9789401429764

LANNOO’S AUTOBOEK

CALIFORNIË EN ZUIDWEST-USA

Horst Schmidt-Brümmer

LANNOO’S AUTOBOEK

CALIFORNIË EN ZUIDWEST-USA

C A L I F O R N I Ë E N HE T ZU I DW E ST EN VA N D E VS — Inleiding — Het Zuidwesten van Amerika is geen kleine regio, zeker niet als je er het grootste deel van Californië ook nog bij rekent. Het onderstaande uit­ gewerkte reistraject combineert de ‘klassieke’ hoogtepunten van het Zuidwesten, het basis­programma dus van de meeste reizen tussen de Stille Oceaan en het Colorado Plateau. Dat is wat afstanden en reisduur aan­gaat geen kleinigheid. Door de opeenvolging van de d ­ agetappes volgens het principe ‘elke nacht in een ander bed’ duurt het traject ruim drie weken. Minimaal, want wie voelt zich lekker in zo’n strak reis­korset waarbij hij tegen de avond in San Francisco aankomt en meteen de volgende ochtend weer doorreist? Waarom in ijl­tempo over de pistes in Death Valley hobbelen als je hier of in andere nationale parken heerlijk kunt wandelen en zitten, in het sla­ peloze Las Vegas je reiskas kunt spekken, in het ­chique Scottsdale kunt gaan shoppen? En wie wil na een ­lange tocht door de woestijn geen duik nemen in de oceaan of in het krankzinnige Venice of het verzorgde Santa Barbara op de fiets springen? Hoe langer, hoe liever dus. Met uitzondering van enkele hoog­gelegen parken (zoals Cedar Breaks) zijn de wegen en passen langs het traject het hele jaar door berijdbaar. In de win­ter­maanden (soms tot in mei/juni) is het raadzaam het Yose­mite National Park over te slaan wegens de gesloten Tioga Pass en de reis niet in San Fran­ cisco, maar in Los Angeles te begin­nen en van daaruit naar Death ­Valley, Las Vegas en daar­na zoals beschreven verder te reizen. Wie toch liever in San Fran­ cisco wil starten, doet er goed aan tussen begin november en midden juni vóór 58

vertrek bij het park­beheer te informeren of de pas open is. Is dat niet het geval, dan zijn er twee omwegen moge­lijk door de Sierra Nevada richting Death Val­ ley: (de mooiere) via Sacra­mento, Lake Tahoe en dan via de US 395 naar het zuiden, of (de snellere, maar veel minder mooie) via Bakers­field, ­Mojave, China Lake en Trona. April-mei en ook september-oktober zijn de beste reis­maan­den: klimatolo­ gisch, landschappelijk, financieel en niet op de laatste plaats doordat ze niet tussen Memorial Day en Labor Day vallen, buiten de tourist frenzy dus, het Amerikaanse reisseizoen.

State Road1 langs de Californische kust

59

S

So. Lake Tahoe

Oakland Auburn

Stockton

a

Reno Yosemite Carson City National Park

e

Lake Berryessa FRANCISCO

G

r

Sacramento

i

Sonoma Napa City Nevada

Muir Woods Nat'l. Mon.

