Duurzaam_week_40_19

Duurzaam in de gemeente Katwijk

In deze editie: OKTOBER 2019 3 Erkenning door regionaal groenlabel Het Goed Groen Groei label zorgt voor waardering voor ondernemers binnen de gemeente Katwijk 7 Hoornes, eerste aardgasvrije wijk? Katwijk onderzoekt de mogelijkheid voor een warmtenet gevoed door warmte uit het uitwateringskanaal 11 Gezonder sporten door verduurzaming Sportpark De Middelmors wordt stukje bij beetje verduurzaamd 13 Van bedrijfsruimte tot duurzame woning Hoe een opslagruimte om te bouwen tot een fraaie en duurzame woning 21 Operatie Steenbreek: doorbreek een Katwijkse gewoonte 'Versteende' tuinen dienen weer vergroend te worden

GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 1

27-09-19 15:25

J I J K O O T S R E T N I W E DEZ ? S A G R U U OP D E L IL T S E Z N O P O R E V O JE P A T OF S ? IT E IT L A W K E S IT U D N A V WARMTEPOMP

KALKBEHANDELING

Verkalking in apparaten zorgt voor een enorme toename van het energieverbruik. Wij hebben een nieuwe techniek die dit voorkomt.

ZONNEPANELEN

Op vrijwel zorgeloze wijze de energiekosten structureel verlagen. En tegenwoordig ook zeer fraai, als een indaksysteem. Met 30 jaar (Duitse) productgarantie!

ENERGIE OPSLAG

WARMTEPOMP

Met gratis warmte uit de buitenlucht snel besparen op je hoge gaskosten en ook nog eens profiteren van flinke subsidie.

Het wordt steeds belangrijker om de gratis zonne-energie beter te gaan gebruiken en goed op te slaan als stroom of warmte.

KOM NAAR ONZE WARMTEPOMP-INFORMATIEDAG OP ZATERDAG 2 NOVEMBER A.S.!

KATWIJK

GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 2

Kom langs in onze showroom: Valkenburgseweg 28B, Katwijk T 071 - 403 403 6

Specialist in energieneutraal wonen. Duitse kwaliteit zonnepanelen, warmtepompen en accusystemen.

www.groene-woningen.nl

27-09-19 15:25

Beste inwoner van Katwijk, In Nederland staan we voor grote uitdagingen om de steeds meer merkbare klimaatverandering tegen te gaan. We willen natuurlijk allemaal nog lang genieten van een mooi en schoon land. Om onze mooie aarde goed door te geven aan volgende generaties, is het belangrijk dat we serieuze stappen zetten om Nederland te verduurzamen. De gemeente Katwijk gaat samen met inwoners en ondernemers deze grote uitdagingen aan om zo bij te dragen aan de verduurzaming van Nederland. Zo kijken we naar manieren om de leefomgeving bestendig te maken tegen extreme hitte of hevige regenval, en gaan we steeds bewuster en circulair om met ons afval en onze grondstoffen. Daarnaast krijgen voetgangers en fietsers een steeds belangrijkere plek op de weg en wordt er hard gewerkt aan verbe-

tering van het Katwijkse busnetwerk om het gebruik van auto’s te verminderen. Ook zijn we aan het onderzoeken hoe we onze huizen en bedrijfspanden in de gemeente op een duurzame en innovatieve manier van stroom en warmte kunnen voorzien. Zo wordt onder andere gekeken naar mogelijkheden als aquathermie, geothermie, windmolens, zonnepanelen en Blue Energie. We zijn dus al goed aan de duurzame weg aan het timmeren. Het is mooi om te zien dat ook steeds meer inwoners en ondernemers hun steentje bijdragen aan de verduurzaming van de gemeente Katwijk. Er worden steeds meer huizen geïsoleerd en bedrijven en verenigingen investeren in toenemende mate in zonnepanelen. In deze duurzaamheidskrant kunt u verhalen en ervaringen van inwoners en ondernemers lezen en misschien wel ideeën opdoen hoe u zelf kunt verduur-

zamen in en om uw huis. Er zijn bijvoorbeeld heel veel groene dingen, die u zonder grote investeringen te doen, zou kunnen toepassen. Haal stenen uit uw tuin en vervang deze met planten, om zo uw tuin in de zomer koel te houden. Bespaar energie door bijvoorbeeld het licht uit te doen en de verwarming laag te draaien in ruimtes van uw huis waar u niet bent. Koop zoveel mogelijk producten zonder verpakking, zodat er minder afval ontstaat dat gesorteerd en verwerkt moet worden. Of pak zoveel mogelijk de fiets of de bus in plaats van te reizen met de auto. Ook kleine gebaren kunnen een groot effect hebben. Want wanneer iedereen íets doet maken we samen de gemeente Katwijk steeds iets duurzamer.

Jacco Knape, wethouder

Erkenning door regionaal groenlabel BOTERMANS ELEKTROTECHNIEK PARTNER VOOR DUURZAAMHEID

"Elektrische auto’s zijn niet alleen stil en schoon, maar ook ontzettend handig voor de kleinere afstanden."

“We zijn een gewaardeerde installateur en adviseur op het gebied van zonnepanelen. De erkenning van het regionale groenlabel een aantal jaren geleden, onderschrijft dat. Het plaatsen van zonnepanelen zorgt voor het opwekken van zonne-energie. Een omvormer zet deze energie om in bruikbare elektriciteit. Daarbij,” benadrukt Henk Griffioen van Botermans Elektrotechniek, “is de aanschaf van zonnepanelen niet erg ingewikkeld.

GEMEENTE KATWIJK

GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 3

“Met zonnepanelen maakt u gebruik van een gratis en onuitputtelijke bron van energie. De zon is immers ‘gratis’. Sterker nog: u verbruikt onbezorgd energie, zonder dat u dat terugziet op uw energierekening. En de elektriciteit die u niet gebruikt, gaat terug het net in. U krijgt hiervoor een vergoeding van uw elektriciteitsbedrijf”, legt Henk Griffioen uit. Installatiebedrijf Botermans Elektrotechniek is een erkend technisch installatiebedrijf in Valkenburg. Sinds de oprichting in

1971 is de onderneming uitgegroeid tot een professioneel en ervaren installateur. “Wij zijn gespecialiseerd in het aanleggen van diverse elektrotechnische installaties en realiseren projecten voor nieuwbouw en bestaande bouw; voor bedrijven en particulieren”, zegt de bedrijfsleider van de vestiging in Valkenburg Henk Griffioen. “De aandacht voor duurzame processen en energiebesparingen zit ons daarbij in de genen. Maar we doen meer. In 2017 nam directeur-eigenaar Dirk Botermans de onderneming Safety 2 uit Den Haag over. Safety 2 is een bedrijf dat thuis is op het gehele terrein van veiligheid: Hoogwaardig segment van brandmelden inbraakbeveiligingssystemen, blusmiddelen en camera- en intercomsystemen. De onderneming is actief in grote delen van Nederland. Dit enigszins in tegenstelling tot Botermans Elektrotechniek, dat vooral in de regio Noorden Zuid-Holland werkzaam is.” Elektrische energie Henk Griffioen geeft aan dat zijn bedrijf in meerdere disciplines actief is. “Niet op de laatste plaats - naast het aanbod aan zonnepanelen - in de

markt van duurzame ontwikkelingen. Elektrisch rijden bijvoorbeeld, is het vervoer van de toekomst. Elektrische auto’s zijn niet alleen stil en schoon, maar ook ontzettend handig voor de kleinere afstanden. Hiervoor moet de elektrische auto wel een laadpaal bij de gebruiker in de buurt hebben. We leveren en installeren laadpalen voor elektrische auto's, zowel thuis als op de werkvloer. “Naast de installatie van zonnepanelen en laadpalen, adviseren en installeren wij ook bij bedrijven en instellingen de vervanging van conventionele verlichting naar energiezuinige Ledverlichting. De kwaliteit en opbrengsten van LED-verlichtingsarmaturen zijn de laatste jaren enorm verbeterd”, zegt Griffioen. “Daarnaast worden LED-verlichtingsarmaturen steeds vaker toegepast met een lichtregelingen en aanwezigheid schakelingen. Tevens zijn de lichtkleuren en de vormgeving van de armaturen zijn sterk verbeterd, waardoor ze naast de toepassing in moderne kantoren ook gemakkelijk geinstalleerd kunnen worden in klassieke interieurs.”

3

27-09-19 15:25

Hyundai IONIQ Plug-in Hybrid.

Eén auto, drie aandrijflijnen.

Inclusief € 1.000 SmartTech bonus.

De nieuwe Hyundai IONIQ.

Hyundai IONIQ Hybrid.

€ 26.995

Inclusief € 1.000 SmartTech bonus.

€ 31.695

Hyundai IONIQ Electric.

Vanaf € 36.995 4% Bijtelling. Nog dit jaar leverbaar!

De nieuwe IONIQ Electric, Hybrid en Plug-in. De nieuwe Hyundai IONIQ is er. De enige auto met maar liefst drie verschillende aandrijflijnen. Dat maakt de IONIQ bijzonder energiezuinig. Het unieke design, de vooruitstrevende technologieën en de strakke, hoogwaardige afwerking maken de IONIQ dan ook een genot om in te rijden. Kom nu bij ons langs, maak een proefrit en ontdek welke IONIQ het beste bij je past. De toekomst is elektrisch. Kom verder.

Ontdek meer op dijksman.hyundai.nl Dijksman Katwijk Lageweg 21, Katwijk, tel. 071 - 409 0050 Gecombineerd verbruik: 1,1 - 3,6 (l/100 km) / 27,8 - 90,9 (km/l); CO2 - emissie: 26 - 85 (gr/km). Gecombineerd verbruik elektrisch: 13,8 (kWh/100 km) / 7,2 (km/kWh) ; CO2 - emissie: 0 (gr/km). Uitstoot is afhankelijk van gebruik. Uitstoot- en verbruikgegevens zijn gebaseerd op tests die zijn uitgevoerd volgens Europese Verordening 715/2007/EEG. De vermelde NEDC-waarden voor het gecombineerde brandstofverbruik en de CO2-uitstoot zijn terug bepaald naar de waarden overeenkomstig de oude NEDC-testmethodiek en de waarden voor gecombineerd elektrisch verbruik zijn overeenkomstig aan de WLTP-testmethodiek. Genoemde prijs is een adviesprijs en is excl. metallic lak en eventuele opties. Zie voor kosten en voorwaarden www. hyundai.nl of vraag ernaar in de showroom. Levering in 2019 is op basis van beschikbare landelijke voorraad en er kunnen geen rechten aan worden verleend. Op = Op. De Hyundai 5 jaar garantie zonder kilometerbeperking is alleen van toepassing op Hyundai voertuigen die initieel aan een eindgebruiker zijn verkocht door een Erkend Hyundai Dealer. De gedetailleerde garantievoorwaarden zijn beschreven in het service & garantieboekje. Afgebeeld model kan afwijken van standaard uitvoering. Druk- en zetfouten voorbehouden.

