Skip to main content

9782390251576

Page 1

« J’ai rêvé d’un livre qu’on ouvrirait comme on pousse la porte d’un jardin abandonné. » “Ik droomde van een boek dat je kon openslaan zoals je de poort van een verlaten tuin openduwt.” Christian Bobin

TERMiNUS


DELPHINE BUXANT & CÉLINE DANLOY

TERMiNUS Plongée photographique au cœur de lieux interdits et désertés

Fotografische duik in het hart van verboden en verlaten plaatsen


« Farces et à trappe »_“In de val” [aka] Usine Skeletton _ Tag dans une ancienne imprimerie. Flandre-Orientale _ Graffiti in een voormalige drukkerij. Oost-Vlaanderen

4


12. C’EST ARRiVÉ PRÈS DE CHEZ VOUS MAN BiTES DOG 58. LES TEMPS MODERNES MODERN TiMES 120. LA GRANDE ÉVASiON THE GREAT ESCAPE 154. LA ViE EST UN LONG FLEUVE TRANQUiLLE LiFE iS A LONG QUiET RiVER 208. iNTO THE WiLD 5

SOMMAiRE iNHOUD


D

ans « exploration urbaine », expression que condense le mot « urbex », il y a « exploration » : c’est à celle du passé et des traces qu’il a laissées que nous vouons notre passion pour la photographie. Les traces que nous laissons à notre tour, ce sont les images que nous capturons et que nous voulons partager, tel un récit de voyage qui ne sait pas encore où sera son terminus. « Qu’ allons-nous trouver en entrant ici ? » À

Dans l’exploration urbaine, chacun a sa façon d’ap-

qui s’ouvre sur l’inconnu, les questions se bousculent.

c’est le temps : surtout ne pas aller trop vite, prendre

quoi ses occupants sont-ils partis, abandonnant là

recueillir les signes et de les interpréter. La rencontre

chaque fois, c’est la surprise ; à chaque nouvelle porte Quelle est l’histoire de ce lieu ? Qui y a habité ? Pour-

outils, machines et souvenirs intimes ? Accepter les énigmes qui s’imposent à nous et accueillir toutes ces questions, voilà comment débute pour nous chaque nouvelle exploration.

Certes, l’histoire de certains sites nous est connue par

avance, lorsque nous nous renseignons pour préparer

l’expédition. Mais on a beau savoir, les lieux génèrent

des images aussi fulgurantes qu’éphémères. Soudain,

au hasard d’un bleu de travail oublié, apparaissent devant nos yeux les hommes et les femmes qui ont

travaillé sur telle machine, ceux qui se sont assis à tel

bureau, ceux qui ont peut-être espéré, ri, sué ou pleuré dans ces lieux. Derrière les objets laissés çà et là, au

détour d’une porte ou d’un couloir, se révèle à nous la

trajectoire d’un être, d’une famille, d’une institution. On

préhender les lieux. Toujours pourtant, la constante,

le temps de contempler, d’éprouver l’atmosphère, de avec un lieu, quel qu’il soit, exige la lenteur. Car il faut du temps pour y trouver sa place, pour s’y accommoder et pour ajuster son regard.

Pour nous, la curiosité a toujours été un guide. « C’est

ce que je fais qui m’apprend ce que je cherche » a dit Pierre Soulages ; de la même façon, c’est le lieu qui nous

apprend à regarder. Cette curiosité de l’enfant avide

de découvrir est au fondement de notre démarche d’urbexeuses : notre méthode, c’est le jeu. Telles des gosses, nous utilisons nos appareils pour jouer avec le

lieu : marcher, grimper, descendre, s’asseoir, s’allonger,

essayer, tous ces mouvements nous permettent de découvrir des angles de vue inédits, une lumière par-

ticulière, un jeu d’ombres, une symétrie intéressante...

entre dans cette intimité comme on effeuille un livre :

Le jeu est aussi ce qui nous rend réceptives à l’am-

Toujours, ces vestiges nous parlent de la vie bien plus

nous découvrons résonne dans nos oreilles, d’autant

page après page, chacune avec sa part de mystère. que de la mort, mais ils nous renvoient aussi, séance

tenante, au caractère éphémère de notre présence sur terre.

biance du lieu. Le bourdonnement de la vie passée que plus fort que tout est désormais silencieux. Un silence

singulier nous entoure, ponctué çà et là par le souffle du vent dans les tôles, les portes et les fenêtres qui

claquent, les boiseries et le parquet qui craquent. C’est toute cette atmosphère que nous voulons transmettre à travers nos photographies.

