A Ver kleur 2015_Opmaak 1 1/09/15 13:15 Pagina 3
A VER… Deel 1: Spaanse woordsoorten Handboek met oefeningen
Anna Vermeulen
A Ver kleur 2015_Opmaak 1 1/09/15 13:15 Pagina 4
©
Academia Press P. Van Duyseplein 8 9000 Gent Info@academiapress.be www.academiapress.be
Uitgeverij Academia Press maakt deel uit van Lannoo Uitgeverij, de boeken- en multimediadivisie van Uitgeverij Lannoo nv.
Vormgeving: bvba Le Pur et l’Impur
Vermeulen, Ann A Ver... Deel 1: Spaanse woordsoorten. Handboek met oefeningen Gent, Academia Press, 2015, XIII + 209 p.
ISBN 978 90 382 2545 6 D/2015/4804/144 NUR1 634 U 2385 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of vermenigvuldigd door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
A Ver kleur 2015_Opmaak 1 1/09/15 13:15 Pagina 5
WOORD VOORAF Dit handboek biedt een uitgebreide reeks oefeningen aan op de morfologie en de syntaxis van de Spaanse woordsoorten, met name de lidwoorden, de aanwijzende voornaamwoorden, de substantieven, de adjectieven, de bijwoorden, de trappen van vergelijking, de voorzetsels, de persoonlijke, bezittelijke, reflexieve en betrekkelijke voornaamwoorden, de voegwoorden en de (in)directe vraagpartikels. Het is in de eerste plaats bedoeld voor studenten van het opleidingsonderdeel ‘Taalstructuren A’ in de eerste bachelor van de opleiding Vertalen, Tolken en Communicatie aan de Universiteit Gent en beoogt de studenten inzicht te bezorgen in de bouwstenen van de Spaans taalstructuren. Elk hoofdstuk is volgens hetzelfde stramien opgebouwd. Eerst leren de studenten het behandelde fenomeen in alle vormen en toepassingen observeren aan de hand van verschillende, zorgvuldig geselecteerde fragmenten uit Spaanse en Latijns-Amerikaanse teksten.Vervolgens worden alle vormen stelselmatig in kader gebracht en wordt het gebruik geïllustreerd aan de hand van voorbeeldzinnen die door de studenten ingevuld dienen te worden. Er is bewust gekozen voor authentieke, idiomatische en communicatieve voorbeeldzinnen zoals die tegenwoordig in Spanje en, in iets mindere mate, in Latijns-Amerika gehoord en gelezen worden. Op die manier komen de studenten weliswaar in aanraking met een uitgebreide woordenschat die zij nog niet beheersen bij de aanvang van de cursus, maar die tekortkoming is opgevangen doordat alle fragmenten telkens voorzien zijn van hun gepubliceerde Nederlandse vertaling. Zo is de betekenisoverdracht verzekerd en kunnen de studenten hun aandacht toespitsen op de behandelde taalstructuren. Tegelijkertijd wordt de aandacht van de studenten ook gevestigd op de verschillen die er tussen beide taalsystemen bestaan (een lidwoord wordt niet altijd als lidwoord vertaald, een bijwoord niet als bijwoord, een bezittelijk voornaamwoord niet als dus danig, een onderwerp niet altijd als onderwerp, enz...). Er wordt verondersteld dat de studenten vertrouwd zijn met de grammaticale metataal. De theorie is in het Spaans opgesteld. De grammaticale termen werden voorzien van een Nederlandse vertaling. De theoretische referentiewerken zijn, omwille van de klare uitleg in het Nederlands, de Spaanse Spraakkunst van prof. dr. J. De Bruyne en wat de Spaanse terminologie betreft, de Nueva gramática de la lengua española van de Real Academia
