Skip to main content

9789401431767

Page 1

GUATEMALA – BELIZE


van reizigers voor reizigers

TR

TTER

GUATEMALA – BELIZE


4 De wereld houdt niet op met draaien. Een wereldreiziger is de eerste om dat te beamen. Hoewel men geen inspanningen gespaard heeft om al de gegevens in deze gids uitgebreid te testen en te actualiseren, is het niet uitgesloten dat je ter plaatse vaststelt dat bepaalde gegevens in deze gids toch al opnieuw gewijzigd zijn. Veel adressen en suggesties in de Trotters zijn bovendien wat ‘fragiel’, juist omdat ze zo sympathiek en verrassend zijn. We zouden het daarom bijzonder op prijs stellen als je ons op de hoogte brengt van eventuele wijzigingen, zodat we de eerstvolgende herdruk op een correcte manier kunnen aanpassen. Dank bij voorbaat. Ons adres:

trotter Uitgeverij Lannoo Kasteelstraat 97 B-8700 Tielt

Uitgeverij Terra Lannoo Postbus 97 NL-3990 DB Houten

e - mail: trotter @ lannoo.be www.trotterclub.com

De prijscategorieën die in de Trottergidsen worden gebruikt, zijn steeds afgestemd op het land. Als je in een goedkoop hotelletje ongeveer € 25 betaalt, behoort een hotel waar je € 75 neertelt uiteraard tot de dure prijsklasse. De uitgever kan niet aansprakelijk worden gesteld voor eventuele fouten of de gevolgen ervan. vertaling Loes Berkhout; Imago Mediabuilders reisinformatie vlaanderen en nederland Wegwijzer, Brugge omslagontwerp Studio Jan de Boer / Helga Bontinck ontwerp binnenwerk Imago Mediabuilders omslagfoto benkrut / iStock oorspronkelijke titel Le Routard – Guatemala, Yucatán et Chiapas oorspronkelijke uitgever Hachette, Paris directeur van de reeks en auteur Philippe Gloaguen stichters Philippe Gloaguen en Michel Duval adjunctredacteuren Benoît Lucchini en Amanda Keravel redacteuren Isabelle Al Subaihi, Mathilde de Boisgrollier, Thierry Brouard, Marie Burin des Roziers, Véronique de Chardon, Fiona Debrabander, Anne-Caroline Dumas, Géraldine Lemauf-Beauvois, Olivier Page, Alain Pallier, Anne Poinsot en André Poncelet.

© Hachette (alle rechten voor vertaling, reproductie en bewerking gereserveerd voor alle landen), Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2016 © Cartografie Hachette Tourisme www.lannoo.com

D/2016/45/295 - ISBN 978 94 014 3176 7 - NUR 514 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.


8

X

ALGEMEEN REIZEN NAAR GUATEMALA EN BELIZE

12

ALGEMENE INFORMATIE GUATEMALA/BELIZE 17 Alvorens te vertrekken 18 Afdingen 20 Drugs 20 Duiken 20 Geldzaken 22 Geschiedenis 22 Gezondheid 26 Internetadressen 27 Keuken 27 Musea, bezienswaardigheden en monumenten 29 Reisliteratuur 29 Reisroutes 30 Risico’s en ergernissen 31 Taal 32 Telecommunicatie 34 Werelderfgoed van Unesco 35

DEEL GUATEMALA

Budget 45 Elektriciteit 46 Feesten en feestdagen 46 Geldzaken 46 Klimaat 47 Overnachten 49 Post 50 Telecommunicatie 50 Tijdsverschil 50 Vervoer 51 Winkelen 53 GUATEMALA: MENS, MAATSCHAPPIJ, NATUUR EN CULTUUR 55 Beroemde personen 56 Bevolking 57 Drank 58 Economie 58 Geografie 59 Geschiedenis 60 Keuken 64 Maya’s tegenwoordig 65 Media 66 Mensenrechten 67 Milieu 68 Religie en geloof 69

HET CENTRUM

VEELGESTELDE VRAGEN

40

17 TOPERVARINGEN VAN TROTTER

41

Ciudad Guatemala 73 Antigua 88

43 44 44

TEN ZUIDEN: DE STILLE OCEAAN 107 Monterrico 107

GUATEMALA PRAKTISCH ABC van Guatemala Alvorens te vertrekken


9

INHOUD

DE HOOGLANDEN HET ATITLÁNMEER 112 Panajachel 114 Santa Catarina Palopó 120 San Antonio Palopó 122 Santiago Atitlán 123 San Pedro 125 San Juan 128 San Marcos 129 Santa Cruz la Laguna 130 DE ALTIPLANO EN HET LAND VAN DE QUICHÉ 132 Chichicastenango 132 Quetzaltenango (Xela) 139 Huehuetenango 146 Todos Santos 149

VERAPAZ Cobán 154

HET OOSTEN EN DE CARIBISCHE KUST L’ORIENTE 168 Quiriguá 168 UITSTAPJE NAAR HONDURAS: COPÁN 169 Copán 170 De archeologische vindplaats Copán 174

IZABAL: DE CARIBISCHE KUST EN HET LAND VAN DE GARIFUNA 180 Río Dulce 180 Livingston 185 Puerto Barrios 192

PETÉN Sayaxché 198 Flores 200 El Remate 211 Tikal 215 Uaxactún 225 El Mirador 227 Yaxhá, Nakum 228

DEEL BELIZE VEELGESTELDE VRAGEN

233

14 TOPERVARINGEN VAN TROTTER

235

BELIZE PRAKTISCH 237 ABC van Belize 238 Aankomst en vertrek 238 Alvorens te vertrekken 239 Budget 240 Elektriciteit 241 Feesten en feestdagen 241 Geldzaken 241 Klimaat 242 Overnachten 242 Postkantoor 243


10

INHOUD EN KAARTEN

Telecommunicatie 244 Tijdsverschil 244 Vervoer 244 BELIZE: MENS, MAATSCHAPPIJ, NATUUR EN CULTUUR 247 Bevolking 248 Economie 248 Geschiedenis 249 Godsdienst 250 Keuken 251 Media 252 Milieu 252

BELIZE Belize City 257 Orange Walk 270 Sarteneja 273 San Pedro (Ambergris Caye) 274 Caye Caulker 282 San Ignacio 290 Dangriga 294 Tobacco Caye 298 Placencia 301 Punta Gorda 306 REGISTER

