Verborgen Tuinen
2
v e r b org e n t u i n e n
Verborgen Tuinen Een leerrijke reis langs de bloeiende paradijzen van Dina Deferme foto’s J ohan De Meester
Het leven bestaat uit vreugde en verdriet. Geen vooruitgang zonder stilstand, geen krijgen zonder loslaten. Enkel in deze acceptatie ligt het geheim van geluk.
4
v e r b org e n t u i n e n
Ik stak nooit onder stoelen of banken welk persoonlijk drama ik beleefde. Brandwonden tekenden mij voor het leven… Dankzij de liefde van mijn familie en mijn vrienden, mijn onverbrekelijke band met de natuur en het werk in mijn tuin vond ik de moed om uit een diep dal te kruipen. Vele bezoekers worden geroerd door mijn tuin en voelen de sterke emoties waarmee ik mijn tuin creëerde en die samen met Tony stap voor stap opbouwde. Ik houd met hart en ziel van mijn plek en werk als architecte met evenveel enthousiasme aan tuinen voor andere liefhebbers. Als opvolger van het met de Beervelde Award bekroonde boek Droomcombinaties geeft Verborgen Tuinen op een andere manier een schat aan ideeën en tips prijs en zal het elke tuinliefhebber evenzeer inspireren en verrassen. Prachtige beelden van de meest uiteenlopende tuinen in binnen- en buitenland – gemaakt door een van de beste tuin- en natuurfotografen van ons land – zullen je doen dromen van een eigen paradijs en je aanzetten om met evenveel passie te tuinieren als ik dat doe. Mijn tuinen zijn stukjes natuur met een zeer grote variatie aan (meestal inheemse) planten en bomen. Vandaag ben ik me steeds sterker bewust van de noodzaak om milieuvriendelijk te tuinieren. Nuttige insecten als bijtjes worden met uitsterven bedreigd als we geen halt toeroepen aan alle monoculturen, aan het aanleggen van tuinen vol betegeling, een stukje gazon en nagenoeg geen bloemen en struiken. Mijn ontwerpen moeten alle zintuigen prikkelen. Het zijn stuk voor stuk tuinen boordevol kleuren, geuren, smaken en geluiden. De tuin hoort een plek te zijn die bij zijn bewoners past, waar je kunt ontspannen en ontsnappen aan de stress en het jachtige leven van alledag. Back to nature met natuurlijke materialen, een kruidentuin, een moestuin, bloemborders, een boomgaard als daar ruimte voor is, een of meerdere waterpartijen, kippen, huisdieren en paarden… Kortom, alles wat een mens nodig heeft om gezond te blijven en tot rust te komen. Voor ik me aan de ontwerptafel zet, ga ik eerst en vooral ter plekke kijken. Ik bestudeer de ligging en de grootte van de tuin, de stand van de zon, de aard van de bodem… Ik maak ook de nodige foto’s en heb een uitvoerig gesprek met mijn klanten over hun noden en wensen. De mensen moeten zich goed voelen bij mijn stijl. Daarom raad ik altijd aan om mijn eigen tuin en de andere ontwerpen van mijn ‘Romantische Tuinenroute’ te bezoeken. Ik vind het belangrijk dat mijn klanten en ik op dezelfde golflengte zitten en dat het ook op persoonlijk vlak tussen ons klikt. Op die manier ontwerp ik later hun tuin als was hij de mijne – met heel veel enthousiasme en liefde! Ik voel me heel gelukkig in mijn beroep omdat ik elke dag creatief met de natuur kan werken. Ik werd geboren met de gave om de beelden in mijn hoofd op het tekenpapier gestalte te geven… Mijn vak bestaat erin mensen gelukkig te maken. In dit boek tonen fotograaf Johan en ik het resultaat van vele jaren werk. We laten velerlei soorten tuinen zien: van klein tot heel groot, rondom verschillende stijlen van woningen. Van strak en hedendaags tot tijdloos en landelijk… Alle tuinen hebben een ding gemeen, een romantische tuin die volledig afgestemd werd op de wensen van de eigenaars en in harmonie aansluit bij hun woning. Ik wens iedereen veel kijk- en leesplezier en bovenal veel tuininspiratie! Liefs, Dina
v e r b org e n t u i n e n
5
6
v e r b org e n t u i n e n
