360 REIZEN BRETAGNE AngĂŠlique van der Horst
Reiservaringen op jouw maat
Inhoud
Inleiding 8 Zo werkt 360° 10 Reizen naar en door Bretagne 14 Praktische informatie 18 Bretagne en het Bretons 24 De ultieme to-do-list 26 Bretagne in de geschiedenis 28 Bretagne in 6 dagen 44 Bretagne in 12 dagen 46 Register 300
Top 10
Top 10
Top 10
Bretagne bezienswaardig 48
Bretagne actief 52
Bretagne for kids 56
4
Logeren in Bretagne 32 Rennes 32 > Noordkust 34 > Westkust 38 > Zuidkust 39 > Binnenland 41 > Nantes 43
Eten en drinken in Bretagne Rennes 98 > Noordkust 146 > Westkust 196 > Zuidkust 238 > Binnenland 272 > Nantes 296
Top 10
Top 10
Top 10
Bretagne for free 60
Bretagne for shopaholics 64
Bretagne by night 68
5
Rennes
Bezienswaardig 74 72
Actief 86
For kids 90
rennes
nantes
Fransen dwepen al jaren met Rennes. De stad is jong, dynamisch, groen, studentikoos en ‘swingt’ bovendien. Jaarlijks komen er duizenden cultuurliefhebbers af op festivals als Les Tombées de la Nuit en de Rencontres Trans Musicales. Toch rijden veel Bretagne-liefhebbers Rennes doorgaans zo snel mogelijk voorbij. Een gemiste kans, want Rennes barst van de charme. Alleen al het Parlement maakte Lodewijk XIV jaloers. Met Les Champs Libres heeft de stad er een modern geometrisch kunststukje van Christian de Portzamparc bij gekregen. En de zaterdagmarkt is een van de rijkste en vermakelijkste van heel Frankrijk. Bovendien ligt Rennes in een mooi gebied vol kastelen. In de middeleeuwen lag de stad precies op de grens tussen het hertogdom Bretagne en het Franse koninkrijk. Een lange sliert van forten, vestingen en kastelen markeert nog steeds die woelige periode. Tijdens een kastelenroute kun je ze allemaal ontdekken.
Eten en drinken 98
For free 92
For shopaholics 94
By night 96 73
bezienswaardig
360 rennes > bezienswaardig
bezienswaardig 01 Centrum Office de Tourisme et des Congrès de Rennes Métropole > 11 rue Saint-Yves, 35064 Rennes > 02.99.67.11.11 > juli-aug. ma.-za. 9.00-19.00 u, 1 sept.-30 juni ma. 13.00-18.00 u en di.-za. 10.00-18.00 u, zo. en feestd. 11.00-13.00 u en 14.00-18.00 u > Kaart I2 > www.tourisme-rennes.com
Rennes is gesticht op de plek waar twee grote rivieren hun krachten bundelen: de Ille en de Vilaine. De Gallo-Romeinen vestigden zich in de V-vorm, precies tussen de rivieren in. Op die plek ontstond ook een middeleeuwse vesting, maar van de oude stadsmuren is weinig over, 74
alleen de hoofdpoort staat er nog, de Porte Mordelaise. De Vilaine is inmiddels gekanaliseerd en is in het centrum onder de straatstenen weggemoffeld. Hij stroomt pal onder de place de la République door. Ten noorden van de Vilaine liggen het middeleeuwse Vieux Rennes (aan de linkerkant) en het 18de-eeuwse Villeneuve (aan de rechterkant). Ten zuiden vind je het ‘moderne’ stadscentrum dat gebouwd is in de 19de en 20ste eeuw. Rennes bezoeken is daardoor overzichtelijk tijdreizen, met in elk stadsdeel een totaal andere sfeer. brand! Het jaar 1720 was voor Rennes een ramp. De oorzaak: brand. Ongeveer 900 houten, middeleeuwse vakwerkhuizen werden door een
rennes > centrum
Eén streek, twee talen Let in Rennes op de bordjes met dubbele straatnamen: één versie in het Frans, één in het Bretons. Dit suggereert dat hier ooit Bretons gesproken is, maar niets is minder waar. Het Bretons werd alleen gesproken ten westen van de lijn Paimpol–Vannes, in Basse-Bretagne. Daar woonden namelijk mensen die afstamden van volkeren afkomstig uit Groot-Brittannië. Ten oosten van de lijn, in Haute-Bretagne, woonden Galliërs, zonder een druppel Bretons bloed, zij spraken het Gallo… De naambordjes zijn een teken van goede wil van Rennes. Als Bretonse hoofdstad willen ze er zijn voor alle Bretons.