V
A Ver kleur 2015_Opmaak 1 1/09/15 13:15 Pagina 6
Española. De voorbeeldzinnen werden grotendeels geselecteerd uit Spaanse en Latijns-Amerikaanse romans (zie corpus). In de sleutel, achter in het boek, is alleen de oplossing opgenomen zoals die voorkomt in de vertaling. Aangezien deze oefeningen in eerste instantie bedoeld zijn voor studenten zonder voorkennis, is de begeleiding wenselijk van een docent, die de oplossingen van de studenten kan goedkeuren of verwerpen en die eveneens de nodige kanttekeningen kan plaatsen bij de vertalingen, die vaak afwijken van de letterlijke structuur van de brontaal. Als samensteller van dit oefeningenboek houd ik eraan mijn collega’s, Patricia Vanden Bulcke en Carine De Groote, te bedanken voor hun waardevolle opmerkingen en voor het geduld dat zij aan de dag legden bij het zorgvuldig nalezen. Anna Vermeulen Universiteit Gent
VI
A Ver kleur 2015_Opmaak 1 1/09/15 13:15 Pagina 7
CORPUS Allende-1 Allende I., La ciudad de las bestias, Barcelona, Random House Mondadori, S.A., cuarta edición, 2002 Allende-2 Allende I., De stad van de wilde goden, vert. Rikkie Degenaar, Amsterdam, Uitgeverij Wereldbibliotheek, 2002 Allende-3 Allende I., La casa de los espíritus, Barcelona, Debolsillo Novoprint, S.A., vierde druk, 2003 Allende-4 Allende I., Het huis met de geesten, vert. Saskia Otter, Amsterdam, Uitgeverij Wereldbibliotheek bv., achtendertigste druk, 2004 Atxaga-1 Atxaga B., Memorias de una vaca, Madrid, Ediciones SM, 1992 Atxaga-2 Atxaga B., Mémoires van een koe, vert. Piet de Bakker, Rotterdam, Lemniscaat, 1994 Calvo Calvo Poyato, J., Juan José de Austria, un bastardo regio, Barcelona, Plaza y Janés, 2002 Fuentes-1 Fuentes C., Aura, Madrid, Edición Alianza, 1994 Fuentes-2 Fuentes C., Aura, vert. Mieke Westra, Jan Willem Bos,Amsterdam, Meulenhoff, 1991 García Márquez-1 García Márquez G., Los funerales de la mamá grande, Barcelona, Bruguera, 1980
VII
A Ver kleur 2015_Opmaak 1 1/09/15 13:15 Pagina 8
García Márquez-2 García Márquez G., De verhalen, vert. Aline Glastra van Loon, Amsterdam, Meulenhoff, 1984 García Márquez-3 García Márquez G., La aventura de Miguel Littín clandestino en Chile, Madrid, Ediciones El País, segunda edición, 1986 García Márquez-4 García Márquez G., Clandestien in Chili. Het verhaal van de filmer Miguel Littín, vert. Mieke Westra, Amsterdam, Meulenhoff, 1987 Mañas-1 Mañas J.A., Historias del Kronen, Barcelona, Biblioteca Destino, 1994 Mañas-2 Mañas J.A., Madrileense roulette, vert. Doortje Ter Horst , Nijgh&Van Ditmar, 1996 Marías-1 Marías J., Mañana en la batalla piensa en mí, Alfaguara literatura, 1996 