1
De regio’s van deze gids (zie de kaart in de binnenflap) n Bordeaux en de wijnstreek ∑ L andes van de Médoc en Bassin d’Arcachon ± Landes de Gascogne ∏ Pays de l’Adour ∫ Baskische kust en Labourd æ Neder-Navarra en Soule ø Béarn √ Lot-et-Garonne
blz. 95 blz. 193 blz. 227 blz. 263 blz. 299 blz. 391 blz. 447 blz. 507
Aquitaine Bordeaux, Landes, Baskenland, Lot-et-Garonne
4
Inhoud 1/ DE REIS VOORBEREIDEN
2/ AQUITAINE ONDER DE LOEP
NAAR AQUITAINE
AQUITAINE VANDAAG
Met de auto.............................................. 8 Met de trein.............................................. 8 Met het vliegtuig.................................... 8
Bordelais..................................................34 Landes......................................................36 Tussen Lot en Garonne......................39 Baskische kust.......................................40 Aan de kant van de Pyreneeën.......40
VOOR HET VERTREK
Het weer.................................................. 10 Nuttige adressen.................................. 10 Overnachten.......................................... 11 Uit eten.................................................... 12 WAT IS ER TE DOEN?
Rubrieken in alfabetische volgorde............................................. 13 MET HET GEZIN
Bezienswaardigheden en activiteiten...................................22 MEMO
Evenementen........................................25 Leestips....................................................30 Kranten en tijdschriften..................... 31
SMULLEN IN AQUITAINE
In Gironde...............................................46 In Landes.................................................48 In Lot-et-Garonne................................49 In Béarn....................................................49 In Baskenland........................................50 WIJNSTREKEN EN HUN WIJNEN
Van druif tot wijn.................................. 51 Welk ras voor welke wijn?.................52 Bordeauxwijnen...................................55 De kunst van het proeven................59 Wijnen in het zuiden van Aquitaine...................................60 TRADITIES EN FOLKLORE
Dynamische streek..............................62 Twee streektalen..................................62 Landaise koeienen stierengevechten......................64 Baskische spelen..................................65 Baskische liederen...............................66 GESCHIEDENIS
Een begeerd land.................................67 Zij schreven geschiedenis.................73 Pelgrims naar Santiago......................75 KUNST EN CULTUUR
Gallisch-Romeinse sporen................78 Middeleeuwse stad.............................78 Van classicisme tot art deco.............80 ABC van de architectuur....................82 Enkele grote namen in Aquitaine.......................................88 Aardewerk..............................................90 Traditionele huizen.............................90
5
3/ STEDEN EN BEZIENSWAARDIGHEDEN n BORDEAUX EN DE WIJNSTREEK
Bordeaux.................................................98 Côtes de Bordeaux............................130 Saint-Macaire.......................................136 Graves, Sauternes en Barsac..........138 Entre-deux-Mers................................145 La Réole.................................................153 Saint-Émilion........................................156 Libourne................................................168 Blaye........................................................175 Bourg......................................................180 Haut-Médoc.........................................184 ∑ LANDES VAN DE MÉDOC EN BASSIN D’ARCACHON
Soulac-sur-Mer....................................194 Lacanau-Océan...................................201 Arcachon.............................................. 206 Bassin d’Arcachon..............................213 ± LANDES DE GASCOGNE
Parc naturel régional des Landes de Gascogne................... 228 Bazas...................................................... 239 Château de Cazeneuve....................243 Biscarrosse............................................245 Mimizan.................................................249 Mont-de-Marsan................................255 ∏ PAYS DE L’ADOUR
Dax.......................................................... 264 Hossegor...............................................272 Capbreton.............................................278 Peyrehorade........................................ 282 Saint-Sever........................................... 286 Aire-sur-l’Adour..................................293
Sare..........................................................372 Ainhoa....................................................376 Espelette...............................................379 Cambo-les-Bains............................... 382 æ NEDER-NAVARRA EN SOULE
La Bastide-Clairence........................ 394 Grotten van Isturitz en van Oxocelhaya...................... 398 Ossès...................................................... 402 Saint-Palais.......................................... 407 Wegen naar Compostela.................410 Saint-Jean-Pied-de-Port..................416 Saint-Étienne-de-Baïgorry.............422 Vallée des Aldudes............................426 Forêt d’Iraty..........................................430 Larrau......................................................433 Mauléon-Licharre..............................437 Forêt des Arbailles............................ 442 ø BÉARN
Pau...........................................................450 Orthez................................................... 465 Salies-de-Béarn.................................. 469 Sauveterre-de-Béarn........................473 Oloron-Sainte-Marie.........................476 Vallée d’Aspe...................................... 486 Vallée d’Ossau.....................................493 Château de Montaner..................... 504 √ LOT-ET-GARONNE
∫ BASKISCHE KUST EN LABOURD
Agen........................................................510 Nérac.......................................................519 Marmande............................................526 Duras.......................................................531 Villeneuve-sur-Lot.............................535 Penne-d’Agenais............................... 544 Monflanquin....................................... 546
Bayonne.................................................302 Anglet.....................................................317 Biarritz....................................................323 Saint-Jean-de-Luz..............................342 Hendaye................................................356 La Rhune............................................... 365
Register................................................552 Kaarten en plattegronden........ 563 Woordenlijst..................................... 564
14
DE REIS VOORBEREIDEN
Verhuur van woonboten – Voor twee tot twaalf personen om op een bijzondere manier de plaatsjes langs het zijkanaal van de Garonne, de benedenloop van de Lot en de Baïse te verkennen. Er zijn verschillende mogelijkheden: een dag, een weekend en een week. De gegevens van de bootverhuurders langs deze drie rivieren: Aquitaine Navigation – Port de Buzet-Val d’Albret - 47160 Buzet-surBaïse - t 05 53 84 72 50 www.aquitaine-navigation.com Crown Blue Line – Écluse 44 47430 Le Mas-d’Agenais t 05 53 89 50 80 www.crownblueline.fr Canalous Plaisance –BP 63 71160 Digoin - t 03 85 53 76 74 www.canalous-plaisance.fr ERFGOED
Musea – http://musees-aquitaine. com - Op de website staan ongeveer 120 bezienswaardigheden. Châteaux – Fédération nationale des routes historiques : www.routes-historiques.com - Twee tochten om de streek te leren ken-
nen: de kastelenroute ‘Route des châteaux d’Aquitaine’ en een route langs de mooiste woningen, ‘Les plus belles demeures du Béarn et du Pays basque’. Vestingdorpen – Route des bastides 64: www.bastides64.org Kunstzinnige ambachten – Route des métiers d’art en Aquitaine : www.tourisme-aquitaine.com - In ieder departement. Villes et pays d’art et d’histoire – Dit netwerk biedt algemene en speciale rondleidingen (1.30 uur of langer) met door het ministerie erkende gidsen en animatoren. Kinderen maken kennis met het erfgoed door bezichtigingen en workshops (wo, za en schoolvak.). T Bordeaux (blz. 98), Oloron-SteMarie (blz. 476). Internet: www.vpah.culture.fr FIETSEN
De Aquitaine is een paradijs voor fietsers. De véloroutes et voies v ertes (fietspaden en groene wegen) tellen tien routes, samen bijna 2000 km. De bewegwijzerde vélo-
SPANJE PRAKTISCH Etenstijden en openingstijden
Er bestaan vrij grote verschillen met Nederland en België. Een indicatie: lunch 13.00-15.30 u, diner 20.30-24.00 u. Banken – 9.00-14.00 u op weekdagen. In de zomer zijn ze ’s zaterdags gesloten. Winkels – 10.00-14.00 u, 17.00-20.00 u. Steeds meer winkels blijven echter open tussen de middag en op zaterdagmiddag. ’s Zondags gesloten. In toeristische gebieden zijn de winkels in de zomer open tot 22.00-23.00 u. Apotheken – 9.30-14.00 u, 16.30-20.00 u. Er zijn regelingen voor nachtdienst en dienst op zo en feestd. In de etalage van elke apotheek hangt een lijst met dienstdoende apotheken. Toeristische bezienswaardigheden – 10.00-19.00 u. Post – Postkantoren wordt aangeven met Correos. Postzegels (sellos) worden ook in tabakswinkels verkocht (estancos). Telefoon – Om vanuit Spanje naar huis te bellen kiest u 00 gevolgd door 31 (Nederland) of 32 (België) en dan het abonneenummer (9 cijfers). Om naar Spanje te bellen kiest u 00 gevolgd door 34 en het abonneenummer (9 cijfers).
