Tekst & uitleg
Alle songteksten
Tekst & uitleg
Niks uit de mouwen geschud Precies 122 songteksten. Zoveel stuks vond ik terug nadat uitgeverij Lannoo me had gevraagd of het geen idee was om de verzamelde teksten van Noordkaap, Monza en MEURIS in boekvorm uit te brengen. Waarna al snel het idee kwam om de helft daarvan te voorzien van persoonlijk commentaar – positief en negatief. En omdat we dan toch bezig waren, hebben we fotograaf Jimmy Kets – die ik al lang bewonder omwille van z’n fascinerende inkijk in de soms rommelige backstage van de samenleving – gevraagd om bij een twintigtal teksten passende foto’s te voorzien. Ook al omdat de harde, ingeflitste stijl van hem perfect past bij de soms steriele decors – decors van woorden bij de klanken van m’n groep – die mijn songteksten au fond vaak zijn. Topwerk, dat van Jimmy. De rechtstreekse aanleiding voor Tekst & uitleg was het feit dat ik inmiddels een kwarteeuw muziek maak. Een kwarteeuw, dat ruikt naar iets als een oeuvre. Al huiver ik bij het woord oeuvre; het doet me te veel denken aan een afgesloten geheel dat de neiging heeft stof te vergaren. En dat klopt niet: een hoop Noordkaap- en Monza-songs duiken nog steeds op in de concerten van MEURIS, vaak zelfs in bijgeschaafde vorm. Het was een bijwijlen weirde trip down memory lane: nogal wat songteksten van mijn hand komen anno 2015 lichtjes gedateerd en soms zelfs geforceerd over, maar gelukkig heeft het merendeel de tand des tijds gunstig doorstaan. Dat was een meevaller, vooral voor mezelf.
4
Al die teksten zijn geschreven in het Nederlands. Aan de immer weerkerende vraag waarom dat zo is, is al te veel interviewtijd besteed. Maar om kort te gaan: ik spreek Nederlands en ik denk in het Nederlands. Ik zou het vreemd vinden, en zelfs een beetje onnatuurlijk, als ik met dat gegeven niks zou doen. Wat niet wegneemt dat 90 procent van mijn eigen platencollectie Engelstalig is, plus nog een klein deeltje Frans. En zelfs ein wenig Duits, als ik die paar albums van Rammstein meetel. Maar zelf hou ik het dus al dik 25 jaar bij m’n zogenaamde moedertaal. En nog geen seconde spijt van gehad. Ook niet toen me ooit in de jaren 1990 verweten werd dat ik misschien Vlaamsnationalistische trekjes vertoonde door per se in het Nederlands te willen zingen. Dat was lachen. Wanneer ik de teksten zo allemaal na elkaar bekijk, springen een paar constanten in het oog. Een vaak wederkerende visie op stad en samenleving, de drukte van het bestaan, maatschappijkritiek, vreemde figuren (een satelliet die Suzy heet?) en een lichte voorkeur voor eigenaardige haarspeldbochten op taalkundig vlak – om de woorden ‘grammaticale fouten’ niet in de mond te moeten nemen. En in slechts twee songteksten komt ‘lalala’ voor. Maar één ding valt me ook op, soms tot scha en schande: al die 122 teksten zijn oprecht en goudeerlijk. Geen blad voor de mond, ook niet wanneer er sprake is van zelfkritiek en zelfrelativering. Kortom, niks uit de mouwen geschud en altijd flink aan gewerkt, meneer. Maar oordeelt u vooral zelf. En denk de muziek er gratis bij.
