Born to run 1
25-08-16 16:11
Voor Patti, Evan, Jess en Sam
Born to run 2
25-08-16 16:11
Born to Run Mijn verhaal
Bruce Springsteen
Spectrum Uitgeverij Unieboek | Het Spectrum bv, Houten – Antwerpen
Born to run 3
25-08-16 16:11
Spectrum maakt deel uit van Uitgeverij Unieboek | Het Spectrum bv, Postbus 97 3990 DB Houten
© 2016 Bruce Springsteen © 2016 Nederlandstalige uitgave: Uitgeverij Unieboek | Het Spectrum bv, Houten – Antwerpen Oorspronkelijke uitgave: Simon & Schuster, New York Eerste druk Oorspronkelijke titel: Born to Run Vertaling: Rob de Ridder Omslagfoto © Frank Stefanko Omslagontwerp: Jackie Seow Nederlands omslag: DPS Design & Prepress Studio, Amsterdam Ontwerp binnenwerk: Ruth Lee-Mui Ontwerp fotokatern: Michelle Holme Fotoresearch: Crystal Singh-Hawthorne Zetwerk: Elgraphic bv, Vlaardingen Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16 Auteurswet 1912, juncto het Besluit van 20 juni 1974, Stb. 351, zoals gewijzigd bij het Besluit van 23 augustus 1985, Stb. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht (Postbus 3051, 2130 KB, Hoofddorp). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken dient men zich tot de uitgever te wenden. ISBN 978 90 77 33032 6 ISBN 978 90 00 35246 3 (e-book) NUR 661 www.unieboekspectrum.nl
Born to run 4
25-08-16 16:11
Inhoud Woord vooraf 9
Boek een
JEUGD
1 Mijn straat 2 Mijn huis 3 De kerk 4 De Italianen 5 De Ieren 6 Mijn moeder 7 De big bang (Heb je het nieuws gehoord ...) 8 De radiodagen 9 De wederkomst 10 De showman (Lord of the Dance) 11 De werkmansblues 12 Ik wil in een band 13 De Castiles 14 Er was eens een ‘Little Steven’ 15 Op de grond 16 De Upstage Club 17 Tinker (Surfin’ Safari)
Born to run 5
13 18 23 29 35 43 49 55 59 65 69 72 79 99 107 116 126
25-08-16 16:11
18 Steel Mill 19 Thuiskomst 20 Endless Summer 21 Beatnik de luxe 22 California Dreamin’ (take two) 23 Dit is een bar, stelletje idioten
133 151 159 165 171 177
24 Verder en hoger 25 Losing My Religion 26 Wegwerkzaamheden 27 The Wild, the Innocent and the E Street Shuffle 28 De Satellite Lounge
183 192 198 203 213
Boek twee
BORN TO RUN 29 Born to Run 30 Jon Landau 31 Thunder Road 32 De jackpot 33 De E Street Band 34 Clarence Clemons 35 Nieuwe contracten 36 Leven met de rechter 37 Darkness on the Edge of Town 38 Onze troefkaart 39 Stilstand 40 The River 41 Hitsville 42 Hello Walls 43 Nebraska 44 Deliver Me from Nowhere 45 Californië 46 Born in the USA 47 Buona Fortuna, Fratello Mio 48 Aan de top 49 Naar huis 50 Regresar a México
Born to run 6
219 224 231 235 246 253 259 268 274 282 285 289 301 310 314 317 324 329 334 337 354 359
25-08-16 16:11
51 Tunnel of Love 365 52 Goin’ Cali 375
Boek drie
LIVING PROOF
53 Onuitwisbaar bewijs 383 54 Roodharige revolutie 55 Veranderingen 56 LA Burning 57 Naar de kerk 58 Earthquake Sam 59 Streets of Philadelphia 60 The Ghost of Tom Joad 61 Man uit het westen 62 Vrouw uit het oosten 63 King of New Jersey (in Hollywood) 64 Bringing It All Back Home 65 Wedergeboorte 66 The Rising 67 Het Wilde Oosten 68 De Seeger-sessies 69 Magic 70 Super Bowl Sunday 71 Verder 72 Wrecking Ball 73 Verlies van de vruchtbare regens 74 De Wrecking Ball-tour 75 Van nul naar zestig in een mum van tijd 76 Garage Band 77 High Hopes 78 Thuisfront 79 Long Time Comin’ Epiloog
386 390 393 395 403 412 416 422 431 434 437 439 454 461 466 472 477 482 485 488 493 501 505 508 513 518 522
Dankbetuiging 525 Fotoverantwoording 527
Born to run 7
25-08-16 16:11
Born to run 8
25-08-16 16:11