grote vuurzee verwoest. Pas na vijf dagen was het vuur gedoofd. Het parlementsgebouw werd gelukkig gespaard. Op de plek van al die knusse, rommelige straatjes moest natuurlijk iets nieuws komen. Het was stadsarchitect Gabriel, een nederige dienaar van de koning, die het gat in de binnenstad met grandeur opvulde. Hij legde twee statige pleinen aan: een pal voor het parlementsgebouw en het andere pal voor het nieuw gebouwde Hôtel de Ville. Een logische stap, want in Rennes zetelde sinds 1561 de macht van Bretagne. De naam voor deze nieuwe, ruim opgezette wijk werd Villeneuve, en de rijkdom spat er nog altijd vanaf. Bovendien hadden de brede straten ook een logistiek nut. De breedte van de weg werd als volgt bepaald: twee koetsen moesten een draagstoel kunnen inhalen.
driehonderd vakwerkhuizen Niet alle vakwerkhuizen zijn in 1720 verbrand. Sterker nog: met bijna driehonderd oude pandjes in alle kleuren van de regenboog heeft Rennes nogal altijd het grootste middeleeuwse hart van Bretagne. De meeste huisjes vind je tussen de place des Lices en de place du Champ-Jacquet, zoals in de rue du Chapitre, de rue de la Psalette, de rue des Dames, en de rue Saint-Michel. De oudere vakwerkhuizen kun je makkelijk herkennen: die ‘puilen’ bij elke verdieping een stukje uit. Dat had met ruimtegebrek te maken, maar ook met belastingen: je betaalde op basis van de vierkante meters op de begane grond. De nieuwere vakwerkhuizen herken je aan de rechtere gevels en de verticale ramen. 75
rennes > plattegrond
2
Rue Rallier du Baty
Rue Saint Guillaume
Rue Georges Dottin
Rue de la Psale
Ru ed el a
mes s Da de
a y e uc
Pail lett e
Rue de Coetquen
Rue Saint-Yves
01
Office de Tourisme de Rennes
Quai Lamennais
Rue et
lev ard
La Criée Centre d'Art Contemporain
ibe
rté
Ch ico g
ed
Ru e
Ru
Rue Vasselot
Boulevard de la Liberté
ed
te
la L
Ru
e Tren
de
né
ot el aM
pol
Rue d
Bou
te Pic qu
ann
basto
Rue d ’Inke rm
e
Rue d
Sé vard Boule
e
ai d
ye ala rév la P
Rue Poullain Duparc
té la San
ann ’Inkerm Rue d Allée R ay
mond Cornon
76
Rue Keralio
Boulevard Saint-Conwoïon
K
23
Rue du
Abélard Rue Pierre
edo de R
22
xC ou rs du Vi eu
lly
Rue de
Rue Pierre
zie overzichtskaart C7-C8
<
Rue
on
ed eR
ed
Ru
n
Rue
Rue Thiers
Ru e
rsenal
he
Tron jo
Rue de l’A
Abélard
Boulevard de la Tour d’Auvergne
J
Rue de la Fonderie
u
Pr éP erc
Rue Émile Souvestre
La Vilaine
05
Rue Jules Simon
ye ala rév la P
Rue de Nemours
e
ai d
Rue du Pré Botté
Place de Bretagne
r
Qu
Qu
Place de la République République
y t-C
ain
rie rai
République
Rue de la Chalotais ai S
Rue Ba u d
Quai Lamartine
Quai Duguay Trouin
M
Qu
19
Mairie de Rennes Opera de Rennes
Rue d’Orleans
Rue de la
Rue du Chapitre
Quai Lamennais
ne
Rue d’Estrées
rand
Bre tag
Place de la Mairie
Rue de Rohan
Pont de
Rue le Bastard
it
Cathedrale Saint-Pierre de Rennes tta n
itter
ois M ranç ail F
Rue Saint -Saveur
04
Rue de Montfort
e Ranc
M çois Fran Mail
20
Rue du Griffo
and itterr
I
ie na on
Rue Nationale
