUR VAN HADRIANUS EN HET NOORDOOSTEN 160 Carlisle 161 De muur van Hadrianus 163 Newcastle-Upon-Tyne 168 Durham 174 Northumberland 178
WALES ABC van Wales 183 Beroemde personen 187 De Eisteddfodau 187 De mannenkoren 188 De Welshe wortels van Bretagne 188 Een beetje geschiedenis 188 Het Welsh 190 Historische monumenten 191 Keuken 191 Overnachten 192 Rugby 192 Vervoer 193 Wandeltochten 193 WYE VALLEY Monmouth (Trefynwy)
194 194
BRECON BEACONS NATIONAL PARK Hay-on-Wye (Y Gelli) Llanthony Priory Brecon (Aberhonddu)
196 198 200 202
CARDIFF EN OMGEVING Cardiff (Caerdydd)
203 203
HET SCHIEREILAND GOWER (GOWER PENINSULA) 214 Swansea (Abertawe) 214 The Mumbles (Mwbwls) 220 PEMBROKESHIRE COAST NATIONAL PARK (PARK CENEDLAETHOL ARFORDIR PENFRO) 221 Laugharne (Talacharn) 222 Tenby (Dinbych-y-Pysgod) 222 Cresswl 224 Pembroke (Penfro) 224 Van Pembroke naar Saint David’s 225 Van Saint David’s naar Cardigan 228 NAAR HET NOORDEN 231 Tregaron 231 Aberystwyth 234 Machynlleth 238 Dolgellau 238 Barmouth (Abermaw) 240 Harlech 241 HET NOORDEN VAN WALES 242 Porthmadog 242 Het centrale deel van het Snowdonia National Park (Parc Cenedlaethol Eryri) 247
10
X
Caernarfon 253 Het eiland van Anglesy (Ynys M么n) en Bangor 256 Conwy 260 Llandudno 263
VAN NOORD NAAR ZUID, LANGS DE GRENS MET ENGELAND 268 Llangollen 268 Welshpool (Y Trallwng) 270 REGISTER
KAARTEN EN PLATTEGRONDEN Aberystwyth 235 Afstanden tussen de steden 42 Caernarfon 254 Cardiff 204-205 Carlisle 162 Chester 89 Gower, het schiereiland, overzichtskaart 215 Groot-Brittanni毛, overzichtskaart 18-19 Lake Disctrict, het, overzichtskaart 140-141 Liverpool 94-95 Llandudno 264-265
278
Manchester 112-113 Muur van Hadrianus 164 Newcastle-Upon-Tyne 171 Noordwesten van Engeland, het, overzichtskaart 87 Swansea 216-217 Yorkshire, overzichtskaart 120 York 122-123 Wales, overzichtskaart 184-185 Whitby 134
11
VEELGESTELDE VRAGEN A Wat is het beste seizoen om erheen te gaan?
In de zomer en de lente als je zon wilt hebben. Buiten die periodes regent het vaak en is er veel mist, maar er zijn minder toeristen. A Wat is het tijdsverschil? Het is het hele jaar door één uur vroeger dan in België en Nederland.
Aziatisch) maken de laatste jaren een opmars. De nieuwste trend? Werken met verse lokale producten van het seizoen, vaak zijn die ook biologisch. A Kun je er zwemmen? Waarom niet? Wij zwemmen toch ook in zee? A Is het makkelijk om met dieren te reizen?
A Kun je er met kinderen heen gaan?
Dat is geen probleem. Integendeel. Houd er wel rekening mee dat kinderen tot 18 jaar ’s avonds vaak niet in een pub naar binnen mogen, ook niet als ze in het gezelschap zijn van een volwassene. A Is het er duur? Uit eten gaan, logies, bepaalde musea (nationale musea zijn vaak gratis) en brandstof kosten aanzienlijk meer dan bij ons. Een biertje is weer goedkoper. A Kun je in een B&B logeren als je niet gereserveerd hebt?
Buiten het seizoen is dat meestal geen probleem. Vanaf Pasen is het in toeristische steden absoluut noodzakelijk om te reserveren. Opgelet, ten tijde van festivals of rugbywedstrijden kunnen de prijzen verdubbelen. A Wordt er daadwerkelijk slecht gegeten?
Nee, maar je moet weten waar je naar binnen loopt en letten op de prijzen: creatieve restaurants, gastropubs en restaurants met wereldkeukens (vooral
Officieel is de quarantaine opgeheven. Maar je huisdier moet wel een elektronische chip en een gezondheidsdossier hebben conform de Britse regels. A Zijn de stopcontacten anders dan bij ons?
Ja. Het Britse elektriciteitsnet werkt op 240 volt. De stopcontacten zijn groter en voorzien van een zekering. Vergeet dus niet een adapter mee te nemen (te koop in de meeste elektronicawinkels). A Wat is het beste vervoersmiddel om erheen te reizen?