Stijn Meuris, Hasselt, juni 2015 5
PRO GRAM MA ’96 1996 � NOORDKAAP � uit ‘PROGRAMMA ’96’
Ik zal trachten om met stille trom jouw duizend kamers te verlaten En liefst van al, als dat eens kon, zonder mekaar dood te haten
In 1995 was ik voor een reportage in Moskou, waar dat jaar verkiezingen werden gehouden (nou ja, verkiezingen). De meest in het oog
Ik probeer om zonder lawaai * een weg naar buiten toe te banen Met weinig meer dan één bye-bye Zonder tieren en zonder lawaai Als alles toch zo simpel was Het kleinste kind doet hier de was
springende affiches in het straatbeeld waren van een kleine protestpartij die slechts enkele programmapunten kende. Veruit de belangrijkste waren: gratis bier voor iedere man en een kind voor iedere
Iedere man bier Iedere vrouw een kind ** Ieder kind ijscrème Waar gaan wij heen? Iedere man bier Iedere vrouw een kind Ieder kind ijscrème Waar gaan wij heen?
vrouw. Of de partij flink gescoord heeft weet ik niet, maar het leverde Noordkaap wel de aanzet tot een tekst op. * Het woord ‘lawaai’ laten
rijmen op ‘bye-bye’ vind ik nog steeds een buitengewone, literaire prestatie.
Programma zesennegentig Het houdt de mensen levendig Programma zesennegentig Het houdt de mensen levendig ***
** Dat van dat bier en van dat
kind was me dus al ingefluisterd door een Russisch partijtje van twee keer niks. Maar ik vond dat dat kind ook iets moest krijgen. IJscrème dus. *** Om uiteindelijk te belanden
bij de essentie, namelijk dat de politiek voornamelijk dient om de mensen en de discussies levendig te houden. Dat was in 1996 zo, en dat is nu nog steeds zo.
9
Vlaamse 1994 � NOORDKAAP
Beetje omstreden, dit. Enigszins te begrijpen, maar de bedoeling was wel eerlijk: een beeld schetsen van hoe
Hé, Vlaamse zanger je zingt echt niet slecht Maar ik heb moeite met wat je zegt en moeite met wat je denkt
in 1994 de zogenaamde Vlaamse zangers het radioen tv-landschap inpalmden (denk bijvoorbeeld aan Tien om te zien op VTM). Pak je
Hé, Vlaamse zanger je kijkt recht in de lens Je staat hier ongetwijfeld midden in je allergrootste wens
zo’n thema in het Engels aan, dan let niemand op de tekstinhoud. Maar in het Nederlands? Ik herinner me nog dat producer Wouter Van Belle
Ja, er zijn de fans Stuk voor stuk lieve mensen Ze zijn braaf, ze zien je graag Ze zien je graag, alleen vandaag
het er wat moeilijk mee had: of dat wel echt moest, zoiets? Ja dus. Nog altijd een sterk nummer, als ik zo vrij mag zijn.
Nee, Vlaamse zanger je houdt niet van muziek Want elke echte emotie * brengt je ego ernstig in paniek Ja, Vlaamse zanger je bent een ware held Je kust de meisjes met de bloemen en dan kus je je geld **
10
zanger � uit ‘GIGANT’
Ja, er zijn de fans Stuk voor stuk lieve mensen Ze zijn braaf, ze zien je graag Ze zien je graag, alleen vandaag
* Klinkt wat kort door de bocht,
maar ook nu nog denk ik: klopt als een bus. Zie het repertoire van ongeveer iedere Vlaamse chansonnier: volledig ontdaan
Ja, er zijn de fans Honderdduizend dwaze mensen *** Ze zijn traag, ze zien je graag Ze zien je graag, alleen vandaag
van elke echte emotie. Wel goed gefaket, vaak. ** Lichtjes puberale zin, maar
ik vond niks beters. Bovendien
Ja, Vlaamse zanger je staat alweer op 1 Maar als je ’t mij zou durven vragen dan sta je daar alleen ****
een bijna filmische scène. Houden dus. *** Dit waren de woorden die
ik destijds misschien beter niet had geschreven. Een karikatuur maken van een artiest, tot daar aan toe. Maar een verbale aanval op het ietwat naïeve publiek, neen. Enige zwak excuus dat ik kan bedenken: ik was jong toen. **** Slotconclusie die ik ook
nu nog oké vind. Ik weet nog dat ik tevreden was toen ik deze zin uit de pen kreeg.
