Inhoud Inleiding
11
Deel een Leiderschap 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13
Het enige wat je nodig hebt om een succesvol leider te zijn Vraag om gunsten Slaap in je auto Maak dingen niet af Deze software kan je dood worden Vergeef (maar vergeet niet) Negeer urgente taken Wees slecht geïnformeerd Gebruik een schuldgevoel om te motiveren Zeg minder Wacht op het moment dat het eb wordt Vraag de bruid ten dans Neem minder risico’s
16 18 20 24 26 28 30 32 34 36 38 40 42
Deel twee Strategie 14 15 16 17 18 19 20
Doe niet aan spreiding Wees niet geobsedeerd door kwaliteit Omarm buitenissige leveranciers Vecht als Nelson Je volgende concurrent produceert toiletpapier Steek je bedrijfsplan in de fik Stel onrealistische doelen
46 48 50 52 54 56 60
7
21 Dans niet waar olifanten spelen 22 Nog meer IT is niet het antwoord 23 Er wordt geen prijs uitgereikt voor het voorspellen van de zondvloed 24 Omarm chaos 25 Verkoop onzichtbare producten 26 Gebruik een advocaat als een condoom 27 Richt je op de armen 28 Produceer het niet in China
62 64 66 70 72 74 76 78
Deel drie Innovatie 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47
8
Beloon mislukkingen Offer de heilige koe Je zit in het verkeerde vak Kruip in bed bij je klanten Beoordeel iets of iemand wel op zijn uiterlijk Omarm onderzoek zoals een dronkaard een lantaarnpaal Wees de laatste Creativiteit heeft een sergeant-majoor nodig Raak verdwaald Schieten, richten, aanleggen Ga op zoek naar je slechtste klanten Begin niet waar je nu bent Verscheur je geheimhoudingsverklaringen Laat de wet van onbedoelde gevolgen zijn werk doen Onthoud dat je van Franse origine bent Wees voorbereid op klachten Word eens dronken Stop met die brainstormsessies Steel met trots
INHOUD
82 84 86 90 92 94 96 98 100 102 104 106 108 110 112 114 116 118 120
Deel vier Sales en marketing 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64
Wees niet te duidelijk Laat je klanten geen keuze Leer van de Tovenaar van Oz Doe niet aan social media Beveel je concurrenten aan Als je een pitch houdt om te winnen, dan ben je al verloren Wees kort, wees briljant en wees weg Neem geen posh-bureau in de arm Druk de kleine lettertjes GROOT af Saai is het nieuwe sexy Zorg ervoor dat je teksten moeilijk leesbaar zijn Koester de gekken Veroorzaak een crisis Houd je stil Laat je eens in je gezicht slaan Alleen reclame op je hoofd heeft nog zin Speel oprechtheid
124 126 128 130 132 134 136 138 140 142 144 146 150 152 154 156 158
Deel vijf Personeel 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74
Betaal je personeel om ontslag te nemen Geld motiveert niet Huur een paar bavianen in Selecteer niet op ervaring Vergeet het grote idee Rijd in een oude bak Haal je naamplaatje weg Wees neutraal in de talentenoorlog Stuur je team naar huis Delegeer niet – stap opzij
162 164 166 168 170 172 174 176 178 180
INHOUD
9
75 76 77 78 79 80
Verwijder het vangnet Ontsla tijdig Ga op zoek naar gehandicapten Moedig vakbonden aan Ontsla de oprichter Cultiveer een aantal vijanden
182 186 188 190 192 194
Deel zes Financiën 81 82 83 84 85 86 87 88 89
Betaal jezelf € 1000 per uur Besteed de volledige limiet van je creditcards Leen geen € 10.000 aan je broer Wees onbetaalbaar Compenseer de grootte van je mannelijkheid niet Zeg nee tegen goedkoop geld Verdubbel je kosten, halveer je beloning Steek je prijslijst in brand Behandel je leveranciers als medestrijders
198 200 202 206 208 210 212 214 216
Deel zeven Persoonlijk 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100
10
Huilen als onderhandelingstactiek Verhoog de stress Vermijd de valkuil van passie Geef geen geld aan goede doelen Denk niet langer positief Onterf je kinderen Koester onzekerheid Spring van een stoel Wees een psychopaat Laat je niet steken Wees lui
