Open Monumentendag_week_36_19

OPEN MONUMENTENDAG MAGAZINE

Editie 2019

Katwijk | Rijnsburg | Valkenburg

OPRUIMING! MEGA UITVERKOOP! UITVERKOOP! START V.A. 10 SEPTEMBER

Kortingen tot KORTINGEN OPLOPEND TOT

50% 40% € 600

Kortingen tot

op racefietsen, ATB fietsen, kinderfietsen, OP RACE FIETSEN, ATB FIETSEN,vouwfietsen, STADSFIETSEN EN E-BIKES. OOK DIVERSE DEMOMODELLEN MET KORTING! etc.

,-

op elektrische fietsen

www.BIKETOTAAL-LUYTEN.nl

La

pto

ps

i Vr

Smartphone reparatie

P

In de Hoftuin

Tablet reparatie

rs

e nt

ri

d

on

av

g jda

Co

mp

ute

rs

• Anjelierenstraat 40 • T. 071 8895060 • I. www.itshoprijnsburg.nl

WELKOM OP ONZE OPEN MONUMENTENTEN DAG 2019 Ook dit jaar doen wij als gemeente Katwijk weer mee aan de Open Monumentendag. Met als thema; ‘Plekken van plezier’ zetten veel organisaties de deuren van hun monument open of benoemen zij dit thema in één van hun activiteiten. Of dit volgend jaar nog een belangrijke dag op de agenda zal zijn, is nog de vraag! Wegens bezuinigingen van de gemeente Katwijk zijn ook wij als comité geconfronteerd met een forse beperkingen. Iets wat wij zeer betreuren. Halverwege dit jaar, toen wij al druk waren met het organiseren van Open Monumentendag, werden wij hierover door de gemeente geïnformeerd. Gelukkig is na overleg met de gemeente besloten hiervan een deel terug te draaien. Dit jaar heeft de Rabobank ons ondersteuning toegezegd, waarvoor veel dank, maar voor volgend jaar kijken wij als comité hoe wij hiermee verder gaan. Vooralsnog richten wij ons zaterdag 14 september op onze mooie gemeente en de ‘Plekken van plezier’, want dat zijn er vele. Wat dat betreft hebben we er weer

prachtige locaties bij en mogen we een bijzondere dag beleven. Opening De opening van de Open Monumentendag vindt om 10.00 uur plaats bij het pontje in Valkenburg. In de boeken staat dat in 1619, dus 400 jaar terug, voor het eerst pontgeld mocht worden geheven. Een mooie, historische gelegenheid om hier de opening te verrichten. Bij het deel naar de pont en het “Wapen van Valkenburg”, stellen de bewoners hun parkeerplaatsen beschikbaar om daar allerlei activiteiten te organiseren. Met dank aan bewoners en het organiserend comité. De opening wordt mede verricht door burgemeester Visser en wethouder Knape. Bakkerij den Dulk heeft voor deze happening een speciale “pontkoek” bedacht, die tijdens de opening wordt gepresenteerd. Iedereen is dan ook van harte uitgenodigd. Tevens staat het nieuwe bezoekersinformatiecentrum van het Vliegkamp Valkenburg nu echt in de startblokken en wordt het een feest om daar een bezoek te brengen. Evenals natuurlijk aan de keur

van de prachtige monumenten in ons hele dorp die in dit magazine staan genoemd. Ik wil iedereen bedanken die deze dag mogelijk maakt. Hiermee bedoel ik natuurlijk ook alle vrijwilligers die in hun vrije tijd bij de monumenten aanwezig zijn om de mensen te ontvangen. Zonder deze vrijwilligers zou er geen Open Monumentendag plaats kunnen vinden. Tevens dank aan de sponsoren die het mogelijk hebben gemaakt dat we dit mooie magazine kunnen uitgeven. Yvonne van den Anker, Voorzitter Comité Open Monumentendag

VOORWOORD OPEN MONUMENTENDAG 2019 Op zaterdag 14 september vindt weer de jaarlijkse Open Monumentendag plaats. Het thema dit jaar is “Plekken van Plezier”. Een thema waaraan het comité Open Monumentendag Katwijk zo goed mogelijk invulling heeft gegeven. Hoe zij dit gedaan heeft, leest u in dit magazine. Het magazine is uw wegwijzer door het programma met routes, overzichten en achtergrondinformatie over de opengestelde monumenten. Pontje De Open Monumentendag begint zoals altijd met een officieel moment. Dit jaar vindt de opening plaats in Valkenburg, bij het pontje, vanwege het feit dat er al 400 jaar betaald wordt voor het overzetten van reizigers over de Oude Rijn. Om 10.00 uur zal ik daar samen met burgemeester Visser, de heer Bakker uit Valkenburg en comitévoorzitter Yvonne van den Anker de Monumentendag

openen. Rond de pont zullen verschillende gezellige (en lekkere) activiteiten worden georganiseerd. Monumenten Geen Open Monumentendag zonder de openstelling van ons gebouwde erfgoed. U bent weer van harte welkom in veel van onze kerken en vele andere historische gebouwen en plekken. Voor een aantal van die plekken van plezier zijn overigens passende tentoonstellingen gemaakt, zoals over het strandleven. Het Katwijks Museum organiseert als vanouds op 14 september haar culturele dag. Dank De leden van het comité Open Monumentendag hebben de afgelopen maanden weer veel werk verzet. Zij hebben veel energie gestoken in het programma én om dit magazine voor u te vervaardigen. Daarnaast wil ik alle vrijwilligers bedanken die het mogelijk maken dat alle monumenten geopend zijn en die de bezoekers ontvangen.

U een fijne en hopelijk zonnige Open Monumentendag toegewenst. Geniet u van al de plezierige historische plekken die onze mooie gemeente rijk is! Jacco Knape Wethouder kunst en cultuur

Men kan bij ons een heerlijk kopje koffie komen drinken tijdens de open monumentendag. Ons gebouw is wel geen erkend monument, maar is wel van 1848

JURA D4 - Piano Black

Pure koffie – puur genot

In het onderzoek ‘Beste espressomachine’ is in de categorie ‘volautomaten’ de JURA D4 Piano Black als beste uit de test gekomen.

8,9 D4 Piano Black n n n

Full Size-volautomaat puur voor koffiegenot Compromisloze espresso- en koffiekwaliteit Spectrum aan specialiteiten uit te breiden door JURA Operating Experience

PEURSUM

e 699,-

Voorstraat 31b-33 | 2225EL Katwijk | 071 401 64 22 | www.electroworld.nl

WELKOM OP ONZE OPEN MONUMENTENDAG Het Comité Open Monumentendag organiseert al vele jaren de Open Monumentendag. Het Comité wordt ondersteund door de gemeente Katwijk, de historische verenigingen van Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg en de deelnemende, verenigingen, stichtingen, kerken en eigenaren van de plaatselijke monumenten en vele vrijwilligers. In dit Magazine presenteert het Comité de grote hoeveelheid monumenten die tijdens Open Monumentendag geopend zijn of te bekijken. Er staat een uitgebreid programma van de dag vermeld, diverse activiteiten, de bijzondere opening en Pontfestiviteiten, verwijzing naar de Canon van Katwijk, beschrijvingen van de monumenten en een plattegrond met fietsroute. Met het magazine in de hand ontgaat u niets. Het Comité is er trots op deze dag te mogen organiseren en wenst u een verrassende en plezierige dag.

Op deze foto v.l.n.r. bovenste rij; Yvonne van den Anker (voorzitter), Teuntje van Delft, Cor de Jong, Cock Barnhoorn, Ellie Guijt, Piet Dijkdrent. Op de voorgrond; Blondi van der Woude en Willem van der Plas. Niet op de foto Mark Ruis en Rianne van Hilten. (foto: P.v.Kampen)

OPENING OMD DAG BIJ DE PONT VAN VALKENBURG Het is dit jaar precies 400 jaar geleden dat de Staten van Holland op verzoek van de Heer van Valkenburg onenigheid over de tarieven moesten beslechten. En het is dit jaar dat de fietsbrug tussen Duyfrak en Nieuw Rhijngeest werd geopend. Een mooie aanleiding om de pont van Valkenburg wat meer aandacht te geven en de opening van de Open Monumenten Dag bij de pont te laten plaatsvinden. De Stichting voetveer Valkenburg heeft een aantrekkelijk programma samengesteld om de opening luister bij te zetten. De officiële opening zal plaatsvinden om 10.00 uur op het plein naast voormalig café Het Wapen van Valkenburg. Het plein zal voor de rest van de dag zijn omgetoverd in een knusse dorpsmarkt met veel activiteiten: • Markt met oude ambachten: nettenbreister, smausenbakker, smid, visroker, visbakker, kantklosser • Fotopresentatie over de historie van de pont

• •

• •

•

•

Demonstratie stoommachientjes Koffietafels in samenwerking met de eigenaren van het Wapen van Valkenburg Om 11 uur en 14 uur treden twee Shantykoren op Het plein wordt omgeven door oude schuiten, die de sfeer verder zullen vergroten De oude pont wordt ingezet om op spierkracht overgezet te worden van en naar Valkenburg Rondwandeling om de pont-brug-pont wandeling te ervaren

Valkenburge Pont Koek We hebben Katwijkse knip, Deventer koek, Bossche bollen, Limburgse vlaai, maar vanaf 14 september 2019 hebben we Valkenburgse Pont Koek. In goede samenwerking met Bakkerij den Dulk is de Valkenburgse Pont Koek ontwikkeld en die zal op de Open Monumenten Dag worden geïntroduceerd. Burgemeester Visser zal de koek onthullen. Toevalligerwijs heeft Den Dulk nu zowel bij de pont als bij de nieuwe brug een filiaal. Een mooie gelegenheid om samen met den Dulk deze koek te ontwikkelen. Het is een heerlijke, voedzame koek, die naar wij geloven een traditionele koek en begrip kan worden.

Barnwoodweb.nl

Barnwood, een unieke eyecatcher Verwaarloosd, verweerd, maar รณ zo prachtig in uw huis Barnwood is afkomstig van dakbeschot, gevelbekleding, balken, vloeren en dwarsliggers uit oude schuren, huizen en stallen. Dit verwaarloosde, maar prachtig verweerde hout is schitterend te gebruiken voor schuifdeuren, als wandhout of voor meubelbouw. Op deze manier krijgt het eeuwenoude hout een schitterend tweede leven in uw huis!

LOFTDEUREN

BEZOEK ONZE NIEUWE

SHOWROOM STEENBAKKERSTRAAT 1B KATWIJK

Fraaie Barnwood producten Barnwoodweb verwerkt het oude hout al tot fraaie schuifdeuren en als wandhout. Naast kant en klare producten zijn ook losse planken verkrijgbaar en de schuifdeursystemen.

BARNWOOD PLANKEN B A R N W O O D WA N D H O U T LOFTDEUREN SCHUIFDEURSYSTEMEN B ezoek onze website w w w.bar nwoodweb.nl O f onze showroom Steenbak kerstraat 1b 2222AT, K at wijk

SCHUIFDEURSYSTEMEN

WANDHOUT

PROGRAMMA OPEN MONUMENTENDAG KATWIJK 2019

Op 14 september zijn veel monumenten in Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg tussen 10.00 en 17.00 uur weer gratis toegankelijk tijdens de Open Monumentendag. Het landelijk thema dit jaar is: ‘Plekken van Plezier’. Dit jaar wordt wederom een huis-aan-huis magazine verspreid, nu over Open Monumentendag 2019. Hierin vindt u uitgebreide informatie over de monumenten en de wijze waarop aandacht aan het thema ‘In Europa’ wordt geschonken.

• •

•

KATWIJK AAN DEN RIJN •

• •

Het programma is behalve in de geopende monumenten verkrijgbaar op het gemeentehuis, in de diverse bibliotheken, bij het Katwijks Museum en VVV Katwijk. Ook kunt u het programma vinden op de website van de gemeente Katwijk, www. katwijk.nl/monumenten.

•

De volgende monumenten zijn, tenzij anders staat aangegeven en onder voorbehoud, geopend van 10.00 tot 17.00 uur:

•

KATWIJK AAN ZEE • • • • • •

Gemeentehuis (1932), Koningin Julianalaan 3 Vredeskerk (1905), Baljuwplein 1 Soefitempel (1969), Zuidduinseweg 7 Vuurtoren (1605), Vuurbaakplein De Oude Kerk (1461), Boulevard 109 Nieuwe Kerk (1887), Voorstraat 79

Katwijks Museum (1913), Voorstraat 46 Het K&O gebouw (De Franse School) (1883), Sluisweg 16 Oude Begraafplaats (1791), Zuidstraat 113

•

RK Kerk Joannes de Doper (1911), Kerkstraat 70 Nederlands Hervormde Kerk (1231), Kerklaan 12 Molen De Geregtigheid (1740), Valkenburgseweg 7 De Roskam (1560), Turfmarkt Park van de Wilbert (17de eeuw), Overrijn/Tolhuisstraat

RIJNSBURG •

•

•

Grote of Laurentiuskerk (1122), Kerkstraat 32 Mausoleum en omliggende tuin Museum van het Genootschap Oud Rijnsburg, Oude Vlietweg 6 (geopend van 10.00-16.00 uur) Spinozahuis (omstreeks 1650), Spinozalaan 29

(Museum) Historie vliegveld Valkenburg. OPENING De officiële opening zal plaatsvinden om 10.00 uur op het plein naast voormalig café Het Wapen van Valkenburg. Het plein zal voor de rest van de dag zijn omgetoverd in een knusse dorpsmarkt met veel activiteiten: • Markt met oude ambachten: nettenbreister, smausenbakker, smid, visroker, visbakker, kantklosser • Fotopresentatie over de historie van de pont • Demonstratie stoommachientjes • Koffietafels in samenwerking met de eigenaren van het Wapen van Valkenburg • Om 11 uur en 14 uur treden twee Shantykoren op • Het plein wordt omgeven door oude schuiten, die de sfeer verder zullen vergroten • De oude pont wordt ingezet om op spierkracht overgezet te worden van en naar Valkenburg. • Rondwandeling om de pont-brug-pont wandeling te ervaren

VALKENBURG

TENTOONSTELLINGEN

•

•

• • •

Valkenburgs Pontje (1938), Veerpad Torenmuseum Oud Valkenburg, Castellumplein Oorlogsgraven, Broekweg Valkenburg Informatiecentrum

•

Expositie historisch brandweermateriaal van de Brandweer Hollands Midden, Schoolstraat 2. Tentoonstelling van speelgoed van vroeger in de Oude Kerk.

•

•

•

Fototentoonstelling in de voormalige Franse school, het K&O gebouw. Een geschilderde uitleg over de molen in Molen ‘De Geregtigheid’. Expositie ‘Schilderachtig Rijnsburg’ in het Rijnsburgs Museum, Oude Vlietweg 6.

RONDLEIDINGEN •

GEMEENTEHUIS Rondleiding door het monumentale gebouw van 11.00 tot 16.00 uur.

•

OUDE BEGRAAFPLAATS Rondleiding langs graven van zeelieden naar aanleiding van boek Willem van der Plas op Oude Begraafplaats aan de Zuidstraat in Katwijk aan Zee. Tevens is het graf van Bronkhuizen open.

•

ABDIJ / MAUSOLEUM Rondleidingen over de geschiedenis van de Abdij en het Mausoleum. Aanvang 12.00 uur en 14.00 uur vanuit het Museum Oud Rijnsburg.

ACTIVITEITEN •

OUDE KERK Tijdens Open Monumenten Dag wordt in de Oude Kerk speelgoed van vroeger tentoongesteld. Ook wordt er een klasje van vroeger ingericht met attributen van onder andere het Katwijks Museum.

VERVOLG PROGRAMMA OPEN MONUMENTENDAG KATWIJK 2019 •

•

KATWIJKS MUSEUM Het Katwijks Museum combineert de Open Monumentendag met de jaarlijkse culturele dag. Bezoekers kunnen kennismaken met het werk van regionale (amateur) kunstenaars. Iedereen is welkom in het Katwijks Museum van 10.30 uur tot 16.00 uur. TORENBEKLIMMING Tijdens Open Monumentendag bieden de vrijwilligers van het Genootschap, tussen 12.00 uur en 16.00 uur, de mogelijkheid de toren van de Grote kerk te beklimmen.

op het beroemde Bätzorgel uit 1765. Om 15.30 uur is het slotconcert door organist Rob van Efferink en het koor Cantate Deo.