De Eurostar is het snelste vervoersmiddel. Vanuit Brussel duurt de reis slechts 1 uur en 51 minuten, vanuit Amsterdam komt daar nog eens 3 uur bij voor de treinreis naar Brussel. Er zijn haltes in Ashford en Ebbsfleet (steden in Kent). De oversteek met een ferry duurt langer, maar heeft meer charme en is minder duur wanneer je met een familie reist en je kunt je auto meenemen. Ten slotte bieden enkele budgetmaatschappijen goedkope vluchten aan. Het is handig om een auto ter beschikking te hebben.
de ru誰nes van de abdij van whitby ,
die hoog boven de oude stad uittorenen .
SCHOTLAND NOORDIERLAND
Carlisle
IERSE ZEE
IERLAND
Newcastle-
HET upon-Tyne NOORDEN
Liverpool
York Manchester
NOORDZEE
Chester
HET KANAAL
FRANKRIJK
HET NOORDEN VAN ENGELAND XXX
The Rows 91 Chester Cathedral 91 Walker Art Gallery 104 De dokken van Liverpool 105 Merseyside Maritime Museum 105 York Minster 126 Jorvik Viking Centre 127 York Castle Museum 128 National Railway Museum 128 Fountains Abbey 129 Rievaulx Abbey 131 Whitby Abbey 135 Blackwell Arts & Crafts House 145 Watendlath 156 Friar’s Crag 157 Vindolanda 167 Housesteads Roman Fort 167 Durham Cathedral 176 Alnwick Castle 178
Vanuit Bristol kun je een denkbeeldige lijn trekken in noordoostelijke richting: het noorden is industriëler dan het zuiden en er wordt meer vastgehouden aan tradities (Wales ligt aan de noordelijke kant van de lijn), aan die kant werd ook lang gestemd op arbeiderspartijen. Het noordelijke deel heeft ook een rijk verleden: de fabriekseigenaren vonden in de 18de eeuw de vrijhandel uit tussen Birmingham, Leeds en Manchester, terwijl de kleine ambachtslieden leerden lezen en vertrouwd raakten met chartisme, politiek en vrijheid. Die wereld bestaat nog altijd en nog meer dan in het zuiden vind je hier aan de rand van de stad nog veel volkstuintjes. Maar het noorden is vooral een soort van geestestoestand: altijd optimistisch en goedgehumeurd, zoals je kunt zien in de film The Full Monty, gedraaid in Sheffield, waar de helden er niet voor terugdeinzen de broek te laten zakken om het hoofd hoog te houden. En sinds een paar jaar is er heel wat aan de gang in het noorden. Voor steden als Liverpool en Manchester zou je zelfs van een echte renaissance kunnen spreken sinds de economie hier meer focust op de tertiaire sector en zakendoen. Maar de grootste troef van het noorden is en blijft het natuurlijke erfgoed tussen Wales, het Lake District en Yorkshire.
86
HET NOORDWESTEN CHESTER
Het noorden van Engeland
86.000 INWONERS | NETNUMMER 01244
Intact gebleven stadsmuren, een Romeins amfitheater, mooie vakwerkhuizen en de beroemde rows maken van Chester een van de meest pittoreske steden van Engeland. Het onvermijdelijke gevolg: tijdens het weekend komen hier heel veel mensen naartoe om te winkelen in de boetieks in de verkeersvrije straten. Al in de Romeinse tijd wierpen zeeschepen geregeld het anker uit in de haven van Chester. Een monopoliesituatie die later nog versterkt werd door de strategische ligging van de garnizoensplaats op de grens met Wales en haar status van regionale hoofdstad. Jammer genoeg gooide Moeder Natuur roet in het eten … Vanaf de 15de eeuw verzandde de rivier steeds meer, totdat de grote schepen de haven niet meer konden bereiken. De stad moest haar plaats afstaan aan kuststeden zoals Liverpool, dat tot op dat moment als het kleine zusje van Chester werd beschouwd. Tijdens de burgeroorlog, ruïneerden de rampzalige politieke keuzes de stad uiteindelijk helemaal. Nadat de parlementariërs de troepen van Karel I hadden weggeveegd in 1645, belegerden ze Chester, tot de uitgehongerde inwoners zich overgaven. AANKOMST EN VERTREK
MET DE TREIN
S Treinstation (buiten plattegrond, via B1):
Station Rd, in het verlengde van Brook Street
T (08457) 48 49 50. • Verbindingen
met Liverpool (duurt 1 u en 45 min), Manchester (duurt circa 2 uur of 50 min, afhankelijk van het aantal stops) en Londen (duurt iets meer dan 2 uur).
MET DE BUS
O Busstation (plattegrond B2): Princess St T (0871) 781 81 78 o nationalexpress.com. MET DE AUTO
• Vanuit Manchester: via de M 56, afrit 15.