220 222 224 226 228 230 232 234 236 240 242
Biografie van de auteur
246
INHOUD
Inleiding
D
it boek geeft geen pasklare antwoorden. Het zal geen miljonair van je maken. En het zal er niet voor zorgen dat je populairder wordt bij de andere sekse. Dat komt doordat er gewoon geen pasklare antwoorden te geven zijn. Als de regels voor succes zo eenvoudig waren, dan zouden we ze uit kunnen schrijven als een recept in een kookboek. En bovendien zou er dan een enorm tekort ontstaan aan managementauteurs en zouden we allemaal van onze cocktails kunnen genieten op de Bahama’s! Hoewel een bepaalde les in het verleden misschien winst heeft opgeleverd, is er geen enkele garantie dat dit in de toekomst weer zal gebeuren. In de wetenschap van de economie is winst een teken aan anderen om in een bepaalde bedrijfstak te stappen en allemaal hetzelfde te gaan doen totdat de buitensporige winsten verdampen. Elk bedrijf dat in staat is om grote winsten te maken, door elk jaar weer hetzelfde te doen, is niet erg geniaal bezig. Het duidt eerder op een verstoorde markt. Maar sommige bedrijven weten de grote kudde voor te blijven. En dat doen zij niet door braaf de regels uit een instructieboek op te volgen, maar door zich te committeren aan een aantal diepgewortelde principes. Zij denken vooruit, zij gaan linksaf terwijl anderen rechtsaf slaan. Zij weten onopvallend de kansen te zien die de op hol geslagen kudde zojuist in volle vaart voorbij is gelopen. Het doel van dit boek is om dit instinct aan te wakkeren. Ik hoop dat het helpt om je eigenzinnige geest en je intuïtie te versterken. En als je al zo iemand bent die zijn eigen weg kiest, dan hoop ik dat je door dit boek nog sterker in je schoenen komt te staan.
11
ZIJ GAAN
LINKSAF
TERWIJL ANDEREN
RECHTSAF SLAAN. ZIJ WETEN ONOPVALLEND DE
KANSEN
TE ZIEN DIE DE OP HOL GESLAGEN KUDDE ZOJUIST IN VOLLE VAART VOORBIJ IS GELOPEN.
Deel een Leiderschap
1 Het enige wat je nodig hebt om een succesvol leider te zijn “Als je een schip wilt bouwen, trommel dan niet alleen de mannen op om het hout te verzamelen, maar verdeel het werk en geef instructies. Leer ze om te verlangen naar de grote, oneindige zee.” – Antoine de Saint-Exupéry, Wijsheid in de woestijn
E
r wordt over geen enkel ander onderwerp zoveel onzin verspreid als over leiderschap. En ik denk dat dit veel zegt over de adviseurs die misbruik maken van de eenzaamheid van leiders en de aantrekkelijke budgetten die zij te besteden hebben. Leiderschap is heel eenvoudig. Als je wilt dat mensen je volgen, moet je wel ergens heen gaan. Vervolgens moet je mensen overtuigen, zodat ze met jou mee willen gaan. Wetenschappers die de ‘wetenschap’ van geluk onderzoeken, hebben ontdekt dat een van de aspecten die het meest bijdraagt aan ons welzijn ‘een doel in het leven’ is. Toen ze onderzoek deden naar de winnaars van loterijen, ontdekten ze drie belangrijke factoren die bijdragen aan geluk: afwezigheid van zorgen,
16
ADVOCAAT VAN DE DUIVEL
de nabijheid van familie en vrienden en een doel in het leven. (Ironisch genoeg zorgde het winnen van de loterij ervoor dat deze drie aspecten in de meeste gevallen verdwenen.) Het werk is een van de weinige plekken waar mensen een doel in hun leven kunnen bepalen. Het is jouw taak als leider om aan hen de top van de berg te beschrijven en uit te leggen waarom het daar zo fantastisch is. Vertel ze over de uitdagingen en de ravijnen die ze op hun weg passeren, en als er onderweg ook nog enige tegenslag is, dan maakt dat het nog veel mooier. Het zal je op meer plaatsen brengen dan welk gezamenlijk paintballuitje dan ook.