SAN

r

Berryessa Chico

Bodega Bay Pt. Reyes Nat'l. Seashore

r B

Fallon Bodie

Mono Lake

Livermore Columbia 3 Tahoe Oakdale 2So. Lake

e a

N E V A D Lage’s A a s

Austin

i

t

Ely

n

Great Ba Nat’l. P

Warm Springs

N E V A D A

r

Ely Lee Vining Boundary Pk. Kawich Pk. Sonoma Bodega Bay Mammoth 4007 Pioche Sacramento B Lakesa s i n Half MoonNapa Bay Grove- Yosemite Pt. Reyes Modesto 2866 land Village Nat'l. Seashore Great Basin SAN JOSE Bishop Merced 24 Yosemite Nat’l. Park Muir Woods Nat'l. Mon. Santa Cruz Indi 4 Oasis Warm Bodie Stockton National Park Oakland Watsonville Springs Mono Lake Alamo Kings Canyon Columbia SAN FRANCISCO Monterey Bay Big Pine Livermore 2 Boundary Pk. San Monterey Oakdale Lee Vining National Park Salinas 2 Shoshone Mtn. 1 Luis Res.3Fresno Kawich Pk. Mormon Carmel Mammoth 4007 Independence Beatty Pioche Half Moon Bay 2168 Grove- Yosemite Lakes Panaca Modesto ee Sequoia Lone Pine Death 2866 2259 land Village Visalia National Amargosa S h Valley Park SAN JOSE Sheep Pk. King City Bishop 5 Merced Hanford 24 Sur Big Overton Indian Furnace Santa Cruz 4 Oasis N 23 2963 Watsonville Va Hearst Monterey Bay Panamint Creek Ranch Springs Alamo Kings Canyon Big Pine Sta Castle St. Geo Sprs. National San Pahrump Monterey Bradley National Park Salinas Shoshone Mtn. Luis Res. Fresno Independence Beatty San Miguel Carmel LAS VEGASMormon Pk. San Simeon Park Santa 2168 Shoshone C Death Kernville Cambria ee Sequoia Lone Pine 2259 Margarita Amargosa Visalia 6 S h Sheep Pk. Valley Morro Bay National Park L King City 5 Bakersfield Big Sur Santa Margarita OvertonLake Mead Mesqu Indian San Luis Obispo Hanford Furnace Mo Lake Buena 23 Nat’l. Rec. Area j 2963 Springs av Valley of Fi Hearst Vista Lake Panamint Creek Ranch e CastleGuadalupe Santa Maria Sprs. National Mojave D Pahrump Searchlight State Park Bradley Gorman San Miguel Barstow LAS VEGAS San Simeon Lompoc Park Santa ColYucca Kernville Gaviota Cambria Shoshone ora Andelanto Margarita Montecito Ludlow do 6 Castiac Morro Bay Bakersfield 21 Santa Barbara Santa Margarita Lake Mead Needles San Luis Obispo M Victorville Lake 22 Buena Ventura oja Sta. Barbara Chann Nat’l. Rec. Area el Vista Lake v Lake Oxnard Guadalupe S. Miguel Kingm Santa Maria Searchlight SaneBernardino Havasu D Santa Monica Mojave Twentynine Palms Joshua Tree Santa Gorman Santa Rosa Barstow LOS ANGELES Lompoc Anaheim Cruz Vidal Joshua Tree Torrance Gaviota Yucca Andelanto Nat’l. Park Palm Springs Montecito Ludlow CastiacBeach Long Desert Center Qua Santa Barbara Palm Desert 21 Needles Laguna Victorville 22 Ventura Santa Sta. Barbara Chann San Nicolas Lake Beach 20 el Lake Catalina Oxnard 18 Blythe Havasu1 S. Miguel San Bernardino Twentynine Havasu Escondido Anza- Palms Santa Monica Joshua Tree Borrego Santa Rosa Santa LOS ANGELES Encinitas Julian San Clemente Anaheim SaltonVidal Cruz Joshua Tree Torrance Desert Del Mar Nat’l. ParkSea Palm Springs Yuma State ParkDesert Center SAN DIEGO Long Beach Quartzsite Palm Desert Pine Laguna 19 Coronado Valley Santa Beach 20 San Nicolas MexicaliBlythe Catalina Tijuana 18 17 r Escondido AnzaSan Borrego Encinitas Julian Luis San Clemente Salton Del Mar Ensenada Desert Sea Yuma State Park SAN DIEGO Pine 19 Coronado Valley Mexicali Glend Tijuana

r

1

N

a

p

v

Ra

.

e

a

N

d

e

p

v

a

Ra

.

