Issuu

Welkom in Venetië

De klokkentoren op het San Marcoplein

AANKOMST IN VENETIË 3 WAT U NIET MAG MISSEN 4 HOOGTEPUNTEN VAN MICHELIN 6 VENETIË IN 3 DAGEN 8

Uitkijken over de daken van Venetië

AANKOMST IN VENETIË

AANKOMST IN VENETIË Met het vliegtuig VANAF DE LUCHTHAVEN MARCO POLO

De luchthaven ligt in Tessera, op een tiental km ten noorden van de stad. www.veniceairport.it. Kaartjes voor de bus of de boot zijn te koop aan de balie van ACTV (www.actv.it). ACTV lijn nr. 5 – Deze lijn brengt u in 25 min. naar de Piazzale Roma. Prijs: € 6 (€ 11 HT). Heenrit (luchthaven-Venetië) tussen 4.08 u en 1.10 u; terugrit (Venetië-luchthaven) tussen 4.35 u en 0.40 u. ATVO Air Terminal – www.atvo.it. De pendeldienst brengt u naar de Piazzale Roma in 20 min. tijd. Prijs: € 6 (€ 11 HT). Heenrit tussen 7.50 u en 0.20 u; terugrit tussen 5.00 u en 21.00 u. Taxi – Reken op ongeveer € 40 voor een rit naar de Piazzale Roma. Motorboten Alilaguna – www. alilaguna.com. Traject per boot

VAPORETTO Enkele rit - € 7 (60 min. geldig). ACTV-kaart - 24 uur (€ 20), 48 uur (€ 30), 72 uur (€ 40) of 7 dagen (€ 60) geldig. Rolling Venice Card - (€ 4), voor jongeren tussen 14-29 jaar, 72 uur (€ 20) geldig. Transport gratis voor kinderen -4 jaar. T ‘Openbaar vervoer’, blz. 19.

tussen de luchthaven en de stad (verscheidene lijnen en haltes). Prijs: € 15 (€ 27 HT). De ‘rossa’ (rood) heeft als haltes Murano, Lido en San Marco (75 min.). De ‘blu’ (blauw) verbindt Venetië met de Terminal Crociere in 1.50 uur. Haltes: Murano, Fondamente Nove, Lido, San Zaccaria, San Marco, Zattere en Molino Stucky. De ‘arancio’ (oranje) verbindt Venetië met Santa Maria del Giglio in 70 min. Haltes: Madonna dell’Orto, Ferrovia (station), Rialto, Sant’Angelo en Ca’ Rezzonico. Koopt u uw kaartjes online, dan liggen de tarieven lager. Taxiboot – Een pak duurder. Reken minstens € 100. De dienst Share Venice (online reservatie) laat toe een taxi te delen met andere passagiers (max. 10 pers.). Prijs: € 19. Inlichtingen op: t 041 52 22 303 - www.sharevenice. com.

VANAF DE LUCHTHAVEN TREVISO

De luchthaven Canova van Treviso ligt op 20 km ten oosten van Venetië. Een ATVO-pendeldienst brengt u in 1.10 uur naar de Piazzale Roma. € 10 (€ 18 HT). Heenrit tussen 7.00 u en 22.35 u; terugrit tussen 5.30 u en 19.30 u. www.atvo.it.

Met de trein Eindstation is het station Santa Lucia, pal aan het Canal Grande, waar ook de vaporetto-halte Ferrovia ligt. Kaartjes voor de vaporetto zijn te koop aan het ACTV-loket voor het station. Vergeet de kaartjes niet af te stempelen voordat u aan boord gaat!

WELKOM IN VENETIË

WAT U NIET MAG MISSEN Onze favoriete ‘mooiste plekjes’

San Marcobasiliekaaa Vouwkaart E5 - T blz. 46

Chiesa di Santa Maria Gloriosa dei Frariaaa Vouwkaart C5 - T blz. 67

Dogepaleisaaa Vouwkaart E5-6 - T blz. 50

Galleria dell’Accademiaaaa Vouwkaart C6 - T blz. 70

WAT U NIET MAG MISSEN

Collectie Peggy Guggenheimaa Vouwkaart D6 - T blz. 73

Canal Grandeaaa T blz. 34

8 5

Scuola Dalmata di San Giorgio degli Schiavoniaaa Vouwkaart F5 - T blz. 82

Het eiland Buranoaa T blz. 107

De wijk Ghettoa (T blz. 94) en zijn synagogenaa (T blz. 95) Vouwkaart C3

WELKOM IN VENETIË

HOOGTEPUNTEN VAN MICHELIN Í De markten van Rialto. Sinds duizend jaar is dit het kloppend hart van de stad: ga ‘s ochtends vroeg de geuren opsnuiven van de heerlijke producten uit de lokale keuken en geniet van de muzikaliteit van het Venetiaanse dialect. T blz. 60. Í Een maaltijd in een ‘bàcaro’. Om in de lokale sfeer te blijven kunt u proeven van een cichéto, rechtstaand aan de bar, en genieten van een ombra wijn, zij aan zij met stamgasten en toeristen in deze Venetiaanse tapasbars. T blz. 122. 6