Laat nu een

Energiescan van uw woning doen volledig gesubsidieerd door gemeente Katwijk

Bent u een trotse huisbezitter en geïnteresseerd in • een lagere energierekening? De overheid zet zich er voor in dat u komende winter warm op de bank zit, maar wel met een vollere portemonnee! De overheid wil de verduurzaming stimuleren. Hiervoor zijn subsidies beschikbaar gesteld. Voer samen met bouAd en de overheid deze twee stappen uit om te komen tot een duurzaam woonklimaat voor een duurzame prijs:

•

Stap 1: bouAd helpt u graag door een energiescan van uw woning te maken. Onze adviseur komt graag bij u langs om uw situatie te bekijken en ter plekke advies te geven. Daarna ontvangt u van ons een persoonlijk energiebespaarrapport. Geheel gratis! De energiescan is namelijk goedgekeurd door gemeente Katwijk, waardoor de kosten van de energiescan volledig door de gemeente worden betaald. Stap 2: Indien u besluit de maatregelen uit te voeren, kan dat ook gesubsidieerd. Vanuit het rapport kan bouAd u helpen met de selectie van een aannemer en de borging van de kwaliteit tijdens de uitvoering.

Op www.rvo.nl kunt u meer lezen over subsidie voor energiebesparende maatregelen. Uiteraard kunt u ook met ons contact opnemen. bouAd adviesgroep bouw | civiel | milieu & energie

GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 4

Zeeweg 144 2224 CH Katwijk Postbus 2006 2220 BA Katwijk

info@bouAd.nl www.bouAd.nl +31 (0)71 361 17 22

27-09-19 15:25

Dunavie maakt werk van duurzaam wonen

De Petronella van Saxenstraat; het eerste 'gasloze' project van Dunavie. In de jaren daarna werden er door de rijksoverheid extra isolatie-eisen gesteld bij renovatie en nieuwbouw. Vanaf 1 juli 2018 kwam daar het verplicht ‘gasloos bouwen’ bij nieuwbouw bij en per 1 juli 2020 gelden de eisen van ‘bijna-energieneutrale gebouw (BENG). Verschillende corporaties, waaronder Dunavie, zijn daarnaast gestart met extra zuinige Nul-op-de meterwoningen (NOM).

Peter Barendse, projectmanager en Bert Veldman, projectontwikkelaar.

Energiegebruik, energiebesparing en energieopwekking zijn in de laatste decennia volop in ontwikkeling. In de jaren '70 werden we ons, na de oliecrisis, meer bewust van het zuinig omgaan met energie. Ook de tien autoloze zondagen in 1973 hielpen mee om nog eens aanvullende eisen te stellen op het gebied van energiebesparing in de bouw. Door Aad van Duijn

Energiebesparende maatregelen Woningcorporatie Dunavie bezit bijna 8.000 verhuureenheden, voornamelijk woningen, maar ook garages en bedrijfsruimten binnen de gemeente Katwijk. Sinds 2014 is zij bezig met het verduurzamen van haar woningen. Nu komt daar ook nog het ‘gasloos bouwen’ bij. “Geen eenvoudige opgave maar we hebben een forse ambitie op het gebied van duurzaamheid waarbij we ook goed letten op de betaalbaarheid en de woonlasten”, benadrukken projectmanager Peter Barendse en projectontwikkelaar Bert Veldman van Dunavie. “De landelijke woningcorporaties hebben met de rijksoverheid een akkoord gesloten over de duurzaamheid in de bestaande woningvoorraad. Dunavie wil op

Dunergie De opgave van Dunavie om te verduurzamen is, zeker met veel woningen uit de jaren '60 en '70, enorm. Veldman: “Dunavie heeft een ambitie om zowel in de bestaande bouw als ook in de nieuwbouw een voorbeeldfunctie op het gebied van duurzaamheid te vervullen. We staan niet stil en wachten niet af; integendeel.” Dunavie pakt met het isolatieproject Dunergie 3.000 bestaande woningen zonder huurverhoging aan. De woningen moeten gemiddeld uitkomen op energielabel B. De corporatie kiest voor een combinatie aan isolerende maatregelen zoals vloer-, gevel- en dakisolatie en het aanbrengen van isolatieglas. Ook verwijdert zij open gastoestellen zoals geisers en (gevel)kachels. Daarnaast kunnen bewoners tegen een geringe huurverhoging kiezen voor zonnepanelen. Zo verlagen zij hun energierekening en daarmee hun woonlasten. Op dit moment zijn ruim 1.000 woningen van een ‘Dunergie aanpak’ voorzien. In de bestaande woningvoorraad heeft de aanpak van ‘Dunergie’ (energiebeleid door Dunavie) tot een voorbeeldfunctie geleid in de regio. Goede communicatie over de

GEMEENTE KATWIJK

GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 5

enkele onderdelen verder gaan en slaagt daarin door enkele, mooie projecten waarin we voorloper zijn”, aldus Peter Barendse. “De hoofdzaak blijft dat we inzetten op zeer goede isolatie van woningen aangevuld met het inzetten van een maximaal aantal zonnepanelen”, benadrukt Bert Veldman. “Ook richten we ons op een goed warmte- en warmwatersysteem, zoals een warmtenet of warmtepompen. Dat is afhankelijk van de locatie. We kijken ook naar nieuwe technische ontwikkelingen die voor onze huurders goed en betaalbaar zijn.” “Uitgangspunt voor ons is nu ook gasloos bouwen bij nieuwbouw”, zegt Peter Barendse. “Het is de vraag of we het huidige systeem – zoals de infrastructuur met leidingen voor het gas – op een slimme manier kunnen hergebruiken. Wie weet welke kansen bijvoorbeeld waterstof ons in de toekomst biedt.”

vermindering van de energiekosten (woonlasten) en een actieve deelname van bewoners zijn daarbij erg belangrijk om voldoende draagvlak te verkrijgen.

BENG-woningen Vooruitlopend op de komende BENG-eisen per 1 juli 2020 is een mooi nieuwbouwproject ontwikkeld in de wijk Hoornes. Het gaat om 52 nieuwbouwappartementen zonder gasaansluiting. Naast een goede isolatie en zonnepanelen is gekozen voor innovatief warmtesysteem met warmteterugwinning. “We maken gebruik van 52 (water-water) warmtepompen die aangesloten zijn op bodemlussen die we tot 145 meter diep boren. De warmte uit de bodem kan op die manier worden gebruikt om de woningen te verwarmen en warm tapwater te maken. Voordelen daarvan zijn: zeer energiezuinig, onderhoudsvriendelijk en comfortabel omdat er een mogelijkheid is om de woning te koelen in de zomer”, aldus Veldman. De komende BENG-eisen per 1 juli 2020 vragen voor het ontwerp van woningen om bijzondere aandacht. Dunavie start eind dit jaar met het nieuwbouwproject 52

BENG-appartementen Oeverpolder te Katwijk.

NOM woningen Bij een paar projecten gaat Dunavie een stap verder dan BENG-woningen en kiest daar voor een zeer energiezuinig woonconcept: nul-op-de=meter (NOM). Er lopen nu twee NOM-projecten: - 45 woningen aan de Petronella van Saxenstraat te Rijnsburg (oplevering in oktober 2019). - 25 woningen Prins Bernhardlaan te Katwijk (start bouw begin 2020). “Een Nul-op-de-Meter woning heeft op jaarbasis per saldo een gemiddeld totaal energieverbruik van nul. Bewoners betalen naast hun huur maandelijks een energievergoeding. Ook hier zijn de woningen gasloos en is er gekozen voor warmtepompen. Elke woning heeft negentien zonnepanelen, drievoudig glas, vloerverwarming en diverse warmte-terugwinsystemen” geeft Peter Barendse aan.

5

27-09-19 15:32

n kozijnen urzaam met Linktrusio du or vo at ga ijk tw Ka StarKozijn Hoge isolatiewaardes Structurele glasvezels en staaldraad Kunststof hardschuim 100% recyclebaar -

INZETHORREN GRATIS! bij aankoop van kunststof kozijnen

Bezoek onze g n a v t n o n e m o o r show ! een leuk presentje

eu!

et respect voor het mili

gm De toekomst is vandaa

De Roysloot 9i 2231 NZ Rijnsburg Tel. 071- 4088678 www.starkozijnkatwijk.nl

Openingstijden showroom: Maandag: 14.00 uur tot 17.00 uur Dinsdag t/m vrijdag: 09.00 uur tot 17.00 uur Zaterdag: 10.00 uur tot 14.00 uur

TOT € 2.100

samen gaan we voor duurzaam

Kenauweg 17• 2331 BA Leiden• Telefoon 071-5427440 info@solar-leiden.nl• www.solar-leiden.nl

GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 6

27-09-19 15:26

Hoornes, eerste aardgasvrije wijk? KATWIJK ONDERZOEKT DE MOGELIJKHEID VOOR EEN WARMTENET GEVOED DOOR WARMTE UIT HET UITWATERINGSKANAAL Het realiseren van het project om de woonwijk Hoornes aardgasvrij te maken, krijgt de steun van de gemeenteraad, mits de ontwikkeling voor de gebruikers geen extra kosten oplevert. Verder vraagt het gemeentebestuur om een financieel overzichtelijk plaatje en stelt het dat de bewoners in de wijk informatief goed meegenomen worden. Om dit proces te sturen benoemde de gemeente een projectorganisatie, die in de loop van 2020 de raad een samenhangend advies voorlegt. Impressie inloopavond 24 september. Foto door: Dirk van Egmond (Treffend Beeld).