11
REGEN
1 9 9 1 � N O O R D K A A P � u i t ‘ F E E S T I N D E S TA D ’
Eerlijk? Een slechtere tekst dan deze heb ik waarschijnlijk nooit geschreven. Dat mag ik althans hopen,
Maanden van felle ontbering om dit uitzicht toch maar te zien Gevaarlijk, zoals de moeders zeiden vanuit hun warme bastion gezien
want veel slechter dan dit lijkt me haast onmogelijk. Djeezes, wat een slechte tekst. Om te beginnen: waar gaat
Wij waren over kaarten gebogen ’t Was daar dat onze reis begon Een stippellijn naar regenbogen een meetlat naar de rijzende zon
dit in godsnaam over? Een wankele poging om tot een soort landschapsbeschrijving te komen, aangevuld met meteorologische details en
Regen en veel ruïnes dat was waar wij naar verlangden Regen en bittere kou nooit alleen altijd met jou
een hoop puberaal spleen? Een onverklaarbare fetisj voor iets middeleeuws? Een dramatisch geschreven vorm van romantiek, verpakt in louter rotzooi? Maar vooral: waarom? En ook: waarom heeft niemand me tegengehouden?
12
Geef mij een tent en geef me vuur dat mij verwent geef me je liefde iedere dag als dat kan Geef mij een tent en geef me vuur dat mij verwent * geef me je leven levenslang als dat kan
EN RUÏNES Regen en veel ruïnes dat was waar wij naar verlangden Regen en bittere kou Ik ben alleen en nooit met jou
Op die laatste vraag kan ik antwoorden. Ik herinner me dat dit gedrocht tot stand kwam in de studio waar het nog jonge Noordkaap (geldt dat als excuus?) aan de eerste plaat werkte. En plots speelde toetsenman Serge Feys (zie ook TC Matic en Arno) iets onbestemds op de vleugelpiano. Om de een of andere reden wou ik per se dat dat op het album zou verschijnen. Er was tekst noch zanglijn; er was eigenlijk helemaal niets. Met dit als jammerlijk resultaat. * ‘Geef mij een tent en geef
me vuur dat mij verwent.’ Een goed gesprek en eventueel een nekschot ware beter geweest.
13
ALLEEN TE ZIJN EN HOE ERMEE OM TE GAAN 2001 � MONZA � uit ‘VAN GOD LOS’
Alleen te zijn en hoe ermee om te gaan Alweer die pijn van zolang alleen te staan Ieder voor zich is rot voor ons allen Laat mij niet vallen Kijk eens aan Alsof wij hier samen staan De welvaartsstaat woont zeker niet in mijn eigen straat Ieder voor zich ’t is rot voor ons allen Je laat mij weer vallen De tederheid De tederheid die, die zijn we kwijt En niet voor heel even maar wellicht voor de eeuwigheid Ieder voor zich is rot voor ons allen De put en het vallen Zie haar nu staan Hier achteraan en onbekwaam Wie trekt er zich van haar iets aan? De welvaartsstaat? Of die bestaat? Ze vraagt zich echt af Zie mij hier staan De trein, de straat Wie staat er op dit plein paraat voor de eenzamen, voor de naamlozen en voor zij die dringend nood hebben aan liefkozen
14
ALS ZE SWINGT
Ze kan zo lief zijn Ze kan een dief zijn Ze kan verdrietig zijn Ze kan zo nietig zijn
2008 � MONZA � u i t ‘AT T I C A ! ’
Ze kan ijskoud zijn Sinds wij getrouwd zijn Ze kan gruwelijk zijn Zou dat het huwelijk zijn? Zij is zo malicieus Zij doet mijn hartje pijn Gemeen en malicieus Zij levert hartenpijn Maar als ze swingt Ja, als ze swingt Ze eet Japans Ze spreekt goed Frans Ze vraagt ten dans Ik waag mijn kans Zij is zo malicieus Zij doet mijn hartje pijn Gemeen en malicieus Zij levert hartenpijn Maar als ze swingt Goh, als ze swingt Zij is zo malicieus Zij doet mijn hartje pijn Gemeen en malicieus Zij levert hartenpijn