Í De geheime gangen van het Dogepaleis. De wirwar aan verborgen gangen en trappen onthult de geheimen van de dogen en hun paleizen. Volg de sporen van Giacomo Casanova die erin slaagde om op onwaarschijnlijke wijze te ontsnappen uit de huiveringwekkende cellen van het paleis. T blz. 52. Í Een avond ‘Musica a Palazzo’. Het Palazzo Barbarigo Minotto, dat boven het Canal Grande uittorent, is een van de meest charmante paleizen van de stad. Iedere avond worden de grote Italiaanse opera’s hier opgevoerd met kleine bezetting: het spektakel verplaatst zich van zaal naar zaal en iedere akte wordt opgevoerd in een andere ruimte, te midden van de fresco’s, versieringen in stucwerk en oude meubelen. Voor al wie voor een nacht Violetta of Alfredo wil zijn. T blz. 134.

Í Het uitzicht vanaf de campanile van San Giorgio Maggiore. Een adembenemend uitzicht op ‘de vis’, met de sestiere Castello, de lagune, Giudecca, het Lido en de omliggende eilanden: dankzij de ligging tegenover de Piazzetta de San Marco, staat de campanile van San Giorgio Maggiore garant voor het mooiste panorama over Venetië en de lagune. T blz. 102. Í Een idyllische wandeling op Mazzorbo. Ver van alle drukte! Neem een vaporetto van lijn 12, met vertrek aan de Fondamente Nove. Na 40 min. bevindt u zich te midden van het platteland, op Mazzorbo, een rustig en idyllisch eiland dat via een houten brug verbonden is met Burano. Wandel door de wijngaarden van het kleine Venissa-domein en geniet van de onverwachte, landelijke sfeer. T blz. 108. Í Een wandeling op de Zattere. Het echte zuiden vindt u vanaf de Punta della Dogana tot de haven. De lange kades van de Zattere lenen zich uitstekend voor een mooie wandeling langs het water, langs caféterrasjes en het geluid van de golven op de achtergrond. Het uitzicht op het eiland Guidecca kent geen gelijke en bij zonsondergang is de sfeer hier magisch. Het is niet voor niets dat John Ruskin hier

HOOGTEPUNTEN VAN MICHELIN

De eilanden Mazzorbo en Torcello in de lagune

in 1876 verbleef en Joseph Brodsky zijn werk Acqua alta aan dit deel van Venetië wijdde. T blz. 77. Í Een tentoonstelling op de Punta della Dogana. Verleden, heden en toekomst weerspiegelen in het water van de lagune dankzij een geslaagde renovatie van de oude Zeedouane, gerealiseerd door Tadao Ando. Nadat u de installaties en hedendaagse werken van de François Pinault-stichting heeft ontdekt, klimt u omhoog in de toren op het gebouw voor het adembenemende uitzicht op La Giudecca. T blz. 76.

Í Een borrel in de Skyline van de Molino Stucky. Het indrukwekkende neogotische gebouw waarin deze graanmolen was ondergebracht is omgevormd tot luxehotel en zou niet misstaan in het Londen van Dickens. De twee terrassen van het café Skyline genieten van een weids uitzicht over de lagune en het San Marcobekken. Adembenemend bij zonsondergang! T blz. 122. Í Het bezoek aan een glasblazer in Murano. Ontdek de geheimen van deze eeuwenoude kunst op de productiesite zelf. Het glas van Murano is een van de topproducten Made in Italy. T blz. 106.

WELKOM IN VENETIË

VENETIË IN 3 DAGEN De eerste dag 3 Ochtend Vaar het Canal Grandeaaa (blz. 34) af per vaporetto tot het San Marcoplein. Bezichtig de San Marcobasiliekaaa (blz. 46) gevolgd door een pauze in het beroemde Caffè Florian (blz. 121). Trek naar La Fenicea (blz. 56) en de Campo Santo Stefano (blz. 58). Lunch in een bàcaro. 3 Na de middag Wandel verder naar Dorsoduro, rond het Palazzo Venier dei Leoni waar u ongeveer een uur nodig heeft voor de collectie van Peggy Guggenheimaa (blz. 73). Kuier vervolgens langs de

Zatterea (blz. 77) tot de kerk van San Sebastianoaa (blz. 78), het heiligdom van Veronese. De mooie Campo Santa Margherita in de buurt (blz. 78) is ideaal voor een heerlijk aperitief. 3 Avond Dineer in de wijk rond de Campo San Barnaba (blz. 78) en maak een

wandeling onder de sterren naar de

Campo San Polo (blz. 66).

De tweede dag 3 Ochtend

Trek ‘s ochtends vroeg richting Rialto aa (blz. 60) om er de brug te bewonderen en u te laten meeslepen door de geuren en de kleuren van de eeuwenoude markt van de stad. Na een wandeling tussen de kraampjes kunt u kennismaken met het Venetië van de 18de eeuw in het Ca’ Rezzonicoaa (blz. 80) of het Palazzo Mocenigoa (blz. 63). Geeft u de voorkeur aan moderne kunst, ga dan naar het Ca’ Pesaroaa (blz. 36) en zijn museum (blz. 62). Lunch in een

trattoria in de buurt. 3 Na de middag

Kuier langs de kanalen van Cannaregio en ontdek de unieke sfeer van het Ghettoa (blz. 94). Heeft u voldoende tijd, dan raden we beslist de rondleiding langs de synagogen aan (1 uur). Steek het Canal Grande over ter hoogte van San Marcuola voor een aperitiefje op de prachtige Campo San Giacomo dall’Orio (blz. 63). De kunstcollectie van Peggy Guggenheim

VENETIË IN 3 DAGEN

3 Avond

Na een diner in de levendige en volkse sestiere Santa Croce aaa (blz. 60) kunt u een van de vele concerten barokmuziek bijwonen. Denk er dan wel aan overdag al een ticket te kopen.