Marías-2 Marías J., Denk morgen op het slagveld aan mij, vert.Aline Glastra van Loon, Amsterdam, Meulenhoff, 1994 Muñoz Molina-1 Muñoz Molina A., Plenilunio, Madrid, Alfaguara, 1997 Muñoz Molina-2 Muñoz Molina A., Volle maan, vert. Ester van Buuren, Breda, Uitgeverij De Geus, 1999 Muñoz Molina-3 Muñoz Molina A., El jinete polaco, Barcelona, Editorial Seix Barral S.A., 2002 Muñoz Molina-4 Muñoz Molina A., Ruiter in de storm, vert. Ester van Buuren, Breda, Uitgeverij De Geus, 2004 Pérez-Reverte-1 Pérez-Reverte A., El club Dumas, Madrid, Alfaguara, 1993
VIII
A Ver kleur 2015_Opmaak 1 1/09/15 13:15 Pagina 9
Pérez-Reverte-2 Pérez-Reverte A., De club Dumas, vert. Jean Schalekamp,Amsterdam,Anthos, 1999 Ruiz Zafón-1 Ruiz Zafón C., La sombra del viento, Barcelona, Editorial Planeta, 2006 Ruiz Zafón-2 Ruiz Zafón C., De schaduw van de wind, vert. Nelleke Geel, Utrecht, Uitgeverij Signature, 2004 UE-1 El funcionamiento de la Unión Europea. Guía del ciudadano sobre las instituciones de la Unión Europea, Manuscrito finalizado en junio de 2003 EU-2 Hoe werkt de Europese Unie? Een wegwijzer voor de instellingen van de Europese Unie. Manuscript voltooid in juni 2003 Vargas Llosa-1 Vargas Llosa M., La Fiesta del Chivo, Alfaguara, décima edición, 2001 Vargas Llosa-2 Vargas Llosa M., Het feest van de Bok, vert. Arie van der Wal, Amsterdam, Meulenhoff, 2001
IX
A Ver kleur 2015_Opmaak 1 1/09/15 13:15 Pagina 10
A Ver kleur 2015_Opmaak 1 1/09/15 13:15 Pagina 11
ABREVIATURAS
abreviatura
categoría
adj
adjetivo
bijvoeglijk naamwoord
adv
adverbio
bijwoord
art
artículo
lidwoord
art deter
artículo determinado
bepaald lidwoord
art indet
artículo indeterminado
onbepaald lidwoord
conj
conjunción
voegwoord
f
sustantivo femenino
vrouwelijk zelfstandig naamwoord
m
sustantivo masculino
mannelijk zelfstandig naamwoord
pl
plural
meervoud
prep
preposición
voorzetsel
pron
pronombre
voornaamwoord
pron dem
pronombre demostrativo
aanwijzend voornaamwoord
pron excl
pronombre exclamativo
uitroepend voornaamwoord
pron indef
pronombre indefinido
onbepaald voornaamwoord
pron interrog
pronombre interrogativo
vragend voornaamwoord
pron pers
pronombre personal
persoonlijk voornaamwoord
pron poses
pronombre posesivo
bezittelijk voornaamwoord
pron reflex
pronombre reflexivo
reflexief voornaamwoord
pron relat
pronombre relativo
betrekkelijk voornaamwoord
sus
sustantivo (nombre)
zelfstandig naamwoord
sing
singular
enkelvoud
XI
A Ver kleur 2015_Opmaak 1 1/09/15 13:15 Pagina 12
A Ver kleur 2015_Opmaak 1 1/09/15 13:15 Pagina 13
ÍNDICE
1.
Los artículos
2.
Los pronombres demostrativos
19
3.
Los sustantivos
27
4.
Los adjetivos
53
5.
Los adverbios
71
6.
Los grados de comparación
81
7.
Las preposiciones
95
8.
Los pronombres
111
8.1. Los pronombres personales (sujeto, tras una preposición, COD, COI)
111
8.2. Los pronombres posesivos
138
8.3. Los pronombres reflexivos
146
8.4. Los pronombres relativos
152
Las conjunciones
163
9.