• Vanuit Liverpool: neem de tunnel van Walla-
sey (£ 1,70) en rijd zo naar de M 53. Die volg je tot aan afrit 12. Let op: rijden in het stadscentrum is erg ingewikkeld. Je kunt alleen parkeren op vrij dure parkeerterreinen (vaak vol). De goedkoopste zijn aangegeven met wit en blauw, de duurdere met de kleuren zwart en geel. Goed om te weten dat je voor het Market Car Park (plattegrond A2) en dat van Gorse Stacks (plattegrond B1) alleen tussen 7.00-15.00 u hoeft te betalen. Anders kun je het beste gebruikmaken van de betaalde Park & Rides aan de rand van de stad, maar dan moet je wel een bus nemen (elke 10 min tussen 7.00-19.00 u). Ze staan aangegeven op alle toegangswegen naar de stad. NUTTIG ADRES
I Tourist
Information Centre (plattegrond A2): Town Hall, Northgate St T (0845) 647 78 68
GEOGRAFIE DE PIJL VAN ZATERDAGAVOND | Chester ligt ongeveer op de grens en dat maakt de stad tot een bijzondere plaats. Dat bewijst ook een wet die nog altijd van kracht is, ook al wordt die ongetwijfeld niet langer toegepast: elke inwoner van de stad heeft het recht een pijl af te schieten naar de benen van Welshmen als hij die op zaterdagavond na middernacht op straat tegenkomt, aangezien zij barbaarse vijanden zijn die zichzelf niet kunnen beheersen wanneer ze gedronken hebben …
87 LAKE DISTRICT A
0
10
20 km
65 55
90 A5
62
NOORDEN
3
M6
B
Barrowin-Furness
58
5 26
B8
A
IERSE ZEE
65
A 59
M6
8
Skipton
LANCASHIRE
A6
068
A
A
59
M 55 5
M6
Preston
Burnley
Blackburn
M6
9
M
Rochdale
62
66
Huddersfield
Bolton
M 58
M
8 A
Oldham
580
Glossop
0
M 62
Stockport
Warrington
A 57
M
53
51
9
41
A4
36
M6
A
A
A
M6
A 34
1
A 49
A 48 5
A4
52
3
Stokeon-Trent
Whitchurch 5
6
Leek 4
A 525
A 49
A
15
A 53
DERBYSHIRE A5
A 53 4
5
A 6 23
Buxton
3
51
52
37
2 A5
A
4 85
CHESHIRE
A5
A5
9 A4
A
A 34
4 A 41
A
Macclesfield
Peak District National Park
A 53
A
A 54
Chester 9 A4
54
56
M6
WALES
M
A 5 23
Ellesmere Port
SHEFFIELD
M6
6
Port Sunlight
9
A 628
Manchester
M
Liverpool
61
2 A 6
A5
YORK
Halifax
M
0 57
M 61
A A5
Bradford
46 A6
A 666
Southport
Birkenhead
5
0
Blackpool
A6 65
S TA F F O R D S H I R E
A 52
A5
0
A
A 515
A
58
Plaatsen opgenomen op de Werelderfgoedlijst van Unesco
NOORDWEST ENGELAND
OVERZICHTSKAART HET NOORDWESTEN VAN ENGELAND
52
Chester OVERZICHTSKAART HET NOORDWESTEN VAN ENGELAND
NORTH YORKSHIRE
A
Lancaster
Het noorden van Engeland
92
ten zijn er te vinden, en de dieren slapen in moderne, ruime en groene verblijven. Kenmerkend is de brughagedis uit Nieuw-Zeeland met zijn derde oog. XX National Waterways Museum: in Ellesmere Port, CH65 4FW T (0151) 355 50 17 o canalrivertrust.org.uk/national-waterways-museum. Ten noorden van Chester, afrit 9 van de M 53 richting Liverpool. Op 10 min lopen van het station van Ellesmere Port. Dag. geopend 10.00-17.00 u. Toegangsprijs: £ 7,15; kortingen mogelijk. Dompel je onder in de wereld van de Engelse binnenvaart, de ‘narrow boats’ die nog altijd heel wat Engelse kanalen bevaren. De schepen zijn net zo smal als de kanalen en er cirkelt een hele ‘scene’ rond van kunstenaars en ambachtslui die zorgen voor de in prachtige primaire tinten beschilderde buitenkanten en het vakkundig gemaakte touwwerk. Het is een gemeenschap met codes, zoals kapjes met kantwerk en leren riemen die van hun identiteit getuigen. Je kunt een tochtje van 30 min maken, maar je moet ervoor betalen en het is niet echt intiem. Wij blijven liever aan de wal en genieten van de vele tentoonstellingen en demonstraties en de minutieuze reconstructie van cottages uit vier verschillende periodes. XX Blue Planet Aquarium: in Ellesmere Port, CH65 9LF T (0151) 357 88 00 o blueplanetaquarium.com. Ten noorden van Chester, afrit 10 op de M 53 richting Liverpool. Dag. geopend 10.00-17.00 u, in het weekend tot 18.00 u. Toegangsprijs: £ 16,50, kortingen mogelijk (vooral via internet). Net zoals de dierentuin is dit aquarium erg rijk aan soorten. Het beschikt onder andere over een tunnel van 70 m waardoor je een grote groep haaien kunt observeren. Verder tropische vissen, zoetwatervissen, vissen uit de Amazone, van het meer van Malawi en zelfs amfibieën (kikkers met rode ogen). Een tarantula tower (waar meer dan vijftig soorten zitten) en otters uit Canada.