Het duurzaam opwekken van energie en het doorvoeren van een CO-2-reductie zijn concreet omschreven doelstellingen van de gemeente Katwijk. Zo krijgen op termijn de woonwijken geen aardgas meer, waardoor tijdig gezocht wordt naar alternatieven. “Voor de wijk Hoornes ontving de gemeente het afgelopen jaar een rijksbijdrage van 4,8 miljoen euro voor het concept ‘Smartpolder’. Het idee daarbij is om de woningen in de Hoornes te verwarmen en zelfs te koelen door de winning van energie uit het oppervlaktewater van het nabijgelegen Additioneel Kanaal”, legt Merel Gravemaker projectleider van Hoornes Aardgasvrij, uit. “Deze waardering voor het project steunt ons en biedt extra kansen bij de uitvoering van het project.” Verkenning In de projectorganisatie Hoornes aardgasvrij zitten naast vertegenwoordigers van de gemeente ook afgevaardigden van het Hoogheemraadschap van Rijnland en woningbouwcoöperatie Dunavie.

"Het meenemen en goed informeren van de bewoners vinden we erg belangrijk. Daarvoor moeten we een goede en effectieve vorm ontwikkelen." “Inmiddels zijn we gestart met een verkenning van de markt: welke ontwikkelingen zijn er, hoe wordt elders geacteerd en vooral hoe is de samenwerking tussen de partijen, met natuurlijk ook de bewoners, vormgegeven. Het meenemen en goed informeren van de bewoners vinden we erg belangrijk. Daarvoor moeten we een goede en effectieve vorm ontwikkelen. De eerste voorlichtingsbijeenkomst vond plaats op 24 september. Belangrijk is dat we de bewoners op de hoogte houden van alle stappen, maar ook inzicht geven in de veranderingen. Dat

Door Aad van Duijn

zijn tevens veel verbeteringen, zoals de mogelijkheid tot het koelen van de woning op hete dagen.” De door de gemeenteraad geformuleerde opdracht aan de projectorganisatie gaat uit van het formuleren van een concreet voorstel met daarin een kosten-baten analyse, een beschrijving van de technische mogelijkheden en eventuele alternatieven daarop. Merel Gravemaker: “Er gaat voorlopig nog heel wat water door de oude Rijnmonding, voordat het plan naar een concrete fase gaat. Onze doelstelling blijft wel om straks de gehele Hoornes, met circa 2700 woningen en uiteindelijk de gehele gemeente, duurzaam te verwarmen.” Financiële plaatje Het doorvoeren van de maatregelen en het ontwikkelen van beleid, is niet alleen de ambitie van de gemeente, maar vooral een eis van de overheid. De landelijke doelstelling is dat in 2050 de gemeenten CO-2 neutraal zijn. Door nu in de Hoornes een verkenning te doen, onderzoeken we ook wie welke rol moet pakken. Daarnaast is het belangrijk het technisch inzicht te

"We hebben daarbij als normstelling meegekregen dat de kosten straks niet meer dan anders mogen zijn.” vergroten en de juridische aspecten te verkennen. “Bij het financiële plaatje spelen tevens aspecten mee, zoals isolatievormen van de woningen, het op een andere wijze gaan koken (inductie) en het hebben van de technische voorzieningen voor het nieuwe systeem. We hebben daarbij als normstelling meegekregen dat de kosten straks niet meer dan anders mogen zijn.”

Wat is aquathermie? “Het verwarmen van (een deel van) de Hoornes geschiedt straks door het benutten van beschikbare warm oppervlaktewater in plaats van aardgas,” “Door warmte-koudeopslag kunnen we de energie uit het warmwater opslaan dat we in de zomer uit het Additioneel Kanaal winnen. Deze energiewinning en opslag, gekoppeld aan een warmtenet van buizen om het water te vervoeren, zorgt in de winter voor de verwarming. Tevens zijn er mogelijkheden voor een vorm van airconditioning in de zomerdagen.” “Het project start in eerste instantie voor circa 500 woningen, maar het doel is zoveel mogelijk woningen aan te sluiten op het warmtenet. Berekeningen laten zien dat deze collectieve aanpak veel goedkoper is – vooral voor de bewoners – dan individuele aanpassingen per woning.”

GEMEENTE KATWIJK

GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 7

7

27-09-19 15:26

Green for you

VERDUURZAMEN DOE JE SAMEN Betaalbaar verduurzamen is mogelijk op verschillende manieren. Kooitje Makelaarsdiensten is een betrokken adviseur die een passend advies kan geven over het verduurzamen van uw woning. Interesse? Maak een vrijblijvende afspraak!

Uw woning verduurzamen gaat beter met de experts die alles samenbrengen.  Kosteloos Energiescan en –advies  Met de zekerheid van een onafhankelijke duurzaamheids-adviseur.   Financieringsplan  Met de zekerheid dat u optimaal profiteert van subsidies en btw-teruggave.  Organisatie en installatie  Met de zekerheid van stipte uitvoering door erkende installateurs.   Servicepakket  Met de zekerheid van één productgarantiepakket

Waarom uw woning verduurzamen?    

Reductie energieverbruik = lagere woonlasten Betere isolatie = meer woon- en leefcomfort Hoger EPA-energielabel = hogere waarde van uw woning Hernieuwbare energie = minder Co2-uitstoot

Green for You ontzorgt.

Groote Steeg 1A, Katwijk ZH T 071 - 30 15 748 WWW.KOOITJE.NL

info@greenforyou.nl 085-0479623

www.greenforyou.nl

Goed nieuws! Koop je een energiezuinige woning en sluit je je hypotheek af bij de Rabobank? Dan ontvang je een duurzaamheidskorting van 0,2%. Kom langs bij Rabobank Leiden-Katwijk voor een vrijblijvend gesprek met een van de financieel adviseurs. Kijk op www.rabobank.nl/ duurzaamheidskorting voor de voorwaarden.

Duurzaamheidskorting

Neem voor meer inform atie contact op via (071) 700 6 0 00.

Krediettabel met annuiteit: Wat u aan maandlasten betaalt, hangt onder andere af van de hoogte van uw hypothecaire financiering en de gekozen looptijd. In het rekenvoorbeeld ziet u hoeveel u moet betalen bij een annuïtaire lening van € 300.000,- met een looptijd van 30 jaar en een rente van 1,7% voor 10 jaar vast (met NHG). Voor de afloop van de rentevastperiode krijgt u van de bank een aanbod voor de volgende rentevastperiode. U kunt dan een keuze maken uit de door de bank dan aangeboden rentetypes tegen het dan geldende rentetarief. Dat tarief kan hoger of lager zijn dan het nu geldende rentetarief. Als zekerheid voor de bank dient u hypotheek te vestigen op uw woning. Voor deze woning moet u verplicht een opstalverzekering afsluiten. Daarnaast is het afhankelijk van de gekozen hypothecaire financiering of u, om hiervoor in aanmerking te komen, een overlijdensrisicoverzekering moet afsluiten. Totaal Krediet bedrag

Vaste debetrentevoet[1]

Jaarlijks Kosten percentage (JKP)[2]

Termijn bedrag per maand[3]

Duur van de Krediet overeenkomst in maanden

Totaal bedrag[4]

€ 350.000

1,80%

1,80%

€ 1.259

360

€ 453.220

[1] Gedurende de rentevast periode van 10 jaar staat deze rente vast. Let op: het daadwerkelijke rentepercentage hangt af van uw persoonlijke financiële situatie. [2] Het JKP geeft aan wat u jaarlijks aan rente betaalt voor uw krediet als percentage van het totale kredietbedrag. [3] Bij de berekening is er vanuit gegaan dat de rente voor een periode van 30 jaar gelijk blijft. Dat komt echter niet voor. Het vermelde bedrag is dus een indicatie. [4] Dit bedrag bestaat uit alle termijnbedragen.

8

GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 8

DUURZAAMHEIDSKRANT

27-09-19 15:26

Ondernemers kunnen kosteloos inzicht krijgen in hun energieverbruik GEMEENTE ZOEKT ENTHOUSIASTE ONDERNEMERS IN ‘T HEEN

Op de foto: Koos Burgmeijer van EE Care schudt Thim Tielbeek van de gemeente de hand i.v.m. overeenkomst over energiescans.

De gemeente wil bedrijven helpen met het verduurzamen van hun bedrijfsvoering en bedrijfsprocessen door middel van het realiseren van energiebesparende maatregelen. Daarom wil de gemeente, naast de wettelijke verplichtingen op het gebied van verduurzaming, ondernemers enthousiasmeren en samen met hen op zoek gaan naar kansen om daadwerkelijk aan de slag te gaan met verduurzamen. Bij de ondernemers op de verschillende bedrijventerreinen binnen de gemeente zijn ambities om te verduurzamen merkbaar aanwezig, en er is voldoende potentieel om de daken te vullen met zonnepanelen. Een mooie combinatie om te komen tot resultaat. De gemeente gaat daarom in gesprek met de ondernemers en faciliteert hen waar mogelijk met het realiseren van concrete maatregelen. Samen met Parkmanagement Katwijk is regionaal adviesbureau Energy Environment Care (EE Care) hierbij betrokken. Energiebesparende maatregelen Voor ondernemers is het ook een noodzaak actie te ondernemen. De landelijke overheid wil namelijk dat bedrijven met een jaarlijks verbruik van meer dan 50.000 kWh en/of 25.000 m3 gas aangeven welke energiebesparende maatregelen doorgevoerd worden. Het gaat niet om een vrijblijvende

GEMEENTE KATWIJK

GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 9

"Het levert de ondernemer ook financieel voordeel op, want: de goedkoopste energie is de energie die je niet gebruikt!" melding. De informatieplicht, die is ingegaan per 1 januari 2019, geldt voor alle energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder. Een schatting geeft aan dat het in Nederland om 100.000 – 125.000 bedrijven gaat. Voor de ondernemingen in ’t Heen betekent het dat zo’n driekwart van alle bedrijven te maken heeft met deze meldingsplicht. Zij moeten nu elke vier jaar aangeven wat ze gedaan hebben op het gebied van energiebesparing. Hieronder valt ook het jaarlijks monitoren van het energieverbruik. Dit alles moet leiden tot een aanzienlijke energiebesparing en milieuwinst (CO2-reductie). Maar het levert de ondernemer ook financieel voordeel op, want: de goedkoopste energie is de energie die je niet gebruikt! Kosteloze energiemonitoring De gemeente komt nu met een initiatief om de onder-

nemers hierin te ondersteunen. Er wordt in eerste instantie ingezet op bedrijventerrein ’t Heen. Voor dit bedrijvenpark wordt voor in totaal 30 ondernemingen een aanbod gedaan waarmee kosteloos een jaar lang inzicht kan worden gekregen in het bedrijfsmatige energieverbruik (zogenaamde energiemonitoring). De firma EE Care uit Teylingen biedt daarbij advies voor verduurzamen of vormen van energiebesparing. De gemeente is daarom op zoek naar enthousiaste ondernemers uit ’t Heen die geïnteresseerd zijn in het in kaart brengen van hun energieverbruik en om adviezen te krijgen over energiebesparingen door betere processen of het verduurzamen. De geïnteresseerde ondernemers kunnen zich onder andere melden bij het Parkmanagement Katwijk (info@parkmanagementkatwijk.nl) of EE Care (sales@eecare. nl). Informatie In samenwerking met het Parkmanagement Katwijk komt er dit najaar informatie over steun en financiële maatregelen. De investeringen in energiebesparende maatregelen zijn vaak interessante businesscases. Veelal zijn er subsidies en/of fiscale voordelen te verkrijgen en aantrekkelijke financieringsvoorwaarden van toepassing.”

