O. Leclercq / hemis.fr
Côte d’Opale, Parc Naturel Régional des Caps et Marais d’Opale, Cap Blanc-Nez
Nord - Pas-de-Calais
De regio’s van deze gids (zie de kaart aan de binnenzijde van het omslag) n Lille Métropole ∑ Flandre ± Frans-Henegouwen en de Avesnois ∏ Côte d’Opale en de streek rond Saint-Omer ∫ Arras en Artois
blz. 81 blz. 143 blz. 191 blz. 259 blz. 347
4
Inhoud NIET TE MISSEN Een keuze uit de mooiste plekjes.... 6
DE REIS VOORBEREIDEN Reistips..................................................... 12 NAAR NORD-PAS-DE-CALAIS
Met de auto............................................ 15 Met de trein............................................ 15 Met het vliegtuig.................................. 16 VOOR HET VERTREK
Klimaat..................................................... 17 Nuttige adressen.................................. 17 Overnachten.......................................... 18 Uit eten.................................................... 19 NORD-PAS-DE-CALAIS VAN A TOT Z
Rubrieken in alfabetische volgorde....................20 Fietsen en mountainbiken – Kanoën en kajakken – Kuren – Longe-côte – Parapente – Pleziervaart – Rondleidingen – Skiën – Souvenirs – Strandzeilen – Thalassotherapie – Thematisch toerisme – Toeristentrein – Trektochten – Trektochten met een ezel – Trektochten te paard – Trektochten te voet – Vanuit de lucht – Vissen in zoet water – Vissen op zee – Vliegeren – Watersport – Zeilen – Zwemmen
NORD-PAS-DE-CALAIS ONDER DE LOEP NORD-PAS-DE-CALAIS VANDAAG
Een veerkrachtige regio....................36 Industrieel erfgoed.............................36 Herstel van het industrieel erfgoed.........................39 Vernieuwende architectuur.............39 Economie................................................40 TRADITIES EN LEVENSKUNST
Feesten.....................................................42 Tradities...................................................43 Gastronomie..........................................45 Dranken................................................... 47 Beroemde chef-koks........................... 47 KUNST EN CULTUUR
Gotiek (12de-16de eeuw)..................49 Na de gotiek...........................................50 ABC van de architectuur....................52 Militaire architectuur..........................55 Traditionele architectuur..................56 Molens .....................................................58 Dialecten.................................................59 Beroemde personen ..........................59 NATUUR
Landschappen......................................62 Flora en fauna........................................65 Milieu........................................................67 GESCHIEDENIS
Uitstapjes voor het gezin..................27
Chronologie...........................................70 1914-1918.................................................73 1940-1945................................................ 74
MEMO
HET MIJNBEKKEN
Evenementen........................................30 Leestips....................................................32
Ondergrondse winning..................... 76 Opkomst en ondergang.................... 76
MET HET GEZIN
5
STEDEN EN BEZIENS WAARDIGHEDEN n LILLE MÉTROPOLE
Lille............................................................82 Roubaix.................................................. 116 Tourcoing..............................................123 Villeneuve-d’Ascq..............................129 Seclin......................................................135 ∑ FLANDRE
Dunkerque............................................146 Gravelines.............................................162 Bergues..................................................168 Hondschoote....................................... 174 Cassel......................................................176 Bailleul....................................................182 ± FRANS-HENEGOUWEN EN DE AVESNOIS
Douai......................................................194 Saint-Amand-les-Eaux.................... 208 Valenciennes........................................214 Cambrai................................................ 220 Le Cateau-Cambrésis....................... 230 Avesnes-sur-Helpe............................ 236 Le Quesnoy.......................................... 246 Bavay...................................................... 250 Maubeuge............................................253
RAADPLEEG VOOR IEDERE PLAATS ONS ADRESBOEKJE y ∏ CÔTE D’OPALE EN DE STREEK ROND SAINT-OMER