CALIFORNIA a

d

es

a

CALIFORNIA

er

t

es

er

oR rad ive lo

t

Co

oR rad ive lo

r

Ensenada

a

G

San Luis San Felipe

C

P a c i f i c

Co

u

l f

l

i

Puerto Penasco

Gf

u

lo f

l

O c e a n

San Felipe Rosario

a

Canada

C

P a c i f i c

i

o

A

i

Ba ha ma

Cuba

Cedros

s

a

Gulf of Mexico

C

Cuba

Atlantic Haïti Ocean

i

Mexico

Cedros

s

n

Pacific

U S A Mexico

Rosario

r

Pacific Ocean Los Angeles

Ba ha ma

Gulf of Mexico

O c e a n

o

San Francisco

Atlantic Ocean

fn

Los Angeles

f

U aS Canad

r

San Francisco

U

TU AT HA H Delta

Provo Provo DuchesneDuchesne Kremmling Kremmling Price

Delta

Price

Rifle

Holden Holden

Byers

Glenwood Glenwood KeystoneKeystone Springs Springs Aspen

Cope

DENVERDENVER Aurora Aurora

Rifle

Grand Junction Grand Junction

Green River Green River

LongmontLongmont

Byers

Burling

LimonChe

Limon

Aspen

ColoradoColorado Kit Carson Kit C Buena Vista Manitou Manitou Arches Nat’l. ParkNat’l.Delta Arches Park Delta Buena Vista Springs Springs Springs Springs Canyonlands Canyonlands Mt. Peale Mt. Peale Salida Salida Richfield Richfield Milford Milford MoabPark Moab National Park National 3877 3877 ian Pk. Indian Pk. Pueblo Pueblo Hanksville Hanksville 11 11Sal La Sal La 2982 2982CirclevilleCircleville Torrey Torrey Ouray Ouray Bicknell Bicknell 10 10 Cedar Breaks Cedar Breaks Telluride Telluride Natural Natural La Junta La 9 Nat’l. Mon. 9 Escalante Escalante Bridges Bridges Monticello Monticello Panaca Nat’l. Mon. Cedar City Cedar City Capitol Reef Nat’l. Mon. Nat’l. Mon. Dove Creek Dove Creek Walsenburg Walsenburg Bryce BryceCapitol Reef National Park National Park Canyon Canyon Zion Zion BlandingBlanding Bryce Canyon 8 Bryce Canyon National Park National8Park Glen Canyon Glen Canyon Mesa VerdeMesaCortez Alamosa Alamosa Pagosa Pagosa Nat’l. Park Nat’l. Park Verde Cortez Durango Durango Springdale Nat’l. Rec. Nat’l. AreaRec. Area National National Springs Springs orge St. GeorgeSpringdale Trinidad Trinidad Mt. Carmel Mt.Jct. Carmel Jct. Park Park Bluff Bluff n Pk. HurricaneHurricane Aztec Ruins Aztec Ruins O Raton Raton GouldingsGouldings Monument Monument Marble Marble Mon. 13 Nat’l. 13Mon.Nat’l. Chama 7 7Kanab Kanab Chama Canyon Canyon Page Page Valley Valley Kayenta Kayenta Pipe Springs Pipe Springs LittlefieldLittlefield Mexican Mexican Tierra Tierra Shiprock Shiprock Farmington Farmington uiteMesquiteNat’l. Mon.Nat’l. Mon. Navajo Nat’l. Water Water Navajo Mon. Nat’l. Mon. Amarilla Amarilla Clayton Clayt Taos Taos Springer Springer Mt. Trumbull Trumbull alley ire Mt. of Fire 14 Cow 14Springs Cow Springs tate Park Grand Canyon Grand Canyon D 2447 National 2447 National Chaco Canyon Park Park Tuba CityTuba City Sheep Chaco SheepCanyon Nat’l. Mon.Nat’l. Mon. Wagon Mound Wagon Mound Canyon deCanyon deSprings Springs Cuba Cuba Espanola Espanola Las Las Colo Grand Canyon Chelly Chelly Grand Canyon Santa Vegas Santa Vegas r Cameron CameronNat’l. Mon.Nat’l. Mon. o R ado R Village Village

Basin Park

O RL A OD RO ADO COC LO

nte

d

d

er A I RZ I OZ NO AN A A ivR

se

se

Fe BandelierBandelierFe Nat’l. Mon. Nat’l. Mon. Pecos Nat’l. Pecos Mon. Nat’l. Mon. Tucumcari Tucumcari Madrid Madrid BernalilloBernalillo

Gallup Gallup

De

De

Wupatki Wupatki Nat’l. Mon.Nat’l. Mon.

Flagstaff Flagstaff

de Rio Gran

de Rio Gran

nte

r

Pai

Pai

ive

a SeligmanSeligman man Kingman

.

no

Mt

ns

.

ns

nza

lupe ada

M tns .

M tns .

San Augustin San Augustin

ValentineValentine

Villa Ahumada Villa Ahumada

Marfa

Marfa

Sa

Chinati Pk.Chinati Pk.Big B N 2356 Presid 2356 Presidio Sa

nt

ia

go

a

a i n r a o i f n l i r a o f C l i

C

tn Ojinaga Ojinaga Lajitas L M

des

des

Montezuma Montezuma

M M E X E X I CI O C OEl Sueco El Sueco Hermosillo Hermosillo

P

T E XTAESX AFortS

e nd ra oG Ri e nd ra oG Ri

f

n sa Rio Ca s G r a

o

Nuevo Nuevo Casas Grandes Casas Grandes

Monah

Pecos

Sierra Sierra Blanca Blanca Van Kent Van Kent Horn Horn

Samalayuca Samalayuca Laguna Laguna Guzman Guzman Lagun Banderas Lagun Banderas a Patos a Patos

n sa Rio Ca s G r a

Santa Ana ViejoAna Viejo Santa

Gu

lupe ada

Mtns. National Mtns.Park National Park

Ciudad Ciudad Juárez Juárez

La Ascensión La Ascensión

Magdalena Magdalena

Gu

National Park National Park

El PasoEl Paso GuadalupeGuadalupe

to

Agua Prieta Agua Prieta

Caborca Caborca

Sacramen Mtns.

Bisbee Bisbee Tubac Tubac Tumacacori Tumacacori PatagoniaPatagoniaDouglas Douglas Tajitos Tajitos Nat’l. Mon.Nat’l. Mon. Nogales Nogales

.

Rodeo

to Sacramen Mtns.

Rodeo

ns

.

o Puerto o Penasco

Chiricahua Chiricahua Deming Deming Benson Benson Nat’l. Mon. Nat’l. Mon. Tombstone Tombstone