6


I

n “Urban exploring” – samengetrokken tot “urbex” – zit “exploring”: onze passie voor de fotografie voeden we door het verleden en de sporen die het nalaat, te verkennen. De sporen die wij op onze beurt nalaten, zijn de beelden die we fotograferen en die we willen delen, zoals een reisverslag van iemand die nog niet weet wat zijn eindhalte zal zijn. “Wat zullen we vinden als we hier naar binnen

Iedereen begrijpt “Urban exploring” op zijn eigen manier.

sing; bij elke deur naar het onbekende die opengaat,

vooral niet te snel gaan, je moet de tijd nemen om te

gaan?” Elke keer opnieuw staan we voor een verraskomen ontelbare vragen in ons op: wat is het verhaal

achter deze plek? Wie heeft er gewoond? Waarom zijn

de bewoners weggegaan en hebben ze gereedschap, machines en intieme herinneringen achtergelaten?

Raadsels blijven zitten, en al die vragen die naar boven komen, laten wij tot ons doordringen – zo begint elke

En toch is er één en dezelfde standvastigheid: je mag kijken, de sfeer op te snuiven, de tekens op te merken en te interpreteren. Wie om het even welk oord wil

verkennen, moet dat vooral traag doen. Om je plek

te vinden, je eraan aan te passen en je blik erop in te stellen, heb je immers tijd nodig.

nieuwe verkenningstocht.

Wij hebben ons altijd al laten leiden door onze nieuws-

Uiteraard kennen we van sommige sites wel de

Pierre Soulages; en zo leren wij van de plek waar we

voorgeschiedenis, omdat we inlichtingen inwinnen vooraleer we aan een expeditie beginnen. Maar hoeveel we ook weten, de locaties doen keer op keer flitsende en kortstondige beelden ontstaan. Zo hoeven we maar

ergens een vergeten overall te zien liggen en plots ver-

schijnen daar voor onze ogen, de mannen en vrouwen die aan die ene machine hebben gewerkt, die aan dat

bureau daar hebben gezeten, die op die plek misschien gehoopt, gelachen, gezweet of gehuild hebben. Achter

gierigheid. “Door te doen weet ik wat ik zoek”, zei zijn, hoe we moeten kijken. Die gretige, kinderlijke nieuwsgierigheid vormt de basis van onze aanpak als

urbexer: urbexen is voor ons een spel. We zijn net als

kinderen als we via onze camera’s spelen met de plek: lopen, klimmen, afdalen, zitten, liggen, proberen, ... door al die bewegingen ontdekken we volkomen nieuwe

gezichtshoeken, een speciaal licht, een spel van schaduwen, een interessante symmetrie, ...

de voorwerpen die her en der achtergelaten werden,

Het feit dat we “spelen”, maakt ook dat we openstaan

zich voor ons het traject van een individu, een gezin,

van het leven dat voorbij is en waarin wij ons nu ver-

achter een deur of op het eind van een gang, ontvouwt een instelling ... We betreden hun intimiteit zoals je een boek zou doorbladeren: bladzijde na bladzijde, met

telkens weer een ander mysterie. Steeds weer vertellen

die relicten uit het verleden ons meer over het leven

dan over de dood, maar ze verwijzen vasthoudend ook naar het vluchtige van onze aanwezigheid op aarde. 7

voor de sfeer van de plek waar we zijn. Het gegons

diepen, weerklinkt ons in de oren en dat klinkt luider nu net dáár waar de stilte is ingetreden. Een vreemde

stilte omringt ons, wordt her en der doorbroken door

de zucht van de wind tegen platen, deuren en ramen

die klapperen, hout of parket dat kraakt. Die aparte sfeer willen we in onze foto’s laten doorschemeren.