Calais.......................................................262 Guînes....................................................272 De Côte d’Opale.................................276 Wimereux............................................. 282 Boulogne-sur-Mer............................ 285 Hardelot-Plage................................... 299 Le Touquet-Paris-Plage....................302 Berck-sur-Mer......................................312 Montreuil-sur-Mer.............................316 Hesdin....................................................324 Saint-Omer...........................................329 Aire-sur-la-Lys..................................... 343 ∫ ARRAS EN ARTOIS
Arras........................................................350 Lens en het mijnbekken..................367 Heuvel van Notre-Dame-de-Lorette............ 382 Béthune................................................ 388 Lillers...................................................... 394 Woordenlijst..................................... 398 Register................................................410 Kaarten en plattegronden..........421
6
Niet te missen
Lilleaaa, een jonge en dynamische metropool (blz. 82) La Coupoleaa, oorlogstechnologie dienstbaar gemaakt aan de ruimtevaart (blz. 335)
7
Een keuze uit de mooiste plekjes
Musée Matisseaa, een uitstalkast voor de kleurige collecties van deze kunstenaar (blz. 230)
Berguesaa, ‘het kleine Brugge van Nord’ (blz. 168)
Le Touquet-Paris-Plageaa, stijlvolle badplaats met een nostalgische sfeer (blz. 302)
8
Côte d’Opaleaa, een ongerepte kust met stranden en kliffen (blz. 276) Saint-Omeraa, prachtig stadje idden in een moeras (blz. 329) m
9
Arras, Grand’Placeaaa, Vlaamsbarokke pracht, na oorlogsschade in ere hersteld (blz. 350)
Centre Historique Minier de Lewardeaa, het mijnwerkers bestaan voelbaar gemaakt (blz. 201)
Louvre-Lensaa, prestigieuze collecties in een hedendaags decor (blz. 368)
Fotografie: Blz. 6: P. Hauser / hemis.fr (boven) ; O. Leclercq / hemis.fr (onder) Blz. 7: R. Soberka / Musée Départemental Matisse / Le Cateau-Cambrésis (linksboven) ; G. Rigoulet / hemis.fr (rechtsboven) ; Y. Guichaoua / agefotostock (onder) Blz. 8: O. Leclercq / hemis.fr (boven) ; P. Alix / Iconotec / Photononstop (onder) Blz. 9: R Soberka / hemis.fr (linksboven) ; S. Lenne Terrier / Centre Historique Minier (rechtsboven) ; R Soberka / hemis.fr/SANAA + Culbert (onder)
12
DE REIS VOORBEREIDEN
Reistips EEN WEEKEND
LILLE
Programma
Dag 1: slenter door het oude stadshart van Lille (blz. 85) en bezoek het Palais des Beaux-Arts (blz. 84). Breng de avond door in een van de vele cafés van de stad. Dag 2: verken het Piscine-Musée d’Art et d’Industrie André-Diligent in Roubaix (blz. 117) en het Musée Lille Métropole in Villeneuve d’Ascq (blz. 129).
Tip
Modeliefhebbers plannen genoeg tijd in om rond te snuffelen in de fashion outlet stores van de Métropole.
5 DAGEN
DE CÔTE D’OPALE
Programma
Dag 1: maak een ochtendwandeling door Dunkerque (blz. 146) en bezoek het Musée des Beaux-Arts (blz. 153) of het LAAC (blz. 154). De middag is voor een ‘minicruise’ door de haven en voor het Musée Portuaire (havenmuseum, blz. 149); de avond is voor Malo-les-Bains (blz. 155). Dag 2: ga voor sportieve actviteiten naar de Dunes de Flandres (blz. 156); spendeer de middag in het heerlijke Bergues (blz. 168) en in de kerk van Bourbourg (blz. 165). Dag 3: verken in de ochtend Calais (blz. 262) en de Cité Internationale de la Dentelle (blz. 267). Wandel ‘s middags tussen Cap Gris-Nez (blz. 278) en Cap Blanc-Nez (blz. 277). Dag 4: ga in de ochtend naar Boulogne (blz. 285) en bezoek de vestingwerken; trek met kinderen enkele uren uit voor Nausicaá (blz. 286). Als het weer het toelaat kunnen liefhebbers in Wimereux met een parapente de lucht in (blz. 282). Dag 5: wandel door Le Touquet (blz. 302) en langs de baai van de Canche (blz. 307); afhankelijk van het getijde kunt u daarna zeehonden spotten in de Baie d’Authie (blz. 314).
Tip
Stel uw programma van binnen- en buitenactiviteiten af op de soms snel wisselende weersomstandigheden.
4 DAGEN
VAN CAMBRÉSIS TOT AVESNOIS
Programma
Dag 1: Cambrai (blz. 220), met zijn historische stadshart en het Musée des Beaux-Arts, verdient alle aandacht; proef zeker ook het beroemde snoepje, de bêtise. Ontdek het onvermijdelijke Musée Matisse (blz. 230) in Le Cateau-Cambrésis. Overnacht in een chambre d’hôte in de omgeving. Dag 2: wandel over de vestingwerken van Le Quesnoy (blz. 246), lunch in Bavay (blz. 250) en ontdek de geschiedenis in de Gallo-Romeinse ruïnes. Logeer in Maubeuge (blz. 253) na een rondje door de dierentuin – succes verzekerd bij de kinderen! Dag 3: ga naar Avesnes-sur-Helpe (blz. 236) voor een culinaire stop. Haal een frisse neus in het Parc Naturel Régional de l’Avesnois en de plaatsen Sars-Poteries, Solre-le-Château en Liessies; stop voor een lunchpauze in het Parc Départemental du Val-Joly (blz. 241). Overnacht in Fourmies (blz. 242). Dag 4: bezoek het Musée du Textile et de la Vie Sociale in Fourmies. Beleef een ontspannende middag rond de Étangs des Moines (blz. 243).
Tip
Mocht u rond 15 augustus de regio bezoeken, ga dan zeker kijken bij de optocht van de reuzen in Cambrai.