Rue de Clisson
t ille
Ju
e et
Rue de Père Grignion
st t-Ca i Sain Qua
Yve s M
M
Rue la Fayette
Rue de Toulouse
de
rest
de B
i d’Ill Qua
Rue
e Ru
H Rue
16
ézy e Ch
Canal d Îlle et Rance
3
erd
esq l’Ev
d vard Boule
ue
urg
e Bo
d Rue
Place de Lices
ep eL Ru
1
Plélo
auger
Puits M
Centre Commercial Place du Colombier
Rue du Papier Ti
mbre
17
rennes > plattegrond
05 Rue Victor Hugo
15
Rue Victor Hugo
ris
Rue M
Rue de Pa t
es t Georg
Belfort
m es Via r
Rue Louis
Rue Louis Postel
Postel
Rue Kléber
Rue de
ta
Rue Jean Jaurés
bet Gam
Jardin Saint Georges
de
Rue
orbin de C
Rue
Rue
Rue Derval
t Guinard
Rue Sain
Rue Paul Bert
rgeois
ou ancs B e de Fr
Ru
Quai de Richemont
ham el
Théâtre National de Bretagne
eA
21
lai
nG
er
t-H é
lier
Hélie
r
a
e l’Alm
Rue d
d
urvan
aumont
d de Be Boulevar try au lD ou
s
rger
Rue Sai ntHé lie
on
s Avenue de
Français
Mars amp de du Ch
Rue G
Log e
La Vilaine
Rue Je an Mi l
Barth ou Louis Aven ue
r i e Du hamel Jean Ma
06
ier
02
Rue
nv Jean Ja Avenue
agenta
Gaulle
en an-Haff
rles de
nne Je
vard M Boule
Rue Yvo
ade Cha
és
des
ult
aint-
es Alli
ont
du V e
ain
Dup
ba
Rue S
Esplan
Rue d’Ilsy
ade Esplan
s
Rue Alain Gerb a u lt
eS
24
d Cours
de L éon
Log e
e
Ru
La Vilaine des
Crèc h
Duc
s
Rue au
18
ont
Rue
Ru
as
Dup
Elder
de la
t-Th om
Boulevard de la Liberté
Charles de Gaulle
Rue
Marc
Rue
Rue J ean M arie Du
Rue
cas
nvier
Sain
te Lu
Jean Ja
Rue
Rue des Carme
03
Allée
ippoly
Avenue
Rue Maréchal Joffre
t
Rue H
Rue Toullier
Rue V asselo
Avenue Sergent Maginot
Rue Joseph Saveur
03
Rue
Quai Emile Zola
Avenue Aristide
Avenue Aristide Briand
Quai Dujardin
Quai Châteaubriand
a e
t
Parc du Thabor
Square de la Motte
arteno
Place du Parlement de Bretagne
Rue Edith Cavell
rie
5
Rue du Sergen
e
4
ur de la Mott e Conto
Parlement de Bretagne
Libres
rino
d Solfé Boulevar rino
lfé ard So Boulev
77
r
actief
360 noordkust > actief
ben een belangrijke hand gehad in het cultiveren van het hele gebied. Daarom is de Mont met baai en al uitgeroepen tot Werelderfgoed. In het Maison de la Baie vind je een gratis ex44 Baie du Mont Saint-Michel > positie over het leven in en rond de baai. Er zijn Wadlopen nog drie van dit soort exposities in de buurt: La Maison de la Baie > tussen de Mont Saint-Michel Maison du Terroir in Cherrueix, La Maison des en Cancale > Port Le Vivier/Cherrueix, 35960 Le Vivier-sur-Mer > 02.99.48.84.38 > Polders in Roz-sur-Couesnon, en L’écomusée de dag. 9.00-12.30 en 14.00-17.30 u, ’s zomers tot la Baie du Mont Saint-Michel in Vains. Vanuit 18.30 u, ’s winters in het weekend gesl. > Vivier kun je met een gids een natuurwandeling Kaart A7-B8 > www.maison-baie.com maken over het strand. Bij eb is het tegenwoordig ook goed mogelijk om te wadlopen. Vanaf De Mont Saint-Michel ligt in een grote baai de Mont starten het hele jaar door tochten. Ga waar – onder andere – uitstekende mosselen wel met een gids, want het water kan verradervandaan komen. De monniken van de abdij heb- lijk snel opkomen.