15
WAT IS ER TE DOEN?
routes verbinden, over een middellange of lange afstand, over groene wegen, fietspaden en rustige wegen steden en streken met elkaar. De voies vertes zijn voorbehouden aan voetgangers en niet-gemotoriseerde voertuigen. Voor kaarten van fietsroutes kunt u terecht bij de comités départementaux du tourisme en de offices de tourisme van de hele streek. T www.voiesvertes.com http://troisv.amis-nature.org GASTRONOMIE
Route gourmande du Pays basque – Ferme Berrain ‑ N10 ‑ 64501 St-Jean-de-Luz Cedex ‑ t 05 59 54 56 70 ‑ www.routegourmandebasque.com Route du fromage Ossau-Iraty Pyrénées – t 05 59 37 86 61. T ‘Wijnroutes’, blz. 21. w Goed om te weten – Alle belangrijke streekproducten vindt u op www.gastronomie-aquitaine.fr T ‘Souvenirs’ en ‘Kookcursussen’, blz. 16 en kolom hiernaast. GOLFEN
De golfsport werd in 1856 in Pau geïntroduceerd in Frankrijk. Daarna is het snel een belangrijke sport geworden in de Aquitaine, waar nu ongeveer vijftig golfterreinen zijn. Vraag naar de brochure Golfen van het Comité régional du tourisme d’Aquitaine (zie blz. 10). www.golf-bordeaux-gironde.fr www.tourismelandes.com www.tourisme-aquitaine.fr HARDLOPEN
Marathon des châteaux du Médoc – Deze wordt al meer dan 25 jaar begin september gehouden. De verklede deelnemers rennen door dorpen en langs kastelen, en worden onderweg rijkelijk bevoorraad bij alle proeverijen! Inschrijfformulier verkrijgbaar vanaf november door een berichtje te
sturen naar AMCM: 5 r. ÉtienneDieuzède - 33250 Pauillac t 05 56 59 17 20 www.marathondumedoc.com Course pédestre des grands vignobles – De 16 km lange wedstrijd wordt de laatste zondag van oktober gehouden en gaat door de beroemde wijnvelden van St-Émilion, die op de werelderfgoedlijst van de Unesco staan. Inschrijven vanaf half september bij dhr. Frustier: secrétariat ASPTT - Cedex 203 33500 Libourne - t 05 57 51 12 70. Course des Crêtes du Pays basque – Over afstanden van 7 tot 27 km. Al bijna vijfendertig jaar vertrekken de renners begin juli in Espelette. De dag wordt afgesloten met een diner. De deelnamekosten zijn € 17; er is een m edische verklaring vereist om aan de hardloopwedstijd mee te mogen doen. KOOKCURSUSSEN
w Goed om te weten – U vindt de grote chef-koks van de streek, met hun adviezen en recepten op www.cuisine-aquitaine.org
In Gironde
L’Atelier des chefs – 25 r. Judaïque - Bordeaux - t 05 56 00 72 70 - www.atelierdeschefs.com Quai des saveurs – 16 quai des Chartrons - Bordeaux - t 05 56 52 94 22 - http://gastronomie. aquitaine.fr/le-quai-des-saveurs Le Chapon fin – 5 r. Montesquieu Bordeaux - t 05 56 79 10 10 www.chapon-fin.com Planète Cooking – Planète Bordeaux - RN89 - Afrit 5 - 33750 Beychac-et-Caillau (20 min. van Bordeaux) - t 05 57 97 19 92 36 www.planete-bordeaux.fr
In Landes
Office de tourisme in Hagetmau – Pl. de la République - 40700 Hagetmau - t 05 58 79 38 26 www.tourisme-hagetmau.com
16
DE REIS VOORBEREIDEN
In Lot-et-Garonne
L’Atelier des Sens – Restaurant Michel Trama - 52 r. Royale - 47270 Puymirol - t 05 53 95 31 46 www.aubergade.com Cantelause – 47240 Boussès t 05 53 65 92 71 (Mme Thollon Pommerol). KUREN
Al sinds de oudheid genieten de vele minerale en thermale bronnen, van de zuidelijke oever van de Adour tot de Pyreneeën, grote bekendheid. Het kuren kwam in de 19de eeuw weer in mode, met name dankzij de route thermale, een weg die Napoléon III liet aanleggen tussen de kuuroorden Cambo-lesBains en Eaux-Bonnes (zwavelhoudende bronnen), Salies-de-Béarn (zouthoudende bronnen) en Dax (modder). Centre national des établissements thermaux – 1 r. Cels ‑ 75014 Paris ‑ t 01 53 91 05 75 ‑ www.france-thermale.org RUGBY
Behalve grote nationale en internationale wedstrijden worden er ook amateurwedstrijden gespeeld. Vraag het programma bij de offices de tourisme. Fédération française de rugby – 9 r. de Liège - 75431 Paris Cedex 09 t 01 53 21 15 39 - www.ffr.fr SKIËN EN BERGEN
In Arette-la-Pierre-St-Martin en Gourette kunt u zich overgeven aan de nieuwste skidisciplines. Langlaufen wordt vooral beoefend in Issarbe en SomportCandanchu. T Kijk voor meer informatie over deze vier wintersportcentra op www.lespyrenees.net en www. pyrenees-online.fr: gids met locaties in Pyreneeën en informatie over skioorden.
Carte N’Py – De skioorden van Gourette en La Pierre-St-Martin, en zeven skioorden in HautesPyrénées hebben de handen ineen geslagen en bieden de vakantiegangers één kaart, zodat ze niet verschillende passen hoeven te kopen en ook nog van bijkomende voordelen kunnen genieten. www.n-py.com SOUVENIRS
w U vindt de selectie adressen van boetiekjes en ambachtslieden in de ‘Adresboekjes’ in het deel ‘Steden en bezienswaardigheden’.
Streekproducten
Marchés au gras – Op deze traditionele markten kunt u verse en bereide eenden en ganzen, maar ook verse en al bereide ganzenlever kopen. De meest pittoreske zijn die van Agen, Dax, Langoiran, Monségur, Orthez, Peyrehorade en Villeneuve-sur-Lot. Verse producten: Confits en foie gras, ham van Bayonne, Baskische vleeswaren, oesters uit het Bassin d’Arcachon, kaviaar uit Gironde (vrij zeldzaam), schapenkaas uit de Pyreneeën (appellation Ossau-Iraty). Zoetigheden: Chocolade uit Bayonne, gedroogde pruimen uit Agen, canelés uit Bordeaux, makarons uit St-Émilion en St-Jeande-Luz (mouchous), Baskische koek, coucougnettes uit Pau, jam van zwarte kersen uit Itxassou en honing uit de bergen. Wijn en brandewijn: Grands en petits crus van Bordeaux-wijnen, plaatselijke wijnen als de jurançon, de tursan, de buzet, armagnac en floc de Gascogne in Landes, izarra (likeur) in Baskenland.
Folklore
Koebellen: Elke door de herder zelf vervaardigde bel maakt een ander geluid. Zo kan hij al zijn dieren her-
17
WAT IS ER TE DOEN?
kennen. De koebellen worden nog steeds gemaakt in Nay (in Béarn). Stelten: De stelten zijn 85 à 120 cm lang en worden met leren bandjes aan de benen vastgemaakt. De voeten rusten op houten steuntjes. Een demonstratie? Ga dan onder andere naar de ‘ferias landaises’ in Dax en de Mont-de-Marsan. Chistera: Onmisbare uitrusting bij pelotte (tenminste bij een van de drie varianten). De chistera heeft de vorm van een lange rieten gebogen handschoen waarin de bal wordt opgevangen en weer onmiddellijk geworpen. T Chisterasfabriek Gonzalez, blz. 322. Makhila: Deze typische Baskische stok is meer dan een wandelstok, want in de knop zit een mes verborgen. U vindt gespecialiseerde werkplaatsen in Bayonne (zie blz. 315) en Larressore (zie blz. 384). Pelgrimsstaf: Zo heet de grote wandelstok, de trouwe metgezel van de pelgrims naar Compostela. Kalebas van de wandelaar: Deze soepele en lichte kalebas uit geitenhuid komt oorspronkelijk uit Spanje, maar hoort nu ook bij het erfgoed uit Béarn.