Actiepunten
• • •
Zorg ervoor dat je een groot, veelomvattend en uitdagend doel voor je bedrijf hebt. Besteed tijd aan het overbrengen van deze visie op je teamleden en leg uit waarom zij zich bij jou zouden moeten voegen. Maak duidelijk wie de vijand is.
LEIDERSCHAP
17
2 Vraag om gunsten
I
k kan mij de poster op de muur van mijn lagere school nog herinneren: ‘Behandel anderen zoals je zelf behandeld wilt worden’. En als je opgroeit, leer je dat als je wilt dat anderen jou helpen, je eerst hen moet helpen. In het zakenleven wordt dit uitgedrukt als het opbouwen van een bank met ‘sociaal kapitaal’, dat je kunt aanwenden als je het echt nodig hebt. Pap, mam, het spijt me zeer, maar zo werkt het niet. Wanneer je iemands steun zoekt, moet je hem eerst vragen om jou een gunst te verlenen. Het was Benjamin Franklin die dit effect voor het eerst ontdekte. Om een belangrijke verkiezing te winnen, had hij de steun van een rivaliserende senator nodig. Toen Franklin ontdekte dat deze rivaal een bijzondere voorliefde voor literatuur had, deed hij zijn meesterzet. Hij benaderde hem in de bibliotheek van de senaat, vroeg zijn rivaal om hem een bepaald waardevol boek te lenen en bedankte hem vervolgens uitvoerig daarvoor. Dit werkte zo uitzonderlijk goed dat de senator een van de trouwe levenslange medestanders van Franklin werd. Franklin omschrijft het zelf als volgt: “Degene die jou ooit vriendelijk heeft bejegend, zal dat veel eerder nog een keer doen dan degene die jij zelf van dienst bent geweest.” Een reden voor dit effect – een feit dat ook wordt gestaafd door onderzoek – kan zijn dat een gunst tevens zorgt voor een verplichting. Mensen staan graag bij je in een positief blaadje en liever niet in de schuld. Een extreem voorbeeld hiervan kun je tegenkomen in Japan, waar men zegt dat je op straat nooit moet
18
ADVOCAAT VAN DE DUIVEL
stoppen om iemand te helpen die is gevallen, omdat je hem of haar dan opzadelt met een ondraaglijke schuldverplichting.
Actiepunt
•
Als je wilt dat iemand zich gelukkig voelt, plaats hem dan in een positie waarin hij macht kan uitoefenen. En sluit een verbond met hem door hem te vragen om jou te helpen bij een probleem.
LEIDERSCHAP
19
3 Slaap in je auto
B
edrijven besteden ongelooflijk veel geld aan de communicatie met hun werknemers, in een poging om hun gedrag in overeenstemming te laten zijn met de waarden en normen van het bedrijf en ervoor te zorgen dat zij de visie van het bedrijf uitdragen. Maar wij zijn niet gek. Net als met Russische propaganda leggen wij direct alle gedachten naast ons neer die ons worden opgedrongen. We geloven alleen wat we zien en ervaren met onze eigen ogen. Dus als je een leider bent en wilt dat jouw boodschap voor waar wordt aangenomen, lees je personeel dan niet de les. Doe iets bijzonders dat mensen zullen onthouden. Persoonlijke verhalen zijn veel krachtiger dan van bovenaf opgelegde dictaten. Ondanks zijn persoonlijke vermogen, dat geschat wordt op ongeveer € 17,5 miljard, wil Ikea-oprichter Ingvar Kamprad dat iedereen in zijn bedrijf een cultuur van spaarzaamheid omarmt. Daarom rijdt hij ook rond in een oude Volvo, vliegt hij economy class en woont hij in een huis dat hij heeft ingericht met Ikea-meubels… die hij ook zelf in elkaar heeft gezet. (Hij moet onderhand een tovenaar met een inbussleutel zijn.) Op een avond, toen hij met zijn team een nieuwe locatie bezocht, ergerde hij zich aan het feit dat de lokale hotels en pensions in zijn ogen te duur waren. En ondanks dat het buiten –15 °C was, besloot hij om de nacht door te brengen in zijn auto. Hij stond erop dat zijn managers hetzelfde deden (uiteraard in hun eigen auto’s).
