H o o fd stuk 1
ZEG NIET ZOMAAR VET! Het menselijk lichaam zit vernuftig en complex ineen. Ondanks alle inspanningen om het beter te begrijpen blijft het ons verbazen. Hiermee bedoel ik niet alleen de complexe vragen die betrekking hebben op genetica, kanker en nog fundamentelere wetenschappelijke onderwerpen waarvan we geleidelijk aan meer en meer te weten komen. Neen, we kunnen ons ook blijven verwonderen over zaken die altijd als vanzelfsprekend beschouwd werden, maar waarvan je achteraf te weten komt dat de werkelijkheid anders ineenzit. Ik val meteen met de deur in huis: wat is het grootste orgaan van het menselijk lichaam? Je zult vroeger op school hoogstwaarschijnlijk geleerd hebben dat dat de huid is. In zichtbare oppervlakte zal dat wellicht kloppen. Onze huid heeft een totale oppervlakte van zo’n 1,5 tot 2 m2 . Als je de oppervlakte van al onze longblaasjes zou samentellen, dan kom je uit op 70 tot 100 m2 , wat te vergelijken is met de oppervlakte van een half tennisveld. De wetenschappers die de moeite genomen hebben om dit uit te rekenen, gaan er prat op dat longblaasjes dan ook de grootste oppervlakte van ons lichaam uitmaken. Het hangt er natuurlijk maar van af wat je met ‘de grootste’ bedoelt. Zo zijn er ook wetenschappers die de lengte van ons DNA bepaalden, de ‘draad’ waarin onze genetische code vervat zit. Zij kwamen tot de vaststelling dat iedere cel zo’n 2 meter DNA-string bevat. Als je al die moleculen na elkaar zou zetten, bekom je een rij die 240 maal de afstand van de aarde tot de zon bedraagt. Voor de meesten onder ons zijn dit soort getallen moeilijk te bevatten, en ik stel dan ook voor om maten en schalen te gebruiken die iets makkelijker voor de geest te halen zijn. In de meeste medische boeken wordt de lever, met een gewicht van 1,5 tot 3 kg als het zwaarste afzonderlijke orgaan beschouwd. Maar het kan zwaarder. Als we ons skelet als één geheel beschouwen, komen we uit op 10 tot 15 kg. Het gewicht van al onze spieren samen is nog een stuk hoger.
23