13
REISTIPS
3 DAGEN
ARRAS, LENS EN BÉTHUNE
Programma
Dag 1: een dag in Arras (blz. 350), te beginnen in het kleine café Chez Georget op de Place des Héros. Bezoek het stadhuis, daal af in de kelders, beklim het belfort en ontdek de Carrière Wellington (blz. 360). Lunch in de Assiette au Bœuf op de Grand’Place. De middag is voor het Musée des Beaux-Arts in de voormalige Abbaye Saint-Vaast en voor een wandeling door de citadel. ‘s Avonds eet u in de Cave des Saveurs. Dag 2: vertrek richting het Canadees oorlogsmonument in Vimy (blz. 368) en de Franse begraafplaats Notre-Dame-de-Lorette (blz. 382). Lunch bij de mijn Al’Fosse 7 in Avion. Ga ‘s middags naar het Musée LouvreLens (blz. 367) en dwaal door de stad op zoek naar art deco. Eet ‘s avonds in de Pain de la Bouche. Dag 3: wandel over de slakkenberg bij de mijn van Loos-en-Gohelle (blz. 375) of ski naar beneden bij de berg van Noeux-les-Mines (blz. 374). Rijd dan richting Bruay-la-Buissières voor een bezoek aan het Stade-Parc en het art-decozwembad (blz. 371). Keer terug naar Béthune (blz. 388) voor een lunch in Zinc op de Grand’Place. Besluit de dag met een wandeling door de straten en een beklimming van het belfort.
Tip
Kom rond de schemering om volop te genieten van de sfeervolle verlichting van de pleinen in Arras en Béthune.
14
DE REIS VOORBEREIDEN
HET MIJNBEKKEN Noeux-les-Mines Lens Douai Saint-Amandles-Eaux Denain
Loisinord: afvalberg van de mijnen met een skipiste en industrieel erfgoed (blz. 374). Bezoek Fosse no 11/19 (Loos-en-Gohelle) en Fosse no 9/9 bis (Oignies) plus de slakkenbergen en mijnwerkersdorpen rond Lens (blz. 325). Het historisch mijncentrum van Lewarde (blz. 186). De mijn van Wallers-Arenberg en de afvalbergen in de omgeving van Saint-Amand (blz. 193). De steenkoolmijnen Denain in het arrondissement Valenciennes (blz. 178). BELFORTEN EN CARILLONS
Douai
Belfort uit de 12de eeuw, bekroond door de Vlaamse leeuw en met een carillon met 62 klokken (blz. 198).
Béthune
Het belfort staat midden op de Grand’Place en wordt ‘s avonds sfeervol verlicht. Het carillon bestaat uit 35 klokken en speelt om het kwartier en het halfuur een vrolijk deuntje (blz. 388).
Arras
Het belfort werd in de Eerste Wereldoorlog verwoest en vervolgens herbouwd in de oorspronkelijke flamboyant-gotische stijl. Het carillon heeft 47 klokken en speelt elk kwartier een andere melodie (blz. 352).
Dunkerque
Het belfort van Saint-Éloi dateert van de 13de eeuw, maar werd in de 16de eeuw herbouwd. Vanaf de toren kijkt u uit over de haven. Een beiaardier bespeelt het carillon tijdens evenementen (blz. 150).
Bergues
Het belfort is herbouwd in de Tweede Wereldoorlog. Expositie over het carillon en concerten op maandag (blz. 168).
Tourcoing
De Église Saint-Christophe en het Musée du Carillon zijn gehuisvest in de 16de-eeuwse klokkentoren (blz. 123). EERSTE WERELDOORLOG
Herdenkingsroutes
Musée de la Bataille in Fromelles en een themaroute (blz. 138). Routes bij Armentières (blz. 184).
Bailleul
Musée Benoît-De-Puydt (blz. 183).
Cambrai
Monument des Nations de la Bataille de Cambrai (blz. 286). Musée du Tank Deborah in Flesquières (blz. 227).
Montreuil-sur-Mer
Kazematten in de citadel (blz. 317).
Arras
Brits monument in Arras (blz. 359) en Carrière Wellington (blz. 360). Musée Jean et Denis Letaille-Bullecourt 1917 (blz. 361).
Lens
Canadees monument in Vimy (blz. 368).
Notre-Dame-deLorette
Oorlogskerkhof en Mémorial International Notre-Dame-de-Lorette (blz. 382).
15
NAAR NORD - PAS-DE-CALAIS
Naar NordPas-de-Calais Met de auto Lille, de metropool van Nord, is het middelpunt van een verkeersnet dat heel Noord-Frankrijk bestrijkt. De stad is vanuit Nederland/België eenvoudig te bereiken. DE GROTE VERKEERSADERS
Vanuit het westen van Nederland gaat de A16/E19 naar Antwerpen; daarna gaat de weg als A14/E17 verder naar Gent en Lille. Ten zuiden van Brussel leidt de A8 naar Lille en de A7/E19 naar Valenciennes. Binnen Frankrijk verbindt de A16 Parijs met Dunkerque en passeert daarbij Le Touquet, Boulogne-surMer en Calais. Vanuit Parijs leidt de A1 via Arras naar Lille; een afslag bij Combles brengt u via de A2 naar Cambrai en Valenciennes. Vanuit Reims gaat de A26 naar Arras, Béthune, Saint-Omer en Calais. Vanuit Lille ten slotte neemt u de A25 naar Dunkerque en de A23 naar Valenciennes. Verkeersinformatie – www.autoroutes.fr. Te volgen op: Radio Trafic FM 107.7. MICHELINKAARTEN
Lokale kaart 301 (Pas-de-Calais, Somme), 302 (Nord). Regionale kaart 511 (Nord-Pas-deCalais, Picardie) met plattegrond en straatnamenregister van Lille. Overzichtskaart Frankrijk nr. 721 (schaal 1:1.000.000) toont de regio en de belangrijkste wegen. Routes plannen kan via: www.ViaMichelin.fr.