CONCERTEN •

•

LAURENTIUSKERK RIJNSBURG 10.00 – 11.00 uur: Vincent van Delft, organist Immanuëlkerk Rijnsburg 11.00 - 11.30 uur, Johan Haasnoot, organist Dorpskerk Katwijk a/d Rijn 12.00 - 12.30 uur, Gerben Glasbergen, organist Chr. Geref. Kerk Rijnsburg 13.00 – 13.30 uur, Ronald van Delft, organist Witte Kerk Noordwijkerhout 15.00 - 16.00 uur, Dick Durieux, organist Grote Kerk Rijnsburg VREDESKERK Vanaf 13.00 tot 16.30 uur spelen diverse organisten

•

NIEUWE KERK De orgeldag wordt om 16.00 uur door Leo Ravensbergen afgesloten met het Slotconcert op het Van Den Heuvel-orgel in de Nieuwe kerk.

•

JOHANNES DE DOPER KERK Het recent geplaatste Reil orgel zal op regelmatige tijden worden bespeeld door de organist Niek van de Meij.

FIETSROUTE Vast onderdeel van Open Monumentendag in de gemeente Katwijk is de fietsroute langs monumenten. Deze start en eindigt bij het gemeentehuis van Katwijk. De route voert u door de verschillende dorpskernen, langs de monumenten en bijzondere aandachtspunten. Men kan uiteraard naar eigen inzicht de route aanvangen en vervolgen. De routebeschrijving is met uitgebreide achtergrondinformatie vindt u in het midden van het huis-aan-huis verspreide Magazine Open Monumentendag 2019. Ook is deze te verkrijgen in de hal van het gemeentehuis en is deze beschikbaar via www.katwijk.nl/monumenten.

CANON VAN KATWIJK IN WEBSITE EN BOEKVORM De Canon van Katwijk geeft in woord en beeld de geschiedenis weer van de gehele gemeente Katwijk; dus Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg. De uitgebreide geschiedenis wordt getoond op de website en is sinds vorig jaar ook in boekvorm verkrijgbaar. Zowel op de website als in het boek prachtige foto’s en een uitgebreide beschrijving van de geschiedenis. Het boek bestaat uit ruim 100 pagina’s en geeft een overzicht van de geschiedenis van het hedendaagse Katwijk, Rijns-

burg en Valkenburg in acht tijdvakken en 34 vensters. Van 5000 v. Chr. tot de fusie van de drie dorpen in 2006. Vanaf de prehistorie en oudheid met jagers, boeren en Romeinen, tot en met de moderne tijd met televisie en computers. De verhalen in het boek zijn voorzien van honderden illustraties en foto’s.

drie de historische verenigingen. De website geeft eveneens aan de hand van de 34 zogeheten vensters, een inkijk in de geschiedenis van Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg. De Canon

vormt daarmee de tijdlijn van de gemeente Katwijk en geeft antwoord op vele vragen. Wilt u meer weten? Kijk ook op: www.canonvankatwijk.nl

Het boek Canon van Katwijk is voor €14,95 te koop bij het Katwijks Museum, Museum Oud Rijnsburg, Museum Valkenburg en de lokale boekhandels. De Canon is een initiatief van alle

COLOFON OPEN MONUMENTENDAG MAGAZINE Uitgave: Open Monumentendag Magazine is een uitgave van de gemeente Katwijk en het Comité Open Monumentendag in samenwerking met Uitgeverij Verhagen. Het magazine wordt huisaan-huis verspreid in Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg.

Oplage: 27.500

saties en diverse andere fotografen.

Teksten: Leden van het Comité en deelnemende organisaties

Coördinatie en realisatie: Rianne van Hilten en Ellie Guijt (E-linkx)

Fotografie: Dirk van Egmond - Treffend Beeld, Cor de Jong, Mark Ruis, de deelnemende organi-

Sales: Carlo van Zelst en Michelle Visch

Hoofdredacteur: Teuntje van Delft

RIJKSMONUMENT GEMEENTEHUIS KATWIJK Het Gemeentehuis van Katwijk is het bestuursgebouw van de gemeente Katwijk en sinds 1998 ingeschreven in het rijksmonumentenregister. Het gebouw ligt op de grens van Katwijk aan Zee en Katwijk aan den Rijn en is ontworpen door de architecten Hooykaas en Van Lockhorst.

kant van de Julianalaan een raam van gekleurd glas Vissen, water en zon (1973), ontworpen door G. van Iersel (Rotterdam). Naast de bezoekersingang staat het beeld de De Klinker of ‘De Dorpsomroeper’ (1979) van Gerard Brouwer. In het gemeentehuis bevindt zich in de hal een model van de oude Uitwateringsluizen (1999) geschonken en gemaakt door de Katwijker Jacques Ouwehand. In de Trouwzaal bevinden zich de Gebrandschilderde ramen (1932) van Paul Blom. Het is een afbeelding van de drie deugden van het huwelijk: ‘Arbeid’, ‘Vertrouwen’ en ‘Toewijding’. Verder hangt er een aantal schilderijen waaronder In het Weeshuis te Katwijk - Binnen (1890) door D.A.C. Artz.

Op 21 september 1932 is het gebouw officieel geopend door prinses Juliana. Bij de ingang die wordt gebruikt door bruidsparen, staan twee leeuwen met de wapenschilden van de gemeente Katwijk. Het interieur en het exterieur tonen verwantschap met het raadhuis van Hilversum van architect Dudok. De Rotterdamse architecten Hooykaas en Van Lockhorst hebben zich laten inspireren door het mo- Prinses Juliana derne bouwen van Frank Lloyd Op de eerste verdieping zijn Wright. Dit is vooral te zien aan de Gebrandschilderde ramen (1932) van Paul Blom niet te de overstekende dakranden. In 1973 ontwierp G. van Iersel missen. Op het rechterraam een nieuwe zijvleugel en werd staat Prinses Juliana met boede ingang voor bezoekers ver- ken in haar hand onder een plaatst naar de Julianalaan. boom met appels van Oranje. De tweede uitbreiding (1999) Dit raam schonk zij bij de opeis gebouwd naar een ontwerp ning van het gemeentehuis. van I’M architecten uit Deven- Op het linkerraam staat de ‘Vrouwe van Wassenaer’, grater. vin de Ligne, met haar woonhuis ‘t Sandt. Het middelste Kunst Het gemeentehuis herbergt raam toont het bedrijfsleven in veel kunstwerken. Zo is aan de Katwijk aan Zee; de visserij en

het bedrijfsleven in Katwijk aan den Rijn, de tuinbouw. Naast het gemeentehuis ligt het Burgemeester De Ridderpark (1915). In het plantsoen

staat het monument voor gevallenen in WO II, De Leeuw (1948),van L. O. Wenckebach. Ook is er de gedenksteen te vinden Ter herinnering aan hen die vielen na 5 mei 1945 in voormalig Nederlands Indië of waar ook ter wereld. In het plantsoen staat een hardstenen Grenspaal, de officiële grens tussen het gemeentedeel van Katwijk aan den Rijn en Katwijk aan Zee. Rondleidingen Tijdens Open Monumentendag worden elk uur rondleidingen van 30 minuten gegeven. De eerste start om 11.00 uur. De laatste uiterlijk 16.00 uur. Wie geïnteresseerd is en wil rondkijken is van harte welkom.

OUDE BEGRAAFPLAATS KATWIJK AAN ZEE Een beetje verborgen, in de schaduw van de Nieuwe Kerk aan de Voorstraat ligt de Oude Begraafplaats. Officieel de ‘Algemene Begraafplaats’ aan de Zuidstraat. Deze begraafplaats is een rijksmonument. Het is een begraafplaats en geen kerkhof. Kerkhoven zijn verbonden aan een kerk, maar de begraafplaats en de Nieuwe Kerk hadden vroeger niets met elkaar te maken. De begraafplaats dateert van 1791. De bouw van de Nieuwe Kerk begon pas in 1860. Men noemt het de ‘Oude Begraafplaats’, omdat het de oudste van Katwijk is. Het is zelfs een van de oudste openlucht begraafplaatsen van ons land is. Het mooie van de het ‘Oude Graf’, zoals de Oude Begraafplaats vaak genoemd wordt, is dat hij ook nu nog steeds als begraaf-

plaats in gebruik is. Het bijzondere van deze begraafplaats is, dat als je goed luistert, je overal verhalen hoort rondzingen. Verhalen over de mensen, die hier begraven liggen en over de bijzondere monumenten. Lukt het u niet om deze zelf op te vangen, dan vertellen de aanwezige vrijwilligers ze u graag. Het gaat om de verhalen over Kneppelhout, de Leidse professoren, de verdwenen Engelse marinemensen en ga zo maar door. UIt de aanwezige monumenten kan deels de geschiedenis van verschillende bouwstijlen afgeleid worden. Natuurlijk is het ook leuk om te weten dat deze begraafplaats, die tegenwoordig ingeklemd ligt tussen de bebouwing, ooit in de middle of nowhere lag.

Ook dit jaar is er weer de mogelijkheid een grafkelder te bezichtigen. Wij spelen op onze manier in op het landelijk thema ‘Plekken van Plezier’ door te vertellen over deze bijzondere plek en u geeft hieraan misschien uw eigen beleving. Herinneringen

aan mensen, die op de Oude Begraafplaats begraven liggen. Hopelijk goede herinneringen. Dan wordt een plaats van rouwen en geschiedenis een plek van goede en misschien wel plezierige herinneringen… Kortom alle reden om ook een keer een begraafplaats te bezoeken.

HISTORISCH MATERIAAL IN DE BRANDWEERSTALLING De voormalige brandweerstalling is in 2013 weer in gebruik genomen in zijn oude functie door enkele fanatieke brandweerlieden die zich bezig houden met historische brandweermateriaal.

Daarvoor werd de stalling gebruikt door de gemeente voor enkele voertuigen. Momenteel zit in het pand Stichting Historisch Brandweermateriaal Katwijk (SHBKW) met enkele historische

voertuigen en historisch brandweer materiaal, alsmede het historische voertuig van de Noordwijkse brandweer, eigendom van de personeelsvereniging van de huidige brandweer uit Noordwijk.

Tijdens de Open Monumentendag is er weer veel te zien, zoals een keur aan brandweermateriaal en diverse brandweerwagens.

DE SOEFITEMPEL EEN VINDPLAATS VAN VREUGDE “De Soefitempel: een merkteken op het land, een baken vanuit zee. Een ontmoetingsplaats, voor alle mensen die ongeacht hun geloof, ras of klasse verlangen naar liefde, harmonie en schoonheid.” Het gebouw de Universel Murad Hassil (de “Soefi tempel”) is in 1970 in gebruik genomen en staat vlak naast de duinpan waar de stichter zijn bijzondere ervaring had. Het betreft een van de laatste en beste ontwerpen van de gerenommeerde architect / stedenbouwkundige prof. ir. S.J. van Embden (1904 – 2000). Hij ontwierp de tempel volgens de ideeën van Hazrat Inayat Khan. Het moest een vierkante zaal zijn met een koepel en zonder ramen maar wel met lichtvensters. Het vierkant stelt stabiliteit en kracht voor en de lichtdoorlatende koepel symboliseert het men-

selijk hart dat, gericht op de hemel, zich openstelt voor het goddelijk licht. De zaal is 13 bij 13 meter en biedt plaats aan circa 120 personen. Stiltezone Het omliggende duinlandschap is bij het plan betrokken. Aan

de westzijde, is als beschutting tegen de wind, een hoge wal gemaakt en op de helling een amfitheater gerealiseerd. De duinpan waar Inayat Khan zijn bijzondere ervaring had is nu een stiltezone waar men kan mediteren.

Op het terrein staat, overigens verscholen in een duinpan, nog een tweede gebouw, het Wakilhuis waarin zich een eetzaal bevindt en de woning van de permanente beheerder.

nooit een vissershaven gehad, hoewel er een waterweg was van de Haarlemmertrekvaart naar zee en deze door Katwijk liep. De bomschuiten lagen echter gewoon op het strand. De Vierboet staat dus niet bij de monding van die waterweg, maar een stuk zuidelijker.

Sinds 1913 is de vuurbaak niet meer in werking, omdat er toen geen schepen meer in Katwijk aan land kwamen.

VUURBAAK EN HET VUURBAAKPLEIN De vuurbaak van Katwijk aan Zee, ook wel Vierboet genoemd, is na de Brandaris het oudste bewaard gebleven vuurtorengebouw van Nederland. De toren heeft een hoogte van 14 meter en staat achter de boulevard bij het Vuurbaakplein, aan de zuidwestkant van het dorp. Tegen kinderen in Katwijk werd niet verteld dat zij door de ooievaar werden gebracht, maar dat zij uit deze Vierboet kwamen. In de zomermaanden is de toren geopend voor publiek. Geschiedenis Het verzoek een vuurbaak te bouwen werd in 1605 ingediend bij stadhouder Prins Maurits. Uiteindelijk werd hier pas in 1628 goedkeuring aan gegeven. In navolging van Katwijk kreeg elke vissersplaats aan de kust zijn eigen vuurto-

ren of vuurbaak. Op het platte dak lag een rooster waarop een houtvuur werd gestookt, later een kolenvuur en halverwege de 19e eeuw werd een olielamp met reflector in een lichthuis geplaatst. Het visserslicht werd alleen ontstoken als er schepen van de eigen vloot waren uitgevaren. Katwijk heeft

Mitrailleurspost Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd de toren door de Koninklijke Marine als uitkijkpost gebruikt. Na de oorlog werden veel huizen in de nabijheid van de Vierboet gebouwd, die tijdens de Tweede Wereldoorlog weer afgebroken moesten worden toen de Atlantikwall gebouwd werd. In de Vierboet werd toen een mitrailleurspost geplaatst. Na de oorlog werden er nieuwe huizen gebouwd, maar ten noorden van de Vierboet werd ruimte overgelaten voor het langwerpige Vuurbaakplein. De Vierboet is sinds 1971 een rijksmonument.

WITTE OF ANDREASKERK LAAT WOORD DOOR DE WERELD GAAN De Andreaskerk staat pal aan de Boulevard en is vernoemd naar de apostel Andreas, onder meer schutspatroon van de vissers. Het wapen van de gemeente Katwijk is een azuurblauw Andreaskruis op een zilver fond. Historie Plaatselijk is de kerk ook bekend onder de naam Oude Kerk en in grotere mate als Witte Kerk. Het orgel is een Van den Heuvelorgel. De kerk heeft 1.400 zitplaatsen en is nu van de Protestantse Kerk in Neder-

land (Nederlands hervormd). De kerk werd omstreeks 1640 gebouwd, nadat de voorgaande kerk in 1572 door de Spanjaarden was verwoest. De klok dateert uit 1594. De kerk had een spitse toren, maar tijdens de storm op 29 november 1836 werd de punt zo beschadigd dat deze moest worden afgebroken. Het jaar daarop kwam er een achtkantige koepel voor in de plaats. Omdat in 1885 de Nieuwe Kerk was gebouwd aan de Voorstraat werd de Oude Kerk in 1890 voor 6000 gulden verkocht. Tot

1921 deed het gebouw dienst als rederijschuur van N.V. Rederij Katwijk, die eigenaar was van een aantal bomschuiten. Het gebouw diende als opslagplaats voor scheepsbenodigdheden en zout. Ook werden er netten gerepareerd door een ploeg boetsers. Dit eindigde, omdat de (trage) bomschuiten werden vervangen door (snellere) loggers, die niet op het strand konden liggen. In 1921 werd het gebouw voor 45.000 gulden teruggekocht. In 1924 werd de kerk opnieuw in gebruik genomen. Renovatie Tijdens de Tweede Wereldoorlog gaf de Ortskommandant opdracht de kerk evenals de huizen langs de boulevard af te breken. Een slimme aannemer redde het gebouw. Hij sloopte alleen de toren tot dakhoogte en beschouwde de klus als

klaar. Het interieur (inclusief het orgel) was al eerder in veiligheid gebracht. In 1952 werd de toren in ere hersteld. Voor de kerk staat het standbeeld “Vissersweduwe met zoon” van Louis van der Noordaa. Het orgel is in 1995 gebouwd door de firma J.L. van den Heuvel (Dordrecht). Vanaf medio 2009 is de kerk grondig gerenoveerd. Lange tijd is er onder meer met de Rijksdienst voor Monumenten, het TNO te Delft en de gemeente Katwijk overlegd hoe de kerk het best kon worden opgeknapt. De muren zaten vol zout. Na verwijderen van de witte verf, werden de muren behandeld. De kerk was roodbruin van kleur. Na de renovatie kreeg de kerk weer zijn witte kleur terug. De binnenkant van de kerk is ook opgeknapt.