Kleding en decoratie
Paraplu van de herder: Deze paraplu, met baleinen van rotan, riet of hout om de bliksem niet aan te trekken, valt op door zijn grootte (diameter 140 à 180 cm). Zo k onden de herders zich ook beschermen tegen de zon. U vindt ze nog in Pau. De espadrille: dit bij uitstek Baskische schoeisel is spiraalsgewijs genaaid en van boven dichtgemaakt met linnen of katoen. Het wordt gemaakt in Mauléon-Licharre (zie ‘Hoofdstad van de espadrille’, blz. 438). Baskisch textiel: U vindt het overal in Baskenland, maar ook in OloronSte-Marie en Coarraze. Zuivere wol: De wol die schaapherders in de Pyreneeën naar de spin-
nerij brengen, wordt gebreid en vervolgens ontward op een kaardmachine, die de kaardenbollen van vroeger vervangt. Dekens en truien voelen hierdoor fluweelzacht aan. Baret: Dit symbool van Frankrijk komt oorspronkelijk uit Béarn en werd later Baskisch. Er staat nog een grote barettenfabriek in Oloron-Ste-Marie (het bedrijf Beatex Prod) en in Nay (het bedrijf Blancq-Olibet). In Bayonne kunt u er ook een op maat laten maken. SURFEN
De stranden aan de kust in Landes en Baskenland, met de indrukwekkende rollers in de Golf van Biskaje, vormen een waar paradijs voor surffanaten. De beste surfspots vindt u in Lacanau-Océan, Le Porge-Océan, Arcachon (Arbousiers), Mimizan, Seignosse-Le Penon, Hossegor, Capbreton, Anglet (Sables d’Or en Cavaliers), Biarritz (Baskische kust en Grande Plage), Bidart (centrum), Guétary (Parlementia), St-Jean-deLuz (Lafitenia) en Hendaye (Grande Plage). Fédération française de surf – 123 bd de la Dune - 40150 Hossegor - t 05 58 43 55 88 www.surfingfrance.com THALASSOTHERAPIE
De kusten van Aquitaine zijn befaamd om de centra voor thalasso therapie, met name aan de Baskische kust. U vindt hoofdzakelijk centra in Arcachon, Hendaye, Biarritz, Anglet en St-Jean-de-Luz. France Thalasso – Syndicat national professionnel de la thalassothérapie - 125 bd de la Mer - 64700 Hendaye - t 05 59 51 35 03 www.france-thalasso.com w Goed om te weten – Er bestaat een website die geheel aan thalasso aan de Baskische kust is gewijd: www.thalassocotebasque.com
46
AQUITAINE ONDER DE LOEP
Smullen in Aquitaine
Dankzij natuurlijke bronnen zorgen mannen en vrouwen in Aquitaine voor behoud en ontwikkeling van eeuwenoude kennis, die altijd van grote kwaliteit is en specifieke en kenmerkende activiteiten in stand weet te houden: de wijnen van de côtes, de oesters uit het bassin, de kazen uit Baskenland en de foie gras van Landes… Evenzovele b eroepen illustreren deze levenskunst. Aquitaine is trots op haar tradities en producten en weet zo de culinaire, altijd inventieve centra in stand te houden. Hier zijn kwaliteit en smaak op vorstelijk niveau.
In Gironde VIS EN ZEEVRUCHTEN
De keuken van de Bordelais maakt gebruik van elft, zalm, lamprei, paling en spiering uit de Garonne. De lamprei ‘à la bordelaise’ wordt in zijn eigen bloed gekookt, zoals een ragout, daarna worden een pittige rode wijn en prei toegevoegd. Voordat de elft wordt geserveerd, wordt hij eerst gemarineerd in witte wijn en olie met een lauriersmaak. Maar de ‘koning’ onder de vissen uit het estuarium blijft de steur. Rond 1920 bracht een Wit-Rus het recept voor de bereiding van kaviaar naar Aquitaine. In vijftien jaar tijd kwam
BORDEAUXSAUS
een echte kaviaarindustrie op gang. Tot in de jaren vijftig werd jaarlijks drie tot vijf ton geproduceerd. Tegenwoordig profiteren de bedrijven in Aquitaine van de nagenoeg verdwenen Russische en Iranese steur, die het belangrijkste aandeel in de markt hadden. Ze zorgen nu voor het grootste deel van de Franse productie. De garnalen van het Estuarium zijn een specialiteit geworden van Bourg-sur-Gironde. Deze witte garnalen worden ‘s zomers gevangen en klaargemaakt met laurier en wat anijs en ze worden in heel wat cafés aangeboden bij het aperitief. Als u langs het Bassin d’Arcachon komt, is het onmogelijk verder te trekken zonder een mand oesters onder de
Veel gerechten worden afgemaakt met deze beroemde wijnsaus. Het recept is als volgt: breng twee glazen rode bordeauxwijn aan de kook, voeg zes fijngesnipperde sjalotjes toe, een takje tijm, een snufje zout, witte peper en nootmuskaat. Laat dit mengsel tot driekwart inkoken. Voeg, van het vuur af, 60 g rundermerg toe dat van tevoren in kokend water is gedompeld, en wat fijngehakte peterselie. Voeg ten slotte een paar kleine klontjes boter toe, warm dan de saus weer op zonder te laten koken.
47
XXXXXXXXXXX
Specialiteiten uit Landes: pastis is geurig gebak met sinaasappel of rum. J.-D. Sudres / MICHELIN
arm, nadat u ze in een traditionele vissershut heeft geproefd. T Bassin d’Arcachon, blz. 220. VLEES
Ook wat de veeteelt betreft blijft Gironde niet achter. Het lamsvlees van Pauillac staat bekend om zijn uitzonderlijke malsheid.De lammeren worden gefokt in een schaapskooi en niet gespeend. Maximaal 75 dagen oud worden ze geslacht. Het rundvlees van Bazas heeft ook het rode label gekregen. Het is beroemd om zijn verfijnde smaak en komt van eersteklas fokkerijen, die de beste vleesrassen kozen, met name de befaamde Bazadaise. Ze groeien op in de weiden en worden gevoed met mais, gerst of tarwe. ZOETIGHEID
In Bordeaux geniet men van de canelés, kleine gekaramelliseerde gebakjes, zacht van binnen. De stad St-Emilion is beroemd om haar heerlijke makarons. Deze zachte en krokante wondertjes, gedoopt in
rode wijn bij het aperitief of geserveerd bij de koffie, bestaan al sinds 1620. Dit is het jaar waarin ze door de nonnen van de stad werden bedacht. Volgens een legende werden pralines (amandelen gebakken in suiker) voor het eerst in Blaye gemaakt, in 1649 door hertog César de Choiseul du Plessis-Praslin. Hij was door Mazarin gestuurd om een einde te maken aan de opstand van de stad Bordeaux, die vijandig stond tegenover de koninklijke macht. Hij nodigde de gezworenen van de Bordelais uit voor het diner en verleidde hen door ze dit suikergoed aan te bieden, dat speciaal voor deze gelegenheid was bedacht door zijn chef-kok. Het verhaal gaat dat deze bonbons, ‘zo simpel in hun eenvoud’, er ook voor zorgden dat de hertog het hart van menige vrouw aan het hof veroverde! Ten slotte de vijg van Bourg, ook wel de ‘lekkernij van de koning’ genoemd. De jonge Lodewijk XIV wilde tijdens een wandeling in een tuin in Bourg een vijg plukken die aan een, voor hem, te hoge tak hing. Een monnik
48
AQUITAINE ONDER DE LOEP
tilde hem op zodat hij de begeerde vrucht zou kunnen bereiken, maar dit gebaar leverde de monnik een veroordeling op wegens majesteits schennis. De koningin-moeder verleende de monnik gratie en dit verhaal eindigde met de vervaardiging van een lekkernij op basis van gekonfijte vijg in een jasje van amandelspijs en chocolade.