LIVERPOOL
552.000 INWONERS | NETNUMMER 0151
X Heeft de hoofdstad van het noordwesten eindelijk een einde gemaakt aan de clichés dat het leven er keihard is en dat de stad een enfant terrible is? De dokken die de oevers van de Mersey zwart kleurden en symbool stonden voor het industriële verval in de jaren 1970 herleven sinds een jaar of twintig en zijn Werelderfgoed van Unesco sinds 2004. In 2007 vierde de stad de 800ste verjaardag en toen Liverpool in 2008 ook nog eens culturele hoofdstad van Europa werd, was dat de ideale gelegenheid om de stad te laten herleven. Er is lang negatief naar de stad gekeken door de sociale onlusten en de hooligans, maar na de economische crisis nam Liverpool wraak. Een eenvoudig verhaal over complexe zaken Met de enorme investeringen van de afgelopen jaren en de grote projecten die nog komen gaan, kent Liverpool nu een groei die het in het hele bestaan nog niet heeft meegeCULTUUR HOOLIGAN | In 1898 waren de Hooligans, een Ierse familie, regelmatig te vinden in het nieuws vanwege hun dronken avonden die vaak eindigden in een handgemeen met de politie en de buren. Dat is de oorsprong van de naam die werd gegeven aan de gewelddadige voetbalfans die in elk stadion gevreesd worden. Een verwijzing waar ze niet heel trots op hoeven te zijn.
93
WIST JE DIT?
maakt. Er wordt van alles met de grond gelijkgemaakt en daarna herbouwd, er verrijzen ongelofelijke complexen voor zaken, handel, cultuur en sport. Na Londen is dit de tweede financiële plaats van het land geworden, de stad verfijnt het beeld door de de interactieve musea (het is de tweede stad na Londen wat betreft musea!), designhotels en clubs van Livercool. En er wordt niet bezuinigd op superlatieven, soms heb je het gevoel dat je op de rand staat van een overdosis: de ‘hoogste’, de ‘beroemdste’, de ‘oudste’ … Het lijkt een beetje alsof Liverpool te lang te lijden heeft gehad van een ander soort complexen …
‘Positieve energie’ Al sinds de jaren 1960 was Liverpool voor rock wat New Orleans was voor jazz. John Lennon vond in Liverpool ‘positieve energie’ en vergeleek de stad trots met New York. Sinds de jaren 1960 getuigt de stad opnieuw van een heuse culturele dynamiek en telt het centra voor artistieke creaties en eersteklas musea. Al deze energie is de danken aan de bewoners. De Liverpudlians of Scouse zijn vaak van Ierse afkomst en zijn onvervalste levensgenieters met een schattig accent en een goed gevoel voor humor. Ze laten een goede herinnering na als je er eenmaal in bent geslaagd ze te verstaan.
de dokken , unesco - werelderfgoed sinds 2004
Liverpool
HEROPEN DE CLUB! | De mythische Cavern Club, de legendarische plek waar The Beatles produceerden vanaf hun debuut, is van ver gekomen. Ondanks de 292 concerten van de bekende groep lag het in de jaren 1970 letterlijk in puin. De club is uiteindelijk in 1984 identiek herbouwd, op driekwart van de originele plek door gebruik te maken van 15.000 bakstenen uit de tijd van The Beatles. De entree is wel 14 m verplaatst. Op de plek van de echte entree is een foto, genomen door een fan, ingelijst. Het lijdt geen twijfel, dat is inderdaad de plek.
94 SOUTHPORT, FORMBY, Crosby Beach
B
Street sshallChurchill Gr. Cro
Plaatsen opgenomen op de Werelderfgoedlijst van Unesco
l
re
e
Hoo
on
St.
ch
d
uth et So
Tarleto n
Stre
et
St.
ite
QUARTER
Harrington
1
Da w s
son St.
ap
el
ia
55 CAVERN
5
Church S t.
Street
Courts
St
St
National Discovery Park
John
School 51 LIVERPOOL Lane ONE Bluecoat Arts Centre
40
ra nd
n 39 Ha
ov
er
St re
2
et
t ee Yo r
k
Salthouse Dock
Str
Grande Roue
U
r Pa k
pp Wa
La n
ing
The Beatles 3 Story 20
Arena Sefton Park, Lark Lane, Sudley House
Nuttige adressen Travel Centre (Queen Sq) Travel Centre (Canning Place) Visitor Information Centre (Albert Dock) Wisselkantoor van Marks & Spencer
15 16 17 18 19 20
Travelodge Liverpool Central Premier Apartments Hard Days Night Hotel Liverpool’s Youth Hostel Travelodge Liverpool Docks Premier Inn
Slapen International Inn Embassie Youth Hostel Penny Lane Hotel The Nadler Parr Street Hotel
R
Eten Maggie May’s Café Leaf Tea Shop & Bar Mei Mei The Monro Il Forno en Sapporo Teppanyaki
30 31 32 33 34
or
Wh
hn
17
ct Vi
CANNING PLACE
Albert Dock
200 yds
.