actief
120
noordkust > baie du mont saint-michel > wadlopen · fréhel > cap fréhel
Ver in de diepte moeten papegaaiduikers te zien zijn. Maar helaas, vandaag niet. Vandaag Office de Tourisme du Pays de Fréhel > zijn de hoge golven het grootste spektakel: ze place de Chambly, 22240 Fréhel > 02.96.41.57.23 > hoogseizoen ma.-za. 10.00-18.00 u, voor- en spatten in witte wolken uiteen op de zwarte naseizoen 10.00-12.30 en 14.00-18.00 u, laagseizoen rotsen. ma.-za. 10.00-12.30 en 14.00-17.00 u > Kaart A6-B6 > De meeste vogels zijn, afhankelijk van het www.paysdefrehel.com seizoen, te spotten op en rond het rotsige eilandje van La Fauconnière. Je komt daar De drie torens van Cap Fréhel doen dienst als dichterbij als je rechts van het restaurant het een soort gigantisch stopbord dat zegt ‘hier is steile pad neemt naar beneden. het mooi’. En inderdaad, dit is zo’n plek voor tip: bekijk de Cap Fréhel ook een keer vanaf wandelschoenen en een verrekijker. Je loopt op het water, dan zie je de muur van steen pas een hoge klif – ongeveer 70 meter boven zee. echt. Er vertrekken boten vanuit Saint-Malo, Een waaier van wandelpaden trekt door het Saint-Cast en Dinard: kale grasland waarop ’s zomers de heide bloeit. www.compagniecorsaire.com. 45
Fréhel > Cap Fréhel
121
by night
360 noordkust > by night
by night 75
Brélévenez > Les Valseuses
1 rue Coudraie, 22300 Lannion > 02.96.48.75.19 > dag. 17.00-2.00 u > Kaart A4 > www.lesvalseuses.net
In het gezelligste café van Lannion kun je zeer regelmatig genieten van Bretonse muziek. 144
76
Saint-Malo > Hôtel de l’Univers
Place Chateaubriand, 35400 Saint-Malo > 02.99.40.89.52 > dag. 11.00-23.45 u > Kaart A7 > www.hotel-univers-saintmalo.com
In het Hôtel de l’Univers moet je geweest zijn als je houdt van oude scheepslegenden en sterke schippersverhalen. De bar in het hotel hangt vol met foto’s van vroeger, toen hier nog de Yacht Club te vinden was.
noordkust > brélévenez > les valseuses · paimpol > le balthazar
Bretonse evenementen Kennismaken met de Bretonse dans, muziek en folklore? In Perros-Guirec zetelt Goueliou Breizh, een club die zich op allerlei manieren hard maakt voor de Bretonse cultuur. Alle belangrijke Bretonse festivals zijn erbij aangesloten, net als de groepen die de Bretonse dans, muziek en sport levend houden. Op gouelioubreizh. com staat een actuele agenda van typisch Bretonse evenementen overal in de streek en ver daarbuiten.