Een levende getuigenis Een stroom van stromingen en stijlen is decennialang over tuinenland getrokken. Oude cultuurtuinen vertolken de algemeen geldende opvatting: weg van de natuur. Na eindeloos vele jaren en vele omwegen probeerden we, naarmate de natuur verdween door bewoning, industrie en veeteelt, weer aansluiting te krijgen met het groen en de vrije natuur rondom ons, maar dan zonder de ingespannen arbeid die een verzorgde tuin met zich meebrengt.Via natuurtuinen, prairietuinen, tuinen op kleur, thematuinen kwamen we tot het verschijnsel ‘minimalisme’. Je betaalt dure tegels voor weinig tuin. Bovendien heeft het woord ‘tuin’ niet meer dezelfde betekenis als wat vorige generaties daaronder verstonden. Het is een ‘ruimte’ geworden voor activiteiten die binnenshuis niet kunnen plaatsvinden: barbecuen, zwemmen, zonnebaden, bubbelbaden. Er worden peperdure installaties gekocht voor zomeravonden die wij in ons klimaat bijna nooit mogen beleven. Maar reclame en foto’s beloven al deze dromen. De werkelijkheid is terug te brengen tot twee woorden: geen tijd! Studeren, uit werken gaan… dat is de noodzakelijke vooruitgang. Wie kan daar nog buiten? Het is al een hele opgave de potten op het terras water te geven, want de kinderen moeten naar de naschoolse sporten en muzieklessen gebracht worden en er moet, hoe dan ook, avondeten op tafel komen. Maar diep in ons hart dromen we van een tuin, een stukje paradijs, waar vogels zingen, een appelboom schaduw geeft, kinderen ravotten, waar licht en schaduw hun spel spelen, een tuin waarin je je desnoods kunt verschuilen, verbergen (ligt hier niet het succes van de volkstuintjes?). Een aantal begaafde tuinarchitecten heeft gelukkig een tussenweg uitgetekend waarin voldoening gevend en werkbesparend kan worden geleefd en getuinierd. Veel vrouwen namen hier een voorname en richtinggevende plaats in. Een groot voorbeeld voor ons is beslist Dina Deferme. Door alle, soms warrige en verwarrende richtingen en stromingen heen blijft ze haar warme, klassiek-romantische zelf. Aan de grondslag ligt haar diepgaande kennis van architectuur, grond, planten en planttechnieken. Daarnaast haar zuiver aanvoelen van kleurenharmonie, ritme en sfeer. Ze is een kunstenares die haar inspiratie put uit de natuur, maar ook haar kracht, energie en moed, ondanks al het zware waar ze door moest. Haar eigen tuin en de tuinen die ze heeft ontworpen, geven een levende getuigenis van haar talenten. Als een lieve fee die een toverstaf over de bloemen zwaait en waarvan de glans en herinnering, lang nadat je de tuin verlaten hebt, nog nazinderen. Dat is het geheim, de gift en de droom die ze doorgeeft aan de mensen voor wie ze een tuin creëert. Mia Gevaert
v e r b org e n t u i n e n
7
De schoonheid van een tuin is niet te koop, ze behoort aan wie haar ontdekt en van haar weet te genieten.
01
tuingeluk in de stad
10
Superplek
12
- Ontwerptips voor kleine tuinen
16
- Buxusweetjes
17
02
structuur klijgt kleur
18
Borders
20
- Stevige borders: tips en tricks
22
- Breng rust in de borders
23
- Het aanleggen
23
03
26
Harmonie
28
- Harmonie door kleur, vorm en een
30
uitgekiende beplanting
- Belangrijke punten bij het kiezen van kleuren 31
- Bijzondere roodbladige plantencombinaties
v e r b org e n t u i n e n
Rustpunten in de tuin
32
34
Terrassen
36
- De inplanting
38
- Vormen
40
- Decoratie: kunst of kitsch?
41
05
Een tuin in een heuvellandschap
42
Prachtige zichten
44
- Integratie van een zwembad
47
- Werken met niveauverschillen
47
- Alles over siergrassen
50
06
Een vijver voor rust en leven
52
Het kloppende hart
54
57
- Aanleggen van een gemetste vijver,
stap voor stap
- Goed water is een basisprincipe!
58
- Gezonde vissen
59
07
Een spel tussen geordend en
eenheid tussen tuin en woning
8
04
62
romantisch
Droge grond
64
67
- Tips om de ondergrond beter water- houdend te maken
- Vaste planten top 20 voor droge grond
68
- Hoe water geven?
69
08
Genot door de seizoenen heen
70
13
Tuinen om op te eten
116
Moestuinieren
118
Sprookjestuin
72
- Tips voor wintersfeer
74
- Een goede plaats voor de moestuin
120
- Plezier van je tuin in elk seizoen
74
- Moestuin, stap voor stap
122
- Hortensia’s drogen
76
- Geef kleur aan de moestuin!