Jo
Stre
Tate Liverpool
St
rth
tle
e Th and a r z St iaz P e re
37
38
William
ley
No
Cas
o
t. kS
James Street Station Lord es m Ja . t S
HISTORISCH CENTRUM
Street
le
Council et Office Stre
an
Da
Co
Go
Port Sunlight, CHESTER, NORTH WALES
id
49
St
ay
y
10 11 12 13 14
. ch t Ex Eas . St
et
Qu
rse
H
ps
re
w
Me
5
St
l
St
Ne
er
I 3
re
et
15
oo et r Moorfields St fie Station re St . lds
Town Hall
Merseyside Maritime Museum International Slavery Museum
Riv
1 2
eb
n ar
Canning Dock
200 m
M
50
th Ti
St
ea
al
ll
t
ck
nd Isla nn a Open Eye M Gallery Museum of Liverpool
A
A
.
ter Wa
ing 100 100
t l S
Ch
M h ec xt . Bi St
Ha
ee
Do
0 0
pe
The Tree Graces
AY L SW NE EN TUN E QU AD RO
et
d
Q u ay
Str
ces d Lan e’s e org Stag
Cunard Building
Mersey Ferries
2
3
a Ch
Royal Liver Building
DOCKS
n tto en Ha ard G
Ol
th
16
k oo Br St.
SAINT NICHOLAS PLACE
Ge
Het noorden van Engeland
l Pa
N ew
Ba
n Pri
1
53
Paradise
A
18 Ta 19
bl
ey
St
pp
e
.
42, 43
er
95
C
.S
ou
nt sa t P lea
Mo
un
Street
et
Stre
Cann
ing
Anglican Cathedral
Blac kbu Plac rne e
Street
Street
.
St.
St
Street
Berry
th
t St.
Hope
t Stree
itt
lqu
Co
St
Moun
Philharmonic Hall
3 Bedford
e
46
Rice St.
Cath
ill
U Du ppe ke r St.
2 Hospital
Hardm10 an S 45 HOPE STREET t. Myr tle 36
Pilgrim
nv
d St.
erine
as er pp Co et
re
t
St
ck Co St. lquit
Ba
eet
ter
.
re
Theatre Marylan
St.
t
Stree
Lime
et
re
St
St
Str
et
Sla
t Ke n
k
34
ROPEWALKS
G
32
Oxford St reet
D
WIDNES
LIVERPOOL LIVERPOOL 36 37 38 39 40 42 43
London Carriage Works Café Tate Gallery Delifonseca Bistro France Jamie’s Italian Delifonseca Dockside The Moon and Pea
D
Iets drinken in een pub The Philharmonic Pub Ye Cracke The Central Commercial Hotel Crown Hotel Pub
45 46 47 48
49 50
Lady of Mann en Thomas Rigby’s Lion’s Tavern
D
Iets drinken op een rustige plek Leaf Bluecoat Arts Centre FACT Panoramic
31 51 52 53
DEM Uitgaan, dansen, naar muziek luisteren 55 56
Cavern Club Alma de Cuba
11
ric
et
Great George St.
de
.
re
Leece St.
University
Liverpool PLATTEGROND LIVERPOOL
St
t
et 14
nt
College
t
n
St
52
.
ee
An
ee
Pleasa
Str
Fr e
33 Str
St
tr e
t
1
12
t
He nry Lyd ia
56 S
Hill
w
ree
Pa rr
un
University
Roman Catholic Metropolitan Cathedral
ha
St
ns
e
St
St.
Mo
Re
Duk
Dansie
Clarence
Ra ope Central Station .t S F Wo o CONCERT le et d SQUARE St Bo . ld Se St 31 13 el St reet re et 30 FACT r
er
g
Co
s
la ne
Brownlow
t. hS
Place
WARRINGTON
47
.
48
l
Street
Shopping n Theatre Centre Radio City t lio El t. St John’s S r Beacon rke Pa St.
Daulby St.
Lime Street Station
NOORDEN
e
treet Newton S
Ro
ad
St. Prescot
Great
St. . t e S St John’s
Hil
Russel
d
Royal Court Theatre
Lord Nelson St.
Ro
n ndo
Pembro k
our ym Se St.
M
Lo
Road
Empire Theatre
St.
ton
t.
London
nS
Saint George’s Saint John’s Hall Gardens
rto
W. Brown St.
s Kemp
Liverpool Football Club
D
ST HELENS
No Fraser St.