DELPHiNE BUXANT

L

banque qui font son quotidien professionnel, Delphine

A

appareil photo depuis plusieurs années, à la recherche

zoek naar verlaten oorden. Haar fotowerk mag gerust

oin des chiffres et des codes de la

Buxant parcourt la Belgique et la France avec son

de lieux abandonnés. Son travail photographique, qui

tient lieu de témoignage du passé, elle le veut brut, sans retouches. Nul besoin d’intervenir sur les images

qu’elle capture pour en faire ressortir la beauté : Delphine décompose les objets du quotidien, la rouille, la poussière, les lieux envahis par la nature. Véritable

hommage à ce qui n’est plus, elle veut par sa démarche faire sortir de l’oubli ces lieux aujourd’hui délaissés. 9

ls Delphine Buxant zich niet, beroeps-

matig, over bankcijfers en codes buigt, doorkruist ze

België en Frankrijk, gewapend met haar fototoestel, op een getuigenis van het verleden worden genoemd

en voor haar moeten foto’s spontaan zijn, zonder retouches, want de foto’s die ze maakt, hoeven niet

bewerkt te worden om de schoonheid ervan tot uiting te doen komen: Delphine ontleedt de voorwerpen uit het dagelijkse leven, roest, stof, plaatsen waar de natuur het heeft overgenomen. Haar aanpak om deze verlaten

oorden uit de vergeethoek te halen, ziet ze als een eerbetoon aan wat niet meer is.


CÉLiNE DANLOY

L’

pact qu’a la marche du monde sur les êtres humains,

V

de la santé mentale, elle retrouve dans l’exploration

gemaakt. Ze is actief in de geestelijke gezondheidszorg

abandon, l’angoisse de la mort, l’im-

Céline Danloy en a fait son métier. Professionnelle urbaine ce même goût pour l’exploration du passé, à la recherche des empreintes qu’il a laissées et des traces

qui subsistent. Pour elle, prendre ces lieux oubliés en

photo, c’est leur faire une place du côté de la vie. Sa démarche qui se veut esthétique n’est pas sans lien avec sa pratique de la peinture : ces lieux, Céline tente

d’en faire des tableaux, des toiles bien d’aujourd’hui qui redonnent vie aux lieux d’hier.

erwaarlozing,   angst voor de dood, de

impact die het reilen en zeilen van de wereld heeft op de mens, ... Céline Danloy heeft er haar beroep van

en waarneemt dezelfde smaak tijdens de verkenning

in deze verlaten plaatsen, want telkens weer gaat ze op zoek naar de sporen die dat verleden heeft nagelaten, en sporen die in het heden voortbestaan. Door deze vergeten oorden op foto vast te leggen,

wil ze ze een plaats geven aan de kant van het leven.

Die esthetische aanpak vinden we ook terug in haar schilderkunst: Céline probeert deze plaatsen voor te stellen als schilderijen, als doeken die wel degelijk

van nu zijn, om deze plekken uit het verleden weer tot leven te roepen.

10


« Il nous fallut bien du talent, pour être vieux sans être adultes. » “Uiteindelijk vergt het talent om oud te zijn, zonder volwassen te zijn.” Jacques Brel


C’EST ARRiVÉ PRÈS DE CHEZ VOUS

12


MAN BiTES DOG

13


C’EST ARRiVÉ PRÈS DE CHEZ VOUS

«

Les vrais paradis sont les paradis qu’on

avancées dans d’interminables couloirs. Le voisinage

anciens lieux de divertissement, de détente, de jeux

aux laboratoires et autres salles de classes étaient

a perdus . » Quoi de plus vrai quand on pense à ces 1

ou même à ces lieux dédiés à la culture et au savoir ? À travers eux, c’est l’enfance qui s’impose, avec son insouciance et ses yeux grands ouverts.

mettra fin à nos espoirs : si les grands espaces dédiés

toujours debout, l’énorme amphithéâtre qui avait vu passer tant de jeunes en soif d’apprendre avait été abattu pour y construire des appartements.