3 Ochtend Begin ‘s ochtends vroeg (vanaf 8.15 u) met de Gallerie dell’Accademiaaaa (blz. 70), de belangrijkste kunstcollectie van de stad. U kunt ook kiezen voor de Scuola Grande di San Roccoaaa (blz. 68), die door Tintoretto versierd werd, of de Scuola Dalmata di San Giorgio degli Schiavoni aaa (blz. 82), waar u het werk van Carpaccio kunt bewonderen. Kiest u voor de Scuola di San Rocco, bezichtig dan ook de

1 DAG EXTRA… Steek het San Marcobekken over (lijn 2) naar het eiland San Giorgio Maggioreaa (blz. 102) en klim omhoog in de campanile voor een prachtig uitzicht over de lagune. Keer voor de lunch terug naar La Serenissima en ga naar de Punta della Dogana (blz. 42) of het Palazzo Grassia (blz. 59) voor een tentoonstelling hedendaagse kunst. Trek aan het einde van de namiddag naar de Giardini Pubblici (blz. 90) voor wat groen en verkoeling langs de rand van de lagune of bezichtig de Biënnale (juni-nov.).

De derde dag

Restaurantterrasjes in de wijk Cannaregio

prachtige kerk Santa Maria Gloriosa dei Frariaaa (blz. 67). 3 Na de middag Lunch in een van de vele cafés van de Fondamente Nuove en scheep vervolgens in naar Buranoaa (blz. 107, lijn 12, reistijd 45 min.). Wandel tussen de veelkleurige huizen en neem, indien u nog tijd heeft, lijn 9 die u in 10 min. tijd naar Torcelloaa (blz. 108) brengt, waar een van de oudste kerken van de lagune staat. Keer terug naar Venetië bij zonsondergang en geniet van de prachtige lichtinval. 3 Avond Dineer op de Zattere a (blz. 77) met

uitzicht op La Giudecca en het kanaal.

BESTEMMING VENETIË

DE REIS VOORBEREIDEN Budget

Overnachten – De hotels zijn duur en in het hoogseizoen is het moeilijk een tweepersoonskamer te vinden voor minder dan € 140. In het laagseizoen kunnen de prijzen gemakkelijk 30 % lager liggen (nov.-jan.). Via internet vindt u beslist de meest voordelige aanbiedingen, vooral wanneer u lang vooraf reserveert. Ook het huren van een appartement kan een goedkoop alternatief zijn, vooral wanneer u meerdere dagen ter plekke blijft. Informeer bij het reserveren wel over de administratiekosten die vaak bijgerekend worden bij de huurprijs. Op volgende websites vindt u een mooi aanbod: www.locappart.com, www.interhome.fr, www.casadarno.com, www6.cuendet. com, www.homelidays.com of www. homeaway.it. Beschikt u over een beperkt budget, dan kunt u ook terecht bij de religieuze instellingen die een goedkoop onderkomen aanbieden. w Het laagseizoen komt overeen met de maanden november, december (buiten de eindejaarsperiode) en januari. De andere maanden (februari tot oktober) vormen het hoogseizoen en zelfs het ‘altissima stagione’ tijdens het carnaval en de Mostra. Uit eten – Op restaurant loopt de rekening al snel op tot meer dan € 50/pers. wanneer u kiest voor een volledige maaltijd of een fles wijn bestelt. In enkele pizzeria’s kunt u terecht voor

ongeveer € 20 per persoon. Gelukkig bieden heel wat enoteche (wijnbars) en bàcari (Venetiaanse bistro’s) een uitgebreide keuze van cichéti, hapjes die u overal in Venetië vindt en die ‘s middags voldoende zijn voor een stevige lunch voor ongeveer € 10. Vervoer – In Venetië en de lagune reist u uitsluitend per vaporetto: een kaartje voor een enkele rit is nogal prijzig (€ 7). Meer info over abonnementen vindt u op blz. 19.

Formaliteiten Documenten – Alle onderdanen van een lidstaat van de EU moeten in het bezit zijn van een geldige identiteitskaart of van een geldig paspoort.

Geldzaken In Italië is net als in België en Nederland de euro ingevoerd.

Met de trein Er rijden geen directe treinen vanuit België of Nederland. U kunt wel overstappen in Parijs. Thello – t 01 83 82 00 00 - www. thello.com. Deze privémaatschappij verzorgt de treinverbinding tussen Parijs (Gare de Lyon) en Venetië voor een aantrekkelijke prijs, mits u vooraf reserveert. SNCF – www.voyages-sncf.com. Drie treinen per dag vanuit Parijs (met minstens één overstap). Reistijd minstens 11 uur.