KAARTEN EN PLATTEGRONDEN Afstanden tussen de steden 51 Antigua 90-91 Atitlánmeer – overzichtskaart 112 Belize – overzichtskaart 232 Belize City 259 Caye Caulker 283 Chichicastenango 135 Ciudad Guatemala – plattegrond I 76 Ciudad Guatemala – plattegrond II 77 Copán (stad) 171 Copán (archeologische vindplaats) 176 Flores-Isla – plattegrond I 205

319

Flores-Santa Elena – plattegrond II 207 Guatemala – overzichtskaart 38-39 Guatemala en Belize – overzichtskaart 15 Livingston 187 Panajachel 115 Placencia 303 Quetzaltenango (Xela) 141 Oosten en de Caribische kust, het – overzichtskaart 182-183 San Pedro (Ambergris Caye) 277 Tikal 216-217


41

17 TOPERVARINGEN VAN TROTTER

1 Breng een onvergetelijke

4 Maak een kleine omweg en

nacht door op de oever van het Izabalmeer bij een van onze

adresjes die diep verscholen liggen in het dichte, tropische woud bij de Río Dulce. Blz. 180

bewonder de verfijnde stèles in Copán (Honduras). Blz. 174

5 Ontdek de grootste grotten van Centraal-Amerika in Candelaria, vlak bij Cobán, terwijl je

op een grote band (tubing) dobbert op de rivier. Blz. 163

6

Geniet van de ontelbare kleurrijke

processies onder muzikale begeleiding in de prachtige stad Antigua,

waar de koloniale tijd nog voelbaar is. Blz. 88

▲ 2 Een tocht per lancha door de kloofdalen van de Río Dulce

en begroet worden door honderden exotische vogels. Blz. 184

▲ 3 Laat je verleiden door de Caribische sfeer en ga naar Livingston, waar de Garifuna leven. Blz. 185

▲ 7 Bewonder het weelderige Atitlánmeer, omgeven door een kralensnoer van vulkanen en betoverende dorpen. Blz. 112

8 Woon een mis bij in de kerk van Chichicastenango. De katholieke dienst is doorspekt met oude rituelen. Blz. 132


88

Nog een bezienswaardigheid

HET CENTRUM

XX  Mapa

en relieve de Guatemala (De reliëfkaart van Guatemala, buiten platte­ grond II, via C5): in het noorden van de stad, Avenida Simeon Cañas Final, Hipodromo del Norte, zona 2. Bus 1, 45 of 46 tot het einde van de 6a Avenida, aan de ingang van het Parque Minerva. Dag. geopend 9.00-17.00 u. Toegangsprijs: 25 GTQ. `

Een enorme reliëfkaart uit het begin van de 20ste eeuw, met een oppervlakte van 2000 m2. De verhoudingen van de bergen zijn iets overdreven, maar dat geeft wel een duidelijker beeld van het belang van de vulkanen. Merk trouwens op hoe Guatemala Belize als een van zijn provincies beschouwt. Vanaf balkons kun je de kaart vanuit de hoogte bekijken.

ANTIGUA

35.000 INWONERS

m  Op een hoogte van 1500 m, 45 km van Ciudad Guatemala, ligt Antigua. Het is onte-

genzeglijk de mooiste stad van het land en zelfs van heel Centraal-Amerika. De stad prijkt sinds 1979 op de Werelderfgoedlijst van Unesco. Antigua, dat is de waanzinnige charme van de nog altijd bestaande ruïnes, de harmonie van een stad die is opgebouwd volgens dambordpatroon en de grillige doolhof van oneffen geplaveide straten, omgeven door eerbiedwaardige koloniale gebouwen met fleurige patio’s. Antigua is ook het sympathieke stadje op mensenmaat, met lage huizen en straatjes die je op je gevoel te voet afstruint en voor alles een uitzonderlijke plek in de schaduw van enkele majestueuze vulkanen. Na iedere bocht duikt in de verte de perfect gevormde kegel op van de Agua, de Fuego of de Acatenango, met zijn 3976 m de hoogste van de drie vulkanen. Antigua leeft nog in het ritme van zijn koloniale verleden en zijn natuurrampen, die de stad echter niet klein hebben gekregen. Ondanks enkele straten, gewijd aan koning toerisme, lijkt het stadje wat ingedommeld, een beetje als de Schone Slaapster. Hier is de kunst van het goede leven tot een filosofie verheven. In de winter, van december tot februari, is het licht dat weerkaatst op de kleurrijke, doorleefde muren ontzaglijk zuiver. Antigua beschikt over alle ingrediënten om een reiziger voor enkele dagen zijn rugzak aan de kant te doen zetten. En bovendien is de stad ook een groot GESCHIEDENIS EEN BEETJE GESCHIEDENIS | Antigua (in die tijd Santiago de Los Caballeros) werd in 1543 door de Spanjaarden gesticht. Enkele jaren later werd de stad de zetel van de Capitanía general, die het immense grondgebied tussen Chiapas en Panamá bestuurde. Gedurende de 17de en 18de eeuw was de stad het centrum van het economische, politieke en religieuze leven van Centraal-Amerika. De ontelbare ruïnes van kloosters en kerken getuigen van deze vergane glorie. Maar toen keerde het lot zich tegen de stad. In 1717 vernielde een aardbeving een groot deel van de stad, dat al snel herbouwd werd. De aardbeving van 1773 werd Antigua echter fataal. De stad lag volledig in puin en de Spaanse kroon besliste toen om haar regeringszetel naar een nieuwe stad over te brengen, naar Ciudad Guatemala. Zo werd Santiago voortaan La Antigua, zoals de stad hier nog steeds genoemd wordt, ‘de oude (hoofdstad)’ dus, verstard in haar koloniale verleden. De oude dame heeft echter ondanks een laatste aardschok in 1976 nog heel wat van haar troeven bewaard.