78
Dinan > À la Truye qui File
14 rue de la Cordonnerie, 22100 Dinan > 02.96.39.72.29 > hoogseizoen dag. 17.00-02.00 u rest van het jaar di.-zo. 17.00-1.00 u > Kaart B7
Volgens kenners de gezelligste bar van Dinan, vooral als er een avond livemuziek wordt gespeeld. Bovendien kun je er Coreff drinken, een uitstekend Bretons bier.
79
77
Paimpol > Le Balthazar
Pleubian > Bar le Talbert
11 rue du Calvaire, 22610 Pleubian > 02.96.22.93.80 > ma.-zo. 7.00-13.00 en 16.00-19.30 u (wo. middag gesl.) > Kaart A5
Aan het eind van de dag even wat drinken? Le Bar le Talbert is een oer-Bretons café met een houten bar en een biertap in de vorm van een vuurtoren.
26 rue des Huit Patriotes, 22500 Paimpol > 02.96.20.08.85 > do.-za. 17.30-1.00 u, in schoolvakanties ook op di. en wo. > Kaart A5 >
In deze wijnbar serveren ze ook prima biertjes en kleine streekgerechten. Bovendien zijn er regelmatig muziekoptredens.
145
eten en drinken
360
26 Île-de-Batz
LA MANCHE
westkust > eten en drinken
Roscoff
Trégastel Saint-Quay-Perros Trebeurden Pleumeur-Bodou
27
Lannion
28 29 Locquirec
Saint-Pol-de-Léon
Pointe du Pontusval
Brignogan-Plages
35
Plouescat
Carantec
36
Ouessant
Landivisiau
Plabennec
E50
E50
Gouesnou
Île-Molène Le Conquet
32
Plouzané
33
Le Cloître-Saint-Thégonnec
Landerneau
Guipavas
31
34
Plounéour-Ménez
finistère
Brest
Botmeur
Loqueffret
Châteaulin
Plomodiern
Plogoff
Châteauneuf-du-Faou
Langonnet La Saint
Leuhan
Landrévarzec
23
Coray
Coadry
Audierne
Priziac
Guiscriff
Le Faouët
Scaër
Quimper
Landudec
Pluguffan
Pouldreuzic
37
Plouray
Gourin
Laz E60
Locronan
Douarnenez
Beuzec-Cap-Sizun
Plozévet
Glomel
Saint-Hernin
Cast Plonévez-Porzay
Pointe du Raz
N164
Spézet
Saint-Nic
Île de Sein
Carhaix-Plouguer Maël-Carhaix
Plonévez-du-Faou
N164
Berné
Elliant
38
Rosporden
Saint-Thurien
Saint-Évarzec
Pont-l’Abbé
Bénodet
Plomeur
eten en drinken 23
Locronan > Restaurant Au Coin du Feu
39 Guilvinec Port de Loctudy
24
Locunolé
La Forêt-Fouesnant Fouesnant
Plonéour-Lanvern
Penmarch
Saint-Servais
Locarn
Brasparts
Le Faou Parc Naturel Régional d’Armorique Rosnoën
Lanvéoc Presqu‘île de Crozon Argol Crozon Morgat Telruc-sur-Mer
Pointe du Van
Callac Carnoët
Huelgoat Brennilis
Saint-Rivoal
Roscanvel Lagonna-Daoulas
Camaret-sur-Mer
Westkust
Scrignac
Berrien
Sizun Commana
Plougatel-Daoulas Daoulas
Plougonvelin
Guerlesquin
Lampaul-Guimiliau
D13
Plouarzel
Plourin-lès-Morlaix Plougonven
E50 Saint-Thégonnec
Loargat
E50
Plouigneau
30
Ploudaniel Bourg-Blanc
25
Morlaix
Le Folgoët 24
Ploudalmézeau
Brélès
Lanvellec Plouaret
Taulé
Saint-Vougay
Lesneven
Plestin-les-Grèves
Plouezoc’h
Kerlouan Plouguerneau Landéda Lannilis
Ploubezre
Plougasnou
Santec
40
Plouay
Mellac
Concarneau
E60
Trégunc Pont-Aven
Quimperlé
Riec-sur-Belon Névez Moëlan-sur-Mer Clohars-CarnoëtGuidel Quéven
Le Folgoët > Crêperie Tomcoz
ATLANTISCHE OCEAAN
€€
Rue du Prieuré, 29180 Locronan > 02.98.51.82.44 > dag. 11.00-23.00 u > Kaart C3 > www.coindufeu-locronan.com