20
ADVOCAAT VAN DE DUIVEL
Actiepunten
• •
Stel de normen en waarden vast die je wilt vertegenwoordigen. Verzin een krachtige manier om deze tot uitdrukking te brengen en breng die ook daadwerkelijk in de praktijk. Als je niet leeft volgens je eigen waarden, kun je dat van anderen ook niet verwachten.
LEIDERSCHAP
21
DOE IETS BIJZONDERS
DAT MENSEN ZULLEN
ONTHOUDEN.
4 Maak dingen niet af
M
ijn vader gaf mij ooit de volgende wijze raad: “Het betere is de vijand van het goede.” Hoewel ik op dat moment braaf knikte om te verhullen dat ik het niet begreep, drong het met de jaren tot me door. De laatste 20 procent van elke klus vergt de meeste inspanning. En het leven is nu eenmaal een spel waarbij je nooit wat overhoudt; elk waardevol uur dat je aan één ding besteedt, kun je minder besteden aan iets anders dat je ook zou kunnen doen. Ik wil hier niet mee zeggen dat je je ervan af kunt maken met slechte service. Als iemand zijn werk niet goed doet, zal dat snel tot mislukking leiden. Maar dat betekent nog niet dat jij degene moet zijn die de taak ook volbrengt, want het betekent dat jijzelf in diezelfde tijd heel veel minder andere deuren kunt openen. Bij de persoonlijkheidstest van Belbin is een van de meest starre persoonlijkheidstypen de ‘afmaker’. Hij houdt van details en knoopt graag de losse eindjes aan elkaar. En zo iemand heb je zonder meer nodig in je team. Maar als je zelf niet zo’n type bent, dan heeft het helemaal geen zin om te proberen er een te worden. Waarschijnlijk maak je er een rommeltje van, erger je al je medewerkers en voel je je er alleen maar vervelend bij.
24
ADVOCAAT VAN DE DUIVEL
Actiepunten
•
•
Onze basale persoonlijkheidstypen liggen meer vast dan we waarschijnlijk zelf willen geloven. Wanneer je een team samenstelt, zorg er dan voor dat je de juiste persoonlijkheden in de juiste teamrollen hebt. Als het je doel is om rijkdom en roem te vergaren, accepteer dan dat je af en toe het stuur moet overgeven aan iemand anders.
LEIDERSCHAP
25
5 Deze soft ware kan je dood worden
O
p je computer bevindt zich software die je leven kan bekorten, of in ieder geval de kwaliteit van je werkzame leven nadelig kan beïnvloeden. Het is je e-mailprogramma. Zet dit uit. Je bent net lekker bezig om een belangrijk voorstel uit te werken en daar komt ie weer: ‘ping!’, een bericht dat binnenkomt. ‘Urgent’ staat erbij. Je leest het en komt tot de conclusie dat je in de cc stond van een notitie over de parkeerplaatsen van het kantoor. Je gaat verder met je voorstel, maar je bent helemaal uit je concentratie gehaald. Natuurlijk is dat heel vervelend, maar waarin zit hem dan het gevaar? In een gezamenlijk onderzoek van de Universiteit van Californië en het Amerikaanse leger werden enkele kantoormedewerkers gekoppeld aan een EEG-apparaat om te onderzoeken welk effect e-mail op hen had. Degenen die in de groep zaten die automatisch hun e-mails downloadden, bleken voortdurend een hogere hartslag te hebben dan hun collega’s die hun e-mail hadden uitgezet. Dit is de zogenaamde ‘fight or flight’-reactie, oftewel de vecht- of vluchtreactie, die het vrijkomen van het stresshormoon cortisol uitlokt en leidt tot een verhoogd risico op hartaanvallen en andere gezondheidsproblemen.
