inleiding
13
Inleiding
‘(…) there can be no sociology unless societies exist, and that societies cannot exist if there are only individuals.’ Durkheim (1897, p. 103) Dit handboek biedt een grondige inleiding in de sociologische denkwijze. Sociologie is een specifiek menswetenschappelijk referentiekader dat tot een eigen manier van denken leidt, waardoor op een andere manier naar de werkelijkheid kan worden gekeken. Daardoor krijgt men een perspectief en ziet men iets wat zonder die ‘kijk’ niet zichtbaar is. Een krachtige metafoor om uit te drukken wat sociologie in beeld brengt, is het volgende: mochten we vissen zijn, dan zou sociologie ons in staat stellen te zien dat we in water zwemmen en dat dit water wordt omgrensd. Het sociale is namelijk voor de mens wat het water is voor de vis. Net als water levensnoodzakelijk is voor de vis, is het sociale dat voor de mens. Het is zo vanzelfsprekend dat we er ons niet van bewust zijn. Het vraagt studie om het te kunnen zien, analyseren, begrijpen.
OVER DE VISSEN EN HET WATER Het vraagt verbeeldingskracht om het sociale te onderzoeken, een manier van afstand nemen die de vissen niet gegeven is. Sociologie geeft kaders, begrippen en taal om te zien, te verklaren, te begrijpen wat dat sociale is en hoe het zo wezenlijk verbonden is met wie en wat we als mens zijn. Doordat het sociale als feitelijkheid zo verweven is met ons zijn, beroepen we ons vaak op ‘alledaags denken’, op ‘vanzelfsprekendheden’. Sociologie stelt in staat dat te bevragen, te onderzoeken, te verklaren, te verhelderen, te begrijpen. Pas dan is het ook mogelijk er ‘grip’ op te krijgen. Het studiegebied van de sociologie kan worden omschreven als: het sociale als feitelijkheid. Dat gegeven houdt twee dingen in: enerzijds het sociaal handelen, anderzijds datgene wat de context en het resultaat is van dat sociaal handelen, sociale systemen. Eenvoudig gesteld: sociologie is de studie van mens en maatschappij. In de sociologie wordt dat sociale als feitelijkheid bestudeerd, geanalyseerd, volgens de standaarden van wetenschappelijk onderzoek. Dat levert dan een body of knowledge op, een geheel van overdraagbare kennis in de vorm van diverse sociologische theorieën.