DE NIEUWE KERK, ONTWERP VAN JESSE De Nieuwe Kerk aan de Voorstraat 79 in Katwijk is een zeldzaam voorbeeld van Nederlandse protestante kerkbouw en kerk- inrichting uit de late 19e eeuw. Dat was de mening van de deskundigen over het ontwerp en uitvoering van de Nieuwe Kerk.

10.000,- meer ging kosten. De kerk heeft ondanks de grootte geen pilaren en geeft een overzichtelijke ruimte vanuit de hoofdingang op de preekstoel. Verder valt op de zogenaamde baronnenbank met het wapen van de adellijke familie Van Wassenaar van Catwijk.

De Leidse architect H.J. Jesse (1860-1943) won in 1884 een prijsvraag waaraan 31 architecten hadden deelgenomen.

Orgeldag Het orgel werd in 1983 grondig vernieuwd en uitgebreid tot 80 stemmen, waardoor dit orgel het op een na grootste in Nederland is. Het instrument heeft een Franse inslag, waarop vele concerten worden gegeven door vermaarde organisten en georganiseerd door het actieve orgelcomité.

Eisen De jonge Jesse koos voor de neo-renaissancestijl en voldeed goed aan de gestelde eisen voor een kerkgebouw met ruim 1.500 zitplaatsen, dat niet meer dan fl 75.000,- mocht kosten. Dit bedrag werd tijdens de bouw ruimschoots overschreden, doordat de aannemer failliet ging. Naderhand moesten verschillende plaatselijke aannemers het werk afmaken wat al gauw fl

De kerk en het orgel zijn van 10:00 - 15.45 uur te bezichtigen, c.q. te bespelen. Vanaf 16:00 is er een orgelconcert dat wordt verzorgd door Leo Ravensbergen uit Rijnsburg. Leo zal laten horen waar hij

goed in is: improviseren over diverse geestelijke liederen in de stijl van de immer populaire organist John Propitius. Welke liederen dat zijn wordt door de comitéleden van het orgel in de kerk uitgereikt. Via een beeldscherm in de kerk is de organist te volgen.

De organisatie van de open kerk en het orgel bezichtigen/ bespelen is in handen van Stichting Orgelcomité Nieuwe Kerk Katwijk aan Zee.

VREDESKERK MET HISTORISCH BÄTZORGEL Na het succes van architect Jesse, bij het ontwerp en de bouw van de Nieuwe Kerk, kwamen er spoedig meer opdrachten voor hem los. Zoals voor het huidige Museum waar vroeger reder Meerburg woonde en enkele andere huizen. Zo ook voor de Vredeskerk. Bij het binnengaan ervaart men de halvormige ruimte, typerend voor de architectuur van Jesse rond de eeuwwisseling. De kerk kwam gereed in 1905. Het dak wordt gedragen door houten spanten, die op en aan de metselwerkmuren rusten. De kerk heeft verschillende keren een restauratie ondergaan en is onlangs geheel vernieuwd. Bätzorgel Wat echt de moeite waard is, is het Bätzorgel. Deze is inmiddels al 250 jaar oud. De

bouwer van het orgel Johan Heinrich Hartman Bätz werd in 1709 geboren en is de eerste van drie generatie’s Duitse orgelbouwers. Het orgel heeft verschillende eigenaars gehad, zoals de Doopsgezinde kerk in Utrecht. In 1859 kwam het orgel in handen van de Hervormde Gemeente van Katwijk aan Zee, die het orgel in de Oude kerk aan een zijmuur heeft ‘gehangen’. Bij de bouw van de Nieuwe Kerk werd het orgel verkocht aan de Gereformeerde kerk.

spel zijn in de Vredeskerk. 13.00 - 13.30 uur: Ton Baris met koraalwerk e.a. 13.30 14.00 uur: Hans den Dulk Bach en Koraal M.Veldman. 14.00 14.30 uur: Willem Guijt met o.a. Böhm prelude et fuga; Concerto Wahlter; Andriessen Thema en Variaties. 14.30 - 15.00 uur:

Frank Borsboom met Air en Bist Du bei mir van Bach en koraal K.J.Mulder. Pauze van 15.00 -15.30 uur. Slotconcert 15.30 uur door Koor Cantate Deo uit Katwijk en organist Rob van Efferink Vredeskerk.

Activiteiten In de hal treft u info aan. Steeds is er de mogelijkheid om met een informant het gebouw door te gaan en de verschillende ruimten te bezichtigen. Vanaf 10.00 uur is de kerk open. Vanaf 13.00 uur zal er orgel-

FOTO EXPOSITIE IN ‘FRANSCHE SCHOOL’/K&O-GEBOUW In 1881 liet Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland het Katwijkse gemeentebestuur weten dat het meer dan noodzakelijk was dat er een school voor meer uitgebreid lager onderwijs zou worden gesticht.

werk uit en in december 1883 was de openbare Burgerschool gereed. Op de school werd als voorbereiding op het voortgezet onderwijs, ook les gegeven in het Frans, zodat de school in de volksmond al snel de ‘Fransche School’ werd genoemd.

Er zat voor het gemeentebestuur weinig anders op dan aan de wens van GS gevolg te geven. Derhalve werd bij raadsbesluit van 11 mei 1882 een commissie aangewezen die moest nagaan waar het nieuwe schoolgebouw zou komen. Als gevolg van het rapport besloot de raad op 4 september 1882 tot aankoop van duingrond aan het begin van de ‘Grindweg van het Dorp Katwijk aan Zee naar de Sluis’. Nu de Sluisweg. Architect J.I. van Waning uit Rotterdam kreeg opdracht een school te ontwerpen voor 144 kinderen. De aannemers Gerrit de Best en Johannes Verloop voerden het

Opheffen In het vissersdorp Katwijk was er echter weinig belangstelling voor dit soort onderwijs. Zo telde de school in 1893 slechts 5060 leerlingen: nog niet eens een halve bezetting! Al snel wilde de gemeenteraad de school daarom al weer opheffen. Dit stuitte op weerstand uit Den Haag. Pas in 1914 gaf GS toestemming tot opheffing nadat het gemeentebestuur had verzekerd dat op twee bestaande openbare scholen een gelijksoortig onderwijs kon worden gevolgd. Het gebouw werd gebruikt door de Visscherijschool samen met de Katwijkse Naaischool. In 1920

kwam de school in gebruik van de Vereniging voor Christelijk Onderwijs op Gereformeerde Grondslag. Deze breidde het eerste gebouw van 3 lokalen (het middendeel) uit naar 7 lokalen: 2 zijvleugels met elk 2 lokalen en een hoektoren. Tot september 1963 ging de school verder onder de naam ‘Franse- of Sluiswegschool’. In dat jaar werd het de ‘Gaspard de Coligny School’. Dit duurde tot 1983 toen deze school naar een nieuw gebouw aan de Meerburgkade ging. Hierna werd het pand door de Gemeente Katwijk ter beschikking gesteld aan de

Stichting Volksuniversiteit K&O (Kunst en Ontspanning) Katwijk, die er nu nog is gehuisvest voor het geven van cursussen aan volwassenen. Hiermee is Sluisweg 16 in Katwijk een van de weinige gebouwen dat al meer dan 100 jaar gebruikt wordt voor het doel waarvoor het is gebouwd: het geven van onderwijs. In de school is een fototentoonstelling over het ‘Oude Katwijk’, aangevuld met oude ansichtkaarten uit de collecties van Petra Hager-van der Gugten en Maljaert van der Gugten.

TENTOONSTELLING

Allegerand

nieuwe aanwinsten 2014 - 2019

Lebara Sim Only

Katwijks Museum 18 juni - 2 november 2019 K AT W I J K S muSeum

Anjelierenstraat 40 • T. 071 8895060 • I. www.itshoprijnsburg.nl

Van € 16.255,Voor € 6.495,-

Van € 22.146,Voor € 10.250,-

Laatste weken

Van € 28.650,Voor € 13.500,-

*Vraag in de winkel naar de voorwaarden

Interesse voor keukens en design? Wij zoeken een collega!!

ZOMER

Korting op uw keuken plus gratis apparatuur en producten!* ing Kortntie Gara

Voorstraat 46, 2225 ER Katwijk 071 401 30 47 dinsdag t/m zaterdag van 10.00 tot 17.00 uur zondag, maandag en feestdagen gesloten www.katwijksmuseum.nl

ACTIE

*Vraag in de winkel naar de voorwaarden

Vanaf 1 september Hoe groter de keuken, hoe groter de korting!*

De Keukenhoek Ambachtsweg 3 Katwijk Inpandig bij Plug meubelen

www.keukenhoek.nl katwijk@keukenhoek.nl 088-044 5600

HET KATWIJKS MUSEUM Nog nooit in het Katwijks Museum geweest? Dan is dit de kans om hiermee kennis te maken! Het Katwijks Museum, authentiek en een bron van historie Wat is er te zien…? Een bijzondere collectie schilderijen van Nederlandse en buitenlandse schilders en een fraaie collectie lokale en streekgebonden bezienswaardigheden. Botenhal In de botenhal staan talloze scheepsmodellen en authentieke materialen waarmee de ontwikkeling van het leven op zee en het belang van de visserij voor Katwijk van 1600 tot 1950 in beeld wordt gebracht. De modelbouwgroep toont hier haar vaardigheid bij het opengewerkte model van het Hospitaalkerkschip ‘De Hoop’ en wordt ook de brik ‘Doesborgh’, die ooit de wereldzeeën bezeilde, getoond. Een aantal verdwenen ambachten is hier uitgebeeld zoals het kuipen, zeilmaken en nettenboeten. Tentoonstellingen De permanente exposities zijn in de Meerburgzaal, waar de eigen collectie getoond wordt in wisselende samenstelling.

Het museum heeft een flinke collectie schilderijen uit de kunstenaarskolonie Katwijk aan het begin van de 20e eeuw. De bedrijvigheid op het Katwijkse strand trok schilders zoals Jan Toorop, Willy Sluiter en B.J. Blommers, maar ook buitenlandse kunstenaars zoals Hans von Bartels en G. Morgenstjerne Munthe. De meeste werken dateren uit de periode 1870-1914. Regelmatig wordt de collectie uitgebreid met hedendaagse kunstenaars. ALLEGERAND, huidige tentoonstelling van nieuwe aanwinsten in de laatste 5 jaar, tot

en met zaterdag 2 november 2019 Bottema Op de eerste verdieping is de Bottemazaal ingericht ter nagedachtenis aan de schilderetser-illustrator Tjeerd Bottema (1884-1976) die vele jaren in Katwijk woonde en die door een legaat de inrichting van het Katwijks Museum, in 1983, mede mogelijk heeft gemaakt. Op de bovenverdieping Katwijk in vogelvlucht. Van de vroege historie uit de tijd van de Romeinen, de Friezen en de Franken, het Hoogheemraadschap door de eeuwen heen, de im-

CULTUURMARKT KATWIJKS MUSEUM KUNST TE KIJK EN TE KOOP

Ook dit jaar kunnen bezoekers op 14 september weer kennismaken met het werk van regionale (amateur)kunstenaars. Iedereen is welkom in het Katwijks Museum van 10.30 uur tot 16.00 uur. Het doet de organisatie weer genoegen het bezoek te kunnen laten meegenieten van de grote verscheidenheid aan creativiteit uit de regio. Glaskunst, schilder- en tekenwerken, sieraden, breitechnieken, naaien met kinderen (workshop), zeehout van het Katwijkse strand en bijzondere schaalmodellen zijn enkele van de vele kunstuitingen welke getoond worden. Dit alles wordt omlijst door de melodieuze klanken van de Jazzkatz onder de bezielende begeleiding van Jeroen Krah. Ook kinderen zijn zeker van harte welkom; zij kunnen o.a. terecht bij “Sandra” om deel te nemen aan een workshop “naaien voor kinderen”.

Kom binnen en verwonder u! Mogelijk kunt u zich laten inspireren eens de stap te wagen en een nieuwe hobby te ontwikkelen. In overleg met de kunstenaars is het mogelijk getoonde stukken te kopen. Weer redenen genoeg deze dag in het mooie museum niet te missen. De toegang is gratis tijdens de Open Monumentendag.

pact van de Tweede Wereldoorlog (de Engelandvaarders), de opkomst van het toerisme, tot aan de het architectuurprijzen winnende Kustwerk Katwijk van recente datum. Er is hier tevens een scheepsbrug van een logger uit de jaren vijftig en de mogelijkheid om Katwijks dialect te beluisteren. Neem een kijkje naar de zogenaamde kaart van Konrad Peutinger, een middeleeuwse kopie van een Romeinse reiskaart. Of de pracht en praal van de oude klederdracht, die geheel uit het straatbeeld is verdwenen.

HUIS VAN DE FAMILIE FREKE-VAN DER SLUIS | E.A. BORGERSTRAAT 1 “Het grote gele huis met de poort” aan de E.A. Borgerstraat 1 is omstreeks 1906 gebouwd. De architect was Hendrik Johannes Jesse (1860-1943). Opdrachtgever was de aannemer (en wethouder) Rein Ouwehand (1862-1940), die eerst in 1888 een passend huis voor zichzelf bouwde op de Burgersdijkstraat 8.

In 1996 is dit mooie pand in gebruik genomen door de familie Freke - Van der Sluis. Met behulp van de aannemer en een groot aantal handige familieleden, vrienden en buren hebben ze vele “moderniseringen”, zoals de “nieuwerwetse” steenstrips, een bar in de woonkamer en heel veel schrootjes en moderne holle deuren verwijderd.

Kennelijk gingen de zaken goed, want eind 1905 kreeg hij een bouwvergunning voor een groter pand aan het begin van de E.A. Borgerstraat, waar overigens weer een aantal kleine huizen voor moesten verdwijnen. Er is nog een kopie van de ontwerpschets aanwezig.

De monumentale schouwen en fraaie paneeldeuren zijn zoveel mogelijk in oorspronkelijke stijl teruggebracht. Het dak en de dakgoot zijn volledig hersteld evenals de grote poort en de muren zijn opnieuw gevoegd.

Dat het huis in nog ongeschonden staat is, is mede te danken aan de familie Ouwehand, die al die jaren dit huis heeft bewoond en onderhouden.

Gelukkig waren ook nog veel authentieke elementen bewaard gebleven, zoals de entree met de mooie rondbogen en de hal met marmeren vloeren en wanden. In de bovenrand staat het Sint Andreaskruis gegraveerd, het

wapen van Katwijk. In de woonkamer met de Jugendstil plafonds zie je de gebrandschilderde glas-in-loodramen met afbeeldingen van een Bomschuit, de Oude kerk en de Meelzak. Een ontwerp van het glas-in-loodatelier van Eduard Willem Frederik Kerling uit Den Haag, die ook de ramen in het Katwijks museum ontwierp. Deze ramen zijn tijdens de oorlog in de tuin begraven geweest en hebben zo het oorlogsgeweld overleefd. In de vestibule hangt de door Jesse ontworpen kapstok. In de hal hangt de grote koperen lamp die op de zolder gevonden is en boven de piano het oorspronkelijke schoorsteenstuk uit de woonkamer. Het voormalige kantoor van de

heer Ouwehand, dat nu ook als werkkamer gebruikt wordt, heeft nog een authentieke schouw van groen geglazuurde tegels. Via de monumentale trappartij kom je in de keuken op de eerste verdieping waar de oorspronkelijke schouw en servieskast te zien zijn. Let ook eens op de antieke franse tegeltjes in de toiletten (Jesse spaarde oude tegeltjes om die later weer te gebruiken). Helemaal op zolder is de authentieke dakconstructie zichtbaar.