Mt

ns

Sonoita Sonoita

Ma

ng

Ra

ck

Bla

Bla

San Andres

U SUAS A

Mt

TUCSONTUCSON

Saguaro Saguaro Nat’l. Park Nat’l. Park

NEW NEW

M EM X IECXOI C O

San Andres

ck

Ra

ng

Ma

nza

no

Mt

rt

rt

BluewaterBluewaterAlbuquerque Cuervo Cuervo Albuquerque Tuzigoot Tuzigoot Grants Grants Nat’l. Mon.Nat’l. Mon. Santa Rosa Wikieup Wikieup Acoma Acoma Sedona Winslow Sedona WinslowHolbrookHolbrook Manzano Pk. Santa Rosa Manzano Pk. Cottonwood Cottonwood Ft. Sumn Ft. Sumner Jerome JeromeMontezuma Acoma Acoma Castle Montezuma Castle Lake 3078 Vaughn Vaughn 3078 Pueblo Pueblo Prescott Prescott Nat’l. Mon.Nat’l. Mon. Clovis Havasu City City Pie TownPie Town Camp Camp Portales Por Show LowShow Low Verde Verde QuemadoQuemado Socorro Socorro 15 Cordes 15 Jct. Cordes Jct. San Antonio Springerville Springerville e e San Antonio artzsite Alpine Alpine PHOENIX/ PHOENIX/ Elkins Elkins Sun City Sun City Gila Cliff Gila Cliff Roswell Roswell SCOTTSDALE SCOTTSDALE 17 DwellingsDwellings Florence Florence Globe Globe Tatum Nat’l. Mon. Nat’l. Mon. Tonopah Tonopah 16 Truth or Truth or 16 Mesa Jct. Mesa Jct. Peridot Peridot Hondo Hondo Lovington Lov Consequences ConsequencesWhite Sands White Sands Artesia Artesia Nat’l. Mon.Nat’l. Mon. Monenci Monenci Florence Florence r r Gila Bend Gila Bend e e a a Riv Riv Alamogordo Alamogordo Casa Grande CasaRuins Grande Ruins Hob G il Gila Silver City Silver City Nat’l. Mon.Nat’l. Mon. Casa Grande Casa Grande Safford Safford Hatch Hatch dale Glendale LordsburgLordsburg Carl Carlsbad Carlsbad Carlsbad Saguaro Saguaro Las Cruces Las Cruces Caverns Caverns Organ Organ Nat’l. Park Nat’l. Park White’s City White’s

Study Butte Stu Casto

a

150 km 1

1 SA N F R A N CI S C O — America’s Sweetheart —

DAGPLANNING (zie stadsplattegrond op blz. 125) Ochtend

Lunch Middag

Te voet, per taxi of met het openbaar vervoer naar ­Union ­Square (parkeergarage). Maiden Lane, bij Grant Ave. linksaf tot aan Post St., daar rechts naar de Crocker Galleria en verder tot Market St.; bij Montgomery St. linksaf: door het Financial District, langs de Mills Building (rechts), de Bank of America Building (links), het Wells Fargo History Museum, naar de Transamerica Pyramid. Via Washington St. naar China­town: Portsmouth S ­ quare, Grant Ave., Waverly Place tot hoek Stockton St. en Pacific Ave.: dimsumlunch. Met de Cable Car (halte Jackson & Powell Sts.) naar de Hyde Street Pier. Ghirardelli Square, Cannery, Fisherman’s Wharf, Pier 39, Battery St., Filbert Steps, omhoog naar de Coit Tower; afdalen naar Washington Square en wandeling door North Beach.

ALTERNATIEVEN Wandeling van Aquatic Park via Fort Mason, Marina Green, het Palace of Fine Arts, Presidio National Park naar Fort Point onder de Golden Gate Bridge. Voor liefhebbers van stadscultuur: een bezoek aan het Mission District (bv. 24th St.) met de historische Mission Dolores en/of het voormalige hippie­ centrum Haight/Ashbury. Winkelen in Fillmore St. (tussen Bush en Jack­son) en Union Street (mooi om etalages te kijken). Boottocht naar het voor­ malige gevangeniseiland Alcatraz. Een uitstapje over de Golden Gate Bridge naar Sausalito. Ja, en op zondagochtend een kerkdienst in de Glide Church!

62

Zicht op de ‘painted ladies’ aan Alamo Square

De autorit van de luchthaven naar San Francisco voert, helaas, uitzon­derlijk niet over bruggen, maar door het onaanzienlijke zuiden van het schiereiland. Tegelijkertijd is de rit ook typisch Californisch: de groene freeway-borden, de weelde­rige vegetatie langs de wegen, de zilverachtige bladeren en de afblad­ derende schors van de eucalyptus­bomen. En daar bovenop zacht glooiende rolling hills onder een staalblauwe lucht. De neiging om alles in één keer te willen bekijken wordt alleen afgeremd door de vermoeidheid van de vliegreis. Maar misschien redt u het nog tot Union Square of bent u nog in staat tot een korte wandeling door North Beach. Als er geen tijds­verschil was, zou de dag eeuwig kunnen duren. 63

2 S O N O R A E N CO LUM BIA — Gold Country —

San Francisco-Oakland Bay Bridge

San Francisco

Berkeley

Alameda

580

Brentwood

4

Stockton

1

Altaville

Farmington

Bethany

5

92

Hayward

Livermore

N

Tracy 580

Belmont San Carlos

Ripon

99

Oakdale Modesto

226 km ROUTE 141 mijl San Francisco – Oakland – Sonora – Columbia – Sonora

0

10.00 u

211/132

12.30 u

219/137

13.30 u

226/141

64

San Francisco: de Bay Bridge (I-80) richting Oakland, de I-580 tot Livermore, dan de I-205 en de S 120 via Oak­dale, de S 49 in noordelijke richting via Jamestown naar Sonora (inchecken in het hotel). Via de S 49 naar het noorden en de borden volgen naar Columbia (bezoek, zowat 2 u, eventueel daarna lunch). In de late middag terug naar Sonora.