Woord vooraf Ik kom uit een stadje in New Jersey waar bijna alles wel iets met oplichterij heeft te maken. Ik ook. Op mijn twintigste was ik geen branieschopper in een opgevoerde auto, maar speelde ik gitaar in de straten van Asbury Park, vlak bij mijn geboorteplaats, en was ik een gerespecteerde ‘leugenaar’ in dienst van de waarheid ... artiest, met een kleine ‘a’. Maar ik had wel vier troeven in handen. Ik was jong, ik had bijna tien jaar ervaring door intensief optreden in de kroeg, ik had een goede groep muzikanten uit dezelfde plaats om me heen verzameld die helemaal ingespeeld waren op mijn stijl van optreden en ik had een verhaal te vertellen. Dit boek is zowel een vervolg op dat verhaal als een zoektocht naar het begin. Ik heb die gebeurtenissen uit mijn leven gekozen die dat verhaal en mijn optredens volgens mij hebben vormgegeven. Een van de vragen die ik keer op keer van fans op straat te horen krijg is: ‘Hoe doe je dat?’ Op de bladzijden hierna probeer ik een beetje licht te werpen op dat ‘hoe’ en, belangrijker nog, op het ‘waarom’.
Born to run 9
25-08-16 16:11
10 woord vooraf
Rock-’n-roll survival kit DNA, aanleg, vakkennis, ontwikkeling van en toewijding aan een esthetische filosofie, zuiver verlangen naar ... beroemdheid? ... liefde? ... bewondering? ... vrouwen? ... seks? ... en, o ja ... geld? En ... als je maar niet kunt stoppen en tot diep in de nacht doorgaat, een furieus vuur diep van binnen dat maar ... niet ... ophoudt ... met ... branden. Dit zijn enkele van de elementen die wel handig zijn als je tegenover tachtigduizend (of tachtig) gillende rock-’n-rollfans staat die wachten tot jij je tovertrucje doet. Wachten tot jij iets uit je hoge hoed tovert, uit het niets, iets heel bijzonders, iets wat voordat de gelovigen hier vandaag bijeenkwamen, slechts een door een paar liedjes aangedreven gerucht was geweest. Ik ben hier om het ‘bewijs van leven’ te leveren aan dat eeuwig ongrijpbare, nooit helemaal te geloven ‘ons’. Dat is mijn tovertrucje. En zoals alle tovertrucs begint het met het begin. Dus ...
Born to run 10
25-08-16 16:11
Boek een
JEUGD
Born to run 11
25-08-16 16:11
Born to run 12
25-08-16 16:11
1
Mijn straat Ik ben tien jaar en ik ken iedere spleet, barst en scheur in de afbrokkelende stoepen langs beide kanten van Randolph Street, mijn straat. Hier ben ik op landerige middagen Hannibal die over de Alpen trekt, een soldaat verwikkeld in een hevig gevecht in de bergen en talloze cowboyhelden die langs de rotspaden van de Sierra Nevada trekken. Met mijn buik op de tegels naast mierenhoopjes die als vulkaantjes opspringen op de scheidslijn tussen beton en kale grond, strekt mijn wereld zich uit tot in het oneindige, of ten minste tot Peter McDermotts huis op de hoek van Lincoln en Randolph, een blok verderop. In deze straten lag ik in mijn kinderwagen, heb ik leren lopen, heeft mijn grootvader me leren fietsen, heb ik mijn eerste knokpartijtjes uitgevochten en ben ik voor sommige weggerend. Hier leerde ik het belang en de steun van echte vriendschap, voelde ik mijn vroegste seksuele prikkelingen en zag ik hoe, in de tijd van voor de airconditioning, de veranda’s vol zaten met
Born to run 13
25-08-16 16:11
14 JEUGD