Même vide, la piscine invite à s’y baigner. Coups de

Lorsque nous visitons des écoles, ces lieux qui nous ont

Pourtant, le lieu nous apparaît étrangement silencieux.

que nous retrouvons les bons vieux tableaux noirs. Si

sifflets, éclaboussures, glissades… nous y sommes !

Que dire de cette église, coupée en deux et laissée à son triste sort suite à un litige administratif ? Les tenan-

ciers d’un café proche nous ont partagé les images du passé à travers quelques vidéos du clocher, mis à l’abri avant l’abattage partiel des murs.

Quant à cette gendarmerie, reconnaissable aux

vues grandir, c’est à chaque fois avec la même émotion d’aventure un banc de bois nous invite à nous asseoir,

nous ne résistons pas à nous y installer. Nous voilà à nouveau les bons élèves ou les cancres, c’est selon ! Parmi les lieux culturels insolites, la maison du cinéaste,

alias « Maison Spielberg », est un de ceux qui nous a le plus émues.

armoiries sur la rampe d’escalier, c’est avec une pointe

Un lieu de vie dédié au cinéma et à la photo. Le proprié-

pourtant grande ouverte : que risquait-on à se faire

lui-même une technologie permettant de transformer

d’inquiétude que nous en avons franchi la porte

surprendre dans un lieu comme celui-là ? Cependant, il devient très vite impossible de ne pas tester le confort des cachots ou de ne pas se glisser derrière les barreaux de la salle d’armes !

Dans la série « nos histoires urbex », il y a aussi notre

recherche éperdue d’un ancien amphithéâtre dans

taire était un passionné, à n’en pas douter. Il avait conçu

les films Super 8. Sa machine trônait au milieu de son atelier, parmi plusieurs projecteurs, un banc lumineux, des centaines de bobines de films originales et de vieux

appareils photos. Une expression s’est imposée quand nous sommes sorties du lieu ce jour-là… des étoiles plein les yeux !

cette magnifique université toute en couleurs. Certains

de nos parents y ont étudié. C’est donc munies d’un plan et d’une lampe de poche que nous nous sommes

1

PROUST M., Le Temps retrouvé, Tome IV 14


MAN BiTES DOG

“

De echte paradijzen zijn de paradijzen die

we verloren hebbe.” Bestaat er iets authentiekers dan 1

oude plekken waar mensen zich kwamen vermaken en ontspannen, en plekken gewijd aan spel, cultuur

en kennis? Dit zijn de plaatsen waar het kind kind kan zijn, onbezorgd en met de ogen wijd open.

door eindeloze gangen. De omgeving smoort echter onze hoop in de kiem: de grote ruimtes voor de laboratoria en andere klaslokalen staan nog wel overeind, maar

de reusachtige aula waar zo veel leergierige studenten

op de banken hebben gezeten, werd afgebroken en er kwamen appartementen in de plaats.

Zelfs leeg trekt een zwembad aan. Fluitsignalen,

Als wij scholen bezoeken, plekken die ons hebben zien

den! Toch lijkt deze plek ongewoon stil.

schoolborden. Als er toevallig nog een houten bank

opspattend water, glijpartijen, ... je kunt het je zo inbeel-

Dan is er ook nog de in tweeën gespleten kerk, die

sinds een administratief geschil aan haar trieste lot

wordt overgelaten. De uitbaters van een café in de buurt tonen ons beelden uit het verleden, videofilms van de kerktoren waarvan de klok in veiligheid gebracht werd voordat de muren deels werden afgebroken.

En de rijkswachtkazerne, die je herkent aan het

opgroeien, kijken we steeds met veel emotie naar de

staat, dan kunnen we niet aan de drang weerstaan om er even te gaan zitten. Zo worden we weer die

voorbeeldige leerlingen van toen, … of waren wij de druktemakers van de klas?