89

talencentrum, dat in juli en augustus overspoeld wordt door buitenlandse studenten die hier Spaans komen leren. Wie met het vliegtuig in Ciudad Guatemala aankomt, raden we aan om rechtstreeks door te reizen naar Antigua, dat per minibus (shuttle) slechts 45 min rijden is. Het Paasfeest natuurlijk. Een klassieker in het hele land, maar vooral in Antigua neemt het feest een ongekende omvang aan, al was het maar door het grote aantal processies. De dragers, gekleed in kleurrijke toga’s, torsen zware beelden van Christus of de Heilige Maagd op het ritme van orkesten met koper- en slagwerk. De straten zijn bezaaid met een tapijt van gekleurd zaagsel, soms heel kunstzinnig geschikt in een bloem- of fruitmotief. In de straten kun je over de hoofden lopen. Wie tijdens de Semana Santa in de stad wil verblijven, moet lange tijd van tevoren zijn hotel reserveren. Bedenk trouwens dat de meeste hotels in die periode een verblijfsduur van meerdere dagen eisen. AANKOMST EN VERTREK

MET DE BUS

O  Alle bussen vertrekken achter de markt (plat-

tegrond A2). •  Ciudad Guatemala: bus om het kwartier, tussen 5.00-19.00 u. Reisduur 1 uur (als er geen files zijn!). Reken op 10 GTQ. •  Panajachel (Atitlánmeer): rechtstreekse bus in de vroege ochtend. Reisduur 2-2½ uur. Ongeveer 40 GTQ. •  Quetzaltenango, Huehuetenango, Chichicastenango: stap in een bus naar Chimaltenango (reisduur 1 uur) en neem daar de aansluiting. Om de 45 min (reisduur ongeveer 2¾ uur). Helaas krijgen wij meldingen van diefstal op deze lijnen, vooral in Chimaltenango. Het veiligste is terug te reizen naar de hoofdstad en daar een bus van Linea Dorada te nemen. Dat is een heel betrouwbare maatschappij. •  Flores (Tikal): de minibus (shuttle) vertrekt om 19.00 u vanaf de terminal van Linea Dorada in de hoofdstad. Vanaf daar stap je rond 21.00 u over op een bus van deze maatschappij. Je komt rond 6.00 u in de ochtend in Flores aan. •  Copán (Honduras): de minibus van de Hon­ durese maatschappij Hedman Alas (T  78 32 61 62 o  hedmanalas.com, vertrekt dag. om 3.30 u en za.-ma. om 6.30 u uit Antigua (je kunt eventueel bij je hotel opgehaald worden). In Ciu­ dad Guatemala zet je je tocht voort met een luxebus van dezelfde maatschappij richting Copán (aankomst rond 15.00 u). Rechtstreekse bus van

Copán naar Antigua za.-ma. om 14.00 u, aankomst in Antigua om 20.00 u. Of neem de bus naar Ciu­ dad Guatemala vr.-zo. om 18.30 u (aankomst om 23.30 u).

`

MET EEN PRIVÉMINIBUS (SHUTTLE) Talrijke reisbureaus zetten minibussen in die voornamelijk naar de luchthaven van Ciudad Guatemala en naar Panajachel rijden (diverse keren per dag). Minder frequent zijn de minibussen naar San Pedro, Quetzaltenango, Chichicastenango, Lanquín, Semuc Champrey, Monterrico, de stranden van El Salvador en Copán (Honduras). Er zijn ook verbindingen met Flores, Río Dulce en Livingston. Uiteraard betaal je meer dan met een gewone bus, maar je zit comfortabeler en je wint heel wat tijd. Bovendien komen de minibussen je bij je hotel ophalen en zetten je af aan het hotel van je keuze. •  Met reisbureau Bon Voyage (zie ‘Nuttige adressen’) naar de luchthaven van Ciudad Guatemala, ongeveer 4 minibussen per dag tussen 4.00-19.00 u. Naar Panajachel, 5 minibussen per dag tussen 5.30-16.00 u. Naar San Pedro en San Marcos vertrek om 9.00 u en 14.00 u. Naar Coban, Lanquín en Semuc Champey, vertrek om 8.00 u en 14.00 u. Naar Chichicastenango vertrek om 7.00 u op do. en zo. (marktdag) en op wo. en za. om 12.30 u. Naar Quetzaltenango, vertrek om 5.30 u en 14.30 u. Naar Monterrico, dagelijks een minibus om 8.00 u, op vr. ook om 13.00 u. Naar Copán (Honduras) vertrek om

Antigua  AANKOMST EN VERTREK

Feesten


90

A

Nazareños Jónde la Cruz de Piedra

Av.

7

Aduana)

(Real

90

(Pilitas)

40 39 57

84

60

29

83 (Ayuntamiento)

50

42

6a Calle

3

Museo de Arte colonial

Landívar)

51

52 2 6 82

Poniente

85

64

4a Av. Sur

7 a Av. Sur (Cristóbal Colón)

8 a Av. Sur

55

Parque Central

63

5a Av. Sur

31

6 a Av. Norte (Pedro Cortez y Larraz)

(Pólvora y

7

(Santa Lucía)

ja Vi e

8a Calle

ud

62

O

Ci

as San Luc

ad

(Sinventura)

21

(Conquistador)

7a Calle Poniente

41

Colegio de la Compañía de Jesús

72

Kunstnijverheidsmarkt

53

4

r e ro s

(Obispo Marroquín)

23

Iglesia San Agustín

Espiritu Santo

Her

5 a Av. Norte (Santa Catalina)

Poniente

4a Calle Poniente

1

s

61

22

Poniente

lo

86

71

5a Calle

de

Iglesia de la Merced

3a Calle Poniente (Don Pedro de Porto Carrero)

26

3

ha

54

(La Inquisición)

2a Calle

35

(San Sebastián)

Recoletos

Poniente Norte

24

8 a Av. Norte (Alameda Santa Lucia)

Mercado

20

1a Calle

Recolección Convento San Jerónimo Museo del Tejido

nc

B

4a Av. Norte

6a Av. Norte

Camposeco 28 30 73

2

Cementerío San Lazaro

32 7a

Convento de la Recolección 2a Avenida de

34 Desengaño

HET CENTRUM

SAN FELIPE

(Manché)

1

Lago de Atitlán, CHIMALTENANGO, JOCOTENANGO, AZOTEA

Chajón

A

0 Fuegovulkaan en Acatenangovulkaan

(Sucia)

8a Calle Poniente

A

ANTIGUA

65

100

200 m

B

Aguavulkaan

A


CERRO DE LA CRUZ

C

adressen Ael arNuttige ia Cand 1 Gemeentelijke

(Universidad)

3a Av.