1
10. Los pronombres, adjetivos, adverbios y conjunciones interrogativos
177
Clave
183
Test noviembre
199
XIII
A Ver kleur 2015_Opmaak 1 1/09/15 13:15 Pagina 14
A Ver kleur 2015_Opmaak 1 1/09/15 13:15 Pagina 1
CAPÍTULO 1: LOS ARTÍCULOS (de lidwoorden) Señala los artículos en el texto español: Amalia da un último trago a su güisqui y pide otro. El mío está todavía a medias. Ella me mira, con el vaso vacío entre las manos, y sonríe. —Ya sé que siempre te agobio con mis historias y con el Chus y el Chus, pero te juro que después de cinco años una cosa así no es nada fácil. La miro sin decir nada. —Bueno, ¿Qué piensas tú de todo esto? —pregunta ella. —Yo pienso lo que te he dicho siempre, que te está haciendo chantaje sentimental. Si de verdad se hubiera querido suicidar, lo hubiera hecho. Se hubiera metido en su cuarto de baño y se hubiera cortado las venas, como hace todo el mundo, sin necesidad de joder a los demás. Llamo al vejete para que traiga otra copa y me levanto. —Tengo que ir al baño y hacer una llamada —digo. (Mañas-1, 82-83)
Amalia neemt een laatste slok whisky en bestelt er nog een. Mijn glas is nog halfvol. Ze kijkt me aan met het lege glas in haar handen en glimlacht. ‘Ik weet wel dat ik je steeds lastigval met mijn verhalen en met Chus, maar ik zweer je, zoiets gaat je na vijf jaar niet in de kouwe kleren zitten.’ Ik kijk haar aan en zeg niets. ‘Nou, wat vind jij ervan ?’ vraagt ze. ‘Ik denk wat ik je al vaker heb gezegd. Emotionele chantage. Hij chanteert je. Alsie echt zelfmoord had willen plegen, had-ie dat wel gedaan. Dan zou-ie in de badkamer zijn polsen hebben doorgesneden, zoals iedereen, zonder anderen daarmee op te zadelen.’ Ik roep de ouwe ober, bestel nog een glas en sta op. ‘Ik moet naar de w.c. en even bellen,’ zeg ik. (Mañas-2, 74)
1
A Ver kleur 2015_Opmaak 1 1/09/15 13:15 Pagina 2
A VER... Handboek van de Spaanse woordsoorten
1.
LA MORFOLOGÍA
El artículo determinado o definido (het bepaald lidwoord) indica que el sustantivo al que acompaña es conocido o específico para el hablante: EL
LOS
+ sustantivos masculinos (mannelijke substantieven) + pronombre posesivo (bezittelijk voornaamwoord) + DE
LA
LAS
+ sustantivos femeninos (vrouwelijke substantieven) + pronombre posesivo (bezittelijk voornaamwoord) + DE
LO
+ adverbios (bijwoorden) + adjetivos (adjectieven) + participios pasados (voltooide deelwoorden) + pronombres (voornaamwoorden) + numerales ordinales (rangtelwoorden) + DE
El artículo indeterminado o indefinido (het onbepaald lidwoord) indica que el sustantivo al que acompaña es desconocido o indiferente para el hablante:
2
UN
UNOS
+ sustantivos masculinos (mannelijke substantieven)
UNA
UNAS
+ sustantivos femeninos (vrouwelijke substantieven)
A Ver kleur 2015_Opmaak 1 1/09/15 13:15 Pagina 3
CAPÍTULO 1: LOS ARTÍCULOS (de lidwoorden)
[1]
[El inspector] espiaba ………. ojos de ………. gente, ………. caras de ………. desconocidos, de ………. camareros de ………. bares y ………. dependientes de ………. tiendas, ………. caras y ………. miradas de ………. detenidos en ………. fichas. (Muñoz Molina-1, 9) […] hij bespiedde de ogen van de mensen, de gezichten van onbekenden, van de obers in cafés en van de winkelbediendes, de gezichten en de blikken van de gedetineerden op de fiches. (Muñoz Molina-2, 7)
[2]
Severo sirvió ………. copa de jerez [...] y se bebió ………. suya de ………. trago. (Allende-3, 38) Severo schonk […] een glas sherry in en dronk het zijne in één teug leeg. (Allende-4, 36)