Van alle vreemde cultuuroorden die we bezoeken,

beroert het huis van de filmmaker, alias het “Maison Spielberg”, ons nog het meest.

wapenschild op de trapleuning: enigszins ongerust

Een levensplek gewijd aan film en fotografie: dat de

openstaat: wat riskeren we als we in een oord als dit

minste twijfel. Hij had zelf een techniek ontworpen

betreden we deze plek via een deur die nochtans wijd

betrapt worden? Al heel snel kunnen we echter niet meer aan de verleiding weerstaan om zelf uit te proberen hoe comfortabel gevangeniscellen zijn en om achter de tralies van de wapenzaal door te glippen!

Nog een “Urbex-verhaal” is onze vurige zoektocht naar een oud amfitheater in deze prachtige, kleurrijke

eigenaar een gepassioneerde man was, lijdt niet de

om Super 8-films om te zetten. Zijn machine prijkt nog steeds in het midden van zijn atelier, tussen een

aantal projectoren, lichtbakken, honderden originele filmrollen en oude fototoestellen. Als we dit bijzondere oord verlaten, komt er spontaan een uitdrukking in ons op: “met sterretjes in de ogen”!

universiteit. Enkele van onze ouders studeerden hier. Gewapend met plan en zaklamp dwalen we dan ook 15

1

PROUST M., De tijd hervonden


« Le grand bain »_“In diepe wateren” [aka] Piscine brûlée _ Pataugeoire. Hainaut _ Kikkerbad. Henegouwen


« Cimetière Marin »_“Zeebegraafplaats”

[aka] Piscine brûlée _ Piscine communale fermée dans les années 2010 en raison de la vétusté des infrastructures. Hainaut _ Gemeentelijk zwembad, in de jaren 2010 gesloten wegens verouderd. Henegouwen

« Balisage maritime »_“Aanwijzingen voor opvarenden” [aka] Piscine brûlée _ Piscine abandonnée depuis quatre ans, encore en bon état lors de notre passage. Elle a malheureusement été incendiée récemment. Hainaut _ Zwembad dat al vier jaar niet meer gebruikt wordt. Toen wij er waren, was het nog in goede staat. Jammer genoeg woedde er onlangs een hevige brand. Henegouwen

18


REMERCiEMENTS DANKWOORD  _ Nous tenions à remercier vivement Ingried Lempereur. Pour son amitié inconditionnelle tout d’abord, ce qui implique courage et abnégation ! Mais également pour la patience et le talent qu’elle a déployés pour nous aider pour tout ce qui relève de l’écrit dans ce projet.

_ We willen Ingried Lempereur van harte bedanken. Eerst en vooral voor haar onvoorwaardelijke vriendschap, die moed en zelfopoffering impliceert! Maar ook voor haar geduld en talent om ons te helpen met alle schrijfaspecten van dit project.

_ Textes et photographies_tekst en foto’s Delphine Buxant, Céline Danloy

_ www.racine.be Inscrivez-vous à notre newsletter et recevez régulièrement des informations sur nos parutions et activités. _ www.lannoo.be Registreer u op onze website en we sturen u regelmatig een nieuwsbrief met informatie over nieuwe boeken en met interessante, exclusieve aanbiedingen.

Traduction en néerlandais _vertaling in het Nederlands Ann Goossens Conception graphique_grafisch ontwerp Dominique Hambye Relecture en français_eindredactie in het Frans Aliénor Bouillot, Alizée Ortegate, Ingried Lempereur, Pascale Simonet Relecture en néerlandais_eindredactie in het Nederlands Carine Deurbroeck, Ann Goossens, Valérie Loiseau, Etienne Vrebos

_ Toutes reproductions ou adaptations d’un extrait quelconque de ce livre, par quelque procédé que ce soit, sont interdites pour tous pays. _ Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt, door druk, fotokopie, microfilm, of welke andere wijze ook zonder de voorafgaande toestemming van de uitgever. _ © Éditions Racine, 2021 Éditions Racine, Tour & Taxis - Entrepôt Royal Avenue du Port, 86C / bte 104A B-1000 Bruxelles _ 1er tirage_1ste druk D. 2021. 6852. 25 Dépôt légal_wettelijk depot octobre_oktober 2021 ISBN 978-2-39025-157-6 Imprimé en Europe_Gedrukt in Europa

240


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
9782390251576 by Uitgeverij Lannoo - Issuu