PRACHTIGE H. JOANNES DE DOPERKERK rivier de Ourte en heten daarom ‘Petit basalt d’Ourte’. Zoek naar de fossielen van beestjes en schelpen. Ook graag uw aandacht voor het ‘Rococoaltaar’ van rond 1760 en afkomstig uit het R.K. Jongensweeshuis in Amsterdam. Werkelijk een icoon op zich. Voor het Hoofdaltaar staat nog een altaar, waarom, dat hoort u tijdens de rondleiding.

Deze H. Joannes de Doperkerk is gebouwd in 7 maanden tijd. De Eerste steenlegging vond plaats in oktober 1910 en de ingebruikname was mei 1911. Het is de laatste neo-gotische kerk boven de rivieren, naar het ontwerp van de architect Jean Groenendael. Hij was een leerling van de grote bouwmeester Cuyper. Interieur U zult zich verbazen over het interieur van de kerk, neem de glas-in-lood ramen boven het hoofdaltaar, van de Maastrichtse glazenier Huub Levigne, uit 1948 en het glas-in-lood in de kruiskapellen van Balendong uit 1950. Veel bezoekers hebben bewondering voor de ‘Kruiswegstaties’, geschilderd door de bouwpastoor Hendriks in de jaren 1916-1920. De fi-

In de kerk is een nieuw orgel, geplaatst, een zogenaamd Reil orgel dat voorheen in de Katholieke Kerk te Voorschoten stond.

guren op de doeken zijn parochianen die model hebben gestaan. Zoekplaatje: de pastoor heeft zichzelf meegeschilderd.

Op welke van de 14 staties kun je hem zien. Kijk ook even naar de pilaren, deze komen uit de steengroeven van de

Het orgel zal tijdens Open Monumentendag op regelmatige tijden bespeeld worden door de organist Niek van de Meij. De kerk staat open van 10.0017.00 uur.

FIETSROUTE OPEN MONUMENTENDAG 2019 treft u aan de linkerkant: De route begint en eindigt bij het gemeentehuis van Katwijk, 4. Oude Begraafplaats, zodat u op ieder gewenst punt Zuid-straat kunt starten en eindigen. De Bij het verlaten van de genummerde monumenten zijn • begraafplaats rijdt u terug (onder voorbehoud) op zaterde Zuidstraat in. dag 14 september geopend • U slaat meteen links af, de van 10.00 uur tot 17.00 uur. Schoolstraat in. 1. Gemeentehuis, 5. Brandweerstalling, t.h.v. Kon. Julianalaan 3, Katwijk Schoolstraat 2a • Bij het verlaten van het Bij het verlaten van de gemeentehuis via de hoofd- • Brandweerloods slaat u ingang slaat u rechtsaf en linksaf de Schoolstraat in. meteen weer rechtsaf het Deze helemaal uitrijden tot fietspad op. Zo rijdt u onde Parklaan. der het gemeentehuis door. Bij de Parklaan rechtsaf Bij de eerste gelegenheid • richting de duinen en de weer rechtsaf slaan, de Sportlaan. Deze ligt in het Willem de Zwijgerlaan op. verlengde van de Parklaan. • Het fietspad maakt een U volgt de Sportlaan tot u flauwe bocht naar links en • recht voor u, op de top van u steekt bij de oversteekde duinen, de Soefitempel plaats de Zeeweg over. ziet liggen: Meteen links afslaan bij het bereiken van de overkant. U rijdt nu richting zee. 6. Soefitempel, Tegenover het marktterrein Zuidduinseweg 7 • Bij het verlaten van de ziet u Duinoord. Tempel linksaf de Zuidduinseweg verder uitrijden. 2. Struikelstenen voor • Meteen linksaf slaan de Duinoord 38 Sportlaan op. U rijdt nu Hier liggen op de ventweg 3 richting zee en komt uit op zgn. Struikelstenen, herdende Zuid-Boulevard. kingsstenen ter herinnering aan De Boulevard uitrijden de vanuit dit huis weggevoerde • richting de Vuurtoren, links en in de concentratiekampen ziet u: omgekomen Joodse personen. U rijdt terug naar de zeeweg en 7. Oorlogsmonument Engeslaat hier links af. landvaarders en bijbehorend • Bij de rotonde ter hoogte van de Karel Doormanlaan Informatiepaneel. Boulevard t.h.v. Seinpoststraat. vervolgt u de weg recht• Even verder, aan de rechdoor op de Zeeweg. terkand ziet u: • U neemt de eerste zijstraat naar links, de Voorstraat in. • Tot de hoek van de tweede 8. De Vuurtoren, Vuurbaakplein zijstraat links, daar staat • Weer op de Boulevard rijdt het huis van de Fam. u in noordelijke richting Kraaijenoord. naar het volgende monument. 3. Huis Fam. Kraaijenoord, Annastraat 2 hoek Voorstraat (Door privé-omstandigheden dit 9. De Oude Kerk en toren, Boulevard 109 jaar niet open) • U steekt het Andreasplein • U vervolgt uw weg in de over en voor het Biologisch Voorstraat. Restaurant De Bonte Kraai • Bij de splitsing Voorstraat/ slaat u linksaf de WeesZuidstraat slaat u vóór de huisstraat in. kerk linksaf de Zuidstraat • Vervolgens rijdt u rechtsaf in. Meteen aan het begin

van der Sluis, E.A. Borgernaar de Baljuwstraat. straat 1 Meteen weer rechtsaf • E.A. Borgerstraat Deze slaan het Baljuwplein op gaat over in de E.A. Bor• Nu rechtsaf de Lougerstraat, deze uitrijden tot westraat in. de Te Brittenstraat. • En de eerste straat rechts• Daar slaat u linksaf en rijdt af de Schippersdam op. door naar de Boulevard. • Terug naar de Louwestraat • Op de Boulevard rechtsaf slaan en doorrijden tot de 10. Melkwinkel/Bakkerij, noordkant van de BouleLouwestraat 10 (niet open) vard. • Bij het Baljuwplein rechtsaf de Elleboogstraat in 15. Voormalig Hotel Savoy • Linksaf de Zuidstraat in. (1901), Boulevard 1 thans Deze helemaal uitrijden. • Linksaf weer de Voorstraat weer Villa Allegonda (niet in en naar de hoofdingang open) Rechtsaf de Rijnmond op. rijden van de Nieuwe Kerk. • •

16. School voor de Zeevis11. Nieuwe Kerk, vaart, Sluisweg 98 (niet open) Voorstraat 79 • Bij de kruising slaan we • Uit de kerk komende linksaf naar de Binnenwalinksaf de Voorstraat in. tering. • De kruising rechtdoor oversteken en de Voorstraat 17. Koning Willem-Alexanverder uitrijden. • Aan uw rechterhand ziet u dergemaal, Binnensluis (niet open) het Katwijks Museum. • Voorbij het gemaal slaan we rechtsaf en nemen het 12. Katwijks Museum, fietspad tot de Kalkoven. Voorstraat 46 • Komende uit het museum, 18. Kalkoven, Reygersbergfietst u rechtsaf, 50 meter richting zee naar huisnum- laan (niet open) • Nu het viaduct onderdoor mer 35. en naar links langs het parkeerterrein. 13. Vredeskerk, Voorstraat 35 Na het parkeerterrein gelijk • Vanaf de Voorstraat gaat u • linksaf het fietspad op. rechtsaf de Badstraat in. Dan weer gelijk linksaf • Aan het eind van de Bad- • richting Roversbrug. straat linksaf de Koningin • Over de Roversbrug, het Wilhelminastraat in. Roversbrugpad volgen • Daarna meteen de eerste richting de Rooms Kathorechts . U bent nu op de lieke Kerk. Sluisweg en rijdt met de • De Zeeweg oversteken en bocht mee naar rechts. linksaf voor het hekwerk van de begraafplaats langs. 14. ‘Franse’ school (K&O gebouw), Sluisweg 16 19. R.K. Kerk Joannes de • Uit het K&O gebouw gaat Doper, Kerkstraat 70, Katwijk u terug naar de Sluisweg aan den Rijn en houdt rechts aan en • Uw weg vervolgen de gaat de bij de T–splitsing Kerkstraat in. rechtsaf de BurgersdijkDe Achterweg passeren. straat in. . Deze gaat over • • Rechtdoor de Van in de E.A. Borgerstraat. Egmondstraat in, links Aan de rechterkant ziet passeert u het u een geel huis met een poort. 20. Transformatorhuisje, Van Egmondstraat 4 (niet open) 14A Huis van de fam. Freke-

VERVOLG FIETSROUTE •

De Van Egmondstraat uitrijden tot u op de Turfmarkt bent.

21. De Roskam, Turfmarkt 2, • Uw weg vervolgen door de Roskambrug over te gaan. • Over de brug rechtsaf slaan. U bent nu op de Overrijn. In de Roskam kunt u een wandelroute voor de tuinen van de Wilbert ophalen. 22. De Wilbert, Overrijn 7 • Aan het eind van de Overrijn linksaf de Burggravenlaan in. • Vrijwel aan het eind van De Burggravenlaan rechtsaf en direkt daarna links • U bent nu in Tolhuisstraat, aan het eind ziet u de toegang tot de tuin van de Wilbert. • Terug op de Tolhuisstraat gaat u meteen links de Baron van Wijckersloothstraat in. Deze komt uit op de Sandtlaan. • De weg oversteken en linksaf de Sandtlaan op, totdat u aan uw linkerkant het Wellantcollege passeert. • Hier meteen bij de stoplichten linksaf, oversteken en de Spinozalaan in. • Deze volgen met de bocht mee naar rechts. U ziet aan uw rechterhand het Spinozahuis. 23. Het Spinozahuis, Spinozalaan 29, Rijnsburg • Aan het eind van de • Spinozalaan links de Katwijkerweg en de Kanaalstraat op. • De vierde zijstraat rechts is de Burgemeester Hermansstraat 24. Maranathakerk, Burg. Hermanstraat 40 (niet open) • Aan het eind rechtsaf het Noordeinde op. • Weg vervolgen op de Koestraat tot de Vliet.

• •

•

Langs De Vliet Noordzijde richting het centrum. Bij de Wilhelminaboom linksaf de Kerkstraatbrug over en de Kerkstraat in. U komt uit op het Burg Koomansplein.

25. Grote of Laurentiuskerk/Mausoleum, Burg. Koomansplein • Aan de zuidkant van het Burg. Koomansplein is de Oude Vlietweg 26. Museum van het Genootschap Oud Rijnsburg, Oude Vlietweg 6 • U fietst langs het museum en slaat linksaf de Tramstraat in. • Steekt de Oegstgeesterweg over en vervolg uw route over de Oranjelaan • Rechtsaf de Christinalaan op, sla rechtsaf om op de Christinalaan te blijven. • Sla linksaf naar de Kamerlingh Onnesstraat richting Christinalaan. 27. Gedenkteken uit 1925, Sandtlaan / Kamerlingh Onnesstraat 62. • Bij de Begraafplaats is het Gedenkteken. • Ga noordoostelijk op de Kamerlingh Onnesstraat richting Christinalaan. • Sla rechtsaf naar de Valkenburgerweg. • U rijdt deze op en volgt de weg. • Waar de weg samenkomt met de Waterboslaan houdt u links aan. • Na het Waterbospark slaat u rechtsaf het Valkenburgse veerpad op en neemt u het pontje naar Valkenburg. 28. Het ruim 400 jaar oude Valkenburgs pontje, Veerpad • Recht over steken de Broekweg in. • Bij het Castellumplein aan de Broekweg staat de kerk met de toren. 29. Toren Museum Oud

Valkenburg, Castellumplein, Valkenburg Naast de Kerk en toren vindt u 30. De oorlogsgraven, Broekweg • Na het verlaten van het museum / oorlogsgraven gaat u op het Castellumplein rechtsaf richting de Middenweg. • Aan het eind van de Middenweg naar links en de Hoofdstraat oversteken. • U komt uit bij ’t Boonrak, deze loopt in een U-vorm. Ga bij de eerste kruising linksaf. • Hier ligt het oude gemeentehuis aan de Rijn. 31. Burgemeesterswoning en latere Gemeentehuis, Hoofdstraat 6 (niet open) • U rijdt ‘t Boonrak weer uit tot u op de Hoofdstraat bent. • Dan naar links richting Leiden. • Rechtsaf de Marinus Poststraat in. • Voor het Marinus Postplein gaat u linksaf de Achterweg in. • Rechtsaf het viaduct over,. • Sla rechtsaf en rij op de Kooltuinweg (parallel langs de N206 Tjalmaweg) richting Watertoren-Katwijk, 32. Bezoekercentrum (Museum) Vliegkamp Valkenburg, Wassenaarseweg 75 • Rij door tot de kruising, hier slaat u links af de Wassenaarseweg op • .Volg de borden die verwijzen naar de Theater Hangaar (Soldaat van Oranje). • Bij de 1e Mientweg (de ingang van het vliegveld) slaat u linksaf • Volg deze weg tot de slagboom (die is open). • 50 meter na de slagboom ziet u links het bezoekerscentrum van Stichting Historie Vliegveld Valken-

•

•

•

burg. U rijdt dezelfde weg terug tot de kruising bij de Tjalmaweg, steek deze recht over, houdt links aan dan komt u op de Hyacintstraat en vervolg deze weg tot de kruising Molentuinweg/ Wassenaarseweg. Sla rechts af de Molentuinweg in tot de volgende kruising u ziet dan rechts de molen staan.

33. Korenmolen ‘De Geregtigheid’, Molenweg, Katwijk aan den Rijn • Terug op de Valkenburgseweg komt u bij de kruising met de Molentuinweg. • Deze oversteken naar de Rijnstraat. Deze vervolgen tot de Kerklaan aan de linkerkant. 34. Ned. Herv. Kerk en begraafplaats, Kerklaan 12 • U kunt nu terugrijden naar de Rijnstraat en deze vervolgen, tegenover de R.K. Kerk Joannes de Doper zien we rechts de ingang van de Joodse begraafplaats. 35. Joodse begraafplaats, Rijnstraat 151, (niet open i.v.m. sabbat) • Vanaf de begraafplaats komende slaan we rechtsaf weer de Zeeweg op richting gemeentehuis. • Voor dat u bij het gemeentehuis bent ziet u aan de linkerkant 2 witte huizen, het linker is Zeeweg 133. 36. Struikelstenen, Zeeweg 133 Hier liggen op de ventweg zes zgn. Struikelstenen, herdenkingsstenen ter herinnering aan de van hieruit weggevoerde- en in de concentratiekampen omgekomen Joodse families. •

Einde route.