25

8

S ur 7 a Call e

2a Av. Sur

6a Calle Oriente

(Peregrinos) Convento Santa Clara

1a Av. Sur

59

36 37 38 39 40 41

80

42

3

Calle

27 al Pensativo) Oriente (Chipilapa Iglesia San Francisco

33 Pasos

ro no Ped 43

4

C

10

Fray Rodrigo de la Cruz Aguavulkaan

Herm a

los

Oriente

de

9a Calle

9 (San José) (Santa Clara)

37

(Campanas)

Oriente

ANTIGUA

57 58 59 60 61 62 63 64 65

N

Eten Metiz Saberíco Le Petit Saint Malo El Sitio Luna de Miel Rainbow Café & Bookshop La Cuevita de los Urquizú La Fonda de la Calle Real El Casador Italiano Las Antorchas El Punto Fridas La Antigua Vineria Café Condesa Caffé Mediterraneo Panza Verde Ontbijten en lekker gebak eten

55 Rainbow Café & 63 70 71 72 73

Bookshop Café Condesa Doña Luisa Xicotencatl El Viejo Cafe Café Boheme Kaffee Fernando’s

D 2 80 82 83 84 85 86

Iets drinken, uitgaan Monoloco Café Sky La Sin Ventura Reilly’s Personajes La Sala La Casbah

k

Winkelen

90 Nim Pot en Maya

Antigua  PLATTEGROND ANTIGUA

58

5a Calle Oriente

32 33 34 35

Slapen Yellow House Zoola Domingo Dionisio Hotel io de Rub Jungle Party Internacional Mochilero El Hostal Posada Juma Ocag Las Piletas Casa Los Arcos Casa del Arco Hotel Casa Cristina Hotel Posada San Vicente Posada Los Bucaros Hostal San Nicolas Casa Florencia Hotel Posada San Pedro Hotel Aurora Hotel San Jorge Posada San Sebastián Hotel Casa Antigua Hotel El Meson de Maria Hotel Posada de Don Rodrigo Casa del Parque

56

los

Catedral

e l

25 26 27 28 29 30 31

Hermano Pedro

Paseo de Los Museos

(Concepción)

4a Calle Oriente

20 21 22 to San Pila o 23 24

44

(Nobleza)

(Carros)

H

50 51 52 53 54 55

Due

1a Av. Norte

(Ánimas)

70 36

(Capuchinas)

Iglesia del Carmen

3a Calle Oriente 38

Norte

56

CIUDAD GUATEMALA, Pacayavulkaan

(Platerías)

2a Av.

Norte Convento de las Capuchinas 2a Calle Oriente

R

2

1

1a Calle Oriente

43 Quinta de las Flores 44 Casa Santo Domingo

toeristenpolitie Claro en Banco Industrial 3 Bank BAC 6 Immigratie en The Funky Monkey Net 7 Wasserette Shalom 8 Sin Fronteras 9 Adventure Travel Center 10 Bon Voyage Central America

NOORDEN

3a Av.

2

91


HET CENTRUM

92

4.00 u en om 13.00 u. Naar San Cristóbal de Las Casas vertrek om 5.30 u. Naar de stranden van El Salvador (La Libertad) dagelijks om 8.00 u. • Met reisbureau Sin Fronteras (zie ‘Nuttige adressen’), van en naar Panajachel: 4 minibussen op do. en zo. om 7.00, 8.00, 12.30 en 16.00 u. 3 minibussen op de overige dagen, om 8.00, 12.30 en 16.00 u, terug om 9.00, 12.00 en 16.00 u. Naar Chichicastenango op do. en zo. een bus om 7.00 u, terug om 14.00 u. Naar Ciudad Guatemala: 7 minibussen per dag tussen 4.00-19.00 u. Er is ook dagelijks een bus van om 8.00 u naar Coban en Lanquín; ook een naar Monterico op dezelfde tijd. • Met Atitrans (6a Avenida Sur, nr. 8 T  78 32 33 71 o  atitrans.net), verbindingen met Copán (Honduras), Ciudad Guatemala, dag en nacht. Naar Panajachel, vertrek om 5.30, 7.00 (alleen do. en zo.), 8.00 (behalve do. en zo.), 12.30 en 16.00 u (15 US$). Naar Chichicastenango, vertrek op do. en zo. om 7.00 u. Ook verbindingen naar Lanquín, San Cristóbal en de Pacayavulkaan. •  Luchthaven van Ciudad Guatemala: de shuttle is een prima optie. Je vermijdt de heksenketel Ciudad Guatemala en dus win je ontzettend veel tijd. Reken op 10-12 US$ voor een gezamenlijke shuttle en 32 US$ voor privévervoer. Uiteraard ben je er met een privébusje zekerder van dat

je het vliegtuig van 7.00 u naar Flores-Tikal haalt. Koop je vliegticket wel een dag van tevoren. WEGWIJS IN DE STAD De stad is niet groot en bovendien gebouwd in dambordpatroon. Het is dus makkelijk om je in deze stad te oriënteren … in theorie. De nummers van de calles en avenidas zijn zelden leesbaar, als ze al worden aangegeven. Het centrum wordt gevormd door het Parque Central. Daar omheen liggen de Avenidas op een noord-zuidas, de calles op een oost-westas. Het deel van de avenida ten noorden van het Parque Central wordt de Avenida Norte genoemd, het deel ten zuiden heet avenida Sur. Handig om je hotel terug te vinden. Hetzelfde geldt voor de straten (calles). Alles ten oosten wordt dus de Calle Oriente, ten westen de Calle Poniente. Straten en lanen hebben een naam, maar iedereen duidt ze met hun nummer aan. Een voorbeeld: 4a Calle Poniente, nr. 114. Je moet huisnummer 114 zoeken in het westelijk deel van de vierde straat. NUTTIGE ADRESSEN EN INFORMATIE

TOERISTISCHE INFORMATIE

I  Er is geen Bureau voor Toerisme in Antigua.

Wel worden er twee kleine informatiekiosken in het Parque Central opgebouwd tijdens festivi-

het parque central vormt het hart van antigua .