In Landes VLEES
De foie gras van gans of eend behoort tot een streekgebonden traditie die sinds lange tijd wijd en zijd bekend is. Tegenwoordig wordt met behulp van een pneumatische gaveuse twee à drie keer per dag griesmeel en maiskorrels door de watervogels opgeslorpt. Na een maand is de gans of de eend zo zwaar dat hij nog maar nauwelijks kan lopen. Als ze niet meer kunnen opstaan, zijn ze ‘precies goed’. Magret of eendenborstfilet wordt vers en gegrild gegeten en naar smaak meer of minder doorbakken. Gerookt vind je hem terug in de ‘salade landaise’. Van het vet wordt confit gemaakt. Een ander prestigieus gevogelte, de ‘scharrelkip van Landes’, werd in 1965 als eerste Franse product bekroond met het rode label. Ze groeit op in totale vrijheid in de buitenlucht en haar vlees is een malse lekkernij. Voor liefhebbers van vliegwild heeft Landes de befaamde houtduif. Deze wordt geroosterd en bij voorkeur saignant gegeten in salmi’s en confits. De salmi is een bereiding van in stukjes gesneden geroosterd wild of gevogelte. Het vlees van het karkas wordt samen met het slachtafval fijngehakt tot een dikke saus en door een fijne zeef gegoten. Als de saus kookt, worden de stukjes gevogelte toegevoegd. Ook de runderen van Landes zijn trots ver-
tegenwoordigd in het beroemde Chalosse-rund, dat afstamt van het Limousinras of van de blonde d’Aquitaine. Het dier groeit afwisselend in wei en stal op en wordt gevoed met veevoer en mais. Het vlees is smaakvol en mals. GLASAALTJES
Tegen het eind van de winter wordt er op elver gevist, hier glasaaltje genoemd. Het zijn minuscule aaltjes die stroomopwaarts de Gironde en de Adour op zwemmen en ‘s nachts worden gevangen door de vissers met hun fijnmazige netten. Ze zijn goud waard en worden verkocht op de markten van Aquitaine. Klaargemaakt in olijfolie is het een erg gewild gerecht, vooral voor de Spanjaarden. De vangst is gereglementeerd omdat het glasaaltje zeldzamer wordt; de Aziatische markt heeft de prijzen opgedreven. GROENTE EN FRUIT
De kiwi van de Adour is met de streek van de Orthe (zie blz. 283) verbonden en is de enige kiwi die erkend is door een IGP (een beschermende geografische aanduiding, een categorie die volgt op de AOC’s, naar Europese maatstaf) en hij zou de lekkerste van Europa zijn! Hij doet zijn voordeel met het zachte oceaanklimaat en de rijke alluviale gronden en wordt geteeld op meer dan 600 ha in de dalen van de Gave en de Adour, die alleen al zorgen voor een kwart van de Franse productie. Ook de zandasperge, waarvan het departement jaarlijks 3500 ton produceert, heeft net een IPG gekregen. De zandgrond van Landes, Blayais en Gironde zorgt voor een ideale bodem. Wit, fris en zacht komt ze vanaf de maart op de markten. Deze asperge, lekker met een slasausje, een omelet of een salade landaise, smaakt ook erg goed bij pens of eendenborstfilet.
49
SMULLEN IN AQUITAINE
In Lot-et-Garonne
In Béarn
PRUIMEN EN TOMATEN
GARBURE
De tomaat van Marmande, die gekweekt wordt in kassen, vindt u van februari tot november op de markt. Agen heeft internationale bekendheid verworven door de gedroogde pruim, die verkregen is van verse pruimen die komen van een geënte boom, de veredelde pruimenboom. Er zijn verschillende variëteiten, maar de RobeSergent is tegenwoordig verreweg de belangrijkste. Agen is eigenlijk alleen een tussenstation. De pruim wordt vooral geteeld in de Vallée de Lot, waar ze na de pluk d irect wordt gesorteerd en vervolgens gedroogd in oven of droogkamer. Op een oppervlakte van meer dan 11.000 ha kent de pruimenteelt bijna 1500 kwekers. De gedroogde pruim vormt de basis van tal van lekkernijen, zoals de tourtière, een gebak van bladerdeeg versierd met gedroogde pruimen. T Musée du Pruneau in Grangessur-Lot, blz. 539.
Deze typische boerensoep van Béarn is een maaltijdsoep bereid met verse groenten: aardappelen, kolen, bonen, sperziebonen, waaraan men kokende bouillon met ganzenconfit heeft toegevoegd. HAM VAN BAYONNE
Wat de naam ook suggereert, de ham is niet gefabriceerd in Bayonne maar in de naburige bergen en vooral in die van Béarn. De ham van Bayonne, een product van varkens die wroeten in bossen met beuken, kastanjes en eiken, wordt eerst twee weken gepekeld en daarna negen maanden g edroogd. Dankzij een klimaat waar droge en natte periodes elkaar afwisselen, hoeft de ham niet te worden gerookt. T Maison du jambon in Bayonne, in Arzacq, blz. 295. ZALM
Ook zalm prijkt op de menukaart in Béarn. De zalm zwemt stroomopwaarts in de Adour om in de Gave
POULE AU POT
Dit was een van de favoriete gerechten van koning Hendrik. Volgens de traditie moet een kip van twee kilo met spek omwikkeld worden alvorens de vulling te maken die bestaat uit een mengsel van kippenlever, pens, eventueel 200 gr. in kleine stukjes gesneden ham van Bayonne, twee losgeklopte eieren met een snufje peper, zout en nootmuskaat, een gesnipperd sjalotje, knoflook, peterselie, dragon en 30 gr. in koude melk geweekte broodkruim. De kip zorgvuldig opbinden, met hals en vleugels in een pan met minstens drie liter water leggen en aan de kook brengen. Afschuimen, matig zouten en 40 minuten zachtjes laten koken. De klassieke groenten van een pot-au-feu toevoegen: wortels, raap, prei, ui met kruidnagels, selderijstengel, teentje knoflook en anderhalf à twee uur laten pruttelen. Dit smakelijke gerecht kan worden opgediend met elke groente samen met mosterd naar oud recept, augurken en grof zout.
192
LANDES VAN DE MÉDOC EN BASSIN D’ARCACHON
MICRO RÉGION 2
GV_AQUITAINE_LES LANDES DU MÉDOC ET LE BASSIN D’ARCACHON_80 ROCHEFORT
LANDES VAN DE MÉDOC EN BASSIN D’ARCACHON Een omweg waard
Cap-Ferret
Interessant
121
5
Le Verdon-sur-Mer Soulac-sur-Mer
GIR Talais
21 5
E4
Valeyrac 2 E2
D 102
10
Montalivetles-Bains
Richard
Vensac
D1
2
DE
D2
St-Viviende-Médoc D 10
ON
D
D1
D 101
E4
D1
Andere plaats Plaats van vertrek Tussen zee en estuarium Tussen meren, vijvers en de oceaan Van Cap-Ferret tot dune du Pilat
Valeyrac
30
Port-Bloc MIRAMBEAU
Arcachon
D7
Pointe de Grave
8 km
D
0
Cordouan
Queyrac D2
D
3
D 10
1
ATL A NTI SCH E
Hourtin
5
21
O CEAA N
D 101 E7
D1
Hourtin-Plage Contaut Piqueyrot Lac
D3
d’Hourtin-
1
Carcans Carcans-Océan
Carcans
D 6E1
D2
D 207
Maubuisson
07
Étang de Cousseau 04
D1
D6
Lacanau-Océan
D6
Lac de Lacanau D1
21
5
13
D3
G I RO NDE
D2
D 106
D 218
Dune du Pilat
D 650
La Testede-Buch
GujanMestras
D3
La Hume Le Teich
Cap-Ferret
50
D
12
naturel régional Biganos A 66
0
des Landes de Gascogne BAYONNE
BORDEAUX
Arcachon
Taussat Parc Lanton Audenge
3
Bassin d’Arcachon
A6
L’Herbe
D 106
Andernosles-Bains
10 D
Réservoirs de Piraillan
Arès
6
Réserve naturelle des Prés-Salés
193
Landes van de Médoc en Bassin d’Arcachon ∑ Michelinkaart 335 - Gironde (33) en Landes (40) Ñ SOULAC-SUR-MERa EN RONDRIT
194
67 km ten zuiden van Soulac: Ñ LACANAU-OCÉAN EN RONDRIT
201
73 km ten zuiden van Lacanau-Océan: Ñ ARCACHONaa
206
In de omgeving van Arcachon: Ñ BASSIN D’ARCACHONaa EN RONDRIT
213
194
LANDES VAN DE MÉDOC EN BASSIN D’ARCACHON
Soulac-sur-Mer a 2690 inwoners – Gironde (33)
y ADRESBOEKJE: BLZ. 199 i INLICHTINGEN Office de tourisme in Soulac – 68 r. de la Plage - t 05 56 09 86 61 - juli en aug.: 9.00-19.00 u ; sept.-juni: ma-vr 9.00-12.30 u, 14.00-17.30 u, za 10.0012.30 u, 15.00-17.30 u - schoolvak.: ma-vr 9.00-12.30 u, 14.00-17.30 u, za 10.0012.30 u, 15.00-17.30 u, zo 10.00-12.30 u, 14.00-17.00 u. Het office de tourisme organiseert rondleidingen in het oude dorp Soulac en de basiliek NotreDame-de-la-Fin-des-Terres – april-sept.: informeer voor openingstijden - gesloten op feestd. - € 4,50 (tot 13 jaar gratis). Ñ LIGGING Regiokaart B1 (blz. 192) – Michelinkaart 335 E1. De stad Soulac ligt in het noorden van Aquitaine, tussen het estuarium van de Gironde en de Atlantische Oceaan, 100 km van Bordeaux (via de D1215). In de oude stadskern ligt ook het office de tourisme. õ PARKEREN De parkeerplaats naast de basiliek is gunstig gelegen. w AANRADERS Het fraaie uitzicht op de vuurtoren van Cordouan vanaf de boulevard du Front-de-Mer; de basiliek N.-D.-de-la-Fin-des-Terres; de rondrit langs de villa’s; het mooie uitzicht vanuit de vuurtoren op de Pointe de Grave. > PLANNING Reken op een halve dag voor Soulac, net als voor de rondrit tussen zee en estuarium. Plak er in de zomermaanden een dag aan om de vuurtoren van Cordouan te bezoeken. / MET KINDEREN Het toeristentreintje tussen Soulac en de Pointe de Grave (zie ‘Sport en Ontspanning’, blz. 200); de vuurtoren van Cordouan en het museum op de Pointe de Grave; de wandeling door het Marais du Conseiller (le Verdonsur-Mer); de vuurtoren van Richard; de windmolen van Vensac. Aan het eind van de 19de eeuw raakte het strandtoerisme helemaal in zwang en zorgde ervoor dat in Soulac honderden poppenhuisjes verrezen, die de badplaats een enorme bekoring gaven. De zee en het bos zijn vlakbij: luieren op het strand en vervolgens wandelen onder de dennen.