123
09
Eindeloze verrassing
78
Kunst
80
- Het geheim van een boeiende tuin
124 126
85
- Ook in de schaduw is het zomer!
129
- Tips om een smalle tuin optisch te verbreden 87
- Doen in het najaar
131
Een groene oase midden in de stad
88
Verborgen parel
90
- Voordelen van een ommuurde tuin
- Tips voor tuinieren in de stad
- Kruiden/groentemand voor het terras of balkon 97
15
Karaktervolle tuin met mooie accenten 132
Jong leven
134
94
- Hoe voorkom je onkruid?
137
95
- Konijnenwerende weetjes en planten
139
16
Hang naar nostalgie
Siertuin in een landschapstuin
98
Vluchtheuvel
12
Een tuin in balans
Krachtig geheel
10 11
14
142
Lievelingsplek
144
100
147
- Beginnen op een blanco blad
103
ei in de kast
- Richtlijnen om zelf je tuin te ontwerpen
106
- Geur in de tuin
148
- Enkele geurtoppers in mijn eigen tuin
150
Klein kroonjuweel
152
Een tuin die gonst van het leven
108
- Het wonderlijke geheim van de kip en het
17
Laatzomerfeest
110
- Het belang van biodiversiteit
112
- Hoe maak je een insectenhotel?
114
Tuinieren op twee hoog tuinagenda
154 157
v e r b org e n t u i n e n
9
10
v e r b org e n t u i n e n
0 1 Tu
ingeluk in de stad
V e r b org e n T u i n e n
11
BERCHEM —
ranDGeMeenin BercheM, een ch zi t nD Vi Be Ke waar: De tuin aan tWee DruK pen. GrenzenD er tW an aD ze st De te Van De KoM, liGt n De BeBouWDe Va n De iD M t oDerne WeGen en in he n een in een M VerlenGDe Va t he in se oa Groene erD herenhuis. stiJl GerenoVe la totale opperV
Kte: 11 are.
Gr saMenstellinG
onD: De onDerG
ronD is zanD.
superplek een tuin hoeft niet uitgestrekt te zijn om zijn bewoners geluk
De buxushaagjes en de indeling met andere hagen in een soort van
en ontspanning te geven. Belangrijk is dat je naar buiten kunt en
compartimenten is geslaagd. zo beschikken we eigenlijk over ver-
dat de kinderen speelruimte hebben. en niet te vergeten, dat je
schillende tuinen!’
op mooie avonden vrienden kunt ontvangen en samen tussen het groen kunt genieten.
De achterste bijbouw contrasteert sterk met het vooraanzicht van
‘Voor ons is de tuin ook een stuk “tot rust” komen en een oase
de woning. Dit nieuwe gedeelte is modern, ruim en licht. De keuken
van groen in de stad’, vertelt annemie. ‘Mijn man en ik werken
met de eettafel en de zitkamer – eigenlijk de ruimten waar de familie
graag in de tuin, het eigenhandig telen van enkele groenten, het
het meest vertoeft – grenzen aan de tuin. Door de grote ramen zit
plukken van verse kruiden… dat maakt je hoofd leeg. ’s Mid-
het gezin als het ware in de tuin ‘te ontbijten’.
dags verwarmt de zon het achterste terras en ’s avonds kunnen
‘We hebben een fantastisch uitzicht elke keer wanneer we aan tafel
we aan het ronde zijterras nog genieten van de laatste zon-
zitten. Ja, zelfs wanneer we aan het koken zijn’, legt annemie uit.
nestralen. ook heel knap is dat de bestaande elementen, zoals
het hoofdterras, vlakbij, heeft dezelfde eigenschappen als de leef-
de oude perelaars, helemaal opgenomen werden in de nieuwe
kamers: open en ruim. De binnenbetegeling, ook arduinen tegels,
aanleg. We hadden een voorkeur voor redelijk wat gazon en
wordt op dit terras herhaald en geaccentueerd door de kleine moza-
paarse en witte tinten.
iek van kasseitjes die samenhang en eenheid brengt. laat voor een
We zijn verzot op rozen en vinden de rozenbogen dan ook
speels effect het pad op de ene plaats smal en op een andere plaats
magnifiek. De combinatie met de verschillende clematissen is
breed genoeg om eventueel ook nog als zitplaats te kunnen dienen.
ronduit schitterend.
12
V e r b org e n T u i n e n
_ IJzeren bogen met o.a. Rosa ‘Blossomtime’ en Clematis ‘Etoile Violet’, Nepeta ‘Six Hills Giant’ aan de voet.