Columbia

Columbia St. Hist. Park

Escalon

120

20 km

KM/MIJL TIJD ROUTE

4

Copperopolis

Manteca

205

Half Moon Bay

49

Linden

Oakland 680

280

Avery

99

Oakley

120 108

Knights Ferry

Waterford

Sonora Jamestown Chinese Camp 49

Over de zilveren bogen van de Bay Bridge rijdt u vanaf San Francisco langs de reusachtige haven­instal­la­ties naar de oostkant van de baai, naar Oakland. Zodra de highway zich door het kust­ge­bergte slingert, doemen bij Alta­mont en Livermore de eerste wind­molenparken op. Verder hebben ecologische doel­ stellingen uitgere­kend hier niets te zoeken: de wapen­technische laboratoria van Livermore verrichtten vroeger onder­zoek voor Reagans Star Wars. Vanaf Oakdale domi­ne­ren rus­tige landschappen, zeker langs de legendari­ sche Highway 49 in het California Gold Country . Van de tal­rijke stadjes heeft Columbia zich het mooiste opge­doft: de hele plaats is een State Park. Wanneer Sono­ra, de hoofdstad van Tuolumne County (spreek uit: Tu’Lem­ ni), zijn Rodeo Weekend viert, stro­men in het kielzog van de stoffige paar­den­ pret de bars vol en in vele hotels is de (Californische) beer los. Dan gaat het er ook on­stui­mig toe in Wash­ington Street, de enige door­gaande weg in het stadje. In de hotelbar helpt een baar­dige muzikant met het mixen van de cocktails. Hij lacht vaak en schallend. Slechts af en toe wordt hij ernstig, en dan altijd als het zijn vak betreft: muziek. Sinds eind jaren 1970 de discotijd a ­ anbrak, zo klaagt hij, is bijna overal in de kroegen in het Gold Country de livemuziek ter ziele gegaan. Even desastreus, zegt hij, is het effect van de tv’s boven de tapkas­ ten. Die saaie, urenlang durende honkbaluitzendingen hebben alle gesprek­ ken en grap­pen de das omgedaan. En vooral de gewoonte om verhalen te ver­ tellen.

Kar en ‘trading post’ in een oud mijnstadje in Columbia, Californië

65

REGIO 11

ARI ZO N A – H ET NOORD E N — Indian Country — De Grand Canyon, Lake Powell, Monument Valley, de Canyon de Chelly, het Petrified Forest en de Oak Creek Canyon – het plateau van de Colorado, in het noorden van Arizona, is bezaaid met landschappelijke attracties in XXL-formaat. Het grootste deel ervan wordt bewoond door de Navajo-indianen en, in een enclave, de Hopi-indianen. Qua opper­ vlakte is dit het grootste reservaat van de VS met 180.000 inwoners. De hoofdstad van de Navajo heet Window Rock. Pre­historische nederzettingen (Anasazi) en oude pueblo­dorpen (Hopi) behoren tegenwoordig tot de belangrijkste beziens­waar­digheden.

Nagenoeg op de grens tussen het noordelijke en het zuide­lijke deel van Arizona ligt de huidige Interstate 40, die zowat de hele tijd oogcontact houdt met de legendarische Route 66 en u dus op oldtimers en veel nostalgie vergast, bijvoorbeeld in Holbrook, Winslow, Flagstaff, Seligman en Kingman.

Toroweap Point Grand Canyon National Park

275

6650

St. George St. George

M O N U MMEO N U M E NT Glen Canyon Glen Canyon L.11PowellL. Powell MonumentMonument Pass 11 8Pa Cliffs Cliffs 5209 52 389 Fredonia 389 FredoniaVermilionVermilion Pipe Spring Pipe Spring National National Monument Monument Page Page National Monument National Monument Kaibab Kaibab Navajo Navajo Jacob Lake Jacob Lake Indian Reservation Indian ReservationALT National Monument National Monument ALT Kayen 89 89 2550km

C O C L OO L R O A R D A O D O

50km

Mt. Trumbull Mt. Trumbull 8028 8028

169

m

7070

GR

6755 AN

m Cove South South Cove

Grand Canyon Grand Canyon Skywalk Skywalk

NationalNational

Indian Reservation Indian Reservation

15

Recreation Recreation Area Area

Hackberry Hackberry

68

D

CAN

SeligmanSeligman

Valle

Valle

64

64

pi

Tuba CityTuba City

89

Hopi

. W pi

Hopi

Ind

P A IP NA TI EN DT E

89

264

5 Oraibi5 Oraibi 264

Indian Indian Kykotsmovi Kykotsmovi Village Village CameronCameron Second S Reservation Reservation Mesa M Wupatki Wupatki W W a c ca National National Monument Monument ac ac 64

l Po

l Po

D E SD EE RS TE Sunset Crater Sunset Crater Volcano Volcano HumphreysHumphreys Pk. Pk. National National Monument Monument Leupp Leupp 12633 Winona Winona

2

Flagstaff Flagstaff

Walnut Canyon Walnut Canyon National Monument National Monument Tuzigoot Tuzigoot 40 18 Winslow 18 Winslow National National Holbrook H Monument Monument 16 16 87 SedonaSedona 8651 8651 87 14 14 ClarkdaleClarkdale Chino Valley Chino Valley 89A 89A Happy Jack Happy Jack Jerome Jerome Montezuma Montezuma Castle Castle 6 Cotton6 CottonBagdad Bagdad National Monument National Monument wood wood PrescottPrescott

.