9

27-09-19 15:26

We gaan van het aardgas af. Maar hoe (snel) dan? In 2050 wordt er in Nederland geen aardgas meer gebruikt om te verwarmen en om te koken. Maar waarom? Gaswinning in Groningen veroorzaakt aardbevingen die steeds erger worden, bij het gebruik van aardgas komen stoffen zoals CO2 vrij die schadelijk zijn voor het milieu, en omdat fossiele brandstoffen zoals aardgas ooit opraken. Maar hoe snel gaan we nu werkelijk van het aardgas af? En wat zijn daarbij de grootste uitdagingen? En wat betekent dit nu concreet voor u?

Ongeveer tweederde van uw energieverbruik wordt ingezet voor verwarmen, koken en warm water. Hiervoor gebruikt u waarschijnlijk aardgas. De aardgasvoorraden raken langzaamaan op en aardgas wordt steeds duurder. Daarnaast staan het klimaat en de leefbaarheid van ons land voor toekomstige generaties (onze kinderen!) op het spel. Hierdoor is besloten dat we in 2050 geen aardgas meer gebruiken. Dat betekent dat bijna 7 miljoen huizen anders verwarmd gaan worden. Dat betekent dat per jaar tot aan 2050 gemiddeld 250.000 woningen moeten worden aangepakt en een op andere manier verwarmd worden. Een enorme opgave, waar we nu al mee moeten beginnen! Welke alternatieven zijn er? Voor aardgas in de gebouwde omgeving zijn globaal drie alternatieven beschikbaar: • Warmtepompen: een warmtepomp werkt als een omgekeerde koelkast. Het onttrekt warmte uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater, en gebruikt die warmte om het huis te verwarmen via leidingen door vloeren of muren. Deze techniek is het meest geschikt voor goed geïsoleerde huizen. • Warmtenetten: een netwerk van leidingen onder de grond, met water dat wordt verwarmd door middel van aardwarmte, restwarmte van industrieën of afvalverbrandingscentrales, of door het verbranden van biomassa. Een warmtenet wordt veel toegepast in dichtbebouwde gebieden of bij hoogbouw, omdat er veel huizen tegelijk op kunnen worden aangesloten. • Groen gas: dit wordt geproduceerd door vergisting

10

GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 10

"Maar het is uiteraard ook heel belangrijk om te kijken naar de kosten. Het alternatief moet voor iedereen betaalbaar zijn." van mest of andere afvalproducten, of wordt gemaakt met behulp van waterstof. De werking voor verwarmen en koken is hetzelfde als met aardgas. Keerzijde is dat er maar weinig groen gas beschikbaar is. Dit wordt vooral gebruikt waar geen andere oplossingen mogelijk zijn, zoals bij monumentale panden. Buurten van het aardgas af; de moeilijke keuzes De gemeente moet in 2021 in een warmtevisie aangeven welke alternatieven voor aardgas per buurt het beste zijn, in welke buurten wordt gestart met het aardgasvrij maken. Hiervoor wordt gekeken naar welke andere energievormen beschikbaar zijn in onze gemeente, zoals: aardwarmte (geothermie), energie uit zoet en zout water (Blue Energy) en warmte uit oppervlaktewater (aquathermie), zoals bij het project Hoornes Aardgasvrij. Maar het is uiteraard ook heel belangrijk om te kijken naar de kosten. Het alternatief moet voor iedereen betaalbaar zijn. Daarnaast wordt

gekeken naar de ruimtelijke impact. Platgeslagen: de keuze tussen windmolens (bovengronds) of aardwarmte (ondergronds). Momenteel is de energievoorziening grotendeels aan het zicht onttrokken. Dit zal in de toekomst ingrijpend veranderen. In onze gemeente wordt nu slechts 2,1% van onze energie duurzaam geproduceerd. Er is dus nog werk aan de winkel! Om te komen tot de beste oplossingen worden bewoners en andere belanghebbenden uitgebreid betrokken in het proces op weg naar een aardgasvrije omgeving. Wat betekent het voor u? Ook u woont in de toekomst waarschijnlijk in een aardgasvrij huis. U heeft dan geen cv-ketel meer voor het verwarmen van uw woning, het gebruik van warm water en het koken op gas. Dat is een proces van tientallen jaren en zal niet voor iedere buurt in Katwijk even snel verlopen. Zelf kunt u al een start maken door uw woning goed te isoleren en gas te besparen. Want welk alternatief u ook gebruikt voor aardgas, energie besparen is altijd in uw voordeel. Ook de overstap naar elektrisch koken is eenvoudig te maken. De investeringen verdient u vaak snel terug door een lagere energierekening. Daarnaast zijn er vaak subsidies voor mensen die hun huis verduurzamen. Meer informatie Wilt u meer informatie over dit onderwerp, of wilt u weten over wat u zelf kunt doen? Kijk dan eens op één van de volgende websites voor inspiratie en meer informatie: www.hierverwarmt.nl, www.warmopweg.nl, of www.mileucentraal.nl

DUURZAAMHEIDSKRANT

27-09-19 15:26

Gezonder sporten door verduurzaming SPORTPARK DE MIDDELMORS WORDT STUKJE BIJ BEETJE VERDUURZAAMD

Peter van Tilburg, bestuurslid Rijnsburgse Boys, bij een deel van de 514 zonnepanelen.

“Voetbalvereniging Rijnsburgse Boys heeft op de accommodatie aan het sportpark Middelmors 514 zonnepanelen geplaatst. Daarnaast zijn 1300 verlichtingseenheden omgezet naar Ledverlichting. De volgende stap is de inzet van warmtepompen, waarbij de omgevingswarmte omgezet wordt in energie. De drive voor deze aanpak is de combinatie van een voorbeeldfunctie, maatschappelijke betrokkenheid en het uiteindelijke financiële voordeel”, zegt het bestuurslid en de voornaamste initiator Peter van Tilburg. Ondernemer Peter van Tilburg heeft met het verduurzamen ervaringen opgedaan in zijn onderneming. De orchideeënkweker onderzocht daar de combinatie van kostenbesparing en de technische mogelijkheden en deed daarmee veel positieve ervaringen op. Vandaar dat het bestuurslid Technische Zaken (voor wat betreft de velden en de accommodatie) van v.v.

GEMEENTE KATWIJK

GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 11

Rijnsburgse Boys een plan van aanpak opstelde om de energiekosten binnen de vereniging beduidend te verlagen en tevens verantwoord bezig te zijn. Ledverlichting “In eerste instantie hebben we de binnenverlichting zo veel mogelijk omgezet naar Ledverlichting. Een aanpak die we om kostenredenen zelf doorvoerden. Deze aanpak leidde direct tot een merkbare besparing op de elektriciteitsrekening. De volgende stap was de plaatsing van zonnepanelen. Een aanpak waarbij we de subsidiemogelijkheden in kaart brachten en bij drie aanbieders informatie en uiteindelijk prijzen opvroegen.” Besparingen “Uit de verkenning bleek dat we de terugverdientijd acceptabel vonden en dat de inzet van zonnepanelen past bij de ambitie van de voetbalvereniging om te ‘vergroenen’. Een onomkeerbaar proces ook, want we

weten dat de bestaande levenswijze met fossiele brandstoffen in de nabije toekomst geen kansen biedt. Er is geen weg terug, vandaar dat werken aan verduurzamen een noodzakelijkheid is” zegt het inmiddels elf jaar binnen de vereniging actieve bestuurslid. “Het gebruik van de zonnepanelen levert de vereniging een behoorlijke energiebesparing op. Doordat we als voetbalvereniging aan het eind van de middag/vroege avond de meeste energie verbruiken en juist dan de zonneopbrengst vermindert, zoek ik nu naar aanvullende maatregelen. De inzet van accu’s om energie uit de panelen op te slaan is te duur en daarmee niet interessant voor ons. Het gaan winnen van energie uit omgevingswarmte daarentegen wel. Vandaar dat ik nu de inzet van warmtepompen verken. De inzet daarvan valt veel beter te sturen, waardoor we een directer resultaat hebben.” Peter van Tilburg vervolgt: “Net als bij de investeringen van de zonnepane-

len gaan we met onze vraag de markt op om leveranciers een goede beschrijving en een pakkend product tegen een scherpe prijs aan te laten bieden. Bij de zonnepanelen was dat Groene Woningen. Voor de warmtepompen, waarmee omgevingswarmte omgezet wordt in energie, loopt de procedure nog.” Kennis Peter van Tilburg heeft zich de afgelopen jaren verdiept in de kennis achter verduurzamen en vooral de mogelijkheden van warmtepompen en andere milieuvriendelijke energie-opwekkers. “Ik weet nu hoe het werkt en hoe het inpasbaar is. Daarnaast is inzichtelijk gemaakt wat de kosten zijn, hoe lang de terugverdienperiode is en wat uiteindelijk het rendement is voor onze vereniging. En ik kan verzekeren dat het loont, los van de milieuwinst die het oplevert.”

11

27-09-19 15:27

Ondernemers enthousiast over energiescan PARKMANAGEMENT VOELT STEUN VOOR DUURZAAM ONDERNEMEN “De betrokkenheid van de gemeente op de bedrijventerreinen ’t Heen en Klei Oost om de bedrijfspanden te verduurzamen, is een goed signaal vanuit de plaatselijke overheid om bedrijven te ondersteunen in hun tocht naar meer en beter duurzaam ondernemen. Deze steun in de rug wordt door de plaatselijke bedrijven, verenigd in het Parkmanagement, zeker gewaardeerd”, zegt voorzitter Henk Oostingh. Henk Oostingh, voorzitter Parkmanagement Katwijk.