buren die om een praatje verlegen waren en verkoeling zochten in de zomerhitte. Hier gooide ik in epische toernooien de eerste van honderden Pinkystuiterballen tegen de stoeprand. Hier beklom ik bergen vieze sneeuw, die ’s nachts door de sneeuwschuivers van de straat op de stoep waren geschoven, waar ik overheen liep van hoek naar hoek als de Edmund Hillary van New Jersey. Mijn zus en ik stonden vaak met open mond door de enorme houten deuren van de kerk op de hoek naar binnen te staren en waren getuige van een eindeloze reeks doopplechtigheden, huwelijken en begrafenissen. Ik liep achter mijn knappe, onverzorgd elegante grootvader aan als hij onzeker door de buurt liep met zijn verlamde linkerarm tegen zijn borst gedrukt, want lopen was zijn ‘oefening’ na de beroerte waarvan hij nooit helemaal herstelde. In onze voortuin, niet meer dan een meter of wat van onze veranda, staat de grootste boom van de stad, een enorm hoge beuk. Die spreidt zich zo ver uit dat één goedgemikte blikseminslag ons allemaal zou doden, als slakken verpletterd onder Gods pink. In nachten waarin het dondert en de bliksem de gezinsslaapkamer in kobaltblauw licht zet, zie ik zijn takken bewegen, tot leven komen in de wind en de lichtflitsen, terwijl ik wakker lig en me zorgen maak om mijn vriend, het monster buiten. Op zonnige dagen zijn zijn wortels een fort voor mijn soldaatjes, een omheining voor mijn paardjes, en mijn tweede thuis. Ik geniet de eer dat ik de van ons blok de eerste ben geweest die helemaal tot bovenin is geklommen. Hier kan ik ontsnappen aan alles beneden. Ik kan uren dwalen door zijn takken terwijl het geluid van de gedempte stemmen van mijn maatjes, die proberen te zien hoe hoog ik al ben, van de stoep naar boven opstijgt. Op lome zomeravonden zitten wij, mijn vriendjes en ik, als de cavalerie bij zonsondergang, onder de neerhangende takken te wachten op het getingel van het belletje van de ijscoman, en dan naar bed. Ik hoor dat mijn grootmoeder me naar binnen roept, het laatste geluid van een lange dag. Ik stap onze veranda op, onze ramen stralend in de avondschemering, ik duw de zware voordeur open en sluit hem achter me en dan zit ik nog een uurtje met mijn grootvader in zijn enorme stoel voor het fornuis te kijken naar de kleine zwart-wit-tv die de kamer verlicht, die zijn spookbeelden op muren en plafond werpt, waarna ik in slaap dommel in het grootste en ver-
Born to run 14
25-08-16 16:11
MIJN STRAAT 15
drietigste toevluchtsoord dat ik ooit heb gekend, het huis van mijn grootouders. Hier woon ik met mijn één jaar jongere zus Virginia, mijn ouders Adele en Douglas Springsteen, mijn grootouders Fred en Alice, en mijn hond Saddle. We wonen bijna letterlijk in de boezem van de katholieke kerk, tussen de pastorie, het nonnenklooster, de Heilige Rosa van Limakerk en de lagere school, alles rondom een klein grasveldje. Hoewel hij hoog boven ons troont, wordt God hier omringd door mensen, gekke mensen om precies te zijn. Mijn familie bezit vijf huizen die in een L-vorm staan met in de hoek de rode bakstenen kerk. Vier huizen met goeie, ouwe Ieren, de mensen die mij hebben opgevoed, de McNicholas’, de O’Hagans, de Farrells. En aan de overkant een geïsoleerde buitenpost van Italianen, die mijn opvoeding hebben verlevendigd. Dat zijn de Sorrentino’s en de Zerilli’s uit Sorrento, Italië, die hier via Ellis Island en Brooklyn zijn aanbeland. Hier wonen mijn moeders moeder, Adelina Rosa Zerilli, mijn moeders oudere zus Dora, Dora’s man Warren (een Ier natuurlijk) en hun dochter, mijn oudere nicht Margaret. Margaret en mijn neef Frank zijn danskampioenen die iedere jitterbugwedstrijd en jitterbugbeker winnen die langs de Jersey Shore maar te winnen valt. Hoewel niet onvriendelijk tegen elkaar, steken de clans niet vaak de straat over voor de gezelligheid. Het huis waarin ik met mijn grootouders woon, is eigendom van mijn overgrootmoeder, ‘Nana’ McNicholas, mijn grootmoeders moeder, die een stukje verderop in de straat woont. Mij is verteld dat de eerste heilige mis en de eerste dodenmis van ons stadje in onze woonkamer