DE ROSKAM HET MIDDELPUNT VAN BINNEN De Roskam en Katwijk aan den Rijn zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De voormalige herberg is hét zenuwcentrum van het Katwijkse verenigingsleven en wordt beschouwd als dé huiskamer van de kern. De Roskam wordt voor het eerst genoemd in het jaar 1560. Het pand is ooit midden in het dorp gebouwd aan een knooppunt van doorgaande wegen. De bebouwing is ruim opgezet, omzoomd met veel akkers en groen. Het is immers een agrarisch dorp. Gegoede families hadden hier hun buitenplaatsen. De Roskam doet rond 1560 dienst als regthuys met gevangenis. De Heer van beide Catwijcken en ‘t Sandt is van oudsher eigenaar. Schout en schepenen hebben hier hun

onderkomen. Herberg De Roskam is naast regthuys en gemeentehuis een pleisterplaats voor mensen op doorreis om er uit te rusten of te eten. Je kon de paarden stallen en ze te eten geven. Ze werden gereinigd met borstel en kam, het zogeheten rossen. Regthuys Dominee Pars schrijft in 1697 in zijn beschrijving van de beide Katwijken over De Roskam het volgende: een fray Dorps Raad en Regthuys met een galerij voor in de gevel. De raadkamer en de secretarie worden sinds jaar en dag door de gemeente gehuurd van de logementhouder. De Roskam is in feite het eerste gemeentehuis van Katwijk. Overigens is heeft in 1875 ook notaris mr. Karel de Koning hier zijn kantoor. In 1877 verlaat de

gemeente De Roskam om het raadhuis verderop te vestigen in de Rijnstraat. In 1881 gaat de stoomtram naar Leiden rijden voor De Roskam langs over de Roskambrug door de Bruggestraat. De Roskam doet tot 1891 dienst als tramhalte. Daarna rijdt het voertuig over de nieuwe trambrug aan de Sandtlaan en wordt wachtlokaal ’t Wachtje in de Rijnstraat in gebruik genomen. Ontmoetingsplaats In 2000 dreigt het Etablissement De Roskam zijn functie als onderkomen voor verenigingen en als de ontmoetings-

plaats voor de bevolking te verliezen en wordt verkocht. Omdat een aantal inwoners wil voorkomen dat De Roskam als huiskamer verdwijnt, wordt een stichting opgericht. Stichting De Roskam koopt het eeuwenoude pand en zorgt ervoor dat het wordt gerestaureerd. Het is absoluut moeite waard dit prachtige pand, wat nu weer een actieve locatie is, te bezichtigen.

WANDELEN DOOR DE GESCHIEDENIS VAN HET SANT Achter de Wilbert in Katwijk aan den Rijn bevindt zich een prachtig park, omsloten door de gebouwen aan de Overrijn en het Additioneel kanaal. Het is een verborgen paradijs waar je heerlijk kunt wandelen. Het park achter de Wilbert kent een bijzondere geschiedenis en een rijkdom aan verhalen. Die geschiedenis gaat terug naar de twaalfde eeuw toen er langs de Rijn een heuse burcht werd gebouwd met de naam Huijs ‘t Sant. Sindsdien neemt dit gebied een bijzondere plaats in in onze lokale geschiedenis. Hier, in de vrije heerlijkheid Het Sant, hadden de heren van de beide Katwijken en het Sant namelijk hun buitenplaats. Toen Huijs ‘t Sant rond 1700 was vervallen tot een ruïne, werd het Heerenhuis aan de Overrijn gebouwd. Daarachter werden symmetrische tuinen aangelegd, met op de centrale

as het Heerenhuis, het gebouw Mutua Fides en de fontein in de vijver. Alles volgens de klassieke ideeën van die tijd, geinspireerd door de Franse tuinen van Versailles. Rond 1800 kwam er een andere tuinarchitectuur in de mode, de Engelse landschapstuin. De beroemde tuinarchitect Johan David Zocher kreeg de opdracht de tuin te uit te breiden en te ‘verlandschappen’. De tuin kreeg het aanzien van een park met een rijkdom aan bomen, natuurlijke oevers en gloeiende lijnen. Niet veel later werd het Heerenhuis samen met de achterliggende tuinen verkocht aan de Baron van Wijckerslooth, die daar het vermaarde Sint Willibrorduscollege stichtte. Dit katholieke college stond hoog in aanzien en was uitsluitend bestemd voor ‘katholieke jongens uit de beschaafde stand’. Het heeft een belangrijke rol gespeeld in de emancipatie van het katholicisme, want de

jongens werden klaargestoomd voor belangrijke functies in de maatschappij. Het Heerenhuis en de tuinen daarachter hebben tot in de jaren zestig van de vorige eeuw dienst gedaan als gymnasium. Het was een gesloten instituut en we hebben het aan het Sint Willibrorduscollege te danken dat het park nog de oude indeling heeft. Aan deze periode dankt het park haar huidige naam, het Heerenschoolbos. We haasten ons ook de dierenweide te noemen met een diversiteit aan leuke dieren, in stand ge-

houden door vrijwilligers uit het Rijndorp. Vergeet niet een lekker kopje koffie en iets lekker te nemen in het gezellige tuintje van theehuis ‘Tante Marijtje’. Ze maken het Heerenschoolbos tot een bijzondere plek en een verborgen pareltje in Katwijk aan den Rijn. Wandeling Benieuwd geworden naar de geschiedenis van het Heerenschoolbos? Haal dan de wandelroute op in de Roskam en maak een rondje door het park aan de hand van afbeeldingen van weleer.

GEDENKTEKEN ALGEMENE BEGRAAFPLAATS RIJNSBURG Op de algemene begraafplaats aan de Sandtlaan, die door de Stichting Begraafplaatsen Rijnsburg wordt beheerd, staat een gedenkteken uit 1925 ter herdenking van de schenking van de begraafplaats in 1893.

Verder is daar de vroegere aula te bekijken en twee grote beuken, die ook op de gemeentelijke monumentenlijst staan.

Het betreft een torenvormig bakstenen monument in zakelijk-expressionistische stijl met vier zitbankjes en vier bloembakken.

Gedenkteken Algemene begraafplaats Toegankelijk vanaf de Sandtlaan of Kamerlingh Onnesstraat

SPINOZAHUIS RIJNSBURG, EEN ICOON IN HET DORP De wereldberoemde filosoof Barurch Spinoza werd in 1632 in Amsterdam, in de wijk Vloedenburg (nu Waterlooplein-buurt), geboren. Het huis van zijn ouders bleef niet bewaard, wel de twee huizen waar Spinoza enige jaren heeft gewoond, in Rijnsburg en Den Haag. Spinoza vestigde zich in 1661 in Rijnsburg. Dit dorp stond in die tijd bekend als een ontmoetingsplaats voor Collegianten, een doperse sekte, waaronder Spinoza vrienden had. In de woning van de chirurgijn Herman Hooman had hij als kostganger een kleine kamer, waar hij lenzen voor optische instrumenten sleep en zijn overpeinzingen met de ganzenpen neerschreef. Een heelmeester uit de achttiende eeuw, Johannes Monnikhoff, liet een aantekening na, waaruit blijkt dat het huisje waarin Spinoza van 1661 tot 1663 verbleef, een ge-

velsteen had met een vers van Dirck R. Camphuysen: Ach! waren alle Menschen wijs, En wilden daarbij wel! De Aard waar haar een Paradijs, Nu isse meest een Hel. Bibliotheek Toen er in 1896 in Rijnsburg een oud daglonershuisje, met in de muur dit moeilijk leesbare versje, te koop kwam, herinnerde de Spinozakenner Willem Meijer zich het oude verhaal van Monnikhoff. Meijer kon zo het verwaarloosde pand identificeren als de woning van Spinoza. Er werd een vereniging opgericht die het pand na aankoop herstelde en een bescheiden museum inrichtte dat kon functioneren als een middelpunt voor de studie van leer en leven van de wijsgeer. De bibliotheek, die Spinoza volgens de in diezelfde tijd ontdekte boedelbeschrijving van een notaris bij zijn dood in 1677

bezat, werd grotendeels gereconstrueerd. De perkamenten en leren banden vormen nu een boekenverzameling die uniek is in de wereld. In deze en in de andere museumkamers treft men onder andere portretten aan, evenals facsimile’s van brieven en documenten en een (brillen)glazenslijperij. Tot 2001 bestond het museumgedeelte uit twee kamers. De overige ruimtes werden bewoond door

een huisbewaarder. Na een ingrijpende restauratie werd op 27 maart 2012 het hele huis, als modern museum, voor het publiek heropend. Openingstijden Het museum is gevestigd aan de Spinozalaan 29 in Rijnsburg en is doorgaans geopend van dinsdag t/m zondag van 13.00 17.00 uur. Tijdens Open Monumenten Dag gratis toegankelijk.

MAUSOLEUM RIJNSBURG HISTORISCHE GEDENKPLAATS In en rond de Grote Kerk in 1949 worden tijdens opgravingen de aan Floris V en zijn familie toegeschreven skeletten gevonden. Een onverwachte vondst: historisch lijkt vast te staan dat de laatste rustplaats van de Graven van Holland in de zestiende eeuw zijn verwoest door fundamentalistische aanhangers van Oranje. Bij opgravingen onder leiding van professor Glasbergen van het instituut voor Prae- en Protohistorie van de Universiteit van Amsterdam op het terrein van het abdijcomplex worden in de fundamenten van het dwarsschip voor het koor (ereplaats van de abdijkerk) een aantal skeletten blootgelegd die op één na alle door dr. Dijkstra uit Groningen worden geïdentificeerd als de stoffelijke resten van de Graven en Gravinnen van Holland. Later zou Prof.

Maat na onderzoek aangeven, dat het wellicht om andere stoffelijke resten zou gaan. Dit is niet bewezen. Graven en Gravinnen Bijgezet zijn; Simon, Floris de Zwarte; Petronella van Saxen, stichtster van de Abdij en weduwe van Floris III, graaf Floris IV , graaf Floris V en graaf Jan I. Het laatste skelet, wordt door Dijkstra vastgesteld, als dat van Dirk I , de elfhonderd jaar geleden overleden aartsvader van het Gravenhuis.

Het Mausoleum en het gebied er omheen zijn gerestaureerd en hebben de uitstraling gekregen die het toekomt. Op dat grondgebied is namelijk Rijnsburg ontstaan in het jaar 975 en heeft Petronella van Saksen in 1133 de beroemde Abdij gesticht. Jaap Smit, Commissa-

ris van de Koning, onthulde in 2018 de prachtige herinrichting en restauratie. Het Mausoleum is gevestigd achter de Grote Kerk op voormalig grondgebied van de Abdij. Een historische plek met een rijke geschiedenis. Er is uitgebreide informatie aanwezig.

Herbegrafenis Na deze identificatie worden de Graven van Holland en hun aanhang tijdelijk ondergebracht bijgezet in het mausoleum. In aanwezigheid van Koningin Juliana wordt in 1975, het jaar van het 1000 jarig bestaan van Rijnsburg, vindt de onthulling van het Mausoleum plaats.

DE GROTE- OF LAURENTIUSKERK. EEN HISTORISCH MONUMENT Historische parels in vloer van Laurentiuskerk Wie tijdens de Open Monumentendag de Grote- of Laurentiuskerk bezoekt zal zich verbazen over de grote grafmonumenten onder de houten vlonder in het middenschip. Alleen op deze dag wordt de houten vlonder verwijderd. Tevens vinden er deze dag regelmatig orgelbespelingen plaats en zijn er suppoosten

om alles over de kerk te vertellen. De kerk is in 1577/1578 gebouwd met materialen afkomstig van een voormalige kerk uit de Hoofdstraat (toen Dorpsstraat) in Noordwijk. De kerk is achter de romaanse toren uit de 12e eeuw gebouwd. Een restant van de Abdij van Rijnsburg die in 1133 door Petonella van Saksen, douairière Graaf Floris II van Holland werd gesticht en tijdens het Leids beleg

verwoest. In het koor bevinden zich fragmenten van grafmonumenten voor leden van het grafelijk huis van Holland. Na de ingebruikname in 1578 is de kerk vijf maal uitgebreid: 1633, 1660, 1903, 1910 en in 1923. In 1980 werd de kerk geheel gerenoveerd. Zoals vele oude kerktorens is ook de Rijnsburgse toren eigendom van de burgerlijke gemeente. Carillon In de Romeinse tufstenen toren uit de 12e eeuw, de enige overgeblevene van een tweetal dat het front van de oude Abdijkerk sierde, bevindt zich een prachtig carillon. Waarschijnlijk had de Abdijkerk twee torens waarvan de zuidelijke bewaard is gebleven. De kooromgang kwam vermoedelijk tot stand in 1660. Tegen de kooromgang is een consistorie gebouwd. De lantaarn en de naaldspits van de toren dateren uit 1830 en zijn herbouwd bij de restauratie

van 1964. Vanwege plaatsgebrek werd de kerk in 1903 uitgebouwd met de zuiderzijbeuk naar ontwerp van H.J. Jesse, in 1910 met het noordertransept en in 1923 met het zuidertransept naar ontwerp van W.I. Fontein. Zo ontstond het huidige gebouw met de driebeukige opzet met transepten. Over de restauratie in 1980-1981 verscheen een gedenkboek. Orgel Het orgel is in 1975 gebouwd door de firma Jac. van der Linden & Co. (Leiderdorp). Daarbij is gebruik gemaakt van het front en enig pijpwerk van het vorige orgel in deze kerk, dat in 1924 was gebouwd door de firma G. van Leeuwen en in 1953 door diens zoon Willem van Leeuwen was gewijzigd. In 1989 restaureert de firma Pels & Van Leeuwen het orgel en wijzigt de dispositie.

VALKENBURGSE PONTKOEKEN SINDS 1372

koeken De introductie van deze 00 uur 10: om ber is op 14 septem tje Pon gse bur ken Val het bij

• Tegels voor woonkamer, badkamer,

keuken en toilet • Grote keuze in kleuren en formaten • A – kwaliteit voor elk budget

Katwijk, Rijnsburg, Valkenburg www.echtebakkerdendulk.nl

Taanderstraat 18-A (boven DW Kozijnen) 2222BE Katwijk W www.cerados.nl | E info@cerados.nl | T 085 130 44 39

Den Dulk

De E Echte ht Bakk Bakker

DUITSE KEUKENS DUITSE PRIJZEN GEWOON BIJ JOU IN DE BUURT! REDDY KEUKENS. GOED VOOR ELKAAR.

NETTOPRIJS

€ 7.995,NETTO

Keuken, 200/250 x 120 cm inclusief Inclusief Bosch gaskookplaat, afzuigkap, oven, vaatwasser en koelkast. >> In elke gewenste maat leverbaar <<

REDDY KEUKENS KATWIJK AMBACHTSWEG 5

•

071 760 02 63

•

www.reddy.nl

KEUKENS

KEUK

MUSEUM OUD RIJNSBURG MET TORENBEKLIMMING Aan de voet van de toren van de Grote of Laurentiuskerk, staat het Museum Oud Rijnsburg, Oude Vlietweg 6.

trines en er is zelfs een vitrine van de Orde van St. Jacob. Deze gaat over de geschiedenis van Floris V.

Het museum is sinds 1979 gevestigd in een prachtig gerestaureerd achttiende-eeuws woonhuis aan de Oude Vlietweg, de ontstaansgrond van de beroemde Abdij van Rijnsburg. Het museum wordt beheerd door het Genootschap Oud Rijnsburg. Het bestuur doet er alles aan de geschiedenis van het dorp te bewaren en levend te houden. Door het museum te beheren, rondleidingen en exposities te organiseren, vondsten te bewaren en boeken en verhalen uit te geven.

Digitaal Het museum is volledig gerenoveerd en aangepast aan de eisen van deze tijd. Naast de diverse voorwerpen kan men op flatscreens, verdeeld in drie verschillende tijdsfasen, zelf de geschiedenis opzoeken en doorlezen. Vooral voor de jeugd is het aantrekkelijk dit zelf te doen. Op de flatscreens staan vele foto’s en verhalen. Zoals over de beroemde Vrouwenabdij, de Collegianten, Spinoza en de ontstaansgeschiedenis van Rijnsburg. Er is een leeshoek en een mogelijkheid om koffie te drinken. Een computer met maar liefst 14.000 foto’s – voor iedereen in te zien - geeft inzicht in de rijke historie van het dorp.

Het museum herbergt belangrijke vondsten van omstreeks 600 tot 1700. Op de benedenverdieping van het museum vertelt een vaste expositie over de geschiedenis van Rijnsburg in de Middeleeuwen. Er liggen waardevolle vondsten in de vi-

met prachtige schilderijen van Rijnsburg te bezichtigen. Naast de steeds wisselende expositieruimte is een ruimte ingericht als bestuurskamer waarin alles over bestuurlijk Rijnsburg met meubilair van het oude gemeentehuis. Het museum herbergt een uitgebreide historische bibliotheek, waaronder diverse exclusieve boeken, die nergens in de wereld meer terug te vinden zijn.

Torenbeklimming Tijdens Open Monumentendag bieden de vrijwilligers van het Genootschap de mogelijkheid de toren van de Grote Kerk onder begeleiding te beklimmen. Bij helder weer geeft de torentrans een bijzonder uitzicht op het gebied. Gratis kaartjes zijn hiervoor verkrijgbaar in het museum.