De ambitie bij veel ondernemers is er om werk te maken van duurzame processen. Het bestuur van het Parkmanagement Katwijk, de belangenbehartiger van de circa 450 ondernemingen die gevestigd zijn op de bedrijventerreinen, steunt vanaf het begin de aanpak van de gemeente om ondernemers te faciliteren in een meer duurzame aanpak. “We doen hier regelmatig verslag van in onze digitale nieuwbrief. En het werkt, zoals blijkt uit een flink aantal ondernemers dat energiebesparende maatregelen doorvoerde”, aldus Oostingh. Voortgang “Als je over het terrein fietst, zie je dat veel panden voorzien zijn van zonnepanelen. De door de gemeente aangereikte energiescan, die zij samen met EE Care uit Voorhout aan een aantal ondernemers aanbiedt, helpt daarbij. Vooral omdat de uitslag van de scan ondernemers inzicht geeft in hun energiegebruik en tevens suggesties worden aangereikt om te verduurzamen. Een route die niet alleen goed is om energie te besparen of milieuvriendelijke alternatieven in te gaan zetten, maar ook substantiële financiële besparingen kan opleveren voor de ondernemer,” zegt parkmanager Van Duijn. Hij voerde daartoe het overleg met de vertegenwoordigers van de gemeente en de bedrijven die dit onderzoek lieten verrichten. “Het blijkt dat er bijna driemaal zo veel ondernemers interesse toonden, dan de gemeente eerst verwachtte. Dat is mooi. Ook op de ledenbijeenkomst in oktober aanstaande is de energiescan en energiebesparende maatregelen een agendaonderwerp.” Ondernemers Wim van Dijk, algemeen directeur van Duocore - de drukkerij en het signbedrijf dat in het verzamelgebouw aan de Scheepmakerstraat gevestigd is

12

GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 12

- deed voor zijn onderneming ook mee aan de energiescan. “Het bijzondere is,” vertelt hij, “dat we dat deden voor het pand waar vijf bedrijven in gevestigd zijn. Natuurlijk geeft de uitslag van de energiescan veel informatie. Wel hebben we behoefte aan meer uitleg, omdat ik de wens heb het dak over het gehele pand te benutten met zonnepanelen. Ons bedrijf verbruikt veel energie, en we kunnen de opbrengst van alle panelen op het dak goed benutten, terwijl anderen nagenoeg geen energiegebruikers zijn. Met hen spreek ik dan een verrekenmodel af. Ik denk een win-win situatie voor allen en tevens een duurzame aanpak.” Voor Joan Ouwehand van Auto Truck Service Katwijk geldt tevens

"Het blijkt dat er bijna driemaal zo veel ondernemers interesse toonden, dan de gemeente eerst verwachtte. Dat is mooi." dat de energiescan en de daaraan gekoppelde tips, mede geleid hebben tot een aanpak binnen hun bedrijf. “Op de eerste plaats hebben we het dak, waarin asbest geconstateerd was, laten verwijderen en een nieuw sterk geïsoleerd dak laten plaatsen. Op dit

dak zijn 84 zonnepanelen gemonteerd, van waaruit we de opgewekte energie gaan gebruiken om elektrische auto’s op te laden. Daarnaast hebben we in het bedrijfspand Ledverlichting laten plaatsen. Een stap waarvan we het financiële voordeel nu al merken.” Gezamenlijk Parkmanager Van Duijn geeft aan dat het initiatief van de gemeente leidt tot concrete stappen. “Op de ledenbijeenkomst in oktober geeft de gemeente nog een verdere toelichting aan de leden. Dat is een prima facilitering en de weg om samen te komen tot een duurzaam bedrijventerrein.”

Joan Ouwehand van ATS-Katwijk voor het verduurzaamde pand.

DUURZAAMHEIDSKRANT

27-09-19 15:27

Van bedrijfsruimte tot duurzame woning

Tim van Duijn en Cobie Schaddé van Dooren.

De ombouw van een opslagruimte tot een fraaie duurzame woning. Dat doen momenteel Tim van Duijn en Cobie Schaddé van Dooren in de Waal Malefijtstraat in Katwijk. Een idee dat de verloofden bij de start van dit kalenderjaar concreet maakten. In februari kochten ze het pand en na een ingrijpend verbouwingstraject hopen ze april 2020 in de dan goed geïsoleerde en duurzaam verwarmde woning te trekken. Door Aad van Duijn Wonen in een bedrijfshal. Dat is niet de eerste gedachte die je van een jong stel verwacht. Toch vervullen Tim en Cobie binnenkort deze droom. De ruimte is de voormalige opslag voor trekkers, apparatuur en werktuig van de vader van Cobie. Een bekende ondernemer in onder andere de afvoer en verwerking van (bouw)afval. De bedrijfsruimte ligt direct aan de straat in een vooroorlogse wijk, ingeklemd tussen de Varkevisserstraat en de Parklaan. “De opslagruimte werd vanaf 1952 gebruikt als houtloods”, vertelt Tim. “De ouders van Cobie wonen nog steeds aan het erf, zodat bij ons de gedachte groeide om de grote ruimte die leeg stond, om te bouwen tot woonhuis. Vooral omdat de loods veel ruimte biedt en daarmee een plek voor onze hobby’s: allebei hebben we een motorfiets en ik sleutel graag aan mijn twee oude auto’s.” Duurzaamheid concretiseren “Vanaf de start dachten we aan een duurzame aanpak. Maar voordat we begonnen, namen we een bouwkundige in de arm en werkten we onze plannen uit. Iets dat tevens nodig was voor het vergunningstraject richting de gemeente”, zegt Cobie. “Bouwkundige Arie Duijndam van het gelijkna-

GEMEENTE KATWIJK

GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 13

mige bouwkundig adviesbureau werkte ons idee uit en ondersteunt ons in het traject. Een traject waarbij we kozen voor de woonruimte – circa 200 m2 - direct

"We hebben de vloeren, wanden en dakconstructie prima geïsoleerd. Tevens werken we met zonnepanelen om energie te winnen en gebruiken een warmtepomp voor de verwarming." onder de kap en de entree met een extra slaapkamer en extra sanitair op de begane grond, waar ook de garageruimtes komen”, aldus Tim en Cobie. Veel werkzaamheden voeren Tim en Cobie zelf uit met de steun van een aantal vrienden. “Dat vergt een goede planning en geduld”, benadrukt Tim, “maar

we komen langzaam in de eindfase. Omdat we na het slopen de opbouw startten vanuit de nul-fase was het goed mogelijk het begrip duurzaam te concretiseren. We hebben de vloeren, wanden en dakconstructie prima geïsoleerd. Tevens werken we met zonnepanelen om energie te winnen en gebruiken een warmtepomp voor de verwarming. Een traject waarin we goed geadviseerd en begeleid zijn door Stefan van der Laan van Groene Woningen. Vooral de warmtepomp is een nieuw systeem dat warmte wint uit de omgevingswarmte. Uitstekend geschikt voor deze woning en de oppervlakte die we voornamelijk middels vloerverwarming verwarmen.” Fraai én duurzaam Tijdens de bouwwerkzaamheden wonen Tim en Cobie nabij in een eveneens aan het erf gelegen zomerhuis. “De planning was om een jaar te verbouwen. We hopen nu dat het medio april af is en we er kunnen gaan wonen. Ongeveer een jaar na de start van de werkzaamheden. De combinatie van een fraai gelegen en duurzaam gerenoveerd pand spreekt ons aan. We verheugen ons erop de woning definitief te betrekken.”

13

27-09-19 15:27

Kitepower als alternatief voor windmolens Sinds 2010 wordt er met vliegers getest op voormalig vliegkamp Valkenburg. Eerst door de TUDelft onder leiding van wijlen astronaut Wubbo Ockels en sinds 2016 door de startup Kitepower. Het principe is simpel door figuren van acht te vliegen trekt de vlieger hard aan een dyneema lijn. Door deze lijn langzaam te vieren en zo een trommel aan te drijven wordt er met een generator stroom opgewekt. Aan het einde van de lijn wordt de vlieger als een zweefvliegtuig weer terug gevlogen met een minimale hoeveelheid energie en tijd. Zo “pompt” de vlieger elke paar minuten zijn de windenergie bij elkaar.

De generator en vliegers van Kitepower tijdens een test op voormalig vliegkamp Valkenburg.

Een stuurrobot onder de vlieger stuurt hem zodanig dat de maximale energie uit de wind gehaald wordt. De voordelen ten opzichte van conventionele windenergie zijn duidelijk. Doordat de vlieger op grotere hoogte vliegt heeft men toegang tot betere en sterkere wind. Dit heeft ook het voordeel dat het systeem minder zichtbaar is op de grond. Verder gebruikt het systeem tot wel 90% minder materiaal. Er is namelijk geen mast, lange bladen of zware fundering nodig.

Wat dat betreft wordt de massa vervangen door intelligentie. Dit leidt uiteindelijk tot minder kosten omdat computers steeds krachtiger en goedkoper worden. Het principe is aangetoond en werkt nu op de schaal waar Kitepower denkt de eerste markt mee te kunnen betreden. Een 100 kW systeem met een 60 m2 vlieger welke genoeg energie opwekt voor ongeveer 150 Nederlandse huishoudens. Eerste toepassingen zullen vooral in afgelegen gebieden zijn waar nu nog elektriciteit opgewekt wordt door dieselgeneratoren. Maar op de lange termijn zijn toepassing van veel grotere systemen op drijvende platformen op zee ook mogelijk. In de komende tijd zal Kitepower steeds langere testen uitvoeren om aan te tonen dat de kinderziektes overwonnen zijn. Wij willen deze mogelijkheid gebruiken om de gemeente Katwijk en het Rijksvastgoedbedrijf te bedanken voor al hun medewerking.

Blad1

De “ WARMTEPOMPBOILER “ met 1250,- subsidie

MeerMeer weten? *Neem vandaag nog contact op! weten ? WWW.SOLAR-LEIDEN.NL Kenauweg 17• 2331 BA Leiden• Telefoon 071-5427440 • info@solar-leiden.nl Pagina 1

14

GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 14

DUURZAAMHEIDSKRANT

27-09-19 15:27

Duurzaam Indoorvolkstuin een succes "Dat heeft er mede mee te maken dat we werken met duurzame energievormen, geen chemische bestrijdingsmiddelen gebruiken en vanwege verdere duurzame aanpassingen aan het bedrijf. Ook educatief zijn we actief door schoolklassen te ontvangen en rond te leiden.”