Walker Art World Gallery Museum City Libraries
MANCHESTER
ton
Moss St.
g Islin
North
Way
ll
PRESTON
C
Roscoe Rodne y
PRESTON
246
Aberdaron (netnummer 01758) Rijd door Pwllheli (een van de populairste markten van Wales, elke wo.) en volg de pittoreske weg tot aan de westelijke uithoek van het schiereiland. Daar ligt dit kleine vissersdorp, op 44 km van Porthmadog en op 35 km van Criccieth. De lieflijke haven in deze eenzame uithoek was het vertrekpunt voor de bedevaart naar het eiland Bardsey (Enlli), vlak voor de kust, het eiland van de 20.000 heiligen.
Wales
SLAPEN, ETEN
HR The Ship Hotel: aan de haven T (1758) 76 02 04 : bookings@theshiphotelaberdaron.co.uk o theshiphotelaberdaron.co.
uk. Tweepersoonskamer £ 75-95. Gerechten £ 10-15. Wie wat langer van de tijdloze sfeer van Aberdaron wil genieten, klopt aan op de deur van The Ship Hotel: schoon, comfortabel, de klassieke kamers zijn eenvoudig en precies wat je zoekt (vooral die op de hoek, met uitzicht op zee). Op de begane grond vind je de pub, die afgeladen vol zit met stamgasten, en het restaurant, dat eerlijke, lokale gerechten serveert. Heel vriendelijke ontvangst. R Y Gegin Fawr (The Big Kitchen!): T (1758) 76 03 59. Geopend in het hoogseizoen 10.00-18.00 u. Een klein theesalon in een allerschattigste oude cottage. In de 14de eeuw kwamen de pelgrims hier al eten voor ze naar `
`
het eiland Bardsey inscheepten. Beperk je tot koffie en een stuk taart. WAT IS ER TE DOEN?
XXX Tegenwoordig is het eiland Bardsey
een vogelreservaat dat bezocht kan worden. Trek er wel verscheidene dagen voor uit, want de boten gaan niet vaak en nogal onregelmatig vanwege de bijzonder sterke stromingen. Je kunt ook in een dag op en neer. Bezoek aan het eiland £ 40. Vertrek vanuit de jachthaven van Pwllheli. Inlichtingen bij Enlli Charter T (07836) 29 31 46 o enllicharter.co.uk. Het is de enige rederij die toestemming heeft om bezoekers naar het eiland mee te brengen. • Volg vanaf het centrum de weg tot aan de punt en bewonder hier het uitzicht. In de verte kun je bij mooi weer de vuurtoren van het eiland Bardsey zien.
snowdonia national park , een echte aanrader voor wie houdt van bergen , prachtige dalen , natuur en wandeltochten .
247
HET CENTRALE DEEL VAN HET SNOWDONIA NATIONAL PARK (PARC CENEDLAETHOL ERYRI) Een echte aanrader voor wie houdt van bergen, prachtige dalen, klimmen, natuur, oude mijnen die tot musea zijn omgebouwd, wandeltochten … Natuurlijk zijn er in de weinige steden die je onderweg tegenkomt ook veel toeristen, maar zodra je de stad verlaat en op pad gaat, worden ze beetje bij beetje door schapen vervangen. Het landschap is prachtig en gevarieerd: soms donker en woest, net een maanlandschap, dan weer groen en vol meren. Schaf Snowdonia Star en Snowdonia aan, twee gratis kranten vol leuke ideeën om de streek te verkennen.
wandelpaden rondom de Snowdon kun je rekenen op een netwerk van S-bussen en treinen (juli-sept. en ook enkele weekenden april-juni), de Snow-
don Sherpa (T (0871) 200 22 33 o gwynedd. gov.uk o traveline-cymru.info). Traject ongeveer £ 1 per persoon, 2 kinderen gratis per volwassene. Een dagticket (Red Rover) kost £ 6,80 per persoon. Hiermee kun je ook alle streekbussen gebruiken. `
Llanberis (netnummer 01286) Aan de oevers van twee mooie meren en aan de voet van de Snowdon, 13 km ten oosten van Caernarfon. Een voormalig mijndorp met een vriendelijke sfeer, dat het tegenwoordig volledig moet hebben van het klimmen, van boottochten en van de stoomtrein … Er is een leisteenmuseum en een van de grootste stuwdammen van Europa die je met de bus kunt bezoeken (Electric Mountain). Kortom, genoeg te doen om er een dagje door te brengen. Aan de rand van het dorp staan de bescheiden ruïnes van Dolbadarn Castle, een kleine vesting uit de 13de eeuw die het landschap nog wat extra charme verleent. AANKOMST EN VERTREK
MET DE BUS
• Betws-y-Coed: met lijn 2 van Sherpa. NUTTIG ADRES
O Bushaltes vind je in High Street en bij het I Tourist Information Centre: aan de oever treinstation van Snowdon Railway. Tal van aansluitingen voor heel Snowdonia en naar de westen noordkust vanuit Pen-y-Pass, het vertrekpunt van de meeste tochten. • Caernarfon: heel veel bussen van lijn 88 en 89. • Pen-y-Pass: veel bussen van Sherpa.
van het meer, in het Electric Mountain Visitor Centre T 87 07 65 : llanberis.tic@gwynedd.gov. uk. Geopend april-sept. vr.-di. 10.00-16.00 u. Wifi. In een modern gebouw met café-restaurant, boetiek, grote speelruimte voor de kinderen, tentoonstellingen en vertrekpunt voor excursies met de Electric Mountain.