Met de trein GROTE TREINVERBINDINGEN
Vanuit Nederland rijdt de Thalys twee keer per dag naar Lille-Europe (met stops in Amsterdam, Schiphol, Rotterdam en Antwerpen). Ook vanuit Brussel rijden er dagelijks volop treinen naar Lille. Binnen Frankrijk verbindt de TGV Parijs met Lille-Flandres en LilleEurope (1 uur, ca. 20 treinen per dag, in de spits om het halfuur, daarbuiten op weekdagen elk uur). Andere bestemmingen zijn Arras (50 min.), Béthune (1.30 uur), Boulogne-surMer (2.10 uur), Calais (1.30 uur), Douai (1.10 uur), Hazebrouck (1.45 uur), Lens (1.10 uur) en Valenciennes (1.45 uur). Informatie en reserveren – t 3635 (€ 0,34 per minuut) www.voyages-sncf.com. REGIONALE TREINVERBINDINGEN
Vanuit Lille: Tourcoing, Amiens, Ascq, Orchies, Comines, Dunkerque, Hazebrouck, Boulogne-sur-Mer, Lens, Jeumont-Busigny, Valen ciennes, Cambrai, Saint-Quentin, Laon, Reims, Louches. Vanuit Arras: Calais, Dunkerque, Boulogne-sur-Mer. Vanuit Dunkerque: Boulogne-surMer. Daarnaast zijn er andere verbindingen, waaronder Valenciennes-Lens. Informatie en reserveren – t 3635 (€ 0,34 per minuut) www.voyages-sncf.com of www.ter-sncf.com.
190
DU HAINAUT À L’AVESNOIS
191
meer adressen
FransHenegouwen en de Avesnois ± Michelinkaart 302 – Nord (59)
Ñ DOUAIΚ 194 Ten oosten van Douai:
Ñ SAINT-AMAND-LES-EAUX
208
Ñ VALENCIENNES 214 Ten zuiden van Douai:
Ñ CAMBRAIΚ 220 Ñ LE CATEAU-CAMBRÉSIS 230 Ñ AVESNES-SUR-HELPE EN RONDRIT 236 Ñ LE QUESNOYΚ EN RONDRIT 246 Ten oosten van Douai:
Ñ BAVAYΚ 250 Ñ MAUBEUGE 253
Lac du Val Joly in de Avesnois Ph. Houze / hemis.fr
192
FRANS-HENEGOUWEN EN DE AVESNOIS4_Du Hainaut et l’A BTOB_Batailles Flandres Artois_microrégion
GV NORD PAS-DE-CALAIS_microrégion 3_Du Hainaut et l’Av LILLE
TOURNAI
TOURNAI
52
3
N
07
A2
50
8
N5
A 27
B
N 50
7
N
A 16
1
7 91 D D 500
D 93
55
ée
D
D 19
64 3
Nor d
au
St-
2 93
Caudry
Les Ruesdes-Vignes
2 A
D 76
10
2
96
D6
4
1
D2
16
D8
D
93
60
4 64
A 26
D
B
Or
D9
D
D
D 959
Le CateauCambrésis
3
D
W O
2
D
93
D9
8
60
D
Cana l
D 89
D 644
Cana l
du
Musée Matisse
0
Can a
96
D5
l
3
D
de
lin D 64
D
Flesquières
55
Erc
Cambrai
Vaucelles PARIJS
A
42
D9
D9
0
0 D 93
5
t
Esc
D
Q
95
lle
2
tin uen
D 63
AMIENS
la
D 148
Se
D 649
ns
Se
Se
A
6
5
4
Canal
A2
9
95
A2
Denain
de
6
3
Aubignyau-Bac Arleux Féchain D 47
Étangs de la Sensée Brunémont D 93
1
sée
D
D
64
Sen
Lécluse
la
D
Hamel
A2
Centre Historique Minier
al
de
35
D 645
D 934
n Ca
ARRAS
21 D
Lewarde
25
63 0
D6 50
Esc L’Hermitage au t Condé-surl’Escaut
D9
Deú le Arkéos MuséeParc Archéologique
D9
Régional
D 958
la
Naturel
St-Amandles-Eaux Forêt de Forêt de RaismesMarchiennes rs u St-Amand-Wallers o A2 D 938 Dec 3 Marchiennes BruayScarpe - Escaut e sur-l’Escaut Scarp Anchin Fosse d’Arenberg 30 Rieulay D6 St-Saulve Pecquencourt D 13 Valenciennes Mijnbekken
Flineslez-Raches
Douai
ARRAS
Parc
D 957
de
Orchies
D
Ca l
1
8
A 23
A
Bon-Secours
ST-QUENTIN
ALERTE MISE A JOUR : cette microrégion a une version BTOB avec un habi
193
t et l’Avesnois_FRA31694FRA51-52_102+102x172
et l’Avesnois_FRA31694FRA01-02_102+102x172 RONSE
FRANS-HENEGOUWEN EN DE AVESNOIS 10 km
0
BELGIË
Centre Centre Historique minierMinier
Een omweg waard
Le Quesnoy
A 16
Interessant
Denain
rs
Andere plaats Plaats van vertrek
N 50
Forêt de Mormal Het oosten van de Avesnois
A7
N 90
R
935
MONS
0
N 55
N6
63
Bellignies N2
Fort de Leveau
Ferrièrela-Petite