[3]
Le gustaba mucho ………. olor de ………. lápices y ………. de ………. cuadernos, [...]. (Muñoz Molina-1, 49) Ze was dol op de geur van potloden en op die van schriften, […]. (Muñoz Molina-2, 42)
[4]
Sus rodillas se habían encontrado con ………. de él debajo de ………. mesa. (Muñoz Molina-1, 299) Haar knieën hadden die van hem gevonden onder het tafeltje. (Muñoz Molina-2, 257)
[5]
[...] sólo entonces se dio cuenta de ………. tarde que era al ver ………. hora en ………. despertador [...]. (Muñoz Molina3, 14) […] pas toen […], werd hij zich bewust van de tijd, […].(Muñoz Molina-4, 14)
3
A Ver kleur 2015_Opmaak 1 1/09/15 13:15 Pagina 4
A VER... Handboek van de Spaanse woordsoorten
[6]
………. peor es que recordar y poner en papel ………. recordado no trae alivio alguno. (Atxaga-1, 200) Het ergste is dat het opschrijven van herinneringen helemaal geen opluchting brengt. (Atxaga-2, 166)
[7]
Kate carecía de ………. plan, pero pensó que ………. primero era crear distracción en ………. filas enemigas. (Allende-1, 265) Kate had geen plan, maar ze bedacht dat ze eerst maar eens wat verwarring moest stichten in de vijandelijke gelederen. (Allende2, 254)
[8]
………. del cerdo era ………. martes. (Allende-3, 35) Dat van het varken was op een dinsdag. (Allende-4, 34)
[9]
[...] igual que reconocen ………. médicos ………. signos de ………. enfermedad acercándoles ……. linterna diminuta. (Muñoz Molina-1, 9) […] zoals artsen de symptomen van een ziekte herkennen door met een klein lampje in de ogen te schijnen. (Muñoz Molina-2, 7)
¡OJO! UNO
numeral cardinal (hoofdtelwoord)
UNO, UNA
[10]
pronombre indefinido (onbepaald voornaamwoord)
Sus ojos ardientes aprovechaban esos momentos para recorrer a los feligreses ………. por ………. . (Allende-3, 16) Hij maakte daar dan gebruik van en bekeek zijn parochianen een voor een met zijn felle ogen. (Allende-4, 16)
4
A Ver kleur 2015_Opmaak 1 1/09/15 13:16 Pagina 5
CAPÍTULO 1: LOS ARTÍCULOS (de lidwoorden)
[11]
………. de ellas había sido acusada de ladrona […]. (Allende3, 25) Een van hen was van diefstal [...] beschuldigd. (Allende-4, 24)
El artículo indeterminado en plural, UNOS y UNAS, da un carácter generalizador a los sustantivos.
-
significa een paar, enkele: [12]
[…] si podía pasar seis horas trepando como una mosca por las rocas, bien podía caminar ………. pocas cuadras por terreno plano. (Allende-1, 36) […] als hij in staat was om zes uur lang als een vlieg over de rotsen te klauteren, dan moest hij toch zeker in staat zijn om een paar blokken over vlak terrein te wandelen. (Allende-2, 31)
[13]
No le dije que no había visto más mujeres […] que …….. miserables prostitutas envejecidas y gastadas, […]. (Allende3, 46) Ik zei niet dat ik buiten een paar miserabele oude afgeleefde hoeren, [...] geen andere vrouwen had gezien. (Allende-4, 43)
-
significa ongeveer, zo’n, een x-tal: [14]
Eso quiere decir que he pasado en el mundo ………. cincuenta años. (Atxaga-1, 33) […] Dat wil zeggen dat ik al zo’n vijftig jaar op deze wereld rondloop. (Atxaga-2, 30)
[15]
La casa se encontraba a ………. cien metros del viejo molino. (Atxaga-1, 39) Het huis stond op ongeveer honderd meter van de oude molen. (Atxaga-2, 34)
5
A Ver kleur 2015_Opmaak 1 1/09/15 13:16 Pagina 6
A VER... Handboek van de Spaanse woordsoorten
El artículo determinado masculino singular EL precedido de la preposición A o DE se contrae en: A + EL > AL DE + EL > DEL EXCEPTO cuando el artículo forma parte de un nombre propio (eigennaam): El Escorial, El Ferrol…