Wandelen De rue de la Plage, tussen de basiliek en de boulevard, is de hoofdstraat: in dit voetgangersgebied zijn de winkels, de voornaamste overdekte markt en het office de tourisme. Verspreid rond het centrum liggen de 19de-eeuwse
195
SOULAC-SUR-MER
villa’s, gebouwd van hout en steen, en de 20ste-eeuwse chalets; ze vormen een architectonische geheel. Op de boulevard staat in het westen het musée d’Art et d’Archéologie (bij het casino) en in het oosten, het gedenkteken van de vesting (bij het zwembad). Ook al wordt Soulac redelijk beschermd tegen de golfslag door een hoge zandbank, toch staan de vier stranden onder toezicht. Zoals langs de hele Atlantische kust is ook deze badplaats ideaal voor alle watersporten. Vanuit de wijk l’Amélie kunt u op de fiets over een fietspad van 3,5 km op het hoofdstrand komen. Als het te heet wordt in de zon, kunt u verkoeling vinden onder de dennen! Door het bos lopen wandel- en fietspaden (zie ‘Sport en Ontspanning’, blz. 200).
Basiliek N.-D.-de-la-Fin-des-Terres Pl. Aliénor-d’Aquitaine - 9.00-18.00 u - rondleidingen met het office de tourisme (zie ‘Inlichtingen’ blz. 194). In Soulac zetten de Engelse pelgrims naar Compostela voet aan wal en daarom kwam de basiliek tegelijk met de bedevaartroutes op de werelderfgoedlijst van de Unesco te staan. Dit 10de-eeuwse benedictijner gebouw was halverwege de 18de eeuw grotendeels overdekt met zand en werd eind 19de eeuw gerestaureerd. Het toont kenmerken van de romaanse architectuur uit de Poitou; de huidige klokkentoren heeft de 14de-eeuwse, die op de kruising stond, vervangen. De bouwwijze volgens de Poitou-school blijkt ook uit het gesloten middenschip en uit de zijbeuken die even hoog zijn als het middenschip. Binnenin zijn op bepaalde kapitelen figuren aangebracht: op de linker pilaar, voor het koor, zien we een overblijfsel van het retabel van het altaar van de H. Veronica, bij de ingang van het koor, links, de H. Petrus in boeien en in het koor Daniël in de leeuwenkuil. In de rechterarm van het transept, staat het polychrome beeld van N.-D.-de-la-Fin-des-Terres, dat sinds de doorreis van de pelgrims naar Compostela een bedevaartobject is geworden.
Musée d’Art et d’Archéologie 1 av. El Burgo-de-Osma - t 05 56 09 83 99 - j - juli-aug.: 15.00-19.00 u ; half aprileind juni en sept.: 15.00-18.00 u - gesl. ma-di - € 2,70 (tot 15 jaar gratis). Door de zich alsmaar terugtrekkende kustlijn in de Médoc konden veel archeologische vondsten worden gedaan; ze werden verzameld door de Fondation médulienne. Uit de neolithische periode (5000-2200 v. Chr): vuurstenen, krabbers, beitels, aardewerk, pijlpunten. De rechte bijlen zijn kenmerkend voor het bronzen tijdperk in de Médoc. Veel resten uit de Gallo-Romeinse periode zijn gevonden op de Pointe de la Négade: munten, aardewerk dat van zegels is voorzien, vazen van oranjekleurige engobe (met erin gegraveerde maantjes en guilloche), glaswerk, kledingspelden. Het prachtige geelkoperen everzwijn met zijn gestileerde vormen is een Gallisch onderscheidingsteken uit de 1ste eeuw v. Chr Het museum stelt ook schilderijen en beeldhouwwerken van hedendaagse kunstenaars uit Aquitaine tentoon.
Mémorial de la Forteresse du Nord Médoc t 05 56 73 63 60 - www.forteresse-nord-medoc.org - half juni-half sept.: di, vr en za 10.00-12.00 u, 17.00-19.00 u; half sept.-half juni op afspraak - museum € 5 (tot 17 jaar € 2), museum en vindplaatsen € 7 (kind. € 3). Het Musée du Souvenir is gewijd aan de bevrijding van de Médoc in augustus 1944. Met een gids kunt u de historische plekken (een aantal bunkers) bezoeken (ca. 3 uur).
2
196
LANDES VAN DE MÉDOC EN BASSIN D’ARCACHON
In de omgeving Regiokaart (blz. 192) Montalivet-les-Bains A1 18 km ten zuiden van Soulac via de D101 en dan de D02E1. i 62 av. de l’Océan - t 05 56 09 30 12 - www.ot-vendays-montalivet.fr - juli en augustus: 9.00-19.00 u; juni en sept.: ma-za 9.30-12.30 u, 14.00-18.00 u; april-mei 9.30-12.00 u, 14.00-17.30 u; okt.-maart: ma-vr 9.00-12.00 u, 14.00-17.30 u, za 10.0012.00 u - gesl. 1 jan., 1 en 11 nov. en 25 dec. Dit badplaatsje is vooral bekend als een van de grootste naturistencentra (zie blz. 21) en om zijn levendige dagelijkse markt in de zomer. Het meest in trek zijn: de 12 km lange stranden, de twee wandelroutes door het moeras, de fietspaden in de bossen, enzovoort.
Rondrit Regiokaart (blz. 192) TUSSEN ZEE EN ESTUARIUM
Ñ Raadpleeg voor deze rit van 85 km, vanaf Soulac, de kaart blz. 192. Reken 4 uur. Verlaat Soulac in het noorden via de D1E4 en rijd de N1215 op.