Eigenaar en initiatiefnemer Gerardo van Egmond.

Een superidee. Dat is kort gezegd de start van het indoortuinen in een kassencomplex aan de Kanaalpad Noord West langs het Oegstgeester Kanaal. “Een ruimte van circa 3000 vierkante meter is geschikt voor de tuinliefhebber die het gehele jaar rond biologisch verantwoord wil telen op een kaveltje van 6 bij 6,4 meter. Momenteel zijn er 55 tuintjes in onze kas waarop men ieder moment terecht kan”, vertelt eigenaar en initiatiefnemer Gerardo van Egmond. “Op de oude teelgrond in het kassencomplex waar we vooral anjers kweekten, wilde de gemeente in 2004 woningbouw gaan ontwikkelen. Met die vraag werden we in eerste instantie benaderd. Ik liep toen al met de gedachte de kas te innoveren en vroeg de gemeente wat de mogelijkheden waren. Bij de eventuele komst van woningen had dat geen zin. Vier jaar later kreeg ik te horen dat de grond niet nodig was en weer vier

GEMEENTE KATWIJK

GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 15

later – inmiddels 2012 – kwam het bericht dat woningbouw wederom een optie was.” Gerardo: “Het investeren in het complex leek geen zin te hebben en het verkrijgen van een vergunning daartoe ontving ik uiteindelijk niet. Toen kwam de vraag bij me op: wat nu?” Biologisch verantwoord telen “Ik zag in die tijd op TV-West een programma over volkstuintjes en de grote vraag daarnaar in de regio. Dat bracht me op het idee om het concept van volkstuintjes in de kas door te voeren. Ik maakte wat regionale reclame en belegde een informatieavond met als gevolg enige belangstelling voor het idee. Vandaar dat ik zes jaar geleden startte met het concept. Het gehele jaar door kan men hier terecht; beschut, droog en warm.” “Criteria heb ik niet”, zegt Gerardo. “De enige regel die ik stel is: wat bij wet verboden is, mag niet. Daarnaast is het uitgangs-

punt biologisch verantwoord telen. Men is verder vooral vrij in het doen en laten. Ook de keuze voor een groentetuin, of tuin met sierplanten is aan de ‘huurder’ zelf. Liefhebberij voor tuinieren is een voorwaarde. Kennis delen we en bij vragen is er altijd wel iemand met een passend antwoord. Tenslotte geldt dat kinderen welkom zijn, maar altijd met begeleiding.” Groen-label “Bijzonder vind ik dat op deze volkstuinen bepaalde ‘tropische’ producten het heel goed doen. Ik denk aan meloenen, druiven en kiwi’s. Ook staan er fraaie fruitbomen naast veel vormen van groenten. Drie jaar geleden ontvingen we het groen-label (van 20Duurzaam20). Dat heeft er mede mee te maken dat we werken met duurzame energievormen, geen chemische bestrijdingsmiddelen gebruiken en vanwege verdere duurzame aanpassingen aan het bedrijf.

"Het gehele jaar door kan men hier terecht; beschut, droog en warm." Ook educatief zijn we actief door schoolklassen te ontvangen en rond te leiden.” Op de vraag of deze bedrijfsvoering renderend is, geeft Gerardo een positieve terugkoppeling. “Wel heb ik nog eigen bloementeelt in de aanpalend gelegen kassen. Maar het is vooral erg leuk vanwege de vele en gezellige contacten in het kassencomplex. We hebben een leuk koffiehoekje waar het heerlijk toeven is in deze kas.” Voor informatie: www.indoorvolkstuin.com

15

27-09-19 15:27

Allego als partner voor openbaar laden in Katwijk 24/7 SERVICE EN ONDERHOUD LAADPALEN VOOR ELEKTRISCHE VOERTUIGEN “Allego werkt samen met verschillende partners aan een wereld waar iedereen met een elektrische auto altijd betrouwbaar en overal kan laden. Zo is Allego in Nederland voor een groot deel van de gemeentes verantwoordelijk voor de plaatsing van publieke laadpunten. Ook in Katwijk. Het laadnetwerk wordt elke dag groter en zo zorgen we ervoor dat e-rijders met een volle accu op weg kunnen.” Mike Kok van Allego b.v. vertelt dat Allego in 2013 opgericht is in Nederland. “Nu zijn we één van de toonaangevende leveranciers van laadoplossingen met meer dan 10.000 laadpunten in ons netwerk. Vierenzeventig van deze laadstations staan inmiddels in de gemeente Katwijk.” E-rijder Op de vraag hoe je een laadstation kunt aanvragen geeft de heer Kok als antwoord: “Alle E-rijders kunnen zelf een openbaar oplaadpunt voor hun elektrische auto’s aanvragen. De gemeente heeft hier in haar beleid ruimte voor gecreëerd en samen met Allego zorgen zij ervoor dat in Katwijk de e-rijder bediend wordt. De exacte locatie van de laadpaal hangt van de door de gemeente gewenste invulling van de openbare ruimte af en de plaatsing wordt door Allego in overleg met de gemeente vastgesteld. De uiteindelijke locatie van de laadpaal bevindt zich in ieder geval binnen een straal van 200 meter van het woon- of werkadres van de gebruiker. De formele aanvraag van zo’n laadpaal verloopt digitaal via www.openbaarladen. nl/katwijk.”

Criteria De medewerker van Allego meldt dat voor de aanvraag bepaalde criteria gelden. “Vooraf kan een aanvrager een check doen of hij in aanmerking komt voor een laadpaal aan de hand van een viertal richtlijnen: • Hebt u geen mogelijkheid op eigen terrein een laadpunt te realiseren. • Heeft uw elektrische of hybride auto een actieradius van ten minste 50 kilometer óf 9kWh accucapaciteit. • Staat binnen een straal 200 meter van uw woonadres is nog geen laadpaal of is daar nog geen laadpaal gepland. • Bent u woonachtig of werkzaam in de gemeente Katwijk.” Mike Kok van de afdeling marketing: “Allego toetst samen met de gemeente de aanvraag. De gemeente bepaalt daarbij de definitieve locatie van de laadpaal en wijst uiteindelijk de parkeerplaats aan op basis van de door hen vastgestelde criteria uit de beleidsrichtlijn (zie daarvoor de website van de gemeente).” Positie laadlocaties “Op dit moment zijn er vierenzeventig locaties in Katwijk beschikbaar waar e-rijders hun auto kunnen laden. Maar naast de al bestaande locaties zijn er momenteel nog 19 nieuwe laadlocaties in ontwikkeling”, aldus Kok. “De exacte status en locatie is te vinden in de online aanvraagportal https://openbaarladen.nl/katwijk/locaties-laadpalen-in-katwijk.” Tenslotte meldt Mike Kok dat Allego ook voor 24/7-service en onderhoud van de laadpalen zorgt.

Laadpaal voor 2 E-wagens aan de Drieplassenweg in Katwijk.

Kom ook naar de Finale van de Duurzaamheidsprijs Duin- & Bollenstreek 2019. Woensdagavond 9 oktober aanstaande – op de vóóravond van de Dag van de Duurzaamheid vindt de Finale plaats van de Duurzaamheidsprijs Duin- & Bollenstreek 2019. U bent van harte welkom om daarbij aanwezig te zijn. In een mooi programma komen de vier Finalisten - André Hoek (Hoek Hoveniers, Noordwijkerhout), Yvonne van der Hulst (Van der Hulst Bouwbedrijf, Lisse), Loek van Noort (Van Kesteren Schilders, Voorhout) en Jolijn Koopmans (Lemon Hill, Lisse) – en hun projecten uitgebreid aan bod. Wie van hen gaat aan het einde van de avond met de prijs naar huis? De Finale vindt dit jaar plaats bij het Fioretti College in Hillegom, Van den Endelaan 5A. Vanaf 19.00 bent u welkom. In samenwerking met Bollenstreek Omroep en RTV Katwijk zal de Finale 'live' worden uitgezonden op kabel en 105.3 FM

16

GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 16

DUURZAAMHEIDSKRANT

27-09-19 15:27

Operatie Jonas heeft grote gevolgen voor de plastic soep

Cees de Vos, coördinator van het vrijwilligersteam van regio Haaglanden (li) en Louis van Schie, initiatiefnemer van Jutters Katwijk (re).

De vrijwilligers van het Wereld Natuur Fonds, in samenwerking met Jutters Katwijk en 20Duurzaam20 zetten de afgelopen maanden plasticvervuiling in de omgeving Katwijk in de spotlight onder de naam Operatie Jonas. Het doel van dit project was de gemeente Katwijk – en daarmee de inwoners – te helpen plasticvervuiling te verminderen. De activiteiten zorgden er al voor dat op het Haring Rock Festival geen wegwerpplastic te vinden was. En in oktober zal ook het Leidens Ontzet plasticvrij zijn. Wie de afgelopen maanden de omgeving van Katwijk bezocht, ontkwam er niet aan. Operatie Jonas was overal: van plastic vissen in Leiden, Delft en Den Haag tot een lasershow op de vuurtoren en een kunsttentoonstelling op het gemeentehuis

van Katwijk. De verantwoordelijken: Cees van Vos, coördinator van het vrijwilligersteam van regio Haaglanden, Louis van Schie, initiatiefnemer van Jutter Katwijk en Ivo Vitali van 20Duurzaam20 Samenwerking Cees is behalve vrijwilliger ook strandjutter. Elke maandag en vrijdag gaat hij op pad met Jutters Katwijk. Zo kreeg hij een idee voor Wereld Oceanen Dag: een walvis op het strand. “Dat leek mij een mooi signaal. Vooral als we die konden laten imploderen en dat er dan plastic in de maag zit.” Het begin van een serie belangrijke samenwerkingen, die de overkoepelende naam Operatie Jonas kreeg. Een groep Katwijkse ondernemers, die onder de naam 20Duurzaam20 werken aan de verduur-

zaming van hun ondernemingen, hielp mee. “Het grote succesverhaal van Operatie Jonas is de samenwerking met vele partijen. In het begin hoorden we wel eens: ‘ja maar, dat doen zij al’ of ‘dat wordt daar al gedaan’. Maar ik heb gemerkt dat als je écht samen dingen oppakt, dat je heel veel kunt bereiken.”