WIST JE DIT? LORD HOPKINS | Rond de Snowdon, de hoogste top van Wales (1085 m), is heel wat te doen geweest: toen in 1998 bekend werd dat een groot deel ervan verkocht zou worden, schoot Hollywood-acteur en Welshman sir Anthony Hopkins te hulp. De beroemde psychopaat uit Silence of the Lambs legde maar liefst £ 1.000.000 (€ 1.350.000) op tafel om een nationaal psychodrama af te wenden!
`
Het centrale deel van het Snowdonia National Park (Parc Cenedlaethol Eryri) LLANBERIS
NUTTIGE INFORMATIE
• Om je te verplaatsen tussen de steden en de
248
SLAPEN, ETEN EN IETS DRINKEN
`
H Youth Hostel: Llwyn Celyn T (0845) 371 96 45 : llanberis@yha.org.uk. Vlak bij het
centrum (bord vanaf de hoofdstraat). Reserveren absoluut noodzakelijk. Vanaf £ 40 per persoon voor een tweepersoonskamer; slaapzaal £ 13 per persoon. Een groot herenhuis, een kilometer buiten het dorp. Prachtig uitzicht en omringd door bergen. Comfortabele, goed onderhouden jeugdherberg met gezinskamers. Je kunt er ook kamperen op een veldje tussen de schapen. H Gwesty Plas Coch: Stryd Fawr, LL55 4HB T 87 21 22 o plascochsnowdonia.co.uk. In de hoofdstraat. Tweepersoonskamers £ 75-85. Ontbijt inbegrepen. Wifi. Door de weelderig met klimop begroeide gevel en de mooie tuin van deze B&B krijg je al zin om er naar binnen te gaan. Zeven kamers in rustige kleuren, eenvoudig en precies zoals het hoort. Bijzondere ontvangst door de boeddhistische Eryl, en door Jim die je met een beetje geluk vraagt om samen hem hem het meer over te zwemmen! Desgewenst krijg je een picknickmand mee voor je uitstapjes in de omgeving. RD Pete’s Eats: 40 High St, LL55 4EU T 87 01 17. Geopend 8.00-20.00 u (weekend en zomervakantie tot 21.00 u). Gesloten 25-26 dec. Gerechten £ 6-7. Computer, wifi (betaald). Een café-restaurant, in koningsblauw geschilderd en in één dag gebouwd! Je waant je in een berghut. Aan de muren hangen foto’s van wandelaars. De keuken is eenvoudig, grote porties die de bergwandelaar de nodige energie geven. Boven vind je gratis informatie over de regio. Ook enkele overnachtingsmogelijkheden. Klein, maar een vaste waarde, eenvoudig en zonder enige poespas. RD The Heights Snowdon: 74 High St, LL56 4HB T 87 11 79. In de hoofdstraat. Geopend 12.00-24.00 u. Gerechten £ 8-11; sandwi`
Wales
ches. Wifi. Cool, jong, relaxt … dit is een zeer sympathieke pub met bow windows, houten meubilair en schilderijen aan de muren. Welshe lamsgerechten of een wereldkeuken, afhankelijk van de inspiratie. Op zo.avond is er livemuziek. En veel informatie over de streek.
`
`
WAT IS ER TE DOEN?
X Aan de zuidoostelijke rand van de stad, aan de
A 4086, vind je het station vanwaar de beroemde trein van de berg Snowdon vertrekt. Reserveren is absoluut noodzakelijk (ook via internet) T (08704) 493 81 20 o snowdonrailway.co.uk. Half maart-begin nov. dag. treinen 9.00-17.00 u (juli-aug. tot 18.30 u). Retourtje £ 27; kortingen mogelijk. De trein wordt voortgetrokken door een kleine stoomlocomotief uit 1896 (tijdens de klim duwt hij de trein!). Het traject is 8 km lang en de trein doet 1 uur over de klim, 1 uur over de top en 1 uur over de afdaling. • Zes redelijk makkelijke en uitstekend bewegwijzerde wandelpaden leiden naar de top van de Snowdon: – Watkin Path: vanuit Nant Gwynant. – Llanberis Path: vanuit Llanberis. Het populairste en gemakkelijkste. – Snowdon Ranger Path: vanuit Llyn Cwellyn. – Rhyd Ddu Path: vanuit Rhyd Ddu. – Pyg Track: vanuit Pen-y-Pass. – Miners’ Track: vanuit Pen-y-Pass, het op-eenna gemakkelijkste pad! Een echte weg, deels toegankelijk voor rolstoelen … Als je de berg aan de ene kant wilt beklimmen en langs een ander pad wilt afdalen, brengen de bussen van Sherpa je wederom naar je vertrekpunt. De tochten zijn nooit echt noemenswaardig moeilijk. Reken voor de heen- en terugtocht op 5-7 uur. Het met meren bezaaide landschap is werkelijk adembenemend: de donkere wanden van de leisteengroeven staan in schril contrast met het frisse groen van de bergen, waar schapen rustig grazen. `
Nant Gwynant (netnummer 01286) Tussen Llanberis en Beddgelert, aan de A 4086 en de A 498. Neem bus S4 van Sherpa. Geen dorp maar gewoon een opmerkelijk landschap, een bergpas (Llanberis Pass), steile wegen, enkele buitengewone adressen en het vertrekpunt van wandeltochten.