Pointe de Grave B1 Parkeer bij het gedenkteken. Tegenover Royan ligt Pointe de Grave (gemeente Verdon-sur-Mer), een kaap gevormd door het estuarium van de Gironde, waar in het noorden het dennenbos en de rechte stranden van Landes eindigen. Een gedenkteken vervangt de 75 m hoge piramide. Hij herinnert aan de landing van de Amerikaanse troepen in 1917 en werd door de Duitsers neergehaald in 1942. De in het westen gelegerde Duitsers verschansten zich eveneens op deze kaap na de landing in 1944. Hij werd pas in 1945 ontzet. Vanaf een oude bunker hoog op een duintop hebt u een weids uitzichta over zee: de vuurtoren van Cordouan, 9 km in zee, het schiereiland en de vuurtoren van de Coubre, de inhammen van Royan, de Gironde, het havengebied van Verdon-sur-Mer. / In de vuurtoren van de Pointe de Grave is het musée du Phare de Cordouan gevestigd. Foto’s laten de uitzonderlijke architectonische rijkdom van het gebouw zien en geven ook een beeld van het leven van zijn wachters. U ziet er maquettes van de zes vuurtorens van Gironde (Cordouan, Coubre, Grave, Richard, Hourtin et Cap Ferret). Vanaf het platform (108 treden), hebt u een prachtig uitzicht op het estuarium (oriëntatietafel). t 05 56 09 00 25 www.asso-cordouan.fr - j - juli-aug.: 11.00-19.00 u ; mei-juni en sept.-okt.: ma, vr, weekend. en feestd. 14.00-18.00 u; nov.-april na afspraak- gesl. 1 jan., Pasen, 11 nov., 25 dec. - € 2,50 (tot 12 jaar € 1,50). Van Port-Bloc vertrekken verschillende boottochten (zie ‘Sport en ontspanning’, blz. 200). Meer in het zuiden is een nieuwe jachthaven aangelegd (800 ligplaatsen): Port-Médoc. aa Vuurtoren van Cordouan B1 t 05 56 09 62 93 - www.vedettedelaboheme.com - rondleiding na afspraak, duur van het bezoek 3.30 uur, vanaf de Pointe de Grave, april-okt., afhankelijk van getij en weer - gesl. nov.-maart - € 32 (kinderen € 22) inclusief oversteek per boot en entree. / De vuurtoren (67,5 m), waarin een balustrade de etages in renaissancestijl scheidt van het classicistische bovenste deel, maakt een onverschrokken indruk. Een ondergrondse gang leidt naar de ronde burcht, die het gebouw
197
De vuurtoren van Cordouan is de oudste in Frankrijk die nog functioneert. F. Leroy / hemis.fr
beschermt tegen de woeste golven en waar ook de vuurtorenwachters wonen. Een monumentale portiek op de begane grond komt uit bij een trap van 311 treden, die naar de lantaarn leidt. Op de eerste etage had de koning zijn appartement en op de tweede bevond zich de kapel (boven de deur is een buste van Louis Fox) met een fraaie koepel. Neem vanaf de steiger in Port-Bloc de D1215 naar Soulac.
Le Verdon-sur-Mer B1 i 2 r. des Frères-Tard - t 05 56 09 61 78 - 9.00-12.15 u, 13.30-17.00 u (alleen wo en za) - gesl. zo, feestd. Tussen het stadje en het strand aan het estuarium herinneren vissershutjes aan de vroegere oestercultuur, die nu niet meer bestaat door de opening van de handelshaven. De haven heeft het dubbele voordeel van een diepzeehaven zonder sluizen of getijden en van een doorgangshaven naar de Gironde: goed voor de grote container- en olieschepen. Krachtige installaties, snelle goederenverplaatsing, VUURTOREN VAN CORDOUAN
Korte geschiedenis – In de 14de eeuw liet de Zwarte Prins een achthoekige toren bouwen waarop een kluizenaar een groot vuur stookte. Toen de toren tegen het einde van de 16de eeuw dreigde in te storten, bouwde Louis de Foix, ingenieur en architect die pas de monding van de Adour had verplaatst, met meer dan 200 arbeiders een uitkijktoren met koepel en dakraampjes. In 1789 verbouwde ingenieur Teulère het bovenste gedeelte van het gebouw in Lodewijk XVI-stijl. Van oceaan tot rivier – Het langsglijden van vrachtschepen in het estuarium van de Gironde is een fraai schouwspel. Bij ruw weer is de doorvaart bij Cordouan moeilijk, maar het uitgraven van de Passe de l’Ouest, die vaak wordt uitgebaggerd, heeft de toegang verbeterd.
2
198
LANDES VAN DE MÉDOC EN BASSIN D’ARCACHON
grote opslagplaatsen en -middelen maken hem tot een eersterangs haven. / Natuurliefhebbers moeten vooral de wandeling (2 uur) door de Marais du Conseiller maken, waarbij een gids uitleg geeft over de inrichting van de moerasgronden, de flora en de fauna (talrijke vogelsoorten). Association Curuma – t 05 56 09 65 57 - april-nov.: ma-vr 9.00-18.00 u - rondleiding mogelijk (2 uur) na afspraak - € 2 (tot 12 jaar gratis). Ga terug naar de D1215 richting Bordeaux. Sla na 4 km links af, de D1E4 op. De weg gaat langs Talais, waar u even kunt stoppen bij de oude oesterhaven.
Saint-Vivien-de-Médoc B1 i 1 pl. Brigade-Carnot - 33590 St-Vivien-de-Médoc - t 05 56 09 58 50 - ma-vr 8.30-12.30 u, 14.00-17.00 u, za 8.30-12.30 u - gesl. op feestd. Kom bij voorkeur woensdagochtend om te genieten van de drukste markt van de Médoc. Stop op uw doortocht bij de kerk met zijn mooie romaanse apsis in Saintonge-stijl. De klokkentoren en het middenschip werden na het bombardement van 1943 herbouwd. Daarna kunt u een bezoek brengen aan de kleine vissershaven en de hydrocultuurboerderij ‘Eau Médoc’, waar onder andere gamba’s worden gekweekt op voormalige zoutpannen. t 05 56 09 58 32 - begin juli-half nov.: ochtend en middag; maart-juni: vr-middag, za-ochtend - rondleiding mogelijk, 3 dagen van tevoren aanvragen - gratis; bezoek en drankje € 5. Ga richting Port-de-St-Vivien en neem de eerste weg rechts (D2). Rechts wordt de Phare de Richard aangegeven. De weg loopt over een dijk die in de 17de eeuw werd aangelegd bij de drooglegging van het moeras. Vuurtoren van Richard B1
t 05 56 09 52 39 - www.phare-richard.com - j - juli-aug.: 11.00-19.00 u; maartjuni en sept.-okt.: dag. beh. di 14.00-18.00 u; nov.-febr.: op tijdig verzoek - gesl. op 1 jan., 1 mei, 25 dec. - € 1,25 (tot 10 jaar gratis). Toen de vuurtoren er na de sluiting in 1953 verlaten bijlag, werd hem nieuw leven ingeblazen door de jongeren van Jau-Dignac-Loirac (gemeente waar de toren staat), die er een museum in vestigden om zo het verleden levendig te houden. Naast de geschiedenis van de vuurtoren (19de eeuw) wordt ook het leven in het estuarium verteld aan de hand van voorwerpen en documenten. Na beklimming van de 63 treden hebt u een onvergetelijk uitzicht op het estuarium, rijen kruisnetten op de dijk, en op de polders van de Médoc. (oriëntatietafel aan de voet van de toren). / Op mooie dagen is dit een ideale (ingerichte) picknickplek voor of na een bezoek aan de vuurtoren. Ga terug naar de D2. De weg loopt door Port-de-Richard en Port-de-Goulée, voormalige oesterhaven en nu watersportoord.
Valeyrac B1
Het dorp is in het trotse bezit van een kerk van Paul Abadie, de architect van de Sacré-Coeur in Parijs. Ga terug naar Port-de-Richard en neem links de D102E2.
Queyrac B1 Temidden van weiden en moeras, wijngaarden en bossen, ligt dit dorp in een natuurlijke en magische omlijsting en nodigt uit tot een wandeling of fietstocht via Vensac tot aan de oceaankust. Verlaat Queyrac in het noorden via de D102, steek daarna de D1215 over en rijd verder over de D1E4.
199
SOULAC-SUR-MER
Moulin à vent de Vensac B1 19 rte du Moulin - t 05 56 09 45 00 - www.moulindevensac.fr - j - rondleiding juli-aug.: 10.00-12.30 u, 14.30-18.30 u; juni en sept.: weekend en feestd. 10.0012.30 u, 14.30-18.30 u; april-mei en okt.: zon- en feestd. 14.30-18.30 u - gesl. nov.maart - € 4 (kinderen € 3). / Deze moulin à vent (windmolen) uit de 18de eeuw is in 1858 herbouwd op de huidige plaats. Het is een stenen molen met een conisch dak. Tijdens een bezoek worden de verschillende stadia van de meelproductie uitgelegd, van het malen van het graan tot aan het zeven in de naburige builmolen; ook ziet u er het hoofdaandrijvingsmechanisme van de molen, waarvan sommige eiken onderdelen nog origineel zijn.
y SOULAC-SUR-MER: ADRESBOEKJE VERVOER
Trein – Er zijn TER-treinen tussen Bordeaux en Soulac, 1.30 uur. Inl. bij de SNCF (zie blz. 8). Pont – t 05 56 73 37 73 (inl. bij het office de tourisme van Verdon-surMer) - oversteek 20 min. - 30 min. van te voren melden bij de aanlegsteiger - € 21,60 per auto + € 3,10/ pers. Regelmatige oversteek (‘s zomers om de 30 à 40 min.) tussen Royan en Verdon-sur-Mer. OVERNACHTEN
Soulac-sur-Mer DOORSNEEPRIJZEN
Hôtel Michelet – 1 r. BernardBaguenard - t 05 56 09 84 18 www.hotelmichelet.fr - gesl. nov.febr. - 20 kamers € 50/77 - : € 7. Dit laat-19de-eeuwse gebouw is al drie generaties van de Michelets. De huidige eigenaren ontvangen de gasten alsof het hun eigen vrienden zijn… De kamers zijn standaard, maar met smaak ingericht, sommige met een balkon en uitzicht op zee.