15
NAAR MEN ZEGT 2005 � MONZA � uit ‘GRAND’
16
Weet je wat ik heb gehoord? Dat zij zichzelf zou hebben vermoord Nee, dat klopt niet Dat is zeker een gerucht Nee, het klopt niet en het brengt haar niet terug
Song op Grand van Monza, een album dat tekstueel sterk in het teken staat van de zelfdoding van mijn vriendin Lydia Fiems in 2003. Ook nummers zoals ‘Alles half’ en ‘Dood aan alle meisjes’ hebben haar dood
Maar de mensen kijken triest omtrent jouw schijnbaar groot verlies Ja, zo zijn ze, maar je hebt dat fout gezien Want ze veinzen empathie in hun gegrien *
als thema. Het nummer gaat over de manier waarop mensen spreken over zelfmoord: enigszins besmuikt, achter de rug en op een wijze die allerlei verdachts suggereert. Ze
Nu de dagen zijn geteld Van de doden niks dan goeds Maar de dieren ruiken het gevaar dat daar in de verte bloeit
hebben alles ‘van horen zeggen’,
Weet je wat ik heb gemerkt? Dat de mens, in wezen toch zo sterk, zich geen blijf weet met buitenshuis verdriet Dat hij niks voelt en eigenlijk zelf niks ziet
* ‘Ze veinzen empathie in hun
maar zijn niet te beroerd om bij de nabestaanden te polsen naar wat er precies aan de hand was.
gegrien.’ Een volgens mij terechte vaststelling: mensen weten zich geen blijf met verdriet. In de veilige verduisterde cocon van onze eigen leefwereld misschien nog wel, maar eenmaal buiten
Naar men zegt voelt u zich Naar men zegt voelt u zich slecht Naar men zegt voelt u zich Is dat echt, voelt u zich slecht?
kunnen we openhartigheid en oprechte emotie vaak niet de baas. En al zeker niet wanneer zelfdoding dat verdriet heeft veroorzaakt.
Nu de dagen zijn geteld Van de doden niks dan goeds En de dieren ruiken het gevaar dat daar in de verte bloeit
17
Een confronterende vraag: naar het schijnt voelt u zich slecht?
LUWTE 1999 � NOORDKAAP � uit ‘MASSA’
Opzij, opzij Hier komt mijn ego straks voorbij Te laat, te laat Wie nu nog niet binnen is is rijkelijk laat Gebukt, gebukt Wat ik hier probeer is al dikwijls mislukt Zo schoon, zo schoon Hoe schoner het volk, hoe valser de toon In de luwte In de luwte Koffie gezet Altijd op zondag, want dat wil de wet Koeken gekocht Madam heeft weer uren naar die koeken gezocht In de luwte In de luwte
18
Lekker, lekker Nog eventjes niks maar dan gaat de wekker Cadans, cadans Dit waanzinnig ritme geeft de werkman zijn kans In de luwte In de luwte Eenzame vogel aan toren: wie wil mijn verhaal in deze nacht aanhoren? Miljoenen lege kantoren en niemand om mijn verhaal in deze storm te aanhoren Eenzame vogel aan toren: Wie wil mijn verhaal in deze nacht aanhoren? Miljoenen lege kantoren en niemand om mijn verhaal in deze storm te aanhoren
HARDE TIJDEN 1993 � NOORDKAAP � uit ‘EEN HEEL KLEIN B E E TJ E O O R L O G ’
Rock, roll, wat een lol Wie schenkt hier de glazen vol? Feest, feest, wat een feest Iedereen is daar geweest Luid, luid, veel te luid Kijk naar mij, ik ga uit Slaan, slaan, de vuisten slaan Wie moet ik naar buiten slaan? Harde tijden Eenzaam lijden Harde tijden Niks voor mij Harde tijden Eenzame meiden Harde tijden Gaan voorbij Rock, roll, wat een lol Wie spuit hier de aders vol? Feest, feest, wat een feest Iedereen is beest geweest Luid, luid, veel te luid Kijk naar mij, ik vlieg uit Slaan, slaan, de vuisten slaan Wie moet ik naar buiten slaan?