93

teiten, zoals de Semana Santa. Voor informatie over activiteiten in de omgeving wend je je tot de reisbureaus (zie verderop). A  Gemeentelijke toeristenpolitie (plattegrond A3, 1): ten zuiden van de markt T  78 32 72 90, 05 77 en 05 35. Voor elk probleem, van diefstal tot geweld. In geval van nood meld je je bij de rijkspolitie T  110. A  Immigratie (plattegrond B3, 6): Immigratiebureau, 5a Avenida Sur, nr. 6, in de gang van de Monoloco T  78 32 42 16 of 41 95. Geopend ma.za. 8.00-18.00 u. Om je visum te verlengen als de toegestane negentig dagen om zijn. Meld je een week van tevoren met je paspoort, een kopie van je betaalkaart, een pasfoto en ongeveer 450 GTQ. De overschrijding van de verblijfsduur komt je op een boete te staan van ongeveer 10 GTQ per dag.

opend ma.-vr. 9.00-18.30 u, op za. 9.00-13.00 u. In principe de beste wisselkoers voor je dollars (loop door naar achteren). Maximum 500 US$ (lage vaste commissie). Bij de ingang vind je geldautomaten die VisaCard, MasterCard en American Express accepteren. s  City Bank: 4a Calle Oriente; op de hoek van de 3a Avenida Norte. Geopend ma.-vr. 9.0016.30 u; za. 9.30-13.00 u. Contante geldopname met je VisaCard. Wisselt ook euro’s (paspoort verplicht). s  Banco Industrial (plattegrond B3, 2): naast Claro. Geopend ma.-vr. 9.00-19.00 u, op za. 9.00-13.00 u. Wisselen van dollars en opname van contanten met VisaCard, op vertoon van je paspoort. Geldautomaat die dag en nacht beschikbaar is, voor VisaCard en MasterCard.

POST, TELEFOON

SPOEDGEVALLEN

`

`

`

B  Postkantoor (plattegrond A3): Alameda de A  Dokter: Dr. Oscar Asturias T  78 32 80 49 en Santa Lucía, tussen de 4a Calle en de 5a Calle 48 60 32 17 :  medical.assistance.services@

Poniente, tegenover de markt. Geopend ma.-vr. 8.30-17.30 u, op za. 9.00-13.00 u. A  Claro (plattegrond B3, 2): op de hoek van de 5a Avenida Sur en het Parque Central. Geopend ma.-vr. 9.00-18.00 u, za. 9.00-13.00 u. Vooral interessant voor buitenlandse gesprekken. Binnenlandse gesprekken voer je beter vanuit een telefooncel, dat is handiger. Verkoopt ook mobiele telefoons. W  The Funky Monkey Net (plattegrond B3, 6): 5a Avenida Sur, nr. 6 T  78 32 41 90. In dezelfde gang als de Monoloco. Dag. geopend 8.0024.00 u. Normaal tarief. Goed materiaal, jeugdige en aangename omgeving. Ook internationale gesprekken. `

`

`

GELDZAKEN Je hoeft nu niet meteen paranoïde te worden, maar we attenderen je erop dat er soms met geldautomaten wordt gefraudeerd. Controleer of het toetsenbord van de pinautomaat afwijkingen vertoont of dat er sporen van inbraak te zien zijn. s  Bank BAC (plattegrond B3, 3): onder de overdekte wandelgangen van het Parque Central, naast Café Condesa (plattegrond B3, 63). Ge-

hotmail.com. Prima arts. Spoedgevallen en huisbezoek, dag en nacht beschikbaar. `

REISBUREAUS

A  Bon

Voyage Central America (buiten plattegrond, via C4, 10): Alameda El Calvario, nr. 4 T  78 23 92 09 en 47 68 44 11 o  bon­ voyagecentralamerica.com. Niet heel centraal gelegen, 5 min van het plein waar de gemotoriseerde taxi’s en tuktuks verzamelen. Geopend ma.-vr. 9.0018.00 u. Dit reisbureau is opgezet door Arnaud Hammer, een Fransman die verliefd werd op Guatemala. Hij organiseert allerlei excursies en langere verblijven in de directe omgeving van Antigua en omstreken, bijvoorbeeld naar het Atitlánmeer, de markt van Chichicastenango, Xela, de bergen van Cuchumatanes, Cobán, Tikal en Livingston. Verder biedt hij de ideale manier om je vakantie af te sluiten, namelijk op de stranden van El Salvador, een prachtige omgeving om heerlijk te luieren. Reservering van shuttles naar diverse steden (zie ‘Aankomst en vertrek’). Verkoopt ook tickets voor de bussen van Linea Dorada (binnenlandse verbindingen) en Intertrans: comfortabele bussen tussen Ciudad Guatemala en San Salvador (El Salvador), Managua `

Antigua  NUTTIGE ADRESSEN EN INFORMATIE

`

`


HET CENTRUM

94

(Nicaragua) en San Jose (Costa Rica). Arnaud is een echte professional en kent de landen van CentraalAmerika op zijn duimpje. Afhankelijk van je wensen kan hij je prima adviseren! A  Sin Fronteras (plattegrond C3, 8): 3a Avenida Sur, nr. 1A, naast restaurant Las Antorchas T  77 20 44 00 o  shuttleguatemala.com. Geopend ma.-za. 9.00-18.30 u. Uitgebaat door de charmante Claudia en Lorena. Vriendelijke ontvangst en efficiënte service. Voordelige vliegtickets voor een vlucht naar Flores-Tikal. Dagelijks minibussen (shuttles) naar alle steden en naar de luchthaven van Ciudad Guatemala (te reserveren via internet vanaf drie dagen van tevoren). Georganiseerde excursies en rondreizen op maat, bijvoorbeeld de vijfdaagse wandeltocht naar El Mirador. A  Adventure Travel Center (plattegrond C4, 9): 2a Avenida Sur, nr. 23A T  78 32 18 03 of 15 40 en 59 99 38 22 o  adventravelguatemala.com. De erg sympathieke Canadees Real Desrosiers heeft zich hier inmiddels heel wat jaren geleden gevestigd. Hij biedt rondreizen door het hele land en ook kortere excursies zoals naar Monterrico, Cobán, Copán of gewoon naar de vulkanen in de omgeving. `

`

VERHUUR VAN AUTO’S, MOTORFIETSEN ENZOVOORT

A  La Ceiba: 6a Calle Poniente, nr. 6D T  78 32 41 68 o  ceibarent.com. Niet de beste auto’s, `

maar wel de goedkoopste. Ook verhuur van motoren en scooters. A  Tabarini: 6a Avenida Sur, nr. 22 T  78 32 81 07 tot 09 o  tabarini.com. Duurder, maar heel betrouwbaar. A  Catours: 6a Calle Oriente, nr. 14A T  78 32 96 38 o  catours.co.uk. Verhuur van motoren en scooters. A  Old Town Outfitters: 5a Avenida Sur, nr. 12, op de hoek met de 6a Avenida Poniente T  53 99 04 40 o  adventureguatemala.com. Biedt diverse mountainbiketours aan en twee- of meerdaagse bergbeklimmerstochten met uitrusting. `