Activiteiten Was het in 1619 dus niet prettig op en rond de pont, 400 jaar later in 2019 is dat wel anders. Op Open Monumentendag wordt het Veerpad zelfs omgedoopt in een ”Plek van Plezier”. De oude pont uit 1938 verzorgt dan de verbinding tussen Valkenburg en Rijnsburg. Verder is er veel gezelligheid. Er wordt vis gerookt en koek gebakken. Er zijn kantklossters, nettenbreisters en nettenboetsters. Smeden zijn druk in de weer. Er wordt gezongen en muziek gemaakt. Oude schepen zorgen voor een passende sfeer. Op een terrasje kun je even wat te drin-

ken. Ook voor een lekker hapje wordt gezorgd. Er is pontkoek verkrijgbaar. In de tent van de Vereniging Oud Valkenburg zijn prenten en foto’s van de pont in heden en verleden te zien. Ook de Joop van der Reijdenbrug wordt in het feest betrokken. Er kan een wandeling gemaakt worden “van pont naar brug” en aan de andere kant van de Rijn weer terug, met koek. Ook is er de mogelijkheid voor een “rondvaart” naar de brug en terug.

Bibliotheek Op de eerste etage is de expositie ‘Schilderachtig Rijnsburg’

HET VALKENBURGS PONTJE In 1619 vraagt de Heer van Valkenburg Johan de Hertoge aan de Staten van Holland toestemmning om een tarief voor het Valkenburgse Veer vast te stellen. De oude penning is geen wettig betaalmiddel meer en er onstaan “kijvagiën en vegterijen” rond het pontje. Met andere woorden: er wordt gescholden en gevochten. 400 jaar later is dat wel anders. Geschiedenis Het veer is veel ouder dan 400 jaar. Al in 1372 wordt het genoemd, wanneer de Sint Pancraskerk te Leiden anderhalve morgen land koopt “bij het veer te Valkenborch”. Vanouds waren er drie veerverbindingen over de Rijn te westen van Leiden: het Haagsche Schouw, het Valkenburgse Veer en het

veer in Katwijk aan de Rijn. Het Haagsche Schouw wordt als veer in 1802 vervangen door een brug. Hetzelfde was in Katwijk al in 1612 gebeurd. Het Valkenburgse veer is dus het enige van de drie veren te westen van Leiden, dat nog bestaat en is één van de oudste nog bestaande veerverbindingen in ons land. Tot 1850 wordt er met een roeiboot overgezet. Daarna is het een echte veerpont. In 1898 wordt het tot dan toe houten vaartuig vervangen door een ijzeren. In 1938 komt er opnieuw een ijzeren pont. Dit laatste pontje vaart tot 1998 en is nu als varend monument te zien bij het Veerpad. In dat jaar komt er een een gemotoriseerde. Deze komt echter tot zinken en in 2005 wordt de huidige elektrisch aangedreven pont in gebruik genomen

KATWIJK (â&#x20AC;&#x2122;t Heen) Ambachtsweg 7

650 M2

SHOWROOM

NU GEOPEND KOM LANGS VOOR ONZE

KNALLENDE OPENINGSACTIE 9.4 uit 10

MUSEUM OUD VALKENBURG EN OORLOGSGRAVEN Het Torenmuseum in Valkenburg is gevestigd aan het Castellumplein. Het museum, dat vier étages telt, is voorzien van een lift en vanaf de trans heeft u een mooi uitzicht op de wijde omgeving en de oude dorpskern. Op en rond het plein zijn de contouren van het castellum met ronde bronzen doppen in de bestrating zichtbaar gemaakt. Naast de toren vindt u een monument ter nagedachtenis aan hen die omkwamen tijdens de meidagen van 1940, omringd door 35 graven van Nederlandse gesneuvelden.

gen. Zeven castella bleken in de periode van 40 tot 260 na Christus achtereenvolgens op de overblijfselen van de vorige legerplaats te zijn gebouwd. De grootschalige opgravingen kregen internationale bekendheid en hebben veel nieuwe kennis opgeleverd over het leven in een legerplaats aan de grens van het Romeinse rijk. Met bronzen doppen zijn op en rond het plein de contouren zichtbaar gemaakt van het laatste castellum en geeft een verhoogd tufstenen plateau de plek en plattegrond van het poortgebouw aan.

Museum Aan de dramatische gebeurtenissen in 1940 is een tentoonstelling gewijd op de eerste verdieping van het museum. Het vliegveld Valkenburg was op 10 mei 1940 door de Duitsers veroverd maar aan het eind van de eerste dag werd het door de Nederlanders heroverd. Daarna is 4 dagen gestreden rond het dorp. De Duitsers hadden zich in het dorp verschanst. Zij werden door Nederlands vuur bestookt waarbij het dorp grotendeels verwoest is. De tentoonstelling geeft daarover informatie, maar ook over de

wederopbouw, de bezetting en het verzet. Op twee etages een permanente tentoonstelling gewijd aan de Romeinse geschiedenis van Valkenburg. Een etage besteedt in het bijzonder aandacht aan het castellum. De betekenis van het castellum als fort in de verdediging van de limes, de grens van het Romeinse Rijk die langs de Rijn liep, is een van de onderwerpen. Er worden delen van wapenrustingen, werktuigen en gereedschappen getoond, die ter plaatse opgegraven zijn. De tentoonstelling op de andere verdieping belicht meer het dagelijkse leven in de omgeving. Openingstijden Het museum is elke zaterdagmiddag geopend van 13.00 uur tot 16.00 uur en verder op afspraak. Hiervoor kan gebeld worden naar 071-4016029.

Contouren In de meidagen van 1940 is de dorpskern van Valkenburg grotendeels in puin geschoten. Ook de kerk en de toren werden onherstelbaar beschadigd. Daardoor ontstond een unieke kans om de Romeinse legerplaats of castellum Preatorium Agrippinae bloot te leg-

BEZOEKERSCENTRUM STICHTING HISTORIE VLIEGVELD VALKENBURG VAN TELEFOONCENTRALE NAAR BEZOEKERSCENTRUM De Stichting Historie Vliegveld Valkenburg, die op 1 februari 2016 is opgericht met als doelstelling het zo breed mogelijk onder de aandacht brengen van de geschiedenis van het voormalige vliegveld Valkenburg, is bijna klaar met de inrichting. Er is de afgelopen jaren hard gewerkt om het bezoekerscentrum te realiseren. De historie van het vliegveld heeft een betekenis die diep geworteld zit bij mensen uit de omgeving en mensen die op het vliegveld hebben gewerkt en geleefd. Een van de hoofddoelstellingen van de Stichting Historie Vliegveld Valkenburg is het realiseren en in stand houden van een informatiecentrum op of in de omgeving van het

voormalige vliegveld. Verzamelde collectie Zaterdag 14 september zal de bunker van de Stichting Historie Vliegveld Valkenburg (SHVV) geopend zijn. Dit is de eerste gelegenheid om het toekomstige bezoekerscentrum van binnen te bekijken. Er wordt nu nog hard gewerkt aan de opbouw en inrichting, maar om bezoekers een indruk te geven van hoe het gaat worden, heeft de stichting alvast een ruimte ingericht. Er zal binnen een deel van de expositie te zien zijn. Buiten staan wat kraampjes en zijn er wat activiteiten. De SHVV gaat in de bunker – de voormalige telefooncentrale van het vliegveld – een bezoekerscentrum inrichten over de geschiedenis van het vliegveld. Daarvoor heeft de stichting al heel wat grote en kleine voor-

werpen verzameld. De bunker is gebouwd in 1982 en ziet er van buiten uit als een bakstenen huisje. Het heeft echter maar twee kleine ramen en stalen, bomvrije deuren. Zodra het bezoekerscentrum is geopend, zal de stichting activi-

teiten gaan organiseren, zoals een veteranencafé. De bunker staat 50 meter na de slagbomen aan de linkerkant. Op het parkeerterrein aan de overzijde kunt u de auto kwijt.

EEN GREEP UIT DE GEOPENDE MONUMENTEN

MOLEN DE GEREGTIGHEID Dutch engineering met gietijzer en hout Korenmolen De Geregtigheid is een van die monumenten waar je ogen te kort komt en het liefst nog een keertje terug zou komen. Dat is niet voor niets, want molenaar Jack Bouma en zijn vrouw Carita Wikman doen er alles aan om het de bezoeker naar de zin te maken. Bouma, molenbouwer van beroep en beheerder van de molen is van jongs af aan al geïnteresseerd in onze lokale geschiedenis. Als zoon van een molenaar groeide hij op in een woonboot achter de Wilbert. Met Huijs ‘t Sant en het oude tolhuisje als ‘achtertuin’ raakte hij al jong gefascineerd over de verhalen die zich rondom de oude molen van zijn vader hadden afgespeeld. In de loop der jaren heeft hij een enorme kennis vergaard over de geschiedenis van ons dorp en haar omgeving. Hij groef letterlijk en figuurlijk in het verleden en veel van zijn vondsten liggen tentoongesteld in de oude molen. Neem ook eens de tijd om zijn schilderingen te bewonde-

ren. Zijn meesterwerk is een meterslang beschilderd molendoek met de naam ‘500.000 jaar klimaat, mens en dier’, een prachtige en leerzame tijdlijn die de lokale geschiedenis vertelt aan de hand van een klimaatlijn die terug gaat tot in de ijstijd. De kleine schilderingen langs de rode klimaatlijn vertellen iets over de periode in de geschiedenis. Beneden staat Carita klaar met een kopje koffie of thee en een lekkere versnapering. Uiteraard is al-

les zelf gemaakt en dus extra lekker. Natuurlijk is er voor de kinderen ook iets lekkers. (Een kleine vergoeding wordt op prijs gesteld en de opbrengst gaat naar het goede doel) En dan is er nog de molen zelf. Een technisch wonder met indrukwekkende mechanieken, enorme houten assen, krakende tandwielen en het zoevende geluid van de lange wieken in de wind.

Klim de houten ladders op en maak kennis met de befaamde ‘Dutch engineering’ van eeuwen geleden. De huidige molen werd gebouwd in 1740 en kent ook talloze prachtige verhalen. Vraag Bouma maar eens naar het spookverhaal van de katten en de klapperman, of toen de brandweer voor niets uitrukte omdat… vraag dat maar aan de molenaar!

PLAN

Aangesloten bij

ZONNEPANELEN

Voordelen van Solar zonnepanelen Goed geregelde service

Goed financieel rendement

10 jaar opbrengst garantie

De energie prestatie schiet omhoog van uw woning

Aangesloten bij SGZE

Minder maandelijkse lasten

De beste materialen

Uw woning wordt meer waard

Gratis BTW service

De Gemeente stimuleert een duurzaamheidslening

Geen extra kosten

Minder CO2 uitstoot

WARMTEPOMPEN EN ZONNEBOILERS

Solar-Energy-Groep Leiden Kenauweg 17 2331 BA Leiden 071-5427 440 info@solar-leiden.nl www.solar-leiden.nl

HISTORISCHE DORPSKERK MET BIJZONDER KERKORGEL De Dorpskerk in Katwijk aan den Rijn werd gesticht in de 13e eeuw (1231). Het is een van de oudste kerken in de omgeving van Katwijk. In de 13e eeuw werd er een kapel gebouwd, die toebehoorde aan een leprozerie, een verpleegtehuis voor melaatsen. Het was de eerste kerk in Katwijk. Het was oorspronkelijk een katholieke kerk, maar is thans een protestantse kerk. De bouwstijl is in de loop der eeuwen flink veranderd en uitgebreid. Het hoofdkoor, toren en middenbeuk zijn de oudste delen van de kerk. De consistorie is er later tegenaan gebouwd. De huidige hoofdingang behoort tot het jongste gedeelte. In de periode 1974-1977 is de dorpskerk volledig gerestaureerd. De toren is eigendom van de gemeente Katwijk. De kerk is gebouwd op een oude

strandwal. Deze ondergrond is waarschijnlijk de reden dat de kerk niet in het midden van het vroegere dorp is gebouwd. Doopkapel De doopkapel, daterend uit de eerste helft van de 16e eeuw, was oorspronkelijk eigendom van de burgerlijke gemeente, maar werd bij de laatste restauratie voor een symbolisch bedrag overgedragen aan de kerkvoogdij. In deze kapel hangt een koperen kaarsenkroon in laatgotische stijl met twee rijen van elk zes armen. De bekroning wordt gevormd door een klein Mariabeeldje in stralenkrans. De doopkapel is als zodanig niet meer in gebruik. De doop vindt nu voor de preekstoel plaats, in het midden van de gemeente. Monument Rombout Verhulst Tien jaar voor haar dood gaf Ma-

ria van Reygersbrergh, echtgenote van Willem van Lyere, aan Rombout Verhulst opdracht een grafmonument voor hen beiden te maken. Maria van Reygersbergh had de wens uitgesproken uitgebeeld te worden in het monument. Tegenwoordig is het grafmonument en de kapel waarin het staat eigendom van de Staat (Rijksgebouwendienst).

meente geschonken. In de loop der eeuwen is dit instrument uitgebreid en gewijzigd. Op het orgel is een uurwerk aangebracht waarvan een wijzer voor de hele uren gekoppeld is aan het uurwerk in de toren.

Het orgel Het orgel is in 1765 gebouwd door de Leidse orgelbouwer Pieter Assendelft in de zogenaamde Rococo-stijl. De Baron van Wassenaer van Catwijck, burggraaf van Leiden en Heer van Katwijk, heeft dit orgel aan de Hervormde ge-

JOODSE BEGRAAFPLAATS EEN EIGEN PLEK (NIET OPEN) Binnen de Leidse Joodse gemeenschap heeft altijd de behoefte bestaan aan een eigen begraafplaats.

de erfpacht. Dat stuk grond aan de Rijnstraat in Katwijk, is nog steeds als Joodse begraafplaats in gebruik.

De Joden moesten hun doden vroeger op afgelegen plaatsen buiten de stadsmuren begraven, omdat christenen geen Joodse begraafplaats in de buurt wilden. In 1719 kregen de Joden toestemming van de Leidse vroedschap hun doden te begraven op het ‘Blauwe Bolwerk’ op de stadswal. Maar in de jaren 1750-1760 waren de grafschendingen daar zo hevig, dat naar een andere begraafplaats werd uitgezien. Die kregen de Joden in 1758 toen Frederik Hendrik, Baron van Wassenaer, Heer van beide Catwijcken, aan hen een stuk grond verhuurde voor tien gulden per jaar, als begraafplaats. In 1835 werd de Joodse Gemeente van Leiden volledig eigenaar, door het afkopen van

Rustplaats Toen de gemeente in 1869 op het Bolwerk bij Molen de Valk een algemene begraafplaats inrichtte, kreeg de Joodse gemeente daar ook een stuk grond, die als tweede begraafplaats en vooral de arme Leidse Joden als laatste rustplaats diende. Deze begraafplaats werd in 1961 opgeheven en de graven werden naar de begraafplaats in Katwijk overgebracht. Daar is ook een monument opgericht ter nagedachtenis aan de Joden uit Leiden, Katwijk en Noordwijk, 151 personen, die in de oorlog zijn vermoord. De begraafplaats is aan drie zijden ommuurd. Het oudste gedeelte telt 75 zerken, het nieuwere 354. De van elders

afkomstige graven zijn in een derde veld geplaatst, terwijl een vierde deel het graf vormt voor de Joode kinderen die in 1807 bij de ontploffing van het kruitschip in Leiden werden gedood. Restauratie De begraafplaats is 77 bij 47 meter groot. In 1977 werd de Joodse begraafplaats in Katwijk door de minister op de lijst van beschermde rijksmonumenten geplaatst, waardoor met medewerking van de gemeente Katwijk, plannen konden worden gemaakt voor de restauratie. In 1982 werden de opstallen van de begraafplaats gerestaureerd en in 2006 kreeg de begraafplaats zelf een ingrijpende opknapbeurt. Zerken werden gerepareerd, na jaren rechtop gezet en opnieuw stevig verankerd in de grond. De smeedijzeren hekwerken

werden gerestaureerd. De buitenmuur om de begraafplaats werd voor een deel opnieuw gevoegd. Herdenkingszerken werden onthuld op de plaatsen, waar de stoffelijke resten van de voormalige Joodse begraafplaats Alphen aan den Rijn en de voormalige Joodse begraafplaats bij Molen de Valk in Leiden werden herbegraven. Per jaar vindt er gemiddeld één Joodse begrafenis plaats. Joodse Begraafplaats Rijnstraat 151, 2223 EA Katwijk a/d Rijn Niet open in verband met sabbat.