19
Harde tijden Eenzaam lijden Harde tijden Niks voor mij Harde tijden Eenzame meiden Harde tijden Gaan voorbij
1974
2013 � MEURIS � uit ‘MIRAGE’
Ik dacht: wat Fixkes kan, dat kunnen wij ook. Maar dan luider. ‘1974’ is een nummer over het jaar waarin ik tien werd – in mijn verbeelding scheen toen altijd de zon en hing er een Instagramachtig licht over de straten. We zou-
Het was een duivels plan van de holderdebolderbuitelman * die ik was Om de wereld te veranderen vanuit de klas Ik had een wild idee waarin we met ons twee in een leren vest tegen de rest
den het nu retro noemen, maar toen was het gewoon echt. * Geen idee wat een holder-
debolderbuitelman is, maar ik was het wel. ADHD in een tijd waarin dat label nog niet bestond. ** Uiteraard wist ik nog niet
wat ik later wilde worden, maar één ding stond wel vast: het moest iets zijn waardoor ik ook op doordeweekse namiddagen
Hier hangt hetzelfde licht dat er altijd heeft gehangen Het maakt mij verderlicht Hier hangt dezelfde geur in de velden en de straten zijn geschilderd in dezelfde kleur met dezelfde geur 1974 En de wereld draait mij te stil 1974 Ik ben al levendig, ik weet al wat ik wil ** En wat ik niet wil
gewoon buiten kon zijn. Dat is deels gelukt.
20
Ik keek heelder dagen doelloos door het raam *** En zag de mensen in de regen daar domweg staan
Het was een foto met een vreemd effect Ik vroeg mij toen al af is dit fake of is dit echt En wat is dan echt? 1974 En de wereld draait mij te stil 1974 Ik ben al levendig, ik weet al wat ik wil
*** Dat van dat raam is waar.
En dat ik me toen, net zoals nu nog altijd, afvroeg of alles fake was of echt; dat is ook waar. **** Ik was een wild kind.
Wild in de betekenis van onrustig, actief, verbaal en altijd te vinden voor welk zot plan dan ook. Half kleurenblind was ik niet, ook niet nadat ik lang in de zon had gestaard. Maar
Ik ben een wild kind **** Half kleurenblind van het staren recht in de zon Ik ben een wild kind Half kleurenblind Heelder dagen zolang ik kon Recht in de zon Recht in de zon Recht in de zon Zolang ik kon 1974 Ik ben al levendig ik weet al wat ik wil En wat ik niet wil dat weet ik ook
21
een bridge heeft een tekst nodig, vandaar.
Teksten: Stijn Meuris Redactie: Jeroen Duvillier Fotografie: Jimmy Kets Vormgeving: Herman Houbrechts Als u opmerkingen of vragen heeft, dan kunt u contact opnemen met onze redactie: redactiekunstenstijl@lannoo.com www.lannoo.com Registreer u op onze website en we sturen u regelmatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen. www.stijnmeuris.be © Stijn Meuris, 2015 © Jimmy Kets, 2015 © Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. We hebben ons uiterste best gedaan om alle copyrighthouders te traceren. Indien we daar toch niet helemaal in geslaagd zouden zijn, kunt u contact opnemen met onze uitgeverij.
D/2015/45/419 NUR 666 ISBN 978 94 014 3001 2