DE REIS VOORBEREIDEN

Met het vliegtuig TRADITIONELE LUCHTVAARTMAATSCHAPPIJEN Brussels Airlines – www.brussels airlines.com - t 0 902 51 600 (€ 0,75/min.). KLM – www.klm.com -t 020 4747 747. Alitalia – www.alitalia.com - t 02  551 11 12 (België) - t 020 676 4479 (Nederland).

LOWCOSTMAATSCHAPPIJEN Ryanair vliegt dagelijks vanuit Brussels South Charleroi Airport tegen budgetprijzen naar Venetië. De vliegtuigen landen op de luchthaven Sant’Angelo van Treviso, 18 km ten noorden van Mestre. Inlichtingen en reserveringen op www.ryanair.com. Transavia vliegt dagelijks naar Venetië Marco Polo vanuit Amsterdam. Inlichtingen en reservaties op www. transavia.com. Easy Jet vliegt vanuit Amsterdam naar Venetië Marco Polo. Informatie en reserveringen op www.easyjet.com. Vueling vliegt vanuit Brussel en Rotterdam naar Venetië. www.vueling.com.

heersen, zeker als de warme sirocco uit het zuiden waait, die geregeld wordt onderbroken door soms hevige onweren. Soms ligt de lagune gehuld in een nevelig waas, wat een bijzonder en magisch beeld oplevert. De lente en de herfst zijn de twee aangenaamste seizoenen dankzij de zachte temperaturen en het grote aantal zonuren, ook al kan het veel regenen. Dan is er nog het hoogwaterfenomeen acqua alta, dat zich gewoonlijk voordoet tussen september en april en waarbij de straten van de stad weleens blank komen te staan. T ‘Meer weten over Venetië’, blz. 142.

DE BESTE PERIODE In elke periode van het jaar kunt u de data van uw verblijf afstemmen op de evenementen die plaatsvinden in de dogestad. Zo is er behalve het carnaval (twee weken in februari) ook nog de beroemde Mostra, die talloze filmfans lokt in de eerste week van september. Kunstliefhebbers zullen dan weer de Biënnale (kunst of architectuur) tussen juni en november voor geen goud willen missen…

Seizoen en klimaat

Toeristische informatie

KLIMAAT

TOERISTENBUREAUS

In Venetië heerst een gematigd (maar zeer vochtig) klimaat, dat wordt verzacht dankzij de Adriatische Zee. De winter is doorgaans vrij droog en mistig, en soms ook erg koud (als de bora waait). De zomer, en in het bijzonder de maand augustus, is geen optimale periode om naar Venetië te gaan: er kan een tamelijk drukkende en vochtige warmte

België – Voor hulp bij het organiseren van uw reis kunt u in de eerste plaats terecht bij de Italiaanse Nationale Dienst voor Toerisme, het ENIT (Ente Nazionale Italiano per il Turismo). Emile Clausstraat 28 - 1050 Brussel t 02 647 11 54 - fax 02 640 56 03 www.enit.it. Nederland – Meer informatie over het land, de bezienswaardigheden,

VENETIË BEZICHTIGEN

HET CANAL GRANDEaaa Venetië lijkt als het ware te verrijzen uit het water, maar is in feite op een heleboel eilandjes gebouwd. Het Canal Grande, de voornaamste verkeersader van de stad, vormt een perfect ‘terras’ om de palazzi te bewonderen, die glinsterend weerspiegelen in het water van de lagune. 3 Bereikbaarheid: De vermelde haltes zijn die van vaporetto-lijn nr. 1. Reken op 35 à 40 min. voor het traject van het station naar de Punta della Dogana. Detailkaart blz. 38-39. 3 Aanrader: De lichtinval op het Canal Grande is het fraaist in de vroege ochtend en aan het begin van de avond. Interessant voor fotografen! U vermijdt zo de grote massa en u kunt postvatten aan de stuurboordzijde van de vaporetto of, nog beter, op een van de schaarse zitplaatsen op de voorsteven van de boot.

Het Canal Grande heeft de vorm van een omgekeerde S met de buigpunten ter hoogte van Rialto en Ca’ Foscari. Het kanaal is 3,8 km lang, tussen 30 en 70 m breed en gemiddeld 5,5 m diep. Hoewel een tocht over dit kanaal geen ‘absolute must’ is, vormt een rit met een vaporetto wel een fascinerende start voor een verkenningstocht door La Serenissima. De palazzi aan het Canal Grande weerspiegelen met hun levendige kleuren en schitterende vergulde versieringen het vrolijke en optimistische karakter van de Venetianen. Nooit kenden zij een donkere periode, ook niet tijdens de middeleeuwen, waarin toch overal elders sobere vestingen moesten worden opgetrokken. Stroomopwaarts van het station ligt de Piazzale Roma. Deze busterminal is omgeven door parkeerplaatsen en is alleen maar interessant omdat u hier gemakkelijk op de vaporetto kunt stappen die terugvaart richting San Marco/ Lido. Via een vierde brug van glas en

staal, de Ponte ‘della Costituzione’ of ‘di Calatrava’, in 2008 ontworpen door de Spaanse architect Santiago Calatrava, kunnen voetgangers vanaf het plein naar het station lopen.