89

Lake Havasu Lake Havasu City City

Mt. Union Mt. Union 89 7972 7972

s R. s R. Bill WilliaBmill William

69 17

9

9

Camp Verde Camp Verde

Heber Heber

A RA I RZ I OZ NO AN A 17

R.

89

69

R.

95

Hillside Hillside

13

a Fri ua

13

93

a Fri ua

93

Ag

Ag

L. L. 7 Havasu 7 Havasu

Marsh PassMars 6699 6699

160 W.

180

2

40

10

Big Sandy R

40

180

10

98

160

WilliamsWilliams12633 Ash ForkAsh Fork17 17 89

. Big Sandy R

Fort Fort Mojave Mojave Yucca Yucca Indian Indian Reservation Reservation

95

AN

40

Sitgreaves Sitgreaves Pass Kingman Pass Kingman 3652 3652

uc t uc t ued ued r Aq iver Aq Rive R

GR

67

15

68

40

67

P L P A L T AE T A E U A U

Mt.93Tipton Mt. Tipton Grand Canyon Peach Springs Peach SpringsGrand Canyon Caverns Caverns Mt. Floyd Mt. Floyd 6900 6900 10791 10791 66 66

93

3

North Rim D North Rim C Y O NA N Y O N Grand Grand Canyon Canyon Havasupai Havasupai Village Village 64 Indian Reservation Indian Reservation180 180 Red Butte Red Butte 7323 7323

7070

Householder Householder Grand Canyon Canyon Pass Pass Grand HualapaiHualapai West Airport West Airport

3

R. do ra olo eC R. Littl o ad

Lake Mead Lake Mead

6755

98

r olo eC Littl

Grand Canyon-Parashant L. MeadL. MeadGrand Canyon-Parashant National National Monument Monument

Grand Canyon Grand Canyon National National Park Park

.

025

ko

8064

Mo en

169

0

.

8064 Overton Overton

ko

R.

Mo en

in rg Vi

89

Colorado R .

15

89

Colorado R .

LittlefieldLittlefield . 15R in rg Vi

6650

59 Hildale Hildale Kanab Kanab

59

260

260

277

260

Agua FriaAgua Fria National National Monument Monument CongressCongress cyan magenta cyan magenta yellow black yellow black 71 71 ParkerPOINT ParkerKalifornien Rock Springs Rock Springs VISTA POINT VISTA Kalifornien und Südwesten und Südwesten Region Region 11 (Nord-Arizona) 11 (Nord-Arizona) Fort Apach Forte Ap dal dal Format:Format: 164,0 x164,0 100,0xmm 100,0 mm Wickenburg Wickenburg Aguila Aguila Borch /Borch BB / BB 60 r 01.06.2010 r 01.06.2010 60 60 9572 72 Wenden Wenden Vanaf Chinle klimt de weg naar de South Rim van de nabije Canyon de Salt R. Salt R. 188 188 n n 95 FortDrive Fort McDowell McDowell lt T R T Rlt

A CANYON DE CHELLY

Chelly. De weg loopt boven op de rand van de steile wand en biedt uitzicht op de griezelige diepte. Hier en daar zijn ruïnes te zien van oude pueblo’s van de Anasazi uit de 9de en 12de eeuw. Onbedwingbaar rijst midden in het smalle dal de grandioze zuil van de Spider Rock 244 meter hoog de lucht in. De Navajo wonen pas sinds het begin van de 17de eeuw in deze streek. De afgelegen Canyon de Chelly was hun laatste toe­vluchts­oord in de strijd tegen het Amerikaanse leger. In 1864 drong de cava­lerie gegidst door de trapper Kit Carson deze natuur­lijke ves­ting binnen en dwong de indianen tot capitulatie. Daarop werden 8000 Navajo overgebracht naar Fort Summer in het oosten van New Mexico, maar later mochten ze hierheen terug­keren. Ze wonen nog steeds in de canyon, zoals te zien is aan de kleine boer­derijen en boomgaarden. Bij de diverse uitkijk­punten langs de weg verkopen ze zilveren sieraden en kettingen van turkoois en koraal.

276

160 160 EVNATL L E YV A L L E Y ass 64 8 Monument Monument Valley Mexican Valley Mexican Pastora Pk.Pastora Pk. 209 Navajo Tribal Navajo Tribal Park Park Water Water 9412 9412

160 666

160 666

64

7178

INFORMATIE & TIPS 7178

NavajoNavajo nta Kayenta Rough RoughRound Round Roof ButteRoof Butte sh Pass Rock Rock Rock Rock 9 9806 9806666 Yale Point Yale Point Canyon deCanyon Chellyde Chelly National National Monument Monument 8074 8074 191

191

dian Indian

1

9 CANYON DE CHELLY NATIONAL MONUMENT x 5 km ten oosten van Chinle, AZ 86503

666

1

Chinle Chinle

In de dieprode, steile wan­den zijn talrijke ruïnes van de Anasazicultuur uit de tijd tussen 900 en 1300 na Chr. bewaard gebleven. Daarna leefden hier nog sporadisch Hopistammen.