Parc
D 33
Naturel N2
Locquignol à
R é g i on a l
9
Arboretum
D
95
D
S
D 12
4
Avesnessur-Helpe
te
D6
43
de
D9
l’ A v e s n o i s
Forêt de Moustier l’Abbé-Val-Joly en-Fagne Forêt de Trélon Wallers-Trélon
Sainsdu-Nord
N2
D9
D 20
Fourmies
la
043
D9
64
Chapelle des Monts Étang de la Galoperie
D 28
8
ieux
Noir
D 83
65
D1
de
Trélon
D 42
D 26
043
62
D9
Solre le-Château Parc Départemental du Val-Joly EppeLiessies D 133 Sauvage 2
D 96
Pont-de-Sains D1
Hestrud
51Ramousies
N2
i èr et
Cartignies
LezFontaine
D 80
Ors
Felleries D 13 3
D 962
Riv
95
1
Maroilles
bre Wilfred am Owen Forêt de Bois l'Évêque
Moulin à eau SarsPoteries
D 27
93 2
D 936
59
D9
N.-D.-de-la-Flaquette
D
e
l
61
is ’O
D 963
D
D9
D 934
0
Maubeuge
Forêt de Mormal
33
N4
29
D 10
Étang des Moines
N2
D 1043
D 963
9
2
D
Bavay
42
Le Quesnoy D
49
D6
D 649
93
D 934
D 649
33
Cana l
Sebourg
D2
32
ve
959
CHARLEROI
0
N4
A2
5
N 51
Iron 029
D1
ST-QUENTIN
LAON
n habillage différent pour le BTOB Batailles Flandres Artois
CHARLEVILLE-MÉZIÈRES
194
FRANS-HENEGOUWEN EN DE AVESNOIS
Douai (Dowaai) a 41.915 inwoners – Nord (59) Douai, het oude centrum van de mijnstreek, heeft huizen uit de 18de eeuw en de aristocratische allure die Balzac beschreef in La Recherche de l’absolu. De rustige oevers van de Scarpe nodigen uit tot wandelen, net zoals de hellende keienstraatjes in de oude wijken. Begin juli komt Gayant, de beroemde reus, hierdoorheen op het geluid van de tamboer.
y ADRESBOEKJE: BLZ. 206 i INLICHTINGEN Toeristenbureau – 70 place d’Armes - 59500 Douai - t 03 27 88 26 79 - www. douaitourisme.fr - april-sept.: 10.00-13.00, 14.00-18.00, zo 15.00-18.00 u; rest v.h. jaar: dag. beh. zo, feestd.: 10.00-12.30, 14.00-18.00, ma 14.00-18.00 u gesl. 1 jan., 1 mei, 25 dec. Visite guidée label Ville d’Art – t 03 27 88 26 79 - april-sept.: zo 15.30 u; rest v.h. jaar: 1 zo per maand 15.30, inlichtingen bij het toeristenbureau of op www.douaitourisme.fr - € 6 (kinderen € 4) - Douai biedt rondleidingen (2 uur) door gidsen die erkend zijn door het ministerie van Cultuur en Communicatie. Audiogidsen – t 03 27 88 26 79 - www.douaisis-tourisme.fr - € 4 (tot 18 jaar € 3) voor 1 parcours. Het toeristenbureau heeft vijf thematische wandelingen uitgezet: ‘Cœur de Cité’, ‘Douai, een Vlaamse stad’, ‘Douai à la mode française’, de ‘19de en 20ste eeuw: twee eeuwen moderniteit’ en ‘Au milieu coule la Scarpe’. Ñ LIGGING Regiokaart blz. 192, A1-2 – Er is een ringweg rond Douai. De stad is bereikbaar via de D643 en D621, de D500, A21 of D645. w AANRADERS Het Musée de la Chartreuse, de beklimming van het belfort, het Centre Historique Minier van Lewarde. > PLANNING Om het Musée de la Chartreuse te bezoeken 2 uur en nog eens zoveel om de stad te verkennen. Probeer in juli te gaan, tijdens de reuzenstoet. / MET KINDEREN Het natuurhistorisch museum in het Musée de la Chartreuse, de interactieve tentoonstelling in het belfort, het Centre Historique Minier de Lewarde, en een rondvaart op de Scarpe en Loisiparc (zie ‘Adresboekje’).
Wandelen Plattegrond blz. 197 Ñ Wandelroute in groen aangegeven op de plattegrond op blz. 197 – 2.00 u. Vertrek bij de Porte de Valenciennes, gotisch aan de ene zijde (15de eeuw) en classicistisch aan de andere (18de eeuw). Ernaast liggen het Hôpital Général (18de eeuw), gebouwd onder Lodewijk XV, en de Église Notre-Dame.