KATWIJKSE CULTUURHISTORIE “OP DE KAART” IN HET KORT De genummerde panden zijn tijdens Open Monumentendag (onder voorbehoud) geopend van 10.00 uur tot 17.00 uur. 1. Gemeentehuis (1932), Koningin Julianalaan 3, Katwijk Het gemeentehuis ligt op de grens van Katwijk aan Zee en Katwijk aan den Rijn. Het gebouw is ontworpen door de architecten Hooykaas en Van Lockhorst. Op 21 september 1932 is het officieel geopend door prinses Juliana.

Naast het gemeentehuis ligt het Burgemeester De Ridderpark (1915). In het plantsoen staat het monument voor gevallenen in WO II, De Leeuw (1948),van L. O. Wenckebach. Ook is er de gedenksteen te vinden Ter herinnering aan hen die vielen na 5 mei 1945 in voormalig Nederlands Indië of waar ook ter wereld. In het plantsoentje staat een hardstenen Grenspaal, de officiële grens tussen het gemeentedeel van Katwijk aan den Rijn en Katwijk aan Zee. 2. Struikelstenen voor Duinoord 38 Tegenover het marktterrein is de ingang van Duinoord, in de ventweg liggen voor nr. 38 sinds 2018 3 Struikelstenen, dit zijn herdenkingstenen ter herinnering aan Joden die van hieruit weggevoerd en in de concentratiekampen omgekomen zijn. Op de hoek Duinoord/ Zeeweg staat op huisnummer 105 de villa bijgenaamd Pad-

destoel (1937) ook bekend als Theemuts, een ontwerp van de architect H.J. Jesse. Tegenover de Meester C. Fockstraat , aan de Voorstraat (links) op Hogeweg 1 staat het huis Ons Prinsesje (1903), naar een ontwerp van H.J. Jesse. Hier woonde o.a. Jan Toorop die les heeft gegeven aan de Katwijkse kunstschilder Willem Wassenaar. 3. Huis van de Fam. Kraaijenoord, Annastraat 2 (niet open) Dit woonhuis dateert uit 1903 en is ontworpen door de architect H.J. Jesse. Even verderop staat in de Stationsstraat het appartementencomplex De Wissel. Dit is gemaakt in de voormalige ‘Boorsmaschool’, een lagere school ontworpen door Van der Klaauw in het midden van de jaren 30 van de vorige eeuw. Links in het plantsoentje staat het borstbeeld van schilder, etser en illustrator Tjeerd Bottema (1978) naar ontwerp van Jaap (Jacques) Hartman. 4 Oude Begraafplaats (1791), Zuidstraat De namen van de kerkmeesters staan op een ingemetselde steen naast het toegangshek van deze bijzondere begraafplaats. Katwijk aan Zee was de derde gemeente in Nederland die het begraven in de kerk afschafte en overging op het buiten de kerk begraven. Deze begraafplaats werd geopend voor het begraven van personen uit alle rangen en standen. Zo zijn er grafstenen van diverse professoren, burgemeesters, dichters/schrijvers, kapiteins, maar ook van de gewone Katwijker.

houden met historische brandweermateriaal. Daarvoor werd de stalling gebruikt door de gemeente voor enkele voertuigen. Momenteel zit in het pand Stichting Historisch Brandweermateriaal Katwijk (SHBKW) met enkele historische voertuigen- en historisch brandweer materiaal-alsmede het historische voertuig van de Noordwijkse brandweer, eigendom van de personeelsvereniging van de huidige brandweer uit Noordwijk. Tijdens de Open Monumentendag zullenl weer veel brandweermateriaal te zien zijn en diverse brandweerwagens te zien zijn. 6. Soefi Tempel (1969), Zuidduinseweg 7 Een prachtige plek voor een tempel, zo op de top van de duinen. Het is een ontwerp van S.J. van Embden. De tempel is in beton gegoten en aan de buitenzijde bepleisterd. Aan de binnenzijde lijkt de koepel doorschijnend en laat deze een zacht gefilterd licht door in de ruimte. Deze tempel is uniek omdat het de enige tempel van de Soefibeweging is in de hele wereld.

lieerden vanuit zee Nederland zouden binnenvallen. 8. Vuurtoren (1605), Vuurbaakplein De oude vuurtoren was door landafslag op het strand beland. Dit exemplaar is een rijksmonument dat in 1989 is gerestaureerd. De vuurbaak is, op de Brandaris na, de oudste van Nederland en heeft tot 1913 dienst gedaan. Omdat er geen schepen van het strand af- en aanvoeren en de lichten van de vuurtorens van Noordwijk en Scheveningen het hele kustgebied bestreken, werd de vuurbaak overbodig. De toren wordt beheerd door vrijwilligers van het Genootschap Oud Katwijk. Er is een permanente tentoonstelling over Katwijk ingericht en op de toren krijgt u een prachtig uitzicht over de zee en het dorp. Op het Vuurbaakplein staat de KW 88 ‘Zorg en Hoop’ (1911), de enig overgebleven originele bomschuit (garnalenboot) ter wereld. Ook ligt er een 200-jaar oud anker, dat door een Katwijks vissersschip uit de Noordzee is opgevist.

Terug op de Boulevard staat in 7. Oorlogsmonument En- de zeereep het beeld ‘Vrouw gelandvaarders en het bij- in ligstoel’ (2004) door Guido behorende Informatiepaneel Metsers en links daarvan staat (2018). Boulevard t.h.v. de voormalig Cafe Restaurant ’t Zwaantje. Dit restaurant verSeinpoststraat. Het informatiepaneel vermeldt vangt het in de Tweede Wereldoorlog, op last van de Duitse in het kort: 1. Het verhaal van de mensen bezetter, afgebroken eeuwendie vanuit Katwijk of van Katwij- oude Restaurant het Zwaankers die tegen de wil van de be- tje, welke gelegen was op de zetters naar Engeland gevlucht hoek Voorstraat / Boulevard. zijn om zich daar in te zetten Het nieuwe restaurant heeft de tegen de Duitse overheersing stormramp van 1953 doorstaan doordat voor het gebouw als van ons land. 2. De geschiedenis van het fundament een bunker uit de Zeehospitium en het tunneltje Tweede Wereldoorlog is gewaardoor in de oorlog diverse bruikt en deze door de storm 5. Brandweerstalling, School- personen hebben geprobeerd niet is weggeslagen. Het gebouw staat momenteel leeg. naar Engeland te ontsnappen! straat 2a De voormalig brandweerstal- 3. De geschiedenis van de ling is in 2013 weer in gebruik Duitse verdedigingswal, de zgn. 9. Oude Kerk en Toren (1461), genomen in zijn oude functie ‘Atlantikwall’ die hier stond en Boulevard 109 door enkele fanatieke brand- waarmee de Duitsers probeer- De kerk werd door de Spanweerlieden die zich bezig den te voorkomen dat de geal- jaarden en/of de Watergeuzen

in brand gestoken. Rond 1600 is de kerk weer herbouwd. Op oude afbeeldingen is goed te zien dat de kerk oorspronkelijk midden in het dorp stond. Stormen hebben in de loop der tijd zoveel grond weggeslagen dat de kerk sinds ongeveer150 jaar op de Boulevard staat. In de oorlogsjaren (1940 - 1945) is het bovenstuk van de toren door de bezetter afgebroken. Omstreeks 1953 is de toren opgebouwd en voorzien van een carillon. Katwijkers noemen de kerk ook wel de Witte Kerk of Andreaskerk. Voor de kerk staat het beeld ‘ter nagedachtenis aan de stoere vissers die gedurende de oorlogsjaren 1914 - 1918 zijn omgekomen’ (1930) van Louis Simon Willem van der Noordaa. Het stelt een vissersweduwe met haar zoon voor. Het beeld werd geschonken door Prinses Juliana. Zij gaf het aan de Katwijkse bevolking bij haar afscheid van Katwijk.

De Weeshuisstraat is een nagebouwd buurtje waar kleine (vissers) woningen in oude stijl zijn gecreëerd. Op de Schippersdam staat een mooie waterpomp in oude stijl en op nummer 2, zien we een eenvoudige visserswoning uit 1901 zoals ze rond die jaren talrijk in Katwijk voorkwamen. De Louwestraat behoort met onder andere de Zuidstraat, Baljuwstraat en Voorstraat tot de aller oudste en meest karakteristieke straten van Katwijk. 10. Melkwinkel / Bakkerij, Louwestraat 10 (niet open) Deze voormalige boerderij

annex bakkerij is heel lang in bezit geweest van de Familie Verdoes. De gemeente besloot in 1974 het gebouw op de monumentenlijst te zetten.In 1994 is het pand door dhr. P. Verdoes verkocht aan bouwbedrijf D. van Duijvenbode. De Rijksdienst voor Monumentenzorg heeft een restauratieplan opgesteld. Aan de hand van dit plan is het pand gerestaureerd. De herkomst van de naam Louwestraat is niet helemaal duidelijk, maar is waarschijnlijk zo genoemd omdat de straat in de luwte (’t Loutje’) lag. Vroeger stond deze straat in het kadaster vermeld als ‘Middelstraat’ .

Prinses Juliana feestelijk geopend. Kunstenaar Tjeerd Bottema (1884-1978) is medeverantwoordelijk voor de inrichting. In het museum bevindt zich dan ook een speciale ‘Bottemazaal’, waar materiaal van hem, zijn kunstzinnige vrouw en beide dochters zijn tentoongesteld. Het museum kent wisselende tentoonstellingen. Vaste onderdelen zijn een keur aan schilderijen, klederdrachten, stijlkamers, scheepsmodellen, oudheidkundige voorwerpen en diorama’s.

13. Vredeskerk (1905), Voorstraat 35 Architect H.J. Jesse ontwierp de Vredeskerk. Het is van de 11. Nieuwe Kerk (1887), gereformeerde gemeente, die Voorstraat 79 De kerk is gebouwd naar ont- zich in 1834 afscheidde van werp van architect H.J. Jesse in de hervormde gemeente van de Neo-Renaissance stijl. Het Katwijk. In de kerk bevindt zich gebouw diende ter vervanging het al evenzo befaamde Bätz van de te klein geworden Oude orgel (1765), gebouwd door Kerk. Het is de enige kerk van Johann Henrich Hartman Bätz. deze afmeting, die gebouwd Oorspronkelijk werd het geis zonder pijlers en ongeveer maakt voor de Doopsgezinde 1.800 zitplaatsen biedt. Inter- kerk in Nederland in Utrecht. In nationaal bekend is het Van 1859 is het aangekocht voor de den Heuvelorgel (1983) dat Oude Kerk en na sluiting hierbehoort tot een van de grootste van is het in 1905 verkocht aan van ons land.’s Zomers vinden de Gereformeerde kerk. er orgelconcerten plaats van internationaal befaamde orga- Het ‘Witte Schooltje’ is in nisten. De prachtige lampen 1848 gebouwd als bewaarvan de kerk heeft de schilder school, van 1906 tot 1948 geC. Jetses op een van de door bruikt als ‘gemeentezaal’ en in hem geïllustreerde schoolpla- 1949 verbouwd en vergroot en ten afgebeeld. Ook bevindt zich weer in gebruik genomen als in de kerk de in Renaissances- kleuterschool. In 1994 werd het tijl vervaardigde Baronnenbank, wederom verbouwd en is sindsmet het wapen van de familie dien als winkel in gebruik voor Van Wassenaer van Catwijck. de verkoop van radio’s en tv’s. Het uurwerk in de toren werd De Badstraat is helemaal gegeschonken door Baron en Ba- moderniseerd. Bij het verbouronnesse van Wassenaer van wen van het pand op de hoek Badstraat / Tramstraat werden Catwijck. onder de vloer de spanten van een vroeger Bomschuit (houten 12. Katwijks Museum (1913), vissersschip) terug gevonden. Voorstraat 46 Het gebouw is ontworpen door Deze spanten staan nu opgeH.J. Jesse. Deze kapitale re- steld in het Katwijks museum. derswoning is gebouwd in opdracht van de Katwijkse reder 14. ‘Franse’ school (K&O geF.E. Meerburg. Het werd van bouw), Sluisweg 16 1953 - 1981 gebruikt als poli- Dit is een school voor het latiebureau. Vanaf 1983 doet het ger onderwijs, met bouwjaar dienst als museum. Op 10 mei 1883, naar ontwerp van J. van 1984 werd het museum door Woningh. De school werd in

1914 uitgebreid met hoektorens. Deze school staat bij de Katwijkers bekend als de ‘Franse’ school (de zogenaamde Burgersschool, hier werd in het begin van de vorige eeuw al onderwijs gegeven in talen, onder andere in de Franse taal). Ook de bekende kunstenaar- en schrijver Rien Poortvliet heeft hier op school gezeten. In de Burgersdijkstraat heeft links op nummer 14 (uit 1898) Herman Heijermans tussen 1901 -1904 gewoond, de befaamde schrijver van tientallen toneelstukken, onder andere van het bekende ‘Op Hoop van Zegen’ (dat gedeeltelijk in Katwijk werd verfilmd). Het pand nummer 12, uit ongeveer 1900, is het vroegere woonhuis van reder Lammens, op de gevel bevindt zich een groot tegeltableau waarop een voorstelling is afgebeeld ontleend aan het vissersleven. 14A. Huis van familie Freke-van der Sluis, E.A. Borgerstraat 1. (“Het grote gele huis met de poort”. ) Dit huis werd omstreeks 1906 gebouwd. De architect was Hendrik Johannes Jesse (18601943). Opdrachtgever was aannemer (en wethouder) Rein Ouwehand (1862-1940), die eerst in 1888 een passend huis voor zichzelf bouwde op de Burgersdijkstraat 8. Eind 1905 kreeg hij een bouwvergunning voor een groter pand aan het begin van de E.A. Borgerstraat, waar overigens een aantal kleine huizen voor moesten verdwijnen. Er is nog een kopie van de ontwerpschets aanwezig. 15. Voormalig Hotel Savoy (1901), Boulevard 1 thans weer Villa Allegonda (niet open) Gebouwd door de Katwijkse aannemer J.A. de Best als het woonhuis Villa ‘Sigrid’. Hier woonde schilder G.M. Munthe. In 1916/1917 is het door J.J.P. Oud (een van de oprichters van De Stijl) verbouwd tot villa

