Đất ngập nước nhân tạo (Constructed Wetlands)
Đất ngập nước chứa nước mưa là một hệ thống kỹ thuật được thiết kế
cho phép các quá trình xử lý nước tự nhiên diễn ra để loại bỏ các chất gây
ô nhiễm. Những hệ thống này là yếu tố quan trọng trong quản lý nước đô thị, giúp xử lý ngập lụt và cải thiện chất lượng nước
Là các mặt nước được thiết kế bên trong các công viên hoặc không gian mở với thể tích trữ nước lớn.
Nguồn:Vietnam.VN
Lưu vực thấm sinh học (Bioinfiltration Basin)
Các khu vực cảnh quan trong công viên và không gian mở với khả năng lọc.
Nguồn: Phiadelphia Water Deparment
Quảng trường Hạ cấp (Sunken Plaza)
Quảng trường hạ cấp là không gian công cộng được thiết kế có cao độ trũng nhằm tạm trữ nước mưa trong các đợt mưa lớn, tương tự chức năng của hồ điều hòa nhưng đặt trong khu vực đông người. Đây là giải pháp kiến trúc – cảnh quan tích hợp giữa bề mặt lát cứng, cây xanh và hệ thống thoát nước kỹ thuật
Nguồn: lisa - icem
Mái nhà Xanh (Green Roofs)
Là một hệ thống mái nhà được trồng thêm lớp thực vật trên bề mặt. Lớp thực vật này có thể bao gồm cỏ, cây bụi, hoặc thậm chí cả cây nhỏ, cùng với một lớp vật liệu trồng trọt đặc biệt để tạo thành một hệ sinh thái thu nhỏ ngay trên mái nhà.
Bể chứa nước mưa (Detention tanks)
Các bể chứa nước mưa là những
không gian cảnh quan được thiết kế
tỉ mỉ để lưu trữ và chứa nước mưa một cách thẩm mỹ Hệ thống bao
gồm một khu vực chìm được tích hợp trong các sân trong hoặc các
không gian mở nhỏ của các tòa nhà lớn
không đơn thuần là một giải pháp kỹ thuật mới, mà đang được nhìn nhận như một chiến lược phát triển đô thị bền vững, dung hòa giữa mục tiêu môi trường và nhu cầu xã hội Dựa trên bốn nguyên tắc cốt lõi
“Protect – Delay – Store – Release”, mô hình này hướng tới việc thiết lập một hệ sinh thái đô thị cân bằng hơn, góp phần giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu và tái cấu trúc cách thức quản lý tài nguyên nước trong
thành phố
Điểm đáng chú ý là tính linh hoạt trong triển khai, khi các giải pháp bọt biển có thể được áp dụng ở nhiều cấp độ, từ quy hoạch vùng cho đến thiết kế đường phố và từng công trình riêng lẻ Việc tích hợp hạ tầng xanh vào mạng lưới không gian mở, tuyến giao thông và khu dân cư không chỉ nâng cao hiệu quả điều tiết nước mưa mà còn cải thiện chất lượng sống, tạo dựng môi trường đô thị gần gũi với tự nhiên Qua đó, mô hình này mở ra khả năng định hình những đô thị có năng lực thích ứng cao hơn, phục hồi tốt hơn và bền vững hơn trong tương lai.
Nghiên cứu lựa chọn Thâm Quyến tại Trung Quốc làm trường hợp đại diện cho mô hình Sponge City triển khai trong bối cảnh đô thị mật độ cao và tốc độ đô thị hóa nhanh. Tại đây, hạ tầng quản lý nước mưa được tích hợp trực tiếp vào cấu trúc không gian công cộng thông qua hệ thống công viên trữ nước, quảng trường thấm nước, mái xanh và hành lang sinh thái ven sông Thành phố đặt mục tiêu kiểm soát phần lớn lượng nước mưa hàng năm thông qua các giải pháp phân tán, giảm phụ thuộc vào hệ thống cống ngầm truyền thống Trường hợp Thâm Quyến cho phép đánh giá khả năng tái cấu trúc không gian đô thị hiện hữu theo hướng hạ tầng cảnh quan đa chức năng.
Trường hợp thứ hai là chương trình
Room for the River Programme tại
Hà Lan, đại diện cho cách tiếp cận
quản lý nước quy mô lưu vực Thay
vì tập trung vào nước mưa đô thị,
mô hình này mở rộng không gian
sông, di dời đê bao và tái thiết vùng
ngập lũ nhằm tăng khả năng chứa
nước tự nhiên Đây là ví dụ điển
hình của chiến lược “nhường chỗ
cho nước”, trong đó cảnh quan trở
thành công cụ điều tiết lũ chủ động
So sánh hai trường hợp cho phép
làm rõ sự khác biệt giữa hạ tầng
sinh thái quy mô đô thị (micro–urban scale) và quy mô vùng
(macro–territorial scale), từ đó phân
tích giới hạn và tiềm năng ứng
dụng trong bối cảnh Việt Nam
Hai mô hình thể hiện sự chuyển dịch từ “kiểm soát cứng” sang “thích ứng linh hoạt” trong quản lý nước Thâm Quyến tích hợp hạ tầng nước vào không gian đô thị, tạo giá trị đa chức năng nhưng vẫn phụ thuộc vào hạ tầng xám khi mưa cực đoan, trong khi Hà Lan mở rộng không gian cho nước ở quy mô lãnh thổ, hiệu quả cao nhưng đòi hỏi tái cấu trúc lớn Từ góc nhìn kiến trúc cảnh quan, điểm chung quan trọng là cảnh quan được tái định nghĩa như một dạng hạ tầng vận hành đô thị, song hiệu quả phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, thể chế và khả năng tích hợp kỹ thuật, cho thấy hướng tiếp cận tối ưu là mô hình
hạ tầng lai PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU I 2
Phương pháp chỉ số đánh giá
Nghiên cứu xây dựng hệ thống chỉ số nhằm đo lường hiệu quả đa chiều của hạ tầng
Sponge City. Nhóm chỉ số thủy văn bao gồm dung tích trữ nước và mức giảm lưu lượng đỉnh, phản ánh khả năng giảm áp lực hệ thống thoát nước Nhóm chỉ số không gian đánh giá diện tích và mức độ kết nối của không gian xanh như biểu hiện của tích hợp sinh thái đô thị
Ngoài ra, nghiên cứu xem xét chi phí đầu tư –vận hành và tần suất ngập lụt để đánh giá tính khả thi dài hạn. Hệ thống chỉ số này cho phép phân tích Sponge City như một cấu trúc tổng hợp về môi trường, không gian và kinh tế đô thị