zijn opgedragen. We wonen onder toeziend oog van mijn vaders oudste zus, mijn tante Virginia, die stierf op haar vijfde toen ze op haar driewieler voor het benzinestation op de hoek werd overreden door een vrachtauto. Haar portret aan de muur ademt een spookachtige adem de kamer in en straalt haar kommervolle lot uit over al onze familiebijeenkomsten. Het is een formeel portret in sepiatinten van een klein meisje in een ouderwets kinderjurkje van wit linnen. Haar in het licht van de gebeurtenissen schijnbaar welwillende blik brengt de boodschap over: ‘Pas toch op! De wereld is een gevaarlijke en meedogenloze plaats die je van je driewielertje schopt, de onbekende duisternis van de dood in en alleen arme, misleide en
Born to run 15
25-08-16 16:11
16 JEUGD
ongelukkige zielen zullen je missen.’ Haar moeder, mijn grootmoeder, had die boodschap goed begrepen. Na de dood van haar dochtertje lag ze twee jaar in bed, twee jaar waarin mijn vader die verder geen aandacht kreeg, met zijn verwaarloosde rachitis werd gedwongen in te trekken bij familie in een buitenwijk van ons stadje totdat ze was genezen. Enige tijd later. Mijn vader ging van school toen hij zestien was om als knecht aan het werk te gaan in de Karagheusian Rug Mill, een lawaaierige tapijtfabriek vol weefgetouwen en andere oorverdovende machines aan beide kanten van Center Street in een wijk die Texas heette. Toen hij achttien was, vertrok hij op de Queen Mary vanuit New York om mee te vechten in de Tweede Wereldoorlog. Hij deed als vrachtwagenchauffeur mee aan het Ardennenoffensief, zag alles van de wereld wat hij ooit zou zien en ging terug naar huis. Hij speelde poolbiljart om geld, en nog goed ook. Hij ontmoette mijn moeder en werd verliefd, en beloofde haar dat hij een echte baan zou zoeken als ze met hem wilde trouwen (alarmbellen!). Hij werkte met zijn neef David ‘Dim’ Cashion aan de lopende band in de Ford Motor Plant in Edison en toen kwam ik. Voor mijn grootmoeder was ik het eerste kind van haar enige zoon en de eerste baby in huis sinds de dood van haar dochter. Mijn geboorte gaf haar leven weer een doel. Ze maakte zich totaal van me meester. Haar missie was mij volledig te beschermen tegen de binnen- en de buitenwereld. Treurig genoeg leidde haar tomeloze toewijding tot onenigheid met mijn vader en een enorm geharrewar in de familie. We zouden er allemaal onder te lijden hebben. Als het regent, hangt er een vochtige lucht over ons stadje met de geur van nat koffiedik die komt aanwaaien van de Nescaféfabriek aan de oostelijke stadsrand. Ik hou niet van koffie, maar wel van de geur. Die is geruststellend, hij verenigt de bevolking door een gemeenschappelijke zintuiglijke ervaring. Het is een fabriek die net als de tapijtfabriek kabaal maakt, voor werk zorgt en een teken is van de vitaliteit van onze stad. Dit is een plaats die je kunt horen en ruiken, waar mensen leven, pijn lijden, genieten van kleine genoegens, honkballen, overlijden, de liefde bedrijven, kinderen krijgen, zich bedrinken op lenteavonden en hun best doen de demonen op afstand te houden die anders zouden proberen ons, onze huizen, onze families en onze stad te vernietigen.
Born to run 16
25-08-16 16:11
  MIJN STRAAT   17
Hier wonen we in de schaduw van de torenspits, waar het heilige rubber het wegdek teistert, waar alles stiekem gezegend is met Gods genade, in het verbazende, razende, rassenrellen veroorzakende, vreemde vogels verdringende, swingende, naar liefde en angst speurende, harverscheurende stadje Freehold, New Jersey. Laat de dienst beginnen.
Born to run 17
25-08-16 16:11