VOORAF De ‘Guldensporenslag’ van 11 juli 1302 aan de rand van Kortrijk blijft tot de verbeelding spreken. Af en toe laait daar nog eens een polemiek over op. Er is natuurlijk ook die feestdag die geen verlofdag is, behalve voor Vlaamse ambtenaren. En voor het overige een vage herinnering aan de geschiedenisles. Was dat niet die veldslag waar de Fransen een pak slaag kregen van de Vlamingen, de ridders te paard die verslagen werden door het gewone volk? En waar was dat ook weer? Hoe dan ook heel lang geleden. Te weinigen weten dat de anachronistische term ‘Guldensporenslag’ staat voor een cruciale en vooral fascinerende episode uit het verre verleden van de contreien waarin we leven. Met dat laatste bedoelen we heel West-Europa, eerder dan alleen Frankrijk of België of Vlaanderen. Het gaat, voor dit deel van het continent ten noorden van de Alpen, om het duidelijkste begin van een maatschappelijke ontwikkeling die nazindert tot op de dag van vandaag en die de westerse beschaving aan de wereld geschonken heeft: alle mensen, hoe nederig ook, hebben recht op respect, inspraak en medezeggenschap. De Blijde Inkomst van Brabant in 1356, het Plakkaat van Verlatinghe van Willem van Oranje van 1581, de Engelse Glorious Revolution van 1689, de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring van 1776 behoren alle tot dezelfde lijn: elke mens heeft recht op medezeggenschap, minstens over zijn of haar eigen lot. Daarnaast leverden de gebeurtenissen van 1302 een kleine bijdrage, na veel omwegen en andere toevalligheden, aan het doen ontstaan van de amper tweehonderd jaar oude staatkundige entiteiten waarbinnen we vandaag opereren: België, en Vlaanderen in zijn hedendaagse geografische vorm. Het verhaal van de ‘Guldensporenslag’ zelf is ruim zevenhonderd jaar oud en beperkt zich niet tot 1302, maar strekt zich uit van 1286 tot 1304, met een langzaam vervagende uitloper. In essentie verloopt het groeiende conflict in de eerste hoofdstukken volgens de logica van het tijdperk,
9