in de kubistische stijl. Het huis als oven van schelpkalk. Sinds tijdens het beslaan van de hoekreeg toen de naam ‘Allegon- 1992 is het een gemeentelijk ven. Nr. 4,6,8 en 10 zijn in 1857 da’, vernoemd naar de vrouw monument dat diverse malen gebouwd als ‘Weeshuis’, op de fundamenten van het oude van de Rotterdamse eigenaar/ gerestaureerd is. weeshuis (van voor 1500). Het theehandelaar Trousselot. De Moorse kamer in het pand werd 19. RK Kerk Joannes de weeshuis heeft tot 1927 (of 1929) dienst gedaan. ontworpen door Menso en zijn Doper (1911), Kerkstraat 70 zoon Harm Kamerlingh Onnes. Het gebouw is ontworpen door Het pand werd wereldberoemd. J.H. van Groenendael, een leer- Op de ingesloten driehoek, Na het overlijden van de zoon ling van Kuijpers. Opmerkelijk is naast Bakkerij Van Maanen, van eigenaar Trousselot werd dat de kerk in slechts 9 maan- staat de Oranjeboom. Rondde villa verkocht en kreeg uit- den is gebouwd met behulp om de kastanjeboom staat een eindelijk een bestemming als van de werkloze bewoners van ijzeren hekje waarop in goudhotel. In 2015 is het pand weer Katwijk aan den Rijn. De aan- kleurige letters O.V. 93 is aanverkocht en krijgt het weer een grenzende begraafplaats werd gebracht. Om de boom heen al rond 1860 aangelegd. De is sierbestrating aangebracht. woonbestemming. glas in lood ramen dateren uit Links van de boom, op de lin16. School voor de Zeevis- 1948 en zijn in 1999 helemaal kerhoek, kruising Kerkstraat / Achterweg, staat een rechthoevaart (1953), Sluisweg 98 gerestaureerd. kig huis wat gebouwd is op een (niet open) Het gebouw is ontworpen door In de Kerkstraat zijn ook een ‘Communicatiebunker’ uit de ir. J. Jonkman en P. van Dorp aantal monumentale panden te Tweede Wereldoorlog. uit Leiden. Al in 1888 werd er zien. Nr. 60, 62 de oude Bank in Katwijk zeevaartkundig on- van Lening uit 1786. Later was 20. Transformatorhuisje derwijs gegeven. Grondlegger er een schoenmakerij in geves- (1927/1928), Van Egmondhiervan was Cornelis Boorsma tigd. Op nr. 58 is een oud boer- straat 4 (niet open) (1825-1915), directeur van derijtje, vermoedelijk uit de 19e Het electriciteitsgebouw is ook de eerste visserijschool. Om- eeuw. Nr. 47 is gebouwd in 1805 vanwege het ervoor liggende streeks 1909 werd deze in ge- en betaald uit de nalatenschap pleintje bijzonder. In 2015 is op bruik genomen. In 1951/1952 is van Antonia Jacoba Koning. initiatief van de Wijkraad Katdeze vervangen door het huidi- Het hofje was bestemd voor wijk aan den Rijn, het smeedalleenstaande dames uit de ge- ijzeren hekwerk in oude stijl tege gebouw. goede stand. De entree wordt ruggebracht. Wat het geheel tot 17. Het Koning Willem-Alex- gevormd door een hek met op- een zeer bijzonder pand maakt. schrift ‘ANNO - KONINGSHOF ander Gemaal (1805), - 1805’ Nummer 54 was in de 21. De Roskam (1560), Binnensluis (niet open) Het huidige boezemgemaal periode 1844 - 1853 een insti- Turfmarkt 2 heeft het oude gemaal, uit 1805, tuut voor jongedames, met on- Het gebouw was van oudsher vervangen en is het grootste derwijs in de Franse en Duitse eigendom van de baronnen gemaal van Rijnland. Het wordt taal, die kan worden gerekend van Wassenaer van Catwijck. gebruikt voor het lozen van het tot een van de meest belang- In het verleden deed het dienst overtollige water naar zee. Het rijke van het dorp. Nr. 35 is als herberg. Zo komt het gezorgt er voor dat de waterstand een woonhuis uit de 18e eeuw, bouw ook aan zijn naam: men binnen het Rijnland op het juis- dit was de woning van pas- kon er paarden stallen die werte niveau blijft. In 2009 zijn de toor B.C. van Straelen en de den geborsteld en gekamd. Lapompen vervangen en is het (koopvaardij) kapitein Maarten ter heeft het gebouw jarenlang gemaal uitgebreid. Het gebouw Spaanderman, wiens ‘dagboek’ dienst gedaan als gerechtsgezelf is een Rijks monument en is verfilmd en Pieter Rosier. Nr. bouw en gemeentehuis. Het staat op de lijst van 100 topmo- 33 is een 18e eeuwse woning. is recent verbouwd tot vereninumenten in Nederland uit de Nr. 30 is een van de alleroudste gingsgebouw. wederopbouwperiode (1940- pandjes van Katwijk aan den Rijn, vermoedelijk 17e eeuws, 22. De Wilbert (1722), 1958). de vorige eigenaar heeft het ge- Overrijn 7 restaureerd. Nr. 31 is een 18e Het toenmalige ‘Hof van Kat18. Kalkoven (1934), eeuwse woning en voorheen wijk’ werd in 1831 aangekocht Reygersberglaan (niet open) Dit is een van de weinige indus- het woonhuis van de smid. Nr. en in gebruik genomen als triële monumenten die onze ge- 29 was de smederij (1832). Rooms-katholiek gymnasium meente rijk is. Het is de laatste Deze was in de zestigerjaren voor jonge heren, St. Willebrord nog bestaande kalkoven van van de vorige eeuw nog steeds genoemd. In het begin van de Zuid Holland. Oorspronkelijk in bedrijf. In de muur ziet men 20e eeuw was het een opleistonden hier twee ovens. Deze de ringen nog zitten waaraan dingsinstituut voor de paters heeft tot 1971 dienst gedaan de paarden vastgezet werden Jezuïeten en later de paters

Franciscanen. Het werd bekend onder de naam Missiecollege. Sinds 1966 wordt het pand gebruikt als bejaarden- en verzorgingstehuis. Eveneens deel van het geheel is gebouw Mutua Fides (1851) ontworpen door M.G. Tetar van Elven. Het Heerenschoolbos is de tuin die oorspronkelijk bij de buitenplaats ‘Hof van Katwijk’ hoorde en waarvan de 17e eeuwse aanleg met middenas en vijvers nog grotendeels herkenbaar is. In het park ligt de begraafplaats van katholieke geestelijken. 23. Het Spinozahuis, Spinozalaan 29, Rijnsburg De wereldberoemde filosoof Benedictus de Spinoza woonde van 1661 tot 1663 in dit huisje. Hij had er een kleine kamer waar hij lenzen voor optische instrumenten sleep. Hier schreef Spinoza verschillende werken. Zijn voornaamste werk was de Ethica. In 1896 werd de woning aangekocht door de vereniging Spinoza. In1899 werd het museum in de woning geopend. In de vorige eeuw is het huisje door veel beroemheden bezocht, waaronder de geleerde Albert Einstein.

24. Maranathakerk, Burg. Hermanstraat 40 (niet open) De kerk heeft in de zijmuren glas in loodramen met mooie voorstellingen, waarin het Onze Vader wordt uitgebeeld. De kerkbanken zijn allen voorzien van houtsnijwerk. U komt door de Koestraat. In de Koestraat en op de hoek Koestraat/Vliet NZ staan enkele panden die stammen uit het begin van de vorige eeuw. Ze zijn de afgelopen jaren gerestaureerd. De Koestraat is

een van de oudste straten van Rijnsburg. Rijnsburg is destijds ontstaan langs de Vliet. Eeuwenlang werden via de Vliet goederen af- en aangevoerd. Aan de Vliet Noord- en Zuidzijde staan nog enkele fraaie gerestaureerde woningen. De Vliet zelf werd in de jaren 80 gerestaureerd. 25. Grote of Laurentiuskerk (1122) / Mausoleum, Burg. Koomansplein De abdij en de abdijkerk zijn gesticht door Petronella van Saksen. In 1574 werden kerk en klooster verwoest. In 1578 is men begonnen met de herbouw van de kerk. De kerk is verschillende malen verbouwd en vergroot, voor het laatst in 1981. In de kerk zijn eeuwenoude graven te vinden. Naast de kerk staat het standbeeld van Graaf Floris, daarnaast is er het mausoleum waar de graven van Holland hun laatste rustplaats hebben gekregen. Aan de achterzijde van de kerk zijn de fundamenten van de kloosterkerk te zien. 26. Museum van het Genootschap Oud Rijnsburg, Oude Vlietweg 6 In 1979 heeft het museum zijn intrek genomen in dit 18e eeuwse woonhuis. Er zijn belangrijke vondsten te zien van omstreeks 600 tot 1700. Er is een maquette van het vroegere abdijcomplex, er zijn voorwerpen van typisch dorpse aard en er is een verzameling agrarische gereedschappen te zien. Het museum heeft een interessante tentoonstelling over de middeleeuwen.

27. Gedenkteken uit 1925, Kamerlingh Onnesstraat 62 Op de begraafplaats, die door de Stichting Begraafplaatsen Rijnsburg wordt beheerd, staat een gedenkteken uit 1925 ter herdenking van de schenking van de begraafplaats in 1893. Het betreft een torenvormig bakstenen monument in zakelijk-expressionistische stijl met vier zitbankjes en vier bloembakken. 28. Het ruim 400 jaar oude Valkenburgs Pontje, Veerpad, Valkenburg Het pontje legt aan bij het Veerpad. Links ziet u ‘t Wapen van Valkenburg. In de voorganger van dit gebouw, vroeger de herberg het “Wapen van Valkenburg”, werd tot de Franse tijd recht gesproken. Valkenburg vormde tot 1864 een Heerlijkheid en was in het bezit van een ambachtsheer, die de lage rechtspraak kon uitoefenen. Ter gelegenheid van het ruim 400-jarig jubileum bij het pontje zijn hier extra activiteiten in de maritieme sfeer. 29. Torenmuseum Oud Valkenburg, Castellumplein, Valkenburg Sinds de vroege middeleeuwen stond hier een kerk waarvan de eerste versie opgetrokken werd uit tufsteen. De een na laatste versie werd in de Tweede Wereldoorlog verwoest. Vanwege de opgravingen werd pas na de oorlog aan de laatste versie begonnen. De toren werd om financiële redenen pas in de jaren negentig van de 20ste eeuw gebouwd. De toren biedt een prachtig uitzicht over de regio.

30. De oorlogsgraven, Broekweg De graven herinneren aan de gesneuvelde Nederlandse militairen die in Valkenburg bij zware gevechten tegen de Duitsers omkwamen. De Duitsers waren gedropt boven het vliegveld. Dit was eind jaren dertig aange-

legd als militair vliegveld, maar was nog niet helemaal gereed in mei 1940. Het vliegkamp werd gebruikt door de marine tot het in 2006 werd gesloten. 31. Burgemeesterswoning en latere gemeentehuis, Hoofstraat 6 (niet open) Aan de Rijn staat het voormalige gemeentehuis, gebouwd door de Leidse architect H.J. Jesse. Het deed eerst dienst als burgemeesterswoning. Het werd door particulieren gebruikt tot het de functie van gemeentehuis kreeg (tot 2006). In 2014 kreeg het de naam “Herberg Welgelegen” en wordt het gebruikt als trouwlocatie, voor retraiteweekenden en als vergaderlocatie, tevens zorghotel. 32. Bezoekerscentrum (Museum) Vliegkamp Valkenburg, Wassenaarseweg 75 (gebouw 250) Met het doel de geschiedenis van het voormalig vliegveld Valkenburg onder de aandacht te brengen heeft men een informatiecentrum met een museale functie op het voormalig vliegkamp ingericht. U kunt hier, in haar voorlopige opslagruimtes, een groot deel van de tot nu toe verzamelde collectie bekijken. 33. Korenmolen ‘De Gerechtigheid’ (1740), Molenweg, Katwijk aan den Rijn De molen heeft tussen 1933 en 1968 diverse verbeteringen ondergaan. In 1963 raakte de molen door brand inwendig zwaar beschadigd en in 1968 gerestaureerd. Op de buitenmuur bevindt zich een gebeeldhouwde steen met opschrift. De molen stond vroeger bekend als ‘De spookmolen’. Dit wordt uitgebeeld door de kat op de draai inrichting. Rijnstraat 13 is het Vleeskeuringsgebouwtje, uit circa 1920. Op de nrs. 38 en 40 zien we het voormalige ‘Raadhuis’ uit de 18e eeuw, dat in 1902 werd verbouwd. Nr. 44, was de voormalige burgemeesterswoning. Nr. 58a/Grootesteeg 2a uit

1891 van H.J. Jesse werd gebruikt als Postkantoor. 34. Ned. Herv. Kerk en begraafplaats (1231), Kerklaan 12 In de kerk bevindt zich het marmeren Praalgraf van Willem van Liere (1663), ontworpen door Rombout Verhulst. Hij ontwierp o.a. praalgraven van Michiel de Ruyter (Amsterdam), Maarten Harpersz. Tromp (Delft) en die van de gebroeders Evertsen (Middelburg). Het grafmonument in Katwijk wordt gerekend tot zijn mooiste ontwerp. Tegen de oostwand in de kerk bevindt zich de ingemetselde grafsteen van de eerste dominee van Katwijk, Wouter van Barneveld, en twee zeldzame tekstborden uit 1609 en 1610. Rechts van de kerk bevindt zich de grafkelder van de Familie Van Wassenaer tot Catwijck (1858). De toegang hiertoe ligt aan de oostzijde. De laatste keer dat de kelder geopend werd, was in 1996 toen het stoffelijk overschot van Mr. Arent Jacob Otto, baron van Wassenaer tot Catwijck werd bijgezet. 35. Joodse begraafplaats, Rijnstraat 151 (niet open i.v.m. sabbat) De hier begraven Joden woonden voornamelijk in Leiden. In 1807 ontplofte er in Leiden een schip geladen met buskruit. Binnen het ommuurde gedeelte liggen schoolkinderen begraven die bij de Kruitramp omkwamen. 36. Struikelstenen, Zeeweg 133 Hier liggen op de ventweg zes zgn. Struikelstenen; herdenkingstenen ter herinnering aan de van hieruit weggevoerde en in de concentratiekampen omgekomen Joden.

Boxspringset 'Namen'

, , 0 0 0 0 0 1ng0r!ting€!1.995,1 € € Compleet ortiko k

Elektrisch € 2.995,-

€ 1.R0T0IN0G,-

Alle maten 1 p rijs 160/180 - 200/2 10

KO

Hoodbord Pocket geveerde boxsprings 7 Zone HR Pocket matras Luxe Topper Mooie Stofen - Hoofdbord “Saint Tropez” is een nonchalant gestoffeerd bord, mede door de dubbele Fluffynaad geeft dit geheel een geweldige eigentijdse look. Lifestyle, landelijk……je kunt er alle kanten mee uit. - Het hoofdbord Namen is een stoer uitgevoerd hoofd - Verkrijgbaar in een vlakke of elektrische uitvoering. bord. - Hoofdbord gecapitonneerd landelijke - Door de panelen“Vervièrs” een contrasterende kleur stijl -welke 2 luxemet boxsprings. garen aan elkaar gestikt - Verkrijgbaar in eenworden. vlakke of elektrische uitvoering - 2 luxe pocketveer matrassen. Verkrijgbaar in een of elektrische uitvoering. - Op verzoek kan dit ook gelijk vlakke kleurend. - 2 luxe boxsprings - Koudschuim topper. - De fraai capitonnering geeft het bord extrastijl diepte. - Hoofdbord “Vervièrs” gecapitonneerd landelijke 2blinde luxe boxsprings. - 2 -luxe 7-zone pocketveer matras genesteld - Verkrijgbaar in een vlakeuit elektrische uitvoering. - Keuze verschillende stoffen en kleuren. - Verkrijgbaar in topmatras een vlakke ofofelektrische uitvoering Luxe 2 luxe pocketveer matrassen. - 2 luxe boxsprings. - Gefabriceerd in Nederland. - 2 luxe - Keuze uit verschillende - 2boxsprings luxe pocketveer matrassen.stoffen en kleuren - Koudschuim topper. Nu ter introductie van € 2.695,- Koudschuim topper. - Gefabriceerd in Nederland - 2 luxe 7-zone pocketveer matras genesteld Nu ter introductie van € 3.495,- Keuze uit verschillende stoffen en kleuren. - Luxe-topmatras Gefabriceerd in Nederland. - Gefabriceerd in Nederland. (180 x 200) - Keuze uit verschillende stoffen en kleuren

€ 1.695,VOORv.a. € 2.495,-

- Gefabriceerd in Nederland

Nu ter introductie van € 3.495,-

v.a. € 1 . 6 9 5 , VOOR € 2.495,(180 x200) 10 Jarig Jubileum Boxspring Design SLUISWEG 25 • 2225 XH KATWIJK AAN ZEE • T (071) 40 129 64 • F (071) 40 719 99

SLUISWEG 25 • 2225 XH KATWIJK AAN ZEE • T (071) 40 129 64 • F (071) 40 719 99 WWW.BUISMEUBELEN.COM