[16]
De ………. establo a los prados de enfrente, y de los prados de enfrente a ………. establo. (Atxaga-1, 58) Ik liep van de stal naar de weiden voor de deur en van de weiden weer naar de stal. (Atxaga-2, 61)
[17]
Cuando finalmente cesó, el aire refrescó de súbito y los rendidos muchachos se abandonaron por fin a ………. sueño en el duro suelo de ………. Dorado [...]. (Allende-1, 208) Toen de bui ophield, werd de lucht ineens fris en konden de uitgeputte kinderen eindelijk de slaap vatten op de harde aarde van El Dorado [...]. (Allende-2, 198)
El artículo femenino singular LA o UNA se transforma en EL o UN delante de un sustantivo femenino singular que empieza por la vocal A o HA con acento tónico: el / un arma el / un alma el / un agua el / un águila el / un aula el / un hambre
6
las armas las almas las aguas las águilas las aulas
A Ver kleur 2015_Opmaak 1 1/09/15 13:16 Pagina 7
CAPÍTULO 1: LOS ARTÍCULOS (de lidwoorden)
[18]
Saltó a ………. agua, que parecía baja y calma como un plato de sopa […]. (Allende-1, 52) Hij sprong het water in, dat zo ondiep en kalm leek als een bord soep […]. (Allende-2, 47)
[19]
Al amanecer veían delfines rosados saltando entre ………. aguas […]. (Allende-1, 49) Als het licht werd zagen ze roze dolfijnen in het water opspringen […]. (Allende-2, 45)
[20]
No tengo nada en contra del jabalí o ………. águila, pues ambos son animales nobles y de buena voluntad […]. (Atxaga-1, 122) Ik heb niets tegen wilde zwijnen of tegen adelaars, het zijn allebei nobele dieren die van goede wil zijn […]. (Atxaga-2, 103)
[21]
[Dice] que nosotras las vacas somos Omega, en tanto que los jabalíes o ………. águilas se han quedado bastante Alfa. (Atxaga-1, 122) ‘Dat wij koeien in de buurt van de Omega te vinden zijn, en dat de wilde zwijnen of de adelaars nog niet veel verder dan de Alfa zijn gekomen’. (Atxaga-2, 103)
[22]
[…] los buques cargados de emigrantes que llegaban como un tropel atónito, escapando a ………. hambre de su tierra, […]. (Allende-3, 78) [...] de schepen vol emigranten die als een verbijsterde kudde arriveerden. Zij waren gevlucht voor de honger in hun vaderland, [...]. (Allende-4, 73)
7
A Ver kleur 2015_Opmaak 1 1/09/15 13:16 Pagina 8
A VER... Handboek van de Spaanse woordsoorten
[23]
[…] después de tantas horas con los niños, con treinta niños y niñas de nueve y diez años, turbulentos, más nerviosos según avanzaba el día, encerrados en ………. aula demasiado pequeña, [...]. (Muñoz Molina-1, 276) […] na al die uren met de kinderen, dertig jongens en meisjes van negen en tien jaar, druk, steeds onrustiger naarmate de dag vorderde, opgesloten in een te klein lokaal, […]. (Muñoz Molina2, 238)
[24]
Él era partidario de vencer las debilidades de ………. alma con una buena azotaina de la carne. (Allende-3, 12) Hij was voorstander van een flinke kastijding van het vlees om de zwakheden van de ziel te overwinnen. (Allende-4, 12)
EXCEPCIONES: La a, la hache La Ana, la Ángela La Haya
2.
La hache no se pronuncia en español. La Ana que yo conozco no fuma. Máxima vive en La Haya.
EL USO
El artículo determinado NO se utiliza en español y SÍ en neerlandés en algunas expresiones.
-
Las cuatro estaciones: ‘en primavera’, ‘en verano’, ‘en otoño’, ‘en invierno’ si van en singular: [25]
En ………. invierno, la única fuente de calor era un brasero en la habitación de su madre […]. (Allende-3, 56) In de winter was de brasero in de kamer van zijn moeder de enige warmtebron, [...]. (Allende-4, 52)
8