Ferrovia di Santa Lucia Vouwkaart B4 – Links, halte Ferrovia. Dit station werd de ‘dienstingang’ genoemd door Gustav von Aschenbach, de ongelukkige held uit Dood in Venetië van Thomas Mann. Sinds de bouw in 1860 vormde dit station lang het vertrekpunt voor elke bezoeker van de stad. Het huidige gebouw dateert van 1954.

Palazzo Labia aa Detailkaart blz. 38-39 – Links, tegenover de halte Riva de Biasio. Dit stijlvolle pand uit het einde van de 17de eeuw staat een stukje van het Canal Grande af. De gevel is bewerkt met reliëfversieringen op de begane grond

Het Canal Grande is de belangrijkste waterweg van de stad.

VENETIË BEZICHTIGEN

en heeft Ionische en Korinthische pilasters op de twee bovenverdiepingen. Er zitten balkons aan de grote vensters. De arenden onder het dak zijn het embleem van de familie Labia (T blz. 98).

Fondaco dei Turchi

Detailkaart blz. 38-39 – Rechts, tegenover de halte San Marcuola. Dit gebouw in Venetiaans-Byzantijnse stijl werd in de 19de eeuw gerestaureerd en herbergt nu het Natuurhistorisch Museuma (T blz. 63). Het oorspronkelijke 13de-eeuwse ontwerp was gebouwd als handelspand, wat nog te zien is aan de opslagplaats ter hoogte van het water. De gevel vormt een heus kantwerk van boogjes en is afgewerkt met sierlijke merlons op de dakrand. Het dankt zijn naam aan de Turkse handelaars die er actief waren van 1621 tot 1828.

Palazzo Vendramin Calergi – Casinò a Detailkaart blz. 38-39 – Links, halte San Marcuola. Dit renaissancepalazzo werd in opdracht van de adellijke familie Loredan gebouwd door architect Mauro Codussi, die eraan werkte van 1502 tot 1504. De gekoppelde vensters zijn in composietstijl. Het geheel vormt een magnifiek voorbeeld van de herinterpretatie van de Byzantijnse en gotische bouwstijl. In 1946 werd het pand overgedragen aan de stad, die er het Casinò Municipale in onderbracht. Richard Wagner woonde er in 1882 en overleed hier totaal onverwacht op 13 februari 1883. In de vertrekken waar de meester verbleef werd intussen het

Museo Wagner ondergebracht. Enkel te bezichtigen na afspraak, di. en za. om 10.30 u, do. om 14.30 u - t 041  27 60 407 - arwv@libero.it.

Ca’ Pesaro aa Detailkaart blz. 38-39 – Rechts, halte San Stae. De bouw van dit palazzo werd gestart door Baldassare Longhena (15981682) en na diens dood voltooid door Antonio Gaspari (ca. 1670ca. 1730). De begane grond met diamantkopversiering is onderaan afgewerkt met leeuwenkoppen. Op de tweede en de derde verdieping zitten grote rondboogvensters met een balkon, gescheiden door zuilen. Tegenwoordig zijn hier het Museo d’Arte Orientale en de Galleria Internazionale d’Arte Moderna gevestigd (T blz. 62).

Ca’ Corner della Regina Detailkaart blz. 38-39 – Rechts, halte San Stae. Het originele gotische paleis was het geboortehuis van de koningin van Cyprus, Caterina Cornaro. Het huidige gebouw (1724-1728) is van de hand van Domenico Rossi en steunt op een etage met reliëfversieringen. Het paleis is nu de zetel van de Fondazione Prada en organiseert wisselende tentoonstellingen van hedendaagse kunst. www.fondazioneprada.org.

Ca’ d’Oro aaa Detailkaart blz. 38-39 – Links, halte Ca’ d’Oro. Dankzij een lange restauratie die klaar was in 1995 hervond de gevel van dit

HET CANAL GRANDE

prachtige laatgotische palazzo al zijn pracht en praal van weleer (hoewel de oorspronkelijke verguldsels aangebracht bij de bouw in de 15de eeuw zijn verdwenen). De arcaden vlak boven het waterniveau herinneren aan de dubbele woon- en opslagfunctie. De twee loggia’s op de bovenste verdiepingen worden ‘afgesloten’ door gekoppelde ramen met gekruiste bogen en vierpasmotieven. Vreemd genoeg zit de opening niet in het midden. Het palazzo herbergt de kunstcollectie van zijn laatste eigenaar, baron Giorgio Franchetti (T blz. 92).

Pescheria Detailkaart blz. 38-39 – Rechts, halte Rialto Mercato.

Nog elke ochtend (dag. behalve zo. en ma. 8.00-12.00 u) worden de arcaden van dit neogotische bouwwerk, dat dateert uit het begin van de 20ste eeuw, ingenomen door de stalletjes van de vismarkt (T blz. 62).

Fabbriche Nuove Detailkaart blz. 38-39 – Rechts, halte Rialto Mercato. De lange en monotone Nieuwe Fabrieken, een ontwerp van Jacopo Sansovino (1486-1570), liggen in de bocht van het Canal Grande. Onder de arcaden met reliëfversieringen werd de koopwaar opgeslagen en in het bovenste gedeelte was de handelsrechtbank gevestigd. Op weekdagen brengen groentekwekers hier hun producten aan de man (T blz. 62).