In de omgeving GOEDKOOP
Camping Les Lacs – 126 rte des Lacs - 33780 Soulac-sur-Mer - 3 km ten zuiden van Soulac-sur-Mer via de D101 - t 05 56 09 76 63 www. camping-les-lacs.com - open van begin april tot half nov. - reserveren aanbevolen - 228 pl. € 28 restaurant. Ontspannen vakantie in een verfrissende en gemoedelijke omgeving. Overdekt en openluchtzwembad, speelzaal, bar, pizzeria, supermarktje, straat toneel… DOORSNEEPRIJZEN
Tour-Hôtel – ZAC Belloc - 33340 Lesparre-Médoc - 15 km ten zuiden van Soulac-sur-Mer via de RN 215 - t 05 56 73 39 20 - www. tourhotelmedoc.com - õ - j 27 kamers € 47/70 - : € 8. Ideaal gelegen tussen de oceaan en de monding van de Gironde. Recent hotel, ruime, leuk ingerichte en comfortabele kamers, sommige op de beneden verdieping, motelstijl. Ondanks de nabijheid van een industriezone toch een goede plek om op ontdekkingstocht te gaan.
2
200
LANDES VAN DE MÉDOC EN BASSIN D’ARCACHON
UIT ETEN
Soulac-sur-Mer DOORSNEEPRIJZEN
La Pile d’Assiettes – 10 r. Brémontier - t 05 56 73 69 87 - gesl. 6 nov.-1 april - € 18/33. Fraaie ligging 200 meter van de oceaan. Grote ramen, leuke inrichting (ongepleisterde muren, reclameaffiches) en aangenaam zomer terras. Traditionele gerechten.
In de omgeving DOORSNEEPRIJZEN
Hôtel des Pins – L’Amélie - 33780 Soulac-sur-Mer - 2 km ten zuidwesten van Soulac-sur-Mer via de D101 - t 05 56 73 27 27 - www. hotel-des-pins.com - õ - open 1 april-15 nov.-okt.-mei: gesl. ma en vr tijdens lunch - € 20/40 - 29 kamers € 55/125 - : € 9,50. Nauwelijks 100 m van het strand. Een visvijver midden in de eetzaal verwijst ten overvloede naar de oceaan, die ook op de kaart nadrukkelijk aanwezig is, naast regionale recepten. UITGAAN
Casino de la plage – 1 av. Burgode-Osma - t 05 56 09 51 00 11.00-4.00 u - gesl. in febr. Speelautomaten, roulette, maar ook bar, restaurant (le Banco) en discotheek. SPORT EN ONTSPANNING
Natuurexcursies – Programma en reserveringen bij het office de tourisme van Soulac. Samen met de conseil général van Gironde, worden er gratis natuurexcursies georganiseerd in juli en aug.
(16.00-17.30 u) naar verschillende beschermde natuurgebieden: de Dune de l’Amélie, in Soulac, de Dune de Grave, het moeras van de Logit en van de Conseiller in Verdon-sur-Mer. / Toeristentreintje – t 05 56 09 86 61. Treintje tussen Soulac en Pointe de Grave. Boottochten – Inl. via 05 56 09 62 93 of in juli en aug. in het ‘pavillon du tourisme’, tegenover de pont naar Pointe de Grave - www.vedettelaboheme.com. Pointe de Grave is het vertrekpunt van verschillende bootexcursies: bezoek aan de vuurtoren van Cordouan (3 à 4 uur), tocht langs de rotsen van Meschers (2 uur), tocht op het estuarium (2 uur), vissen op zee, materiaal wordt bijgeleverd (halve dag) of hengelen bij Cordouan bij vloed (4 uur). Wandeltochten – De GR8 loopt tussen Soulac en Pointe de Grave. Plattegronden verkrijgbaar bij de offices de tourisme. Fietspaden in de Médoc – t 05 56 09 86 61 - Inl. bij de offices de tourisme. Ze lopen tussen Pointe de Grave en Lacanau en door naar de kust naar LacanauOcéan. Plattegronden van het hele gebied tussen LacanauOcéan en Hourtin-Plage verkrijgbaar bij de offices de tourisme. Cyclo’Star – 9 r. FernandLaffargue - t 05 56 09 71 38 www.cyclostar.fr - april-sept. en week van Allerheiligen. Ruime materiaalkeuze: fietsen, mountainbikes, crossfietsen, fietsaanhangertjes voor kinderen, tandems. In het zomerseizoen (juli en aug.) is er in L’Amélie-sur-Mer ook een vestiging open.
201
LACANAU-OCÉAN
Lacanau-Océan 4456 inwoners – Gironde (33)
y ADRESBOEKJE: BLZ. 204 i INLICHTINGEN De drie badplaatsen Lacanau, Carcans en Hourtin vormen samen de Médoc Océan, waarvan het logo, dat uit drie vlinders bestaat, het b elang van de natuur bij deze bestemming onderstreept: excursies en ontdekkingstochten in de natuur, Guide de séjour et d’activités in de offices de tourisme en op www.medococean.com. Office de tourisme van Médoc-Océan – Pl. de l’Europe - t 05 56 03 21 01 www.lacanau.com - juli-aug.: 9.00-19.00 u; mei-juni en sept.: 9.00-12.30 u, 14.00-18.00 u; okt.-april: ma-za 9.00-12.30 u,14.00-17.00 u. Rondleiding in de oude villa’s. Office de tourisme van Carcans-Maubuisson – 127 av. Maubuisson t 05 56 03 21 01 - www.carcans-maubuisson.com - juli-aug.: 9.00-19.00 u (zon- en feestd. 10.00-19.00 u); april-juni: ma-za 9.00-12.30 u, 13.30-18.00 u, zon- en feestd. 10.00-12.30 u, 14.30-18.00 u - gesl. 25 dec.-1 jan., 1 en 11 nov. Office de tourisme van Hourtin – Espl. du Port - t 05 56 09 19 00 www.hourtin-medoc.com - juli-aug.: 10.00-19.00 u; april-sept.: 10.00-12.30 u, 14.00-17.30 u - gesl. zo okt.-maart. Rondleiding bij het meer van Hourtin. Ñ LIGGING Regiokaart A2 (blz. 192) – Michelinkaart 335 D 4. 55 km noordwestelijk van Bordeaux via de D1215, vervolgens de D6. De wegen tussen Bordeaux en de Atlantische kust zijn smal en druk, wees dus voorzichtig! w AANRADERS De vijver van Cousseau, de oevers van het meer van Hourtin en de lagune van Contaut, drie beschermde natuurgebieden. > PLANNING Lacanau verdient een langer verblijf, maar als u slechts een dag hebt, maak dan een wandeling over een van de talrijke wandelroutes. / MET KINDEREN Médoc Océan heeft het label ‘Famille Plus’; de vijver van Cousseau; de golventuin van de Lacanau Surf-Club (zie ‘Sport en Ontspanning’ blz. 205). Pijnbomen, duinen, een lange strook zandstranden, reusachtige golven die de surfers tarten. En wat een water! Zoetwatermeren en de oceaan omringen je aan alle kanten. Wat te kiezen? Wandelen, fietsen, zwemmen of nietsdoen? Een ideale omgeving voor een natuurvakantie, in eigen tempo.