Blijvend effect Het blijven samenwerken is voor Cees de belangrijkste les. “Juist die betrokkenheid van mensen aanwakkeren. Dat kun je niet alleen. Laatst was ik aan het jutten op het strand toen er een vrouw naar me toe kwam en zei: ‘Oh, jullie zijn Operatie Jonas.’ Dat wil je bereiken.”

Lasershow Het met plastic inpakken van de Katwijkse vuurtoren was een ludiek idee. Echter werd daar geen goedkeuring voor afgegeven. “Het was heel erg aftasten en bekijken wat wel kon en wat niet. Wat wel lukte, was een boeiende lasershow, de week voorafgaand aan Wereld Oceanen Dag. Daarmee hebben we enorm veel hits op sociale media gehad. De bewustwording die we daarmee voor elkaar krijgen, dat is het belangrijkste.”

Al die activiteiten samen leidden ertoe dat Haring Rock Festival Katwijk op 12 en 13 juli koos voor herbruikbare bekers. “Je zag, de dag na het festival, in plaats van duizenden bekers op de grond, dat er maar 28 van die herbruikbare cups zijn gevonden.”

Op 6 juni vond – in samenwerking met de Universiteit Leiden – de Plastic Challenge Academy plaats. Hier konden belangstellenden en belanghebbenden sparren over oplossingen voor het plasticprobleem. WWF-ambassadeur Humberto Tan leidde de avond en ook Merijn Tinga, de Plastic Soup Surfer, was te gast. “Een voorbeeld van zo’n bijzondere samenwerking. De Universiteit Leiden zei: ‘we gaan jullie helpen’. Zij trokken ook weer studenten aan.”

Ook al is Operatie Jonas officieel afgelopen, Cees merkt dat het doorlopend is. “Operatie Jonas krijgt een paar spin-offs van de dingen die het beste werkten. Zo hebben we een lesprogramma opgezet rondom plastic en hier een boekje voor ontwikkeld. Dit sloeg enorm goed aan bij basisscholen en de vraag ernaar is hoog. We hopen het verder uit te breiden in Nederland. Daarnaast willen veel bedrijven plastic vissen als bedrijfsuitje.”

Operatie

JONAS

Katwijk onderzoekt “Klimaatstress” Door klimaatverandering gaan we steeds vaker te maken krijgen met thema’s zoals: wateroverlast, hitte, droogte en overstroming. Deze zaken spelen meer en meer een belangrijkere rol bij het inrichten van stedelijk en landelijk gebied. De gemeente Katwijk heeft een zogenaamde “Klimaatstresstest” uitgevoerd om voor deze vier thema’s in beeld te brengen waar mogelijke problemen liggen. Het klimaat is aan het veranderen met als gevolg dat er steeds meer weerextremen kunnen optreden. Een veranderend klimaat zorgt voor overlast en kan veel schade aanrichten in onze steden en dorpen. Zo ontstaat wateroverlast door extreme buien of een te hoge grondwaterstand. Door te lage grondwaterstanden en droogte is er juist weer kans op funderingsschade en bodemdaling. Ook een hittegolf kan veel overlast veroorzaken.

GEMEENTE KATWIJK

GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 17

Met het uitvoeren van de stresstest is de klimaatbestendigheid van het bebouwde en landelijke gebied van Katwijk in kaart gebracht. De stresstest is gebaseerd op verschillende toekomstige scenario’s en geeft een eerste beeld van de mogelijke kwetsbaarheden of knelpunten. Het is uiteindelijk de bedoeling dat nieuwe woonwijken en bedrijventerreinen klimaatbestendig worden aangelegd. Ook bij het opknappen van bestaande bebouwing, vervanging van riolering en wegonderhoud moet rekening gehouden worden met klimaatmaatregelen.

Duidelijk is dat niet elk gesimuleerd knelpunt een beperking in de praktijk hoeft te zijn waar een directe aanpak noodzakelijk is. Daarom is de volgende stap na de stresstest de zogenaamde risicodialoog waarin met elkaar ontdekt wordt waar gehandeld moet worden. Veel andere partijen worden hierbij betrokken, waaronder de bewoners van Katwijk, omdat deze hun eigen dorp het beste kennen.

"De oplossing van de klimaatopgave kan de gemeente niet alleen voor elkaar krijgen. Door middel van de “Operatie Steenbreek” bijvoorbeeld probeert de gemeente verharding in particuliere tuinen te combineren met meer groen. Hierdoor ontstaat koelte in de tuin en kan regenwater makkelijker in de bodem dringen."

17

27-09-19 15:28

Valkenburger Fères Hassan met zonneauto NunaX naar Australië 24/7 SERVICE EN ONDERHOUD LAADPALEN Nuna X, de zonneauto van het Vattenfall Solar Team is in een transportkist onderweg naar Australië. Het Delftse zonneraceteam, met Valkenburger Fères Hassan in de gelederen, gaat daar de wereldtitel zonneracen proberen te verdedigen. Het zestien leden tellende team is eind augustus op het vliegtuig gestapt naar het land van de kangoeroes. Fères is student Werktuigbouwkunde aan de TU Delft en is de Chief Engineer in het Solar Team. Hij brengt de verschillende technische onderdelen van de disciplines samen zodat ze één geheel werken in NunaX. 'We zijn er klaar voor', vertelt aerodynamicus en coureur Max van der Waals uit Wassenaar enthousiast. 'Wij hebben alle zestien onze studie minimaal anderhalf jaar opzijgezet om NunaX te ontwikkelen en te produceren. We zijn trots op onze volledig nieuwe zonneauto die in Australië niet alleen op kracht van de zon, maar ook op kracht van de wind zal gaan rijden. NunaX is namelijk zo ontworpen dat de zonnebolide kan zeilen op de sterke Australische zijwind die vaak voorkomt in de outback. We kijken er nu ontzettend naar uit om alles wat we hebben uitgedacht ook in praktijk te kunnen laten zien.' Inpakken Het team heeft begin deze week alles ingepakt voor de tocht naar Australië inclusief hun belangrijkste onderdeel, zonneauto NunaX. Aan de andere kant van de wereld zitten, is het team nog steeds bezig om de auto te verbeteren. Dat betekent

dat er ook veel materiaal is verscheept om in Australië alles te kunnen produceren en te testen. Als alles goed gaat komt de kist met de kostbare zonneauto begin september aan op Nightcliff Primary School in Darwin. Op deze basisschool, waar het team sinds zijn eerste editie al komt, zal het Solar Team hun werkplaats opnieuw opbouwen om de laatste handelingen aan NunaX af te ronden. Innovatie Ondanks dat het Solar Team zeven keer eerder wereldkampioen werd, is de uitdaging weer groot. Doordat de regels weinig zijn veranderd, krijgen de concurrenten steeds meer de kans om de auto's op elkaar te laten lijken. Dit jaar, komt het aan op de innovatieve snufjes die het team in huis heeft. Wat opvalt, is dat er nu twee verschillende soorten ontwerpen zijn. Eentje gebaseerd op het catamaran-model zoals die uit Delft, en een die meer lijkt op een soort kogel, waar ook een flink aantal teams voor gekozen heeft. De race Het team uit Delft staat zondag 13 oktober voor de tiende keer aan de start van de World Solar Challenge, de race van Darwin in het noorden van Australië naar het ruim 3.000 kilometer zuidelijker gelegen Adelaide. Daarmee is het de grootste zonnerace ter wereld. Het doel van de race is om zo snel mogelijk het parcours dwars door de outback van Australië af te leggen op kracht van de zon.

Fères Hassan (boven rechts) tilt met zijn teamgenoten de zonneauto op om te verschepen. Foto: Jorrit-Lousberg.

Met goed & duurzaam gereedschap wordt het echt lekker! Voorstraat 66 OPENINGSTIJDEN Katwijk aan Zee 071 4016537 Donderdag t/m zaterdag van 10:00 tot 17:00 uur www.porseleinkast.nl

18

GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 18

DUURZAAMHEIDSKRANT

27-09-19 15:28

Duurzaam bouwloket Heeft u als inwoner vragen over energiebesparing, of wilt u weten hoe u zelf uw woning verduurzaamt? Duurzaam Bouwloket is een digitaal loket waar u als bewoner terecht kunt met al uw vragen op het gebied van duurzaam (ver) bouwen, energiebesparing, energie opwekken en energielabels. Duurzaam Bouwloket helpt u van A tot Z bij het verduurzamen van uw woning. Wat het Duurzaam bouwloket doet: Met energiebesparende maatregelen kunt u uw energierekening flink omlaag brengen. Maar welke maatregelen mogelijk zijn en hoe je dat aanpakt, is voor veel mensen onbekend. De website van het Duurzaam Bouwloket helpt hierbij. Daar vindt u bijvoorbeeld informatie over energiebesparingsmogelijkheden en beschikbare subsidies, waaronder de ‘Subsidie Energiebesparing Eigen Huis’ (SEEH) die vanaf 2 september 2019 weer beschikbaar is voor wo-

ningeigenaren. Ook kunt u er een vrijblijvende offerte aanvragen voor verduurzamende maatregelen in uw woning. U kunt ook telefonisch contact opnemen met de medewerkers van het Duurzaam Bouwloket. Zij geven antwoord op uw vragen over kwaliteitsverbetering en besparingsmogelijkheden voor uw woning. Ook weten zij veel over subsidiemogelijkheden bij verduurzamende maatregelen en kunnen u daarin verder helpen. Contact Benieuwd naar de mogelijkheden om uw woning te verduurzamen? Kijk dan eens op www.duurzaambouwloket. nl of bel naar 072 - 743 39 56.

Vijf bespaartips om uzelf voor te bereiden op het stookseizoen In het stookseizoen, van oktober tot maart, gaat de verwarming weer aan. Hierdoor gaat het gasverbruik flink omhoog. 9 op de 10 Nederlandse huishoudens gebruiken nog steeds gas om hun huis te verwarmen. Gas is erg duur en wordt steeds duurder. Een gemiddeld huishouden betaalt ieder jaar meer dan € 1.000,- aan gas. Wilt u besparen op uw gasverbruik? De meeste winst behaalt u in het stookseizoen. Het Duurzaam Bouwloket geeft in dit artikel 5 tips waarmee u gas bespaart zonder dat u grote investeringen hoeft te doen.