HET DAGELIJKSE LEVEN OP EN LANGS HET CANAL GRANDE Het Canal Grande betovert niet alleen vanwege de prachtige paleizen die langs het water staan, maar ook door het leven dat zich hier afspeelt. Nergens anders is het zo duidelijk dat Venetië een stad is die in het water werd gebouwd en van het water leeft: de bedrijvigheid bereikt haar hoogtepunt ter hoogte van de Rialtobrug, midden in de stad, waar ‘vaporetti’, ‘traghetti’, taxi’s en privévaartuigen kriskras door elkaar varen. Maar wie voorbij de toeristische drukte kijkt, ontwaart hier en daar ook arbeiders die genieten van de zon op hun schuiten vol kalkpuin, ambachtslieden op weg naar hun werkplaats, vuilnisophalers die hun ‘vuilnisgondels’ starten, Venetianen die verhuizen, politiemannen die het verkeer regelen, brandweermannen die zich in allerijl een weg banen tussen de boten en heel soms ook een berafenisstoet! Wanneer de nacht valt en de rust terugkeert, is het schouwspel al even betoverend: de paleizen die binnen verlicht zijn geven hun geheimen prijs en tonen hun mooie muurschilderingen en vergulde ornamenten aan iedereen die de moeite neemt door de gotische ramen naar binnen te gluren… Net als in een film kunt u ook hier maar vermoeden welke gloriemomenten en drama’s zich hier afgespeeld hebben.

VENETIÃ‹ BEZICHTIGEN

HET CANAL GRANDEï»¿

DE BESTE ADRESSEN

UIT ETEN Onderstaande adresjes vindt u terug op de uitneembare vouwkaart aan de binnenzijde van de omslag (of de detailkaart van de wijk): zoek het overeenkomstige nummer (bv. ā).

San Marco Detailkaart van de wijk blz. 56-57 Let op voor de toeristische adresjes waar de menukaarten in acht talen zijn opgesteld. Wilt u goedkoop eten, kies voor de cichéti, waar u ‘s middags en ‘s avonds (tussen 18.00 u en 19.00 u) terechtkunt voor een lekkere maaltijd voor minder dan € 20. 112

MINDER DAN € 25

Ĳ Cavatappi – Campo della Guerra 525 - halte: Rialto - t 041 29 60 252 - ma. gesl. Dagschotels en cichéti geserveerd in een kleine wijnbar, ver van de vele toeristenvallen van het San Marcoplein. Alleen al de naam (‘kurkentrekker’) brengt hulde aan de wijn. ĳ Osteria da Carla – Corte Contarina Frezzeria - halte: Vallaresso - t 041 52 37 855 - zo. gesl. Een piepkleine zaak naast het San Marcoplein waar het aangenaam zitten is om te proeven van de cichéti of de tramezzini vergezeld van een onontkoombare ombra wijn. In het restaurant zijn de gerechten lekker, maar duurder.

TUSSEN € 25 EN € 50

ă Acqua Pazza – Campo Sant’Angelo 3808/10 - halte: Sant’Angelo t 041 277 06 88 - www.venice

acquapazza.com - ma. gesl. Een groot terras en het allerlekkerste uit de Amalfitaanse keuken: vissoep, kreeft en verse tonijn. De pizze zijn echt verrukkelijk, vooral die met rucola, kerstomaatjes en schilfers grana padano. Ĵ Al Bacareto – San Samuele 3447 halte: San Samuele - t 041 52 89 336 www.osteriaalbacareto.it - zo. gesl. Restaurant met Venetiaanse specialiteiten, van sarde in saòr tot fegato over baccalà mantecato. U kunt zich ook beperken tot de cichéti die u aan de bar eet vergezeld van een glas huiswijn. ĵ Ai Mercanti – Calle dei Fuseri 4346/A - halte: Rialto - t 041 52 38 269 - www.aimercanti.it - zo. en ma. middag gesl. Op een rustig pleintje op een steenworp afstand van de Scala del Bovolo. Hedendaags adresje met Venetiaanse gerechten in een nieuw jasje.

MEER DAN € 50

Ķ Bistrot de Venise – Calle dei Fabbri - halte: Rialto - t 041 52 36 651 - www.bistrotdevenise.com. Een trendy bistro-zaal en een elegante bar in zink. De chef is gepassioneerd door de Venetiaanse keuken van weleer en serveert enkele heuse klassiekers zoals bisato de vale, paling in de oven met sinaasappel en wijn, kaneel en laurier. Uitstekende wijnkaart.

San Polo Detailkaart van de wijk blz. 64-65 Rond de Rialtomarkt liggen tal van kleine wijnbars en bistro’s waar u, net als de Venetianen, kunt proeven van de

UIT ETEN

In Bistrot de Venise kunt u de echte Venetiaanse gerechten proeven.

cichéti, vergezeld van een ombra wijn. Zie ook onze selectie blz. 122.