Wandelen Regiokaart (blz. 192) Deze badplaats aan de oceaan heeft zich ontwikkeld aan de voet van de met zeedennen begroeide duinen. Er is dus geen enkel excuus om niet te wandelen in de lèdes, (zanderige valleien met hoge bomen) en over het 14 km lange
2
202
LANDES VAN DE MÉDOC EN BASSIN D’ARCACHON
strand. Voor de actievelingen ligt er 120 km fietspad door de pijnboombossen langs de kust. Er zijn meer befaamde surfspots: Plage Centrale, Nord, Sud en Super Sud (afhankelijk van de verplaatsingen van de zandbanken) en ook nog drie golfterreinen, waarvan één met 18 holes.
a Lac de Lacanau A-B 2 Oppervlakte 2000 ha, lengte 8 km. Er zijn ontelbare snoeken, palingen en baarzen te vangen. Twee stranden met toezicht (de Moutchic in het noorden en de Grande Escourse in het zuidwesten) en alle mogelijke watersporten: zeilen, surfen, waterskiën, kanoën, kajakken, huur van boten en waterfietsen. z U kunt te voet of met de fiets het meer rond tussen Lacanau en Les Nerps.
Rondrit Regiokaart (blz. 192) TUSSEN MEREN, VIJVERS EN DE OCEAAN
Ñ Om deze rit van 51 km (vertrek uit Lacanau-Océan) te bekijken, zie kaart blz. 192, reken op 4 uur. Door de duinen tegengehouden waterstromen hebben langs de hele kust een snoer van meren en vijvers gevormd, die met elkaar verbonden zijn door kanalen. Natuurliefhebbers en sportfanaten zullen hun geluk niet opkunnen. Neem bij het verlaten van Lacanau-Océan links de D6E1 door het bos.
Étang de Cousseau A-B 2 Parkeer op de parkeerplaats aan de kant van de D6E1 in het plaatsje Marmande. t 05 56 91 33 65 - www.sepanso.org - hele jaar gratis toegang - rondleidingen en natuurexcursies zijn mogelijk: inlichtingen en inschrijvingen bij het office de tourisme van Lacanau-Océan. Gids voor de bezoeker: € 4,50. U bereikt dit natuurreservaat via een wandelpad of over geasfalteerde fietspaden door het staatsbos van Lacanau (bij de verschillende ingangen kunnen fietsen worden gestald). De vijver, die in het westen wordt omgeven door komvormige duinen, loopt in het oosten tot aan een moeras door (niet toegankelijk). / Langs het pad vertellen informatieborden over de fauna (everzwijnen, zeekoeien, trekvogels, insecten...) en de flora (pijnbomen, aardbeibomen, groene eiken, waterlelies...) van het reservaat en ook over de techniek van de harswinning. Neem aan het eind van de D6E1 de D207 om van de kust te genieten, of sla meteen rechts af.
Carcans-Maubuisson A2 / De badplaats Carcans-Océan heeft twee stranden met toezicht en een surfspot. In de paasvakantie en in de zomer is er een kinderprogramma met tal van activiteiten. Zo’n 4 km landinwaarts ligt Maubuisson, van waaruit het meer Hourtin-Carcans (zie hierna) is te bereiken. In een bakstenen gebouw, vlak bij het office de tourisme, is het Maison des arts et traditions populaires gevestigd, dat is gewijd aan het bos van Landes. t 05 56 03 41 96 - j - half juni-half sept.: di-za 15.00-19.00 u - € 3,50 (kind € 1,60). a Lac d’Hourtin-Carcans B2 Dit natuurlijke en afgelegen meer is met zijn oppervlakte van meer dan 6000 ha het grootste zoetwatermeer van Frankrijk. In het noorden wordt het
203
LACANAU-OCÉAN
WEETJE
w Al eeuwenlang doorkruisen natuurlijke en kunstmatige kanalen Landes (tussen de vijvers, voor irrigatie van de akkers). Lacanau betekent ‘het kanaal’. w De 45ste breedtegraad (op gelijke afstand van de evenaar en de noordpool) loopt door Aquitaine ter hoogte van Lacanau en ook door St-Andréde-Cubzac (zie Bourg, blz. 182). meer omgeven door moeras, aan de oostoever zijn zanderige vlakten en langs de westoever liggen duinen, die op sommige plaatsen wel 60 m hoog zijn. Bij plage Sud (Maubuisson) kan worden gezwommen en heeft men een mooi zicht op een groot deel van het meer. Verschillende watersporten kunnen hier worden beoefend, net als in Bombannes. Rijd in noordelijke richting vanuit Carcans via de D3. Sla links af, volg de weg en neem vervolgens de bosweg. z De oevers van het meer van Hourtin, die bestaan uit pijnbos, heide, weiden en moerassen, zijn geklasseerd als ‘gevoelig natuurlandschap’, met het doel dit gebied met zijn gevarieerde flora en fauna te beschermen. Om alle rijkdom te leren kennen, worden er rondleidingen georganiseerd (zie ‘Inlichtingen’ blz. 201). Hourtin is het beginpunt van de meren- en kanalenroute van het zuidwesten en er kunnen, dankzij de ontwikkeling van Hourtin-Port, 500 plezierjachten aanleggen. Zeilen, surfen, kanoën, waterfietsen... er is van alles te doen om van het meer te genieten. In Hourtin-Port en aan de andere kant op de noordwestelijke oever in Piqueyrot (B2) zijn verhuurbedrijven te vinden. Op de stranden in de buurt van deze twee watersportcentra is ‘s zomers toezicht.
Hourtin B2 Het dorp Hourtin, met zijn traditionele markt op donderdagochtend (in de zomer ook op dinsdag en zaterdag) ligt 11,5 km van Hourtin-Plage (A2). In de badplaats en in de hoofdstraat die uitkomt bij de oceaan, is veel drukte, vooral ‘s zomers bij mooi zwemweer. Er is een fietspad tussen de twee plaatsen. Neem de D101E7 naar Hourtin-Plage. Parkeerplaats na ca. 4 km. z 2 km heen en terug. Vanuit het gehucht Contaut (B2) slingert een hoge houten loopbrug (let op met kinderen) enkele honderden meters door zeer dichte plantengroei in het meergebied dat door de lagune wordt beschermd. Borden met uitleg helpen de individuele bezoeker, maar ook een natuurwandeling met een gids is mogelijk (zie ‘Inlichtingen’, blz. 201).
2
Vertaling Fred Bleumer, Mart Nelissen, Harrie Nelissen Redactie Karin Snoep Opmaak Jan Bos, Asterisk*, Amsterdam Omslagfoto Shutterstock/Lagui Oorspronkelijke titel Le Guide Vert Aquitaine Oorspronkelijke uitgever Michelin, Parijs Uitgevers Anne Teffo (Michelin, Parijs) Lieven Defour (Lannoo, Tielt) Eindredactie Irène Lainey Redactie Pierre Chavot, Blandine Catta, Sandrine Salier, Séverine Cachat, Sophie Pothier Grafisch ontwerp Christelle Le Déan Omslagontwerp Keppie&Keppie, Varsenare Cartografie Pierre-Louis Centonze, Thierry Lemasson, Stéphane Anton, Michèle Cana Met dank aan Aurélie Bleuzen, M. en Mme Borghetti, Didier Broussard, Maria Gaspar, Pascal Grougon, Danièle Jazeron, Sonia Lambert © Michelin, 2012 © Cartografie: Michelin © Nederlandse tekst: Uitgeverij Lannoo, nv, Tielt, 2013
Het redactieteam heeft de grootste zorg besteed aan de samenstelling en de controle van deze gids. Maar omdat de gegevens voortdurend gewijzigd worden, moet de praktische informatie (prijzen, adressen, bezoekuren, telefoonnummers, bezienswaardigheden, internet adressen) worden beschouwd als een aanwijzing. Het is dan ook best mogelijk dat bepaalde info bij het verschijnen van deze gids niet helemaal correct of volledig is. Wij kunnen daar niet verantwoordelijk voor worden gesteld. Deze gids bestaat voor en door u; u bewijst ons dan ook een grote dienst door eventuele tekortkomingen of vergissingen te melden. Aarzel niet om ons uw opmerkingen en suggesties over de inhoud van deze gids mee te delen. Bij een eerstvolgende bijgewerkte editie zullen wij daar rekening mee houden.
Contactadres De Groene Reisgids Uitgeverij Lannoo Kasteelstraat 97 B-8700 Tielt degroenereisgids@lannoo.be
De Groene Reisgids Uitgeverij Terra Lannoo bv Papiermolen 14-24 3994 DK Houten degroenereisgids@terralannoo.nl
www.lannoo.com D/2013/45/11 - NUR 512 ISBN 978 90 209 7520 8 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.