249
SLAPEN, ETEN
HR Youth Hostel Pen-y-Pass: T (0845) 371 95 34 : penypass@yha.org.uk. Op de
`
`
`
Betws-y-Coed (netnummer 01690) In het noordoosten van het park en een van de populairste plekken in het park. Een hele reeks winkels met wandelkleding en -uitrusting (het is er bijna altijd uitverkoop), enorm veel vakantiegangers en weekendvierders, en een pittoreske stenen brug onder watervallen … Maar zodra je aan een wandeling begint en vooral als het klimmen geblazen is, merk je plots dat je alleen bent met de schapen. Ga zeker kijken naar de watervallen van Swallow Falls (3 km verderop in de richting van Capel Curig) en Conwy Falls (3 km verderop in de richting van Pentre Foelas). Bij je terugkeer wedijveren de theehuisjes met de gekste ideeën om de klanten in de warmte te lokken (het is fris in de bergen). Op het station is er voor kinderen een mini-stoomtreintje. AANKOMST EN VERTREK
MET DE TREIN
• Llandudno,
Llanwrst en Blaenau Ffestiniog: minstens 6 treinen per dag (zelfde verbinding).
MET DE BUS
uit Pen-y-Pass gaat bus 97 naar Porthmadog (via Nant Gwynant en Beddgelert). • Llandudno, ook met Sherpa 2. NUTTIG ADRES
I Tourist Information Centre: Old Stables T 71 04 26 o betws-y-coed.co.uk. Geopend
dag. maart-eind okt. 9.30-17.30 u (in de winter tot 16.30 u). Heel goed gedocumenteerd met grote kaarten en foto’s die je helpen bij het uitkiezen van wandelingen. `
• De bus Sherpa 2 verbindt Betws-y-Coed met Llanberis via Capel Curig en Pen-y-Pass; van-
Het centrale deel van het Snowdonia National Park (Parc Cenedlaethol Eryri) BETWS-Y-COED
Llanberis Pass (A 4086), er komen verschillende bussen van Sherpa langs. Geopend dag. aprilokt., in de winter 5 d/p.w. Erg drukbezocht en ondanks de 60 slaapplaatsen is reserveren ten zeerste aanbevolen. Bed op slaapzaal £ 15; tweepersoonskamer met badkamer vanaf £ 49. De hoogstgelegen jeugdherberg van Wales: boven op de Pen-y-Pass, een smalle pas omgeven door een spectaculair landschap, aan de voet van de Pyg Track en de Miners’ Track. Een droomplek. Goede infrastructuur: eenvoudige, heel correcte slaapzalen, er staat een keuken ter beschikking, restaurant, enzovoort. Aan de andere kant van de weg is er een winkel met wandelbenodigdheden en een café. H Youth Hostel Bryn Gwynant: Nant Gwynant T (0845) 371 91 08 : bryngwynant@ yha.org.uk. Aan de A 498 (een bord geeft aan waar de kleine oprijlaan is). Bed op slaapzaal (2-10 bedden) £ 15-29. Een groot, natuurstenen gebouw, schitterend en afgelegen, op een feno-
menale plek in de bergen met uitzicht op een meer. Een echt paleis voor een handvol munten! Nou ja, een paleis voor de echte reiziger natuurlijk: eenvoudige slaapzalen, keuken, bar, restaurant … Comfortabele salon. HR Pen-y-Gwryd: LL55 4NT T 87 02 11 : escape@pyg.co.uk o pyg.co.uk. Op de route van buslijnen S97 en S2. Gesloten nov.-dec., jan.-febr. geopend in het weekend en ’s avonds. Tweepersoonskamer met of zonder eigen badkamer £ 86-110. Ontbijt inbegrepen. ’s Middags barmaaltijden; ’s avonds menu (reserveren!) £ 25-30. Betaalkaarten niet geaccepteerd. Een uitzonderlijk adres vanwege de afgelegen ligging op een sublieme plek met een speciaal bergsfeertje. Je eet dicht bij het vuur, onder de kistjes die aan het plafond zijn opgehangen, omringd door foto’s van bergen en handtekeningen van kampioenen, zoals degenen die de Everest hebben bedwongen en die zich hier hebben klaargestoomd voor hun legendarische beklimming. Het is tevens een hotel: eenvoudige, ouderwetse kamers, maar het uitzicht op de bergen is weergaloos.