MINDER DAN € 25

ā Rosticceria San Bartolomeo – Calle della Bissa 5424 – Sestiere San Marco halte: Rialto - t 041 52 23 569 - zo. en ma. namiddag gesl. Een heerlijk Venetiaans adresje voor een snelle hap, lekker en tegelijk goedkoop. Het is er altijd druk. Wanneer alle tafeltjes bezet zijn kunt u plaatsnemen op een krukje. Ă Ai Rusteghi – Corte del Tintor 5513 - Sestiere San Marco - halte: Rialto - t 041 52 32 205 - zo. gesl. Dit Italiaanse fastfoodrestaurant serveert eenvoudige en meer gesofisticeerde panini voor een zacht prijsje. Truffelcrème, pancetta, artisjokken uit Livorno of seizoensgroenten... Ook bekend om zijn wijnen die u per glas kunt bestellen.

ķ Al Mercà – Campo Bella Vienna 213 halte: Rialto Mercato - t 346 83 40 660. Een ideale plek om zich op-entop Venetiaan te voelen. Bestel een glas wijn in de piepkleine bar aan de campo, kies uit de verschillende panini en geniet van het gezelschap van de Venetianen die hier even een pauze nemen alvorens terug te keren naar kantoor. Een prachtige ervaring! ĸ Bancogiro – Campo San Giacometto 122 - halte: Rialto Mercato t 041 523 20 61 - www.osteriabanco giro.it - ma. gesl. Een van de beste wijnbars in La Serenissima en een van de creatiefste adresjes in de keuken. Naast de onvermijdelijke Spritz serveert deze zaak ongeveer 300 cru’s. Heerlijk als begeleiding bij rauwe sint-jakobsschelpen met raketsla en veenbessen of bij verse boleten met Parmezaanse kaas.

113

MEER WETEN OVER VENETIË

DE LAGUNE Een kwetsbaar milieu

142

De Lagune van Venetië wordt van het open water van de Adriatische Zee gescheiden door een smalle zandstrook van ‘lidi’ en vormt een kwetsbaar en onstabiel natuurlijk milieu. De lagune strekt zich uit over 550 km² en ontstond in het postglaciale tijdperk tussen Ravenna en Aquileia, aan de samenvloeiing van de rivieren uit de Alpen en de Apennijnen. Door de inwerking van de getijden, stormen en verzanding is het lagunemilieu bijzonder kwetsbaar.

aangeduid met brìcole (houten palen die in een bundel zijn samengebonden). Het aantal, de kleur en de vorm van die palen variëren volgens een uiterst nauwkeurig bebakeningssysteem. De diepte van de kanalen neemt toe in de omgeving van de toegangsgeulen. Hoe verder van zee en hoe dieper in de lagune, hoe minder kanalen: ze worden dan piepklein en kronkelen tussen de barène door, zandbanken die nauwelijks boven het wateroppervlak komen. In dit stadium worden de kanalen ghebi genoemd. Uiteindelijk eindigen ze in de chiari, bekkens vol brak water.

HET LAGUNELANDSCHAP

EEN GEVOELIG EVENWICHT

De zee vormt enerzijds een bedreiging voor dat kwetsbare evenwicht, maar zorgt anderzijds voor de verversing van het water door het spel van de getijden. Het zeewater dringt binnen via drie geulen of havenmonden: die van het Lido, van Malamocco en van Chioggia, allemaal in de 19de en 20ste eeuw uitgerust met dijken. De grote bewoonde eilanden en de kleinere onbewoonde zijn samen goed voor zo’n 4000 ha; de overige 40.000 ha bestaat uit water. Het water is niet heel diep (doorgaans niet dieper dan 1 à 2 m, met een maximale diepte van 8 à 10 m). Bij laagtij is het niet ongewoon dat in de grote lagunevlakten de bodem zichtbaar wordt. Toch is de lagune geen waterplas: ze bestaat in feite uit een ingewikkeld netwerk van kanalen. De geulen die geopend zijn voor de scheepvaart staan

De lagune vormt een gevoelig systeem in ‘evenwicht’: enerzijds is er de toenemende verzanding door aangevoerd materiaal uit de rivieren en anderzijds is er de oprukkende zee wanneer er net onvoldoende sediment wordt aangevoerd. De lagune moet het opnemen tegen de stijgende zeespiegel als gevolg van de opwarming van de aarde en een algemene grondverzakking door de vele putten die in de 20ste eeuw werden gegraven. De barène zijn onontbeerlijk voor het behoud van het ecosysteem, ze vangen het sediment op en houden de zee tegen, maar door het uitdreggen van de kanalen en de beweging van het water verdwijnen de zandbanken beetje bij beetje.

EEN ALARMEREND ‘ACQUA ALTA’ Het zogenaamde acqua alta of hoogwater, dat gewoonlijk voorkomt tussen september en april, doet zich

DE LAGUNE

voor wanneer het tij een peil van 1,10 m bereikt of overschrijdt (terwijl een gemiddeld tij van 70 cm al genoeg is om het San Marcoplein onder water te zetten; met nog 30 cm meer staan ook de straten blank). In 1966, toen heel Noord-Italië getroffen werd door overstromingen vanwege de zware regenval, bereikte dat acqua alta een wel heel cruciaal peil: de getijmeter van Punta de la Salute noteerde toen een peil van 1,94 m. Uit die tijd stammen ook de pessimistische voorspellingen over de toekomst van de stad. Zie ook blz. 16.