E D

Reservation Reservation

n

Sawmill Sawmill

7 JUNCTION RESTAURANT 100 Main St., Chinle, AZ 86503

St. St. Second 264 Michaels 264 Michaels MesaHubbell Trading HubbellPost TradingGanado Post Ganado National National Hist. SiteHist. Site 191

Indian Wells Indian Wells SandersSanders

w

623477

kHolbrook 4

Litt le

4

60

co er

R. Pu

co er

R.

53 61

60

53

61

Ind

PetrifiedPetrified Forest Forest 12 12 National National Park Park

Litt 180 180 191 191 le C lo77ra olora do R do R . . 180A 180A 277 Snowflake Snowflake Saint Johns Saint Johns

77

Co

180

61

260

61 191

Pinetop-PinetopLakesideLakeside

pache 60

260

T (928) 674-8443 Dag. 7–21 u, za./zo. tot 19 u

Goede Mexicaanse en indiaanse gerechten en hamburgers, uitgebreid ontbijt. $–$$

6234

Pu

40

191

R T 77

T (928) 674-5500 ww.nps.gov/cach Park 7/7 24 u geopend, Visitor Center dag. 8–17 u, gratis toegang

Ind

UITSTAPJE:

9 HUBBELL TRADING POST NATIONAL HISTORIC SITE 2 38 mijl ten zuiden van Chinle, via de US 191 South naar de SR 264 Ganado, AZ 86505

T (928) 755-3475 www.nps.gov/hutr/ In de zomer dag. 8–18 u, anders 8–17 u Hubbell Home Tours: $ 2 per persoon

Handelspost uit 1878, productie en verkoop van indiaans kunsthand­werk, een klein museum.

180 191

villengerville SpringerSpri r Eagar Eaga260

FLAGSTAFFNutriosoNutrioso B Baldy PeakBaldy Peak

McNary McNary

11590 11590Alpine Alpine L L (135.000 inwoners), handelscentrum van houthakkers en indi­a­nen, che Apache ApaFort Fort Flagstaff

van schapen- en veefokkers, is tegenwoordig de be­lang­rijkste stad in het noordoosten van Arizona. Toen in 1876 iemand de Amerikaanse vlag aan een geschilde dennenstam bevestigde, had de plaats een naam. Flag staff hing zijn huik sindsdien naar de wind: in de richting van hout, veeteelt, spoorweg, universiteit en t­ oerisme. Wie door de goede berglucht en de straten van de leven­ dige binnen­stad wandelt, stuit veelal op mensen die niet bepaald kenmerkend zijn voor de doorsnee-inwoner van Arizona. Ze doen veelal Europees aan en staan met hun sandalen en newage­litera­tuur, therapeutische massages en zwangerschapshulp, biologische winkels en vegeta­rische restaurants mijlenver af van het Wilde Westen. Ook de univer­siteit draagt zonder twijfel bij tot het ver­lichte flair van Flagstaff.

277

INFORMATIE & TIPS 5 FLAGSTAFF VISITOR CENTER

One E. Route 66, in het oude station Flagstaff, AZ 86001 T (928) 213-2951 en 1-800-842-7293 www.flagstaffarizona.org Ma.–za. 8–17 u, zo. 9–16 u

8 MUSEUM OF NORTHERN ARIZONA 2 3101 N. Fort Valley Rd., US 180

ten noorden van Flagstaff, AZ 86001 T (928) 774-5213 www.musnaz.org Dag. 9–17 u, zo. vanaf 12 u; toegang $ 12/8 (10-17 j.), -10 j. gratis

Met uitste­kende boekhandel en verkoop van indiaanse kunst.

7 MACY’S COFFEEHOUSE q 14 S. Beaver St.

Flagstaff, AZ 86001 T (928) 774-2243 www.macyscoffee.net dag. 6–20 u

Populair café-restaurant in de oude stad, met een goede bakkerij. $–$$

7 CHARLY’S PUB & GRILL Q 23 N. Leroux & Aspen Sts. 1 Flagstaff, AZ 86001

T (928) 779-1919 www.weatherfordhotel.com Dag. 8-22 u In het historische Weatherford Hotel (1900). Sand­wiches, soepen, salades en speciali­teiten uit het Zuidwesten. Soms muziek. $–$$

, BLACK BART’S STEAK Q HOUSE & MUSICAL REVUE 7 2760 E. Butler Ave.