26
ADVOCAAT VAN DE DUIVEL
Maar het is ook gewoon een verkeerde manier van werken. ‘Urgent’ en ‘belangrijk’ zijn niet hetzelfde. Door continu toe te staan dat je werk wordt onderbroken door berichten die zogenaamd urgent zijn, zul je nooit de kans krijgen om je te richten op de belangrijke maar minder urgente zaken. Ik heb ooit een situatie meegemaakt waarbij men hetzelfde probeerde met fysieke onderbrekingen. Een ambitieuze leidinggevende wist zijn bedrijf ervan te overtuigen om kleine rode en groene vlaggetjes aan de werknemers uit te delen die zij boven hun computers konden hangen om aan te geven of zij gestoord konden worden. Een leuk idee, totdat hij de volgende dag op kantoor kwam en zag dat werkelijk elk bureau in het kantoor een rood vlaggetje had.
Actiepunten
• • •
Pas je e-mailinstellingen zo aan dat de berichten niet automatisch worden gedownload. En maak je verder geen zorgen, want als het echt belangrijk is, belt men je wel. Stel een aantal momenten in je werkdag vast waarop je je e-mail controleert en alleen die berichten beantwoordt die urgent zijn. Als je niet onderbroken wilt worden, schaf dan een koptelefoon aan. Het is zeer eenvoudig en mensen denken wel twee keer na voordat ze je zullen storen (excuses aan al mijn collega’s!).
LEIDERSCHAP
27
6 Vergeef (maar vergeet niet)
S
ommige dingen gebeuren nu eenmaal. Op een bepaald moment in je werkzame leven, hoeveel succes je ook hebt gekend, krijg je met mislukkingen te maken. En wanneer dat zo is, is de verleiding groot om een heksenjacht te starten. In jouw eigen leed wil je de persoon vinden die verantwoordelijk is en hem schade toebrengen. Wellicht voel je je daar beter door. En wellicht krijg je daardoor het misplaatste gevoel dat je echt weet te voorkomen dat het nog een keer gebeurt, maar dat zie je verkeerd. In plaats daarvan ontwikkel je een cultuur van angst. Het zal niet lang duren voordat mensen hun fouten beginnen te verhullen. Ze zullen de schuld op anderen schuiven en hen belasteren. En dan worden er in korte tijd veel meer fouten gemaakt. Zoals voetbalcoach Arsène Wenger van Arsenal het zegt: “Je moet kunnen spelen zonder angst.” En om ervoor te zorgen dat dingen niet langer fout gaan, kun je lering trekken uit de luchtvaartindustrie. Toen de piloot van TWA-vlucht 514 op een dag in 1976 Dulles International Airport naderde, interpreteerde hij een onduidelijk antwoord van de luchtverkeersleiding verkeerd. In de daaropvolgende crash kwamen alle 85 passagiers en 7 bemanningsleden om het leven. Toen het ongeluk werd onderzocht, bleek dat deze fout al eerder was opgetreden, maar dat degenen die erbij betrokken waren het hadden stilgehouden. Als
28
ADVOCAAT VAN DE DUIVEL
reactie hierop ontwikkelde de industrie het zogenoemde Aviation Safety Reporting System. Het is een vertrouwelijke dienst die iedereen in deze branche – van elk niveau en in elke functie – aanmoedigt om gevaarlijke situaties of fouten te melden, zonder angst voor disciplinaire maatregelen. Sinds de introductie van dit systeem is het aantal fatale ongelukken in de luchtvaartindustrie met 65 procent gedaald.
Actiepunten
•
• •
Wanneer er iets misgaat, zorg dan voor een open discussie. Het moet duidelijk zijn dat rangen geen rol spelen, dat er geen verslagen worden gemaakt en dat er geen tegenbeschuldigingen worden geuit. Begin met het toegeven van je eigen tekortkomingen om een duidelijke en open discussie uit te lokken. Maar vergeet tegelijkertijd niet dat je dezelfde fout niet nog een keer mag maken.
LEIDERSCHAP
29