Een lagune in gevaar ZORGWEKKENDE VERVUILING

Tijdens het terugvloeien wordt het water nog maar gedeeltelijk ververst, wat leidt tot de ophoping van vervuilende afvalstoffen. Dat fenomeen verergerde in de loop van de 20ste eeuw door de giftige ‘geschenken’ van de industriegebieden van Mestre en Porto Marghera en hun vloot olietankers. Tussen 1950 en 1970 werden enorme hoeveelheden industrieel afval in de lagune geloosd, waardoor flora en fauna vernield werden en reuzenalgen de lagune veroverden. Ook de waterplanten waarvan de wortels de bodem indringen en stabiliseren, werden aangetast. Een aanpak van het probleem stroomopwaarts heeft deze impact weliswaar verminderd, maar door het toenemende verkeer in de lagune stijgt de hoeveelheid koolwaterstof.

STRIJD TEGEN DE ‘GRANDI NAVI’ De aanleg van kanalen met grote diepte, ware ‘maritieme autobanen’

voor olietankers en cruiseschepen, zorgt ervoor dat het zeewater gemakkelijker de lagune binnendringt en het ecosysteem uit evenwicht brengt. Jaarlijks meren er in Venetië meer dan 300 cruiseschepen aan en de inwoners kunnen deze drijvende huizen maar moeilijk aanvaarden in het Bacino di San Marco. De druk van het water op de funderingen van de stad en de vervuiling door de motoren geven aanleiding tot enige ongerustheid.

VENETIË REDDEN VAN HET WATER

In 1973 maakte de Italiaanse staat het behoud van de stad tot een ‘kwestie van nationaal belang’. Sindsdien werden heel wat maatregelen getroffen: de kustlijn van Cavallino werd hersteld, de duinen bij Chioggia verstevigd en de barène opgehoogd. Het draineren van de kanalen werd aangevuld met het weghalen van de algen. Om de strijd aan te gaan tegen het hoogtij werd een beweegbare constructie aangebracht op de drie havenmonden. Dat systeem werd MOSE (Modulo Sperimentale Elettromeccanico) gedoopt, naar de profeet Mozes, die ook uit het water werd gered. Eind 2001 werd gestart met de uitvoering van het project. Er kwam echter snel kritiek vanwege de kostprijs en de ecologische minpunten. In 2014 was 80 % van de werken voltooid en ondanks enkele corruptieschandalen die aan de bouw verbonden zijn, zou MOSE in 2016 moeten afgewerkt zijn om in 2017 in gebruik genomen te worden. T Meer info op www.mosevenezia.it.

143

Vertaling Valérie Maes Omslagontwerp Keppie & Keppie Omslagfoto Corbis Ontwerp binnenwerk Keppie & Keppie Oorspronkelijke titel Le Guide Vert Venise Week-end Oorspronkelijke uitgever Michelin, Parijs Directie Philippe Orain Uitgevers Aude Gandiol, Catherine Guegan (Michelin), Lieven Defour (Lannoo) Redactie Nadia Bosques, Lucie Dejouhanet, Maura Marca, Pierre Plantier, Jean-Claude Renard, Therese Rocher, Erica Zane Cartografie Michele Cana, Isabelle Delouvy, Geraldine Deplante, Thierry Lemasson Stadskaarten: © MICHELIN en © 2006-2014 TomTom.

All rights reserved. This material is propritary and the subject of copyright protection, database right protection and other intellectual property rights owned by TomTom or its suppliers. The use of this material is subject to the terms of a license agreement. Any unauthorized copying or disclosure of this material will lead to criminal and civil liabilities.

Met dank aan Didier Broussard, Marie Bertin QR Code QR Code is een gedeponeerd merk van Denso Wave Incorporated © Cartografie: Michelin © Nederlandse tekst: Uitgeverij Lannoo, nv, Tielt, 2016

Het redactieteam heeft de grootste zorg besteed aan de samenstelling en de controle van deze gids. Maar omdat de gegevens voortdurend gewijzigd worden, moet de praktische informatie (prijzen, adressen, bezoekuren, telefoonnummers, bezienswaardigheden, internetadressen...) worden beschouwd als een aanwijzing. Het is dan ook best mogelijk dat bepaalde info bij het verschijnen van deze gids niet helemaal correct of volledig is. Wij kunnen daar niet verantwoordelijk voor worden gesteld. Deze gids bestaat voor en door u; u bewijst ons dan ook een grote dienst door eventuele tekortkomingen of vergissingen te melden. Aarzel niet om ons uw opmerkingen en suggesties over de inhoud van deze gids mee te delen. Bij een eerstvolgende bijgewerkte editie zullen wij daar rekening mee houden.

Contactadres De Groene Reisgids De Groene Reisgids Uitgeverij Lannoo Uitgeverij Terra Lannoo bv Kasteelstraat 97 Papiermolen 14-24 B-8700 Tielt 3994 DK Houten degroenereisgids@lannoo.be degroenereisgids@terralannoo.nl

www.lannoo.com Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

D/2016/45/431 - NUR 512 - ISBN 978-94-014-3121-7