Flagstaff, AZ 86004 T 5(928) 779-3142 www.blackbartssteakhouse.com Dag. 17-21 u

7 MARTANNE’S CAFE q 112 E. Route 66

Flagstaff AZ 86015 T (928) 773-4701 Dag. 7.30–21 u

Kleurrijk Mexicaans café met heerlijk ontbijt, burritos en nog veel meer. $

1 THE MUSEUM CLUB Q 3404 E. Route 66 , Flagstaff, AZ 86004

T (928) 526-9434 www.themuseumclub.com Blokhut uit 1931: oorspronkelijk een museum voor opgezette dieren en een Trading Post, nu een populair road­house met country-andwesterndans­vloer en een bar. In de volksmond The Zoo genoemd.

UITSTAPJES:

9 WUPATKI NATIONAL MONUMENT

US 89 44 mijl ten noorden van Flagstaff T (928) 679-2365 ww.nps.gov/wupa Visitor Center: 9–17 u Ruïnes: van zonsopgang tot zons­ondergang, toegang $ 20/auto, $ 10/persoon, 7 dagen geldig (incl. Sunset Crater Volcano)

Vanuit Flagstaff de US 89 zo’n 20 km naar het noorden volgen, dan rechts afslaan: door lavavelden (zwarte ­aarde, groene bomen, blauwe hemel) brengt de rit u eerst naar de krater en dan naar de Wupatkiruïnes met hun bruinrode tinten van bodem, stenen en bouwvallen. Ook verder vallen er opmerkelijke parallellen op. De ver­ weerde rotsholen lijken wel minirots­ nederzettingen en de restanten van de gemetselde nederzetting van de Sinagua-indianen lijkt een natuur­lijke voortzetting van het gesteente.

9 SUNSET CRATER VOLCANO 5 National Monument O 6400 N. Hwy. 89

Flagstaff, AZ 86004 T (928) 526-0502 www.nps.gov/sucr Mei–okt. 8–17 u, nov.–april 9–17 u (Visitor Center), monument van zonsopgang tot zonsondergang Toegang: $ 20/ auto, $ 10/persoon, 7 dagen geldig (ook voor het Wupatki National Monument)

Een kleine 20 km ten noorden van Flagstaff via de US 89, dan 3 km over de Sunset Crater-Wupatki Loop Rd.: de imposante kegel van een vulkaan die rond 1060 ongeveer 200 jaar lang actief was. Het door zwavel en ijzer­ oxide roestrood gekleurde gesteente van de ruim 300 m hoge stompe kegel domineert de aangrenzende lava- en asvelden en staat in schril contrast met de groene bomen en de zwarte basaltblokken. John Wesley Powell, de pionier van de Grand Canyon, zou de krater die naam hebben gegeven omdat de top bij zonsondergang vuur lijkt te spuwen en dan rozerood kleurt. Voorstel voor een korte wandeling: de Bonita Lava Flow Nature Trail. Inspannender is de zowat 3 u in beslag nemende wandeling naar de O’Leary Peak. In de winter is het pad soms gesloten wegens sneeuwval.

Authentieke saloon annex steak­ house met muzikale inter­mezzo’s van het zingende personeel. $$–$$$ Wupatki National Monument

278

C GRAND CANYON NATIONAL PARK Over wilde bloemen en bonsai-achtige (vanwege de geringe neer­slag) piñonen juniper-bomen glijdt de blik over de door plooi­ingen en vulkaanuitbarstingen omgewoelde steenzee, gekneed en geslepen door water en wind, uitgezaagd door de machtige Colorado – naar een oergat dat plaats biedt aan vier verschillende vegetatiezones, van de woestijn op de grond tot en met de vochtige coniferenwereld in de hoogte. Net zo oud als de gesteentelagen zijn de jaarringen van hun bewoners, ontdekkers en bewonderaars. Archeologische vond­sten dateren de oudste menselijke sporen op 2000 v. Chr., daarna is de geschiedenis van de indiaanse bewoning beter gedo­cu­menteerd. Net zoals in de andere canyons in het Zuid­ westen waren het ook hier de Anasazi die op deze plek woonden tussen ongeveer 500 en 1000 na Chr., tot ze, waar­schijn­lijk wegens aan­houdende droogte, weer vertrokken. Tegen­woordig wonen de Hualapai- en de Havasupai-indianen nog in het westelijke deel van de canyon. De contacten van de Spanjaarden met het woeste ravijn in de 16de en de 18de eeuw waren sporadisch en hadden geen merk­bare gevol­gen. Of het nu om een complete expeditie ging of om een franciscaanse pater in zijn eentje, allemaal waren ze snel weer vertrokken. Dat geldt in feite ook voor de eerste Ameri­ kanen, zowel voor de zwerflustige bonthandelaars sinds het begin van de 19de eeuw als voor de landmeters en prospectors die na de Amerikaans-Mexicaanse oorlog hier­heen kwamen. Een zekere luitenant Joseph Ives begon in 1858 samen met enkele soldaten als eerste aan de verkenning van de Colorado per boot – een kwelling, aangezien hij met een ongeschikte boot vanaf de monding stroomopwaarts voer. Hij bereikte de plaats waar nu de Hoover Dam staat en strandde daar. De ‘Grote Kloof’ zelf heeft hij nooit gezien.

De Skywalk steekt als een betonnen schijf bo­ven de Grand Canyon uit

279