195
VALENCIENNES
Douai, feest van Gayant O. Leclercq / hemis.fr
Église Notre-Dame B3 De kerk stond ooit tegen de stadsmuur. Het schip van zandsteen en baksteen is 13de eeuws. Het gotische koor met vijf traveeën heeft spitsbooggewelven met natuurstenen ribben en bakstenen troggewelven. De apsis heeft vensters met lancetbogen. Het beeld van treurdichteres Marceline DesbordesValmore (1786-1859) in de koorsluiting is van A. Bouquillon. Ga terug naar de Place d’Armes, die met zijn terrassen en waterpartijen deels voetgangersgebied is. Het Hôtel du Dauphin is het enige 18de-eeuwse huis dat nog over is op het plein en herbergt het toeristenbureau. Op de façade prijken trofee-ornamenten. Ga de Rue de la Mairie in. a Hôtel de Ville en belfort B2 t 03 27 88 26 79 - www.douaitourisme.fr - rondleiding (1 uur) juli-aug.: 10.30, 15.00, 16.30 en 17.30 u; rest v.h. jaar: 10.30, 15.00 en 16.30, ma 15.00 en 16.30 u gesl. 1 jan., 25 dec. - € 4,50 (tot 18 jaar € 3) - € 8,50 inclusief rondvaart op de Scarpe, het Parlement de Flandre of stadsrondleiding - prijzen onder voorbehoud. De bouw van dit gotische complex aan de voet van het sombere belfort begon in 1380 en werd met onderbrekingen hervat tussen 1471 en 1873. Binnen vindt u de lakenhal, de gotische raadzaal, de kapel (later ‘vestibule d’honneur’, de salon blanc met 18de-eeuws houtwerk en de feestzaal.
CENTRUM VAN INDUSTRIE EN RECHTSPRAAK
De stad heeft de op één na grootste rivierhaven van Frankrijk en veel belangrijke industrie (metaalbewerking, chemie, levensmiddelen), een vestiging van de staatsdrukkerij en een binnenvaartvrachtbeurs. Het hof van beroep is opvolger van het ‘parlement’ (provinciaal gerechtshof) dat hier van 1714 tot de Revolutie zetelde. Veel instellingen kwamen voort uit de universiteit, die in 1562 werd opgericht en in 1887 verhuisde naar Lille.
3
196
FRANS-HENEGOUWEN EN DE AVESNOIS
/ Belfort – t 03 27 88 26 79 - www.douaitourisme.fr - za (behalve juli-aug.) 10.45-11.30 u carillonconcerten door de stadsbeiaardiers - carillonfestival juni-sept., programma beschikbaar in mei. Het belfort kwam gereed in 1410. De beklimming brengt u naar een platform op 40 m hoogte. Het bovenste stuk (58 m), met torentjes, venstertjes, pinakels en windhaantjes, wordt bekroond door een leeuw van Vlaanderen. Het huidige carillon (62 klokken) op de vierde verdieping verving het klokkenspel dat in 1917 door de Duitsers werd verwoest: Op het hele uur wordt Les Puritains d’Écosse gespeeld, op het halfuur een barcarolle en op de kwartieren enkele maten uit het wijsje van Gayant. T Sinds 2014 kunt u zich dankzij een interactieve multimedia-expositie verdiepen in de geschiedenis van de stad en de belforten van Frans-Vlaanderen. Ga via de overwelfde doorgang en de binnenplaats van het stadhuis naar de Rue de l’Université. Deze straat loopt voorbij de 17de-eeuwse bank van lening, die nu een voedingsmiddelenlaboratorium is (Lycée agricole de Wagnonville). Dan bereikt u het theater (18de eeuw), waarvan de gevel in de 19de eeuw is gerenoveerd.
Rue de la Comédie AB3 Het Hôtel d’Aoust rechts is een mooi Lodewijk XV-gebouw, waarvan de deur een rocailleversiering heeft. De gevel aan de binnenplaats is versierd met allegorische beelden van de vier jaargetijden. Rue des Foulons A2-3 De straatnaam (‘Vollerstraat’) herinnert aan de activiteiten van de middeleeuwse lakenfabrikanten. Links staan 18de-eeuwse huizen. Het Hôtel de la Tramerie op nr. 132 is gebouwd in Lodewijk XIII-stijl. Loop verder door de Rue des Foulons en daarna, in het verlengde ervan links, door de Rue de la Cloris. Neem rechts de Rue Merlin-de-Douai, en ga dan weer rechts.