`

`

DIVERSEN

A  Wasserette Shalom (plattegrond B1, 7): 1a Calle Poniente, nr. 24A T  78 32 58 41. Dag.

geopend 7.00-19.00 u. Snelle service en goedkoop. Er zijn meerdere wasserettes in het centrum, met name op de 6a Avenida Sur. `

SPAANS LEREN

A  Cursus Spaans: Het is uitgegroeid tot een

instituut om in deze stad de taal van Cervantes te leren. Antigua telt een vijftigtal taalcentra, het ene uiteraard bekwamer dan het andere. Sommige zijn nauw betrokken bij humanitaire en sociale programma’s, andere gebruiken ze alleen om zich mooier voor te doen. Sommige scholen bieden een pakket waarbij logies bij particulieren en culturele activiteiten in de prijs begrepen zijn. Informeer bij de reisbureaus. SLAPEN Opgelet, in juli en augustus worden veel hotels volledig ingepalmd door Amerikaanse studenten die hier een taalstage lopen. Ook tijdens de Semana Santa en in de laatste week van december (de prijzen gaan tot 40% omhoog) en in het weekend (op vrijdag en zaterdag) wordt de stad door bezoekers overspoeld. Tijdens die periodes moet je absoluut van tevoren reserveren. Veel hotels hanteren schommelende tarieven: vanaf het moment dat de bezoekers toestromen, gaan de prijzen de hoogte in. In het laagseizoen kan er over de prijs onderhandeld worden.

HEEL GOEDKOOP TOT DOORSNEEPRIJS (minder dan 300 GTQ, € 35)

H  Yellow

House (plattegrond B1, 20): 1a Calle Poniente, nr. 24 T  78 32 66 46 of 78 82 46 99 :  yellowhouseantigua@hotmail. com. Ongeveer 80-110 GTQ per persoon op een slaapzaal, tweepersoonskamers 210-280 GTQ, inclusief ontbijt. Tegenover de Mochilero. Wel duurder hier, maar veel beter onderhouden. Een twaalftal kamers en twee slaapzalen voor drie tot zes personen. Behoorlijk ruim met eenpersoonsbedden (geen stapelbedden). Eigen kastje. Gezellig ingericht met kleurrijke beddenspreien. Vanuit kamer 10 loop je zo het dakterras op, daar zijn een bar en hangmatten. Door zonnecellen verwarmd water overdag. Er staan een `


95

`

`

`

Een adres voor reizigers die wel van een feestje houden. Alleen slaapzalen met zes tot twintig bedden. De prijs varieert naargelang comfort en capaciteit. Vermijd de slaapzalen op het dak, die zijn heel primitief, waardoor het er overdag snikheet is en ‘s nachts heel koud! De andere slaapzalen hebben geen ramen, maar houten stapelbedden. Het geheel ziet er netjes uit. Keurig gemeenschappelijk sanitair (met warm water). Voor de gezelligheid is er een cocktailbar, een kleine, kleurrijke patio waar snacks worden geserveerd en muziek tot 23.00 u. H  Internacional Mochilero (plattegrond B1-2, 24): 1a Calle Poniente, nr. 33 T  78 32 05 20 o  internacionalmochilero.com. Ongeveer 50 GTQ per persoon op slaapzaal of tweepersoonskamer. Internet. Een nogal bizarre inrichting met een door planten overwoekerde fonteinen, oude, houten meubels en twee enorme marimba’s in de gang. Slaapzaal en een twintigtal eenvoudig ingerichte kamers, ondergebracht langs een opeenvolging van kleine patio’s en terrassen. Sommige kamers zijn klein, andere een beetje vochtig. De kamers achteraan zijn het rustigst. Er zijn maar twee kamers met een eigen badkamer. De gemeenschappelijke keuken met uitzicht op een terras. Jammer van de saaie ontvangst en het doorsnee onderhoud. H  El Hostal (plattegrond C3, 25): 1a Avenida Sur, nr. 8 T  78 32 04 42 o  elhostal-antigua.com. Dicht bij de San-Franciscokerk. Bed op slaapzaal ongeveer 90 GTQ, tweepersoonskamer 270 GTQ, doordeweeks kortingen mogelijk. Wifi. Een gezellige patio met hangmatten en daaromheen twee gemengde slaapzalen en vier schone, prettige kamers. Veel kleine diensten, zoals een wasserette, het reserveren van minibussen, een lunchpakket en een keuken die tot je beschikking staat. Prettige ontvangst. H  Posada Juma Ocag (plattegrond A2, 26): Calzada Santa Lucía Norte, nr. 13 T  78 32 31 09 o  posadajumaocag.com. Niet ver van de busterminal. Opgelet, snel volgeboekt! Wifi. Discreet en charmant pensionnetje met een kleine binnentuin. Rustig en goed onderhouden. Slechts acht kamers met baño privado (warm water). Biedt allerlei kleine diensten, zoals kof`