De buxusbollen en de ronde vorm van het tweede terras geven de tuin een speelse toets. Strak geschoren buxuspartijen en de vorm van het hoofdterras beklemtonen de strakke lijnen van het interieur. De buxusbollen en de ronde vorm van het tweede terras, daarentegen, geven de tuin een speelse toets en maken die zacht en charmant. De compost- en de bergruimte werden weggewerkt achter een groenblijvende haag en een kastanjehouten poortje. Een kweek- en zaaiserre werd ingewerkt op een zonnige en goed bereikbare plaats met een minikruiden- en moestuin langs de rand ervan. Een probleem hier was het camoufleren van een hoge lelijke muur pal op de zichtas vanuit de leefruimte. Nu, gedeeltelijk begroeid met groenblijvende klimop en gecamoufleerd door enkele oude perenbomen, aangekleed met hortensia’s en grote groepen mooie vaste planten, wordt hij in het geheel opgenomen. Hij geeft niet meer dat beklemmende gevoel en de tuin op de voorgrond krijgt alle aandacht.
14
v e r b org e n t u i n e n
Ontwerptips voor kleine tuinen • Houd de lijnen van een kleine tuin simpel en duidelijk. • Plaats de perceelsgrenzen zo weinig mogelijk in the picture. • Als je potten gebruikt, kies dan voor enkele mooie
grotere exemplaren.
• Door het grondstuk op te delen en in verschillende
terrassen te voorzien, lijkt het geheel groter dan vroeger.
• Vermijd een centraal grasveldje; stukjes gazon her en
der verruimen, hangen alles aan elkaar en brengen rust
in het geheel.
• De met rozen en clematis begroeide bogen zorgen voor
een vleugje romantiek, ze breken het zicht en de
herhaling ervan maakt de tuin optisch langer.
• Groenblijvende elementen geven structuur aan de tuin,
je kunt er minder mooie elementen mee wegwerken,
stukken tuin achter verstoppen, zodat je niet alles
overziet en de tuin verrassender wordt en groter lijkt.
• Rond schept ruimte, zorg als het kan voor een rond
terras.
• Vermijd elementen die de lengte accentueren, zoals een
lang recht pad. Laat de paden verspringen.
• Zorg dat de tuin niet te druk of te rommelig wordt en
16
wees terughoudend in het gebruik van materialen.
v e r b org e n t u i n e n
buXusWeeTjes: - je kunt buxus tussen mei en september snoeien wanneer je maar wilt – echter nooit voor of op hete dagen. de voorkeur gaat uit naar bewolkte dagen. - om het verbranden van de planten te voorkomen, maak je de haag voor en na het snoeien nat. - een snoeibeurt vergt kracht van de planten, geef daarom wat extra bemesting na de snoei. - Voed de buxus, vooral op zandgrond, drie keer per jaar. - om een mooi compacte haag te krijgen, snoei je het best twee keer per jaar. - geef buxus in pot met een geel randje wat extra kali, haal de plant om de drie jaar uit de pot, kort de wortels wat in en doe verse teelaarde rond de kluit. Vergeet niet om op tijd te bemesten.
01.
snoei best twee keer per jaar voor een compacte haag.
02.
01_ Astilbe ‘Bressingham Beauty’ - 02. Rosa ‘Prosperity’ - 03. Knautia macedonica.
03.
18
v e r b org e n t u i n e n
02
structu krijgt ur kleur V e r b org e n T u i n e n
19
www.lannoo.com Registreer u op onze website en we sturen u regelmatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen.
De tuin van Dina Deferme kan elke zondag van juni, juli en augustus bezocht worden tussen 10 en 18 uur Beuzestraat 64 B-3511 Stokrooie-Hasselt Tel. (+)32 11/25 64 58 www.deferme.be Groepen op afspraak van dinsdagmorgen tot zaterdagmiddag De Romantische Tuinenroute: schitterende privétuinen ontworpen door Dina Deferme, exclusief te bezoeken tijdens de laatste drie zondagen van juni tussen 10 en 18 uur; voor meer info: www.deferme.be/tuinenroute ’t Demerhuisje: het romantische, sfeervolle vakantieappartement ’t Demerhuisje (p. 154) kun je boeken: www.deferme.be/vakantieappartement. Tekst: Dina Deferme Fotografie: Johan Demeester Grafische vormgeving: Whitespray Als u opmerkingen of vragen heeft, dan kunt u contact nemen met onze redactie: redactielifestyle@lannoo.com © Uitgeverij Lannoo nv, Tielt, 2013 D/2013/45/198 • ISBN 978 94 014 0685 7 • NUR 420-425 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.