Palais de Justice A2 27 place. Charles-de-Pollinchove - t 03 27 88 26 79 - www.douaitourisme.fr rondleiding (identiteitsbewijs verplicht; 1 uur) juli-aug.: za, feestd. 15.30 u; rest v.h. jaar: feestd. 15.30 u - gesl. 1 jan., 25 dec. - € 4,50 (tot 18 jaar € 3) - € 8,50 inclusief bezoek belfort, rondvaart op de Scarpe of een stadsrondleiding. Dit gebouw (16de eeuw, herbouwd 18de eeuw) herbergde de monniken van de abdij van Marchiennes. Vanaf 1714 sprak het Parlement de Flandre er recht. De ingangsfaçade met het strenge portaal is onder Lodewijk XVI verbouwd door Lequeux uit Lille. In de gevangenis waaruit Vidocq ontsnapte (toegang via de kade) bevinden zich nu maquettes: geschiedenis van de stad en het justitiepaleis. De Grande Chambre du Parlement (1762) op de eerste verdieping heeft een marmeren haard, bewerkte Lodewijk XV-lambriseringen, een portret van Lodewijk XIV en allegorische doeken van Nicolas Brenet (1769). Neem de Rue du Clocher en ga rechtdoor de Rue St-Pierre in. Collégiale Saint-Pierre B2 Deze voormalige kapittelkerk is een van de grootste kerken in Noord-Frankrijk. Aan de linkerkant zijn de belangrijkste delen te zien: een klokkentoren van natuursteen (16de17de eeuw), het schip en het koor van baksteen versierd met natuursteen en de apsiskapel met een bolvormig dak (18de eeuw). Het koor, dat net zo lang is als het schip, was bestemd voor de kanunniken en de rechters
Tijden van de eredienst in Douai
April-sept.: di-za 10.0012.30, 13.30-17.30, zo, feestd. 14.00-18.00 u okt.-maart: di-za 10.0012.30, 13.30-16.30, zo, feestd. 14.00-17.00 u.
197
DOUAI
van het parlement. Let op de orgelkast (18de eeuw) uit de abdij van Anchin en, in het zuidertransept, op drie doeken (18de eeuw) van Deshayes en Ménageot. De Rue St-Pierre gaat over in de Rue Bellegambe.
Rue Bellegambe B2 Links ziet u een winkelpui in art-nouveaustijl, gedecoreerd met zonnebloemen, en op nr. 5 staat het geboortehuis van de schilder H.-E. Cross (1856-1910). Musée des Sciences Naturelles, aquarium en fototheek – 191 rue SaintAlbin (ga linksaf als u uit het kartuizerklooster komt en dan nogmaals links in de Rue Saint-Albin) - dezelfde openingstijden als Musée des Beaux-Arts - € 1,85 (met korting € 1,05). De fototheek, op de eerste verdieping van het museum, omvat de collectie van de fotografiefanaat Augustin Boutique (1862-1944), die van 1894 tot
198
FRANS-HENEGOUWEN EN DE AVESNOIS
1914 zijn talent ten dienste stelde van het monumentale erfgoed van Douai en Nord. Er is een roulerende keuze uit zijn 25.000 glasnegatieven te zien. Het bijgebouw herbergt 20 aquariums en een collectie opgezette vogels.
Bezichtigen Plattegrond hieronder Λ Musée de la Chartreuse A1
130 rue des Chartreux - t 03 27 71 38 80 - www.museedelachartreuse.fr - j 10.00-12.00, 14.00-18.00 u - gesl. di, bep. feestd. - rondleiding op aanvraag (1.30 uur) - € 4,70 (tot 2 jaar gratis; met korting € 2,35) - € 6, inclusief Musée des Sciences Naturelles. Reken op 2 uur voor bezichtiging. / Het vroegere kartuizerklooster is een mooi complex uit de 16de tot 18de eeuw. Het Hôtel d’Abancourt (1559), links, met ronde toren, werd door Jacques d’Abancourt in renaissancestijl gebouwd met natuursteen en baksteen. In 1608 voegde Jean de Montmorency een gebouw toe in dezelfde stijl met een vierkante toren. De kartuizers betrokken het in de 17de eeuw en bouwden de kleine kloostergang, de refter, de kapittelzaal, het priorgebouw en de kapel. De grote kloostergang en de monnikscellen zijn in de 19de eeuw gesloopt. De restauratie werd afgerond met het toegangsportaal en de kapel. Afdeling schone kunsten – In zaal 2 hangen 16de-eeuwse retabels uit de abdijen van Marchiennes, Anchin en Flines: het Polyptiek van M archiennes van Van Scorel (Utrechtse school) met St-Jacob en St-Stefanus, het Polyptiek van Anchin van Bellegambe toont naargelang de luiken open of dicht zijn de Aanbidding van het Kruis of de Aanbidding van de heilige Drie-eenheid. Zaal 3 toont Italiaanse renaissanceschilderkunst van Veronese, Vasari en Morandini, De geseling van Christus van Lodovico Carraci, een bijzonder intens werk met veel clair-obscur, en De verloochening van Petrus, een doek in de stijl van Caravagio door de zogeheten ‘Pensionante del Saraceni’. De bronzen Venus GV NORD PAS-DE-CALAIS_Musée de la Chartreuse (Douai)_FRA26586FRA00_70x70 van Castello is van Jean Boulogne, een beeldhouwer en architect die in 1529 in Douai werd geboren en als ‘Giambologna’ vooral in Rome en Florence werkte.