€Groix
1 rue de la Duchesse Anne, 29260 Le Folgoët > 02.98.21.09.13 > ma., di., do. en vr. 12.00-14.00 en 19.00-22.00 u, za. en zo. 12.00-14.00 en 18.00-22.00 u > Kaart B2
Supercrêpes én heerlijke streekgerechten pal Je geniet in een sfeervolle oer-Bretonse omgetegenover de basiliek. ving van een eerlijke maaltijd. koude dagen51 TopJe mag zelf helemaal kiezen waar je je crêpe of 16 Op Bretagne bezienswaardig 10 item lekker warm bij de haard. 10 Bretagne actief galette mee belegt! Hotels 14 196
251
Bretagne for kids
263
Bretagne for free
Groengebied
Bretagne for shopaholics
Water
65
Arzano
69
Restaurants
Belle-île
westkust > locronan > restaurant au coin du feu · roscoff > les alizés
25
Plouigneau > La Cachette
€€
10-12 rue de la Libération, 29610 Plouigneau > 02.98.79.89.41 > 12.00-14.00 en 19.00-22.00 u, di. avond en wo. avond gesl. > Kaart B3 > www.restaurantlacachette.com
Een niet zo bekend restaurant op een niet zo bekend plekje, maar met een opvallend goede kaart. Een aanrader! 26
Roscoff > L’Arrosoir
€€
25 rue Joseph Bara, 29680 Roscoff > 06.87.86.32.23 > zo. 11.30-15.00 u, ma.-za. 14.00-18.00 u > Kaart A3 > www.larrosoir-roscoff.com
Dé plek voor een gezellige lunch, brunch of kop thee.
27
Roscoff > Le Brittany Roscoff – Restaurant Le Yachtman €€€
47 boulevard Sainte-Barbe, 29680 Roscoff > 02.98.69.70.78 > di.-zo. 19.15-21.00 u > Kaart A3 > www.hotel-brittany.com
Overdag genieten in de spa, ’s avonds overheerlijk eten in het bijbehorende restaurant. Vraag om de kreeft of de vers gevangen zeebaars. 28
Roscoff > Les Alizés
€€
37 rue de l’Amiral Courbet, 29680 Roscoff > 02.98.69.75.90 > dag. 12.00-14.00 en 19.00-22.00 u > Kaart A3 > www.les-alizes-roscoff.com
Eigentijdse keuken in een historisch pand in het centrum van Roscoff. 197
Colofon Auteurs > AngĂŠlique van der Horst Uitgever > Lieven Defour Vormgeving > Elke Feusels, Marie Vandevoorde Omslagontwerp > Studio Lannoo Cartografie > Marie Vandevoorde Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2016 D/2016/45/283 - NUR 512 ISBN 978 94 014 1156 1
www.lannoo.com Registreer u op onze website en we sturen u regelmatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen. Deze uitgave werd met de meeste zorg samengesteld. Maar omdat de gegevens voortdurend gewijzigd worden, moet de praktische informatie (prijzen, adressen, bezoekuren, telefoonnummers, bezienswaardigheden, internetadressen...) beschouwd worden als een aanwijzing. Het is dan ook best mogelijk dat bepaalde informatie bij het verschijnen van deze gids niet helemaal correct of volledig is. De juistheid van de gegevens is mede afhankelijk van informatie die ons werd verstrekt door derden. Indien die informatie onjuistheden bevat, kan Lannoo daarvoor geen aansprakelijkheid aanvaarden. Als u opmerkingen of vragen heeft, dan kunt u contact opnemen met onze redactie: 360gradenreizen@lannoo.be Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.