`

`

Antigua SLAPEN

kleine keuken en gezuiverd water tot je beschikking. Tuintje. Veel van onze lezers zijn laaiend enthousiast over het ontbijt dat tussen 7.309.00 u wordt geserveerd. Over het algemeen is dit een goed adres, met dynamisch en sympathiek personeel, ook al gaan de prijzen weleens de hoogte in. H  Zoola (plattegrond B3, 21): 7a Calle Poniente, nr. 15 T  78 32 03 64 o  zoolaantigua. wix.com/zoola. Ongeveer 70 GTQ per persoon op een slaapzaal, tweepersoonskamer met eigen badkamer (2 nachten minimaal) voor ongeveer 200 GTQ. Wifi. Fraaie jeugdherberg gevestigd in een koloniaal gebouw dat na een renovatie in een heel cool, modern jasje is gestoken. Grote patio waar fleurige doeken voor schaduw zorgen en het helemaal vol ligt en staat met kussens en banken om met je vrienden te luieren of het internet af te struinen. Loungemuziek en reggae dragen bij aan de heel relaxte sfeer. Er zijn een paar gemengde slaapzalen (acht bedden). Deze liggen op de begane grond. Het gezamenlijke sanitair is brandschoon. Twee ruime, frisse privékamers. Aan de bar boven kun je heel wat feestelijke avondjes doorbrengen, er is een dakterras met jacuzzi om van het fantastische uitzicht te genieten. Een gezellig, heel comfortabel adres dus, maar vooral geschikt voor jeugdige reizigers. H  Dionisio Hotel (plattegrond B2, 22): 3a Calle Poniente, nr. 19A T  78 32 60 78 en 58 68 32 92. Bed op slaapzaal ongeveer 65 GTQ, tweepersoonskamers ongeveer 200-250 GTQ. Wifi. Een rustig en gezellig hotel, dat wordt uitgebaat door Rudy en Gaby, een vriendelijk stel. Een slaapzaal voor zes personen met aangrenzende badkamer en een vijfpersoonsslaapzaal met sanitair dat ook met een paar andere kamers wordt gedeeld. De laatstgenoemde kamers, vier om precies te zijn, kunnen tot vier personen herbergen. Met of zonder eigen badkamer, afhankelijk van de prijs. Betegeld en heel schoon. Terras met uitzicht op de Aguavulkaan. Keuken tot je beschikking. Gezuiverd water. Reserveringen van minibussen en excursies. H  Jungle Party (plattegrond B2, 23): 6a Avenida Norte, nr. 20 T  78 32 89 75 o  junglepartyhostal.com. Ongeveer 65-75 GTQ per persoon op slaapzaal, inclusief ontbijt. Wifi.


paalhut op ambergris caye , het grootste eiland van belize


BELIZE


232 0

20

40 km

Cafetal

Judas Tadeo

Reforma

Pto. Bravo

NOORDEN

Majahual

Bacalar Xulhá Ucum

Nicolás Bravo

Altún Ha

w i gh rn H

Lamanai

N o r th e

La Unión

Neustadt

Bacalar Chico

Maskall

Santana

Sand Hill

Ambergris Caye

San Pedro Hol Chan Marine Reserve Caye Caulker Caribische Zee

Community Baboon Burrell Ladyville Sanctuary Boom Prison Blue Hole Hattieville Belize Belize Zoo City Turneffe y a Belmopan w Atoll igh Georgeville Lighthouse Reef San Ignacio n r West e Gales Point Xunantunich Tobacco Caye Caves Benque Branch H um Pomona Viejo H ig mi n g hw b i r d Melchor Actun Tunichil Dangriga ay de Mencos Muknal Victoria Hopkins Peak Kendal Glover’s 1 120 Reef Cockscomb Sittee River Basin Caracol Sanctuary Laughing Bird Caye a ay Placencia M Independence Medina Bank Silk Caye Marine Reserve Nim li Punit Lubaantún Big Fall Sapodilla Cayes San Machaca Forest St. Golf van Antonio Plaatsen opgenomen op de Honduras Werelderfgoedlijst van Unesco Blue Creek Punta Gorda Pedro Cave Punta Belize City Besproken plaatsen Cardenas Manabique Caracol Adressen en plaatsen Puerto in de omgeving Puerto Cortes Livingston Sand Hill Oriëntatiepunten Barrios HONDURAS

Reef

ns

ai

nt

ou

Ba r r ie r

M

FLORES, TIKAL

G UAT E M A L A

H

ay

OVERZICHTSKAART BELIZE

Gavilán Xcalak

Orange Walk Carmelita Rancho

Água Blanca

Banco Chinchorro

Chetumal

Corozal Sarteneja Louisville

Alvaro Obregó

MEXICO

Calderitas

BELIZE

OVERZICHTSKAART BELIZE


233

VEELGESTELDE VRAGEN A

Welke papieren heb je nodig?

A

Een paspoort dat nog minstens zes maanden na terugkeer geldig is (een visum is niet nodig, behalve voor inwoners van een Europees land dat niet tot de EU hoort) en een internationaal rijbewijs als je van plan bent een auto te huren. A

A

Wat zijn de verplichte vaccinaties?

Specifieke inentingen zijn niet nodig, wel is het aanbevolen om malariapillen te slikken als je een langdurig verblijf in de jungle plant. A

Belize is, als lid van het Gemenebest, het enige Engelstalige land van Centraal-Amerika. Engels is dus de officiële landstaal, maar een groot gedeelte van de bevolking spreekt Spaans. Het broken-up English dat je hier hoort, is het plaatselijke creools, wat niet altijd makkelijk te begrijpen is. Daarbij komen nog de talen van de diverse andere gemeenschappen (Maya, Garifuna …)

Wat is de beste reisperiode?

De meeste toeristen trekken erheen tussen november en mei, ver van de winterkou op het noordelijk halfrond … Tussen juni en oktober is het er minder druk en ook goedkoper. Maar je hebt kans op regen en dat is wel de periode van de orkanen.

Hoeveel bedraagt het tijdsverschil?

In de winter is er 7 uur tijdsverschil, in de zomer 8 uur.

Welke talen worden er gesproken?

A

Is het leven er duur?

Duurder dan in Guatemala en de andere Centraal-Amerikaanse landen, zeker in Placencia en op de eilanden. A

Wat is het beste transportmiddel?

Het land is niet groot. Daarom is de bus het goedkoopste transportmiddel tussen de belangrijkste steden. Verder zijn er ook de taxi (vooral ’s avonds in Belize City) en de huurauto. Plan een rondvlucht boven de eilanden. Dat is niet duur en een mooie herinnering. De wegen zijn niet druk genoeg om te liften. De kans dat je langs de weg wortel schiet, is niet denkbeeldig. In de cayes is het huren van een golfkarretje erg populair, maar wij raden je aan te gaan fietsen.


300

SLAPEN, ETEN

CH  Glover’s Hostel: T  532 16 29 o  glovers.com.bz. Camping ongeveer 5 US$ per persoon, bed op slaapzaal 9 US$ per persoon (in principe krijg je de 3de nacht gratis) en bungalow 25-40 US$ voor 2 personen met douche. Op een fraaie plek aan de oever van `

de rivier (neem anti-muggencrème mee!). Biedt een eenvoudige slaapzaal met twaalf bedden, muskietennetten en ventilatoren. Er is een gemeenschappelijke koude douche. Verder staan er enkele aangename cabañas boven de rivier. Kano’s. Je kunt er een maaltijd krijgen.