MUSÉE DE LA CHARTREUSE
BENEDENVERDIEPING 0
Kapittelzaal
20 m
Polyptiek van Anchin
2
KAPEL
Refter
KLOOSTERGANG
eerste verdieping Passage
5
4
3
1
ingang
6
Rue
des
Chartreux
AFDELING ARCHEOLOGIE EN NATUURWETENSCHAPPEN
Tijdelijke exposities
199
Roemrijk Douai JEAN BELLEGAMBE (1470-1534)
Deze kunstenaar, die zijn leven in Douai lijkt te hebben doorgebracht, is een boeiende en veelzijdige persoonlijkheid. Zijn werk is een combinatie van gotiek (religieuze onderwerpen met veel aandacht voor detail en harmonieuze kleuren) en de Italiaanse renaissance (versiering met zuilen, pilaren, schelpen en guirlandes). Het verbindt het objectieve en ongedwongen Vlaamse realisme met het intellectualisme van de Franse school. Bellegambe schilderde voor abdijen in het Scarpedal. In zijn werk zijn plaatsen en monumenten uit de streek terug te vinden: het belfort, de poorten van Douai, de torens van de abdijkerk van Anchin, het bos van Flines, en landschappen van de Scarpe en de Sensée. STAD VAN REUZEN
Douai, dat in handen was van de graaf van Vlaanderen, Maximiliaan van Oostenrijk, ontsnapte op 16 juni 1479 aan een inname door de Fransen: de inwoners schreven hun succes toe aan St-Maurandus, de beschermheilige van de stad. Als dank organiseerden zij een jaarlijkse processie te zijner ere. In 1530, nadat er vrede was gesloten met Frankrijk, organiseerde Douai een nog plechtiger processie. Elk gilde leverde een kar met symbolische personages. De mandenmakers, die tenen voorwerpen produceerden, maakten in 1530 een Gayant (Picardisch voor ‘reus’). Het jaar daarop schonken fruithandelaren hem een vrouw. Later volgden er kinderen.
De metamorfosen van Gayant In 1770 verbood de bisschop van Arras de processie, omdat deze een Franse nederlaag vierde, en verving haar door een andere, ter ere van de aankomst van de Fransen in Douai op 6 juli 1667. De reuzen herleefden in 1778, maar de Franse Revolutie gooide weer roet in het eten. In 1801 verschenen ze opnieuw en twintig jaar later kregen ze hun huidige kostuums. In 1918 en 1944 werden ze vernietigd, maar zijn beide keren in ere hersteld. De figuren zijn al eeuwenlang dezelfde: Gayant père (8,5 m en 370 kilo), de oudste (1530) en populairste in Nord, zijn vrouw Marie Cagenon (6,25 m en slechts 250 kilo) en hun kinderen Jacquot, Fillon en Binbin. Inwoners van Douai noemen zichzelf ‘kinderen van Gayant’. STAD VAN CARILLONS
Douai is de Franse hoofdstad van het carillon en bezit een van de belangrijkste carillongroepen van Europa met zijn twee klokkenspelen: één in het belfort (62 klokken) en een ander dat mobiel is (53 klokken) en door Frankrijk rondreist. In Douai bevindt zich een carillonschool, die is opgericht en wordt geleid door Stefano Colletti. T Festival de Carillon van mei tot september.
3
Vertaling Harry Bunk, Frans Lueb, Karin Snoep, Eric Strijbos Eindredactie Jaap Verschoor Boekverzorging Asterisk*, Amsterdam Omslagfoto Shutterstock / Pecold Oorspronkelijke titel Nord - Pas-de-Calais Oorspronkelijke uitgever Michelin, Parijs Uitgevers Philippe Orain (Michelin, Parijs) Lieven Defour (Lannoo, Tielt) Eindredactie Anne Duquénoy, Fabienne Darmostoupe Redactie Martin Balédent, Mélanie Cornière, Grace Coston, Sophie Fréret, Florence Picquot Grafisch ontwerp Christelle Le Déan Omslagontwerp Keppie&Keppie, Varsenare Cartografie Michèle Cana, Thierry Lemasson Met dank aan Didier Broussard (Studio), Marie Bertin (Iconographie), les ADRT et les offices de tourisme du Nord et du Pas-de-Calais
© Michelin, 2015 © Cartografie: Michelin © Nederlandse tekst: Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2016
Het redactieteam heeft de grootste zorg besteed aan de samenstelling en de controle van deze gids. Maar omdat de gegevens voortdurend gewijzigd worden, moet de praktische informatie (prijzen, adressen, bezoekuren, telefoonnummers, bezienswaardigheden, internet adressen) worden beschouwd als een aanwijzing. Het is dan ook best mogelijk dat bepaalde info bij het verschijnen van deze gids niet helemaal correct of volledig is. Wij kunnen daar niet verantwoordelijk voor worden gesteld. Deze gids bestaat voor en door u; u bewijst ons dan ook een grote dienst door eventuele tekortkomingen of vergissingen te melden. Aarzel niet om ons uw opmerkingen en suggesties over de inhoud van deze gids mee te delen. Bij een eerstvolgende bijgewerkte editie zullen wij daar rekening mee houden.
Contactadres De Groene Reisgids Uitgeverij Lannoo Kasteelstraat 97 B-8700 Tielt degroenereisgids@lannoo.be
De Groene Reisgids Uitgeverij Terra Lannoo bv Papiermolen 14-24 NL-3994 DK Houten degroenereisgids@terralannoo.nl
www.lannoo.com D/2016/45/73 - NUR 512 ISBN 978 94 014 3105 7 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.