XXX  Glover’s Reef: een van de mooiste atollen van Belize, maar ook het verste van de kust, zo’n 50 km van Dangriga. Zes paradijselijke eilanden, eenzaam te midden van de Caribische Zee. Je kunt er de prachtigste duiken maken. De onderwaterwereld is er werkelijk subliem. Wie er wil blijven overnachten kan terecht bij Glover’s Atoll Resort, het luxueuze broertje van Glover’s Hostel. Voor de camping betaal je ongeveer 99 US$ per persoon per week, een bed op een slaapzaal kost 149 US$ per persoon per week en voor 249-299 US$ per persoon per week huur je er een bungalow … AANKOMST EN VERTREK

Belize

De boot naar het eiland vertrekt op zo.ochtend (9.00 u) uit Sittee River, vanaf de aanlegsteiger van

het Glover’s Hostel (zie eerder). Je kunt het beste op za.avond ter plaatse overnachten. Er rijdt een bus vanuit Dangriga of Placencia naar Sittee River.

XX  Cockscomb Basin Sanctuary: ongeveer 30 km ten zuiden van Dangriga. De bussen richting Punta Gorda kunnen je aan het begin van de onverharde weg afzetten, ter hoogte van het Maya Center Village. De ingang van het reservaat bevindt zich 9 km verderop (dat is een wandeling van 2 uur, neem vanuit het dorp een taxi of probeer te liften) o  belizeaudubon.org/parks/. Dag. geopend 7.30-16.30 u. Toegangsprijs: 10 BZD. Dit is het eerste natuurreservaat dat speciaal voor de jaguars werd opgericht. Soms kom je er een tegen op de onverharde weg die naar het Visitor’s Center gaat, maar dan moet je wel vroeg zijn. Het zijn behoorlijk schuwe dieren. In het reservaat leven ook poema’s, ocelotten, gordeldieren, Bairds tapirs en de prachtige, scharlakenrode ara. Diverse wandelingen over bewegwijzerde paden, van 30 min tot 2 uur, dwars door een schitterende jungle. Met of zonder gids. Tocht naar de watervallen en tubing floating op de rivier (wildwaterafdaling op luchtkussens) … `

cockscomb basin sanctuary is het eerste en enige jaguarreservaat ter wereld .


301

SLAPEN

H  Belize Audubon Society: T  230 50 04, 223 49 87 en 88 o  belizeaudubon.org. Rustieke bungalow en slaapzaal 10 en 20 US$ per

persoon. Heel comfortabele cabañas 75 US$ voor 4 personen. Zonnestroom. Geen restaurant, maar een gemeenschappelijke keuken. Neem voldoende etenswaar mee. `

PLACENCIA 900 INWONERS

AANKOMST EN VERTREK

MET DE BUS

O  De bushalte (plattegrond A-B1): bevindt `

MET DE BOOT

•  Independence: de snelboot Hokey Pokey (plat-

tegrond A1, 3 T  523 32 76 en 622 32 13) vaart tussen Independence en Placencia. Aanlegsteiger ligt tussen de politiepost en restaurant Omar’s in. Vertrek uit Placencia, 8 afvaarten per dag tussen 6.45-17.00 u, plus 1 boot om 18.00 u (behalve op zo.). Vanuit Independence, evenveel afvaarten tussen 6.30-16.30 u, plus 1 boot om 17.30 u (niet op zo.). Overtocht van 20 min. Daar vandaan vind je makkelijk een bus van de James Bus Line met bestemming Dangriga, Belize City of Punta Gorda. •  Puerto Cortes (in het noorden van Honduras): vanuit Placencia vaart op vr.ochtend een boot van D’Xpress af. Vanuit Puerto Cortes is dat op ma. ochtend. Overtocht van 5 uur.

MET HET VLIEGTUIG

L  De

luchthaven (buiten plattegrond, via A1) ligt ongeveer 1,5 km voor het dorp, in een inham aan zee.

AANKOMST EN VERTREK

zich in de hoofdstraat, tussen de politiepost en restaurant Omar’s in. Verbindingen met: •  Dangriga, Belmopan en Belize City: 3 bussen per dag met busmaatschappij Ritchie’s. De eerst bus, rond 6.00 ‘s ochtends, is een expressbus die via Dangriga naar Belize City rijdt. De andere twee gaan naar Dangriga. Daar vandaan kun je verder de bus nemen naar Belize City en Bel­ mopan. •  Punta Gorda: neem de bus van Ritchie’s met bestemming Dangriga tot aan het kruispunt met de Southern Highway. Daar overstappen in een bus van James Bus Line naar Punta Gorda, die ongeveer om het uur vertrekt. Rit van minstens 2 uur. –  Deze plaatsen zijn ook te bereiken als je met de boot naar Independence (zie verderop) vaart en daar vandaan verder reist met een bus van de James Bus Line.

Placencia

Dit kleine vissersdorp in de uiterste zuidpunt van het schiereiland Placencia is tegenwoordig een ware badplaats. Gedurende 2½ uur over een slecht begaanbare, onverharde weg vanuit Dangriga was lange tijd de enige optie om er te komen. Dat is verleden tijd, want voortaan rijd je over een gloednieuwe geasfalteerde weg die van tijd tot tijd wordt onderbroken door een bananenplantage en ben je er binnen 1½ uur. De bouwmaterialen worden inmiddels ook hier aangesleept. Dat er meer zullen volgen is waarschijnlijk, gezien het aantal percelen dat te koop staat langs de lagune, de grof bewerkte grasvelden en de villa’s die als hotel of iets anders in gebruik zijn. Een van de pareltjes is van regisseur Francis Ford Coppola. Hoewel het schiereiland vandaag de dag heel toeristisch is en de prijzen er behoorlijk zijn gestegen, zul je moeten toegeven dat het mooie strand, omzoomd met kokospalmen en paalhutten een zekere charme uitstraalt. In het dorp zelf doe je alles te voet, want er zijn maar twee straten. De ene is geasfalteerd en naamloos en parallel daaraan, aan de linkerkant, loopt een voetgangersstraat die de Sidewalk wordt genoemd. Deze heel smalle strook staat in het Guinness Book of Records te boek als de allersmalste straat ter wereld. •  Zie ook o  placencia.com.


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
9789401431767 by Uitgeverij Lannoo - Issuu