Duurzaamheidslening Om zoveel mogelijk gebouwen energiezuinig te maken, heeft de gemeente Katwijk duurzaamheidsleningen voor inwoners en organisaties/verenigingen, zoals scholen en VVE’s. Hiermee kunnen energiebesparende maatregelen aan woningen of gebouwen gefinancierd worden tegen gunstige rentetarieven (momenteel 1,6%). Zo kunt u allerlei duurzaamheidsmaatregelen bekostigen, zoals een warmtepomp, zonnepanelen, zonneboiler en diverse isolatiemaatregelen. Hoe werkt het? U vraagt een offerte aan voor verduurzamende maatregelen. Deze dient u in met het aanmeldingsformulier via het Duurzaam Bouwloket. Hierna ontvangt u een uitgebreide papieren aanvraagset, die u opstuurt naar de SVn (Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting). Zij doen de financiële toetsing en verstrekken de lening.

1. Waterzijdig inregelen cv-systeem Waterzijdig inregelen is het in balans brengen van de cv-installatie. Het zorgt ervoor dat het warme water op een efficiënte manier over de radiatoren wordt verdeeld. Deze maatregel is nog erg onbekend en het overgrote deel van de cv-installaties is nog niet goed ingeregeld. Het gevolg van een slecht ingeregeld systeem is dat sommige radiatoren traag of nauwelijks opgewarmd worden. Hierdoor krijgt u onnodig een hoog gasverbruik en slecht comfort in bepaalde ruimtes. Het waterzijdig inregelen kan u door een installateur laten uitvoeren, maar u kunt het ook zelf doen als u handig bent.

Ga voor meer informatie en het aanvragen van de duurzaamheidslening naar www.duurzaambouwloket.nl.

Subsidie energiescan Bent u van plan uw huis te verduurzamen, maar weet u niet precies waar te beginnen? Laat dan een energiescan uitvoeren. Met deze scan ontvangt u een advies op maat voor uw woning. Het laat zien welke verduurzamende maatregelen u het beste kunt nemen. De gemeente Katwijk ondersteunt u graag bij het laten uitvoeren van een energiescan. U kunt daarvoor een subsidie van €250,- ontvangen. Deze is bedoeld voor de kosten die u gemaakt heeft bij een goedgekeurde adviseur, om een energie-advies op maat of een energiescan te laten uitvoeren. Als u de maatregelen uit het advies overneemt en uitvoert, heeft u mogelijk recht op een extra subsidie van €250,-. Ga voor meer informatie en het aanvragen van de subsidie voor de energiescan naar www.duurzaambouwloket.nl.

De Nationale Duurzame Huizen Route in de gemeente Katwijk Welke stappen zet je op weg naar een aardgasvrije woning? Ga je voor een warmtepomp of een zonneboiler? Steeds meer mensen zijn op zoek naar informatie over duurzame en energiebesparende maatregelen om een goede keuze te kunnen maken voor hun woning. Daarom doet gemeente Katwijk mee aan de Nationale Duurzame Huizen Route. De Duurzame Huizen Route is een platform voor mensen die op zoek zijn naar informatie over duurzaam wonen. Ruim 1.300 huiseigenaren delen via www.duurzamehuizenroute.nl hun ervaringen. Ook huiseigenaren uit onze regio doen mee. Bezoekers kunnen hier kennis opdoen en krijgen de mogelijkheid om online vragen te stellen. Daarnaast is er op 2 en 9 november 2019 een groot aantal woningen te bezoeken. Vertel uw verhaal Heeft u ervaring met duurzame maatregelen zoals aardgasvrij wonen, zonnecollectoren, HR+++ glas of

GEMEENTE KATWIJK

GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 19

2. Verwarm alleen de kamer waarin je zit of werkt Sluit alle tussendeuren en verwarm alleen de kamer(s) waar u voornamelijk bent. Het is overbodig om de garage of een zolderkamer (die gebruikt wordt als opbergruimte) te verwarmen. 3. Graadje lager Zet de thermostaat een graadje lager, dat scheelt circa 6% CO2- uitstoot per jaar. Op uw energierekening scheelt dat al gauw zo’n 70,-! Daarbij is het ook aan te raden om de thermostaat nog eens 2 á 3 graden lager te zetten in de nacht en als u buitenshuis gaat. Hiermee bespaart u circa 150,- (op jaarbasis). 4. Plaats radiatorfolie achter de radiatoren Een radiator straalt niet alleen warmte uit naar de kamer, maar ook naar de muur achter de radiator. Dit zorgt ervoor dat veel warmte via de muur naar buiten verdwijnt. Radiatorfolie lost dit probleem op en zorgt ervoor dat de warmte alleen de kamer in straalt. 5. Leidingisolatie

een warmtepomp en lijkt het u leuk om anderen op weg te helpen? Meld uw woning aan op: www.duurzamehuizenroute.nl/katwijk Woonverhalen uit de eerste hand Bent u nog niet zo ver en juist op zoek naar informatie over infrarood verwarming, isolatiemateriaal of tips om een plan te maken om uw woning heel energiezuinig te maken? Bezoek een duurzame woning in de buurt.

Bij het leidingwerk van de centrale verwarming gaat veel warmte verloren tijdens de transport naar verschillende ruimtes. Dit komt omdat de leidingen niet geïsoleerd zijn. Door ventilatiekokers aan te brengen om de leidingen in de niet verwarmde ruimte, kunt u een hoop energie besparen. Zo wordt onnodig warmteverlies voorkomen en gaat de warmte naar de ruimtes waar het nodig is. Heeft u naar aanleiding van deze tips vragen? Schroom dan niet om contact op te nemen met het Duurzaam Bouwloket, per mail (info@duurzaambouwloket.nl) of telefoon (072 -743 39 56).

Schrijf u in voor een bezoek op: www.duurzamehuizenroute.nl/katwijk

19

27-09-19 15:29

De Groene Straat Zo zien wij het graag: een straat waar wij ĂŠn de bewoners bijdragen aan duurzaam wonen. Wij vinden het belangrijk dat u, maar ook de toekomstige generaties kunnen genieten van een prettig thuis en schone lucht. Laten we daarom samen streven naar een groene straat!

Nul-op-de-Meter (NOM) woningen, de eerste stappen richting een aardgasvrij 2050.

Bijna energie neutrale gebouwen (BENG). Is het fris in huis? Probeer eerst een dekentje. Is er niemand thuis of ga je over een uur slapen? Zet de verwarming dan op 15 graden.

Haal de warmte in huis met zonnepanelen en bespaar op je energierekening.

Duurzame mobiliteit, gebruik je de auto niet iedere dag? Deel een bolide met de buren of zelfs buurt.

Je hebt geen gas nodig om een ei te bakken, dit kan prima op inductie.

Minder tegels, meer planten: geef water, flora en fauna de ruimte.

Met ons duurzaamheidsprogramma Dunergie willen wij in 2021 gemiddeld op energielabel B zitten. Daarnaast bieden wij extra duurzame opties met De Groene Keuze Van. We hebben al 3.715 zonnepanelen bij onze huurders mogen plaatsen!

www.dunavie.nl DUNA_01288 adv Duurzaamheidskrant 266x390.indd 1

GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 20

24-09-19 11:31

27-09-19 15:29

Operatie Steenbreek:

doorbreek een Katwijkse gewoonte We krijgen steeds vaker te maken met extreme weersomstandigheden. Hevige regenbuien zorgen ervoor dat straten onder lopen, maar ook is er sprake van droogte en dreigen drinkwatertekorten. Dier- en plantensoorten verdwijnen en ecosystemen raken verstoord. Daarnaast zijn we steeds meer gewend geraakt om onze leefomgeving naar ons gemak in te richten. Vaak moet het groen in onze tuinen daarvoor wijken. Om hier een oplossing voor te vinden is de gemeente Katwijk aangesloten bij Operatie Steenbreek. Hiermee wil de gemeente zoveel mogelijk bewoners enthousiasmeren om ‘versteende’ tuinen te vergroenen. Gezamenlijk met inwoners en bedrijven willen we het verschil maken en zorgen voor een klimaatbestendige en gezonde leefomgeving! Een groene omgeving biedt positieve effecten voor mens en natuur. Zo helpt elke vierkante meter steen die wordt vervangen door groen. Het regenwater kan weer in de bodem zakken, insecten, vogels en kleine dieren krijgen weer de gelegenheid om een leefgebied te vinden, de luchtkwaliteit verbeterd doordat fijnstof wordt afgevangen en zelfs de (extreem) hoge temperaturen dalen door de aanwezigheid van meer groen en schaduw.

Bent u benieuwd welke stappen u kunt zetten?

Hierbij een aantal tips: 1 Draag eenvoudig een steentje bij: Tegel eruit, plant erin! Tuinen krijgen zo niet alleen meer sfeer, maar zijn ook beter bestand tegen het veranderende klimaat. 2 Hevige regenval komt steeds vaker voor, daarom: Iedere tuin een ton! Het opvangen en bufferen van regenwater voorkomt dat de tuin onder water komt te staan. Daarnaast kunt u tijdens droge perioden uw tuinbesproeien met opgevangen water! 3 Verre reizen zijn slecht voor het klimaat. Geniet daarom van minuscule vakanties met:

Een hotel in de achtertuin! Alle insecten in de tuin hebben nut en zorgen voor een gezonde balans in de tuin. Plaats daarom een insectenhotel!

4

Zomers in Nederland worden steeds warmer, een geveltuin kan hier bescherming tegen bieden. Geef uw woning dan ook een nieuwe jas! Een geveltuingeeft het regenwater de kans om de grond te infiltreren, biedt dieren beschutting en voedsel en vangt groen fijnstof op.

Werken aan een meer duurzame omgeving, nieuwe vormen van energie dat dit vanaf 2030 gebeurt: over tien jaar dus. De toelichting op het gemeentehuis op dit uitdagende traject komt van de medewerkers van de gemeente Katwijk die betrokken zijn bij de energietransitie.

De gemeente Katwijk steunt inwoners, ondernemers en bestuurders van scholen en verenigingen actief bij hun duurzaamheidswensen. Dat past bij de doelstelling van de gemeente om te komen tot een meer duurzame omgeving. Uiteindelijk leidt dit tot een energieneutraal beleid in 2050 en het afkoppelen van wijken van het aardgas na 2030. Tot 2022 oriënteert de gemeente zich op mogelijkheden van energiebesparing of de inzet van vriendelijke alternatieven en start daartoe diverse pilots op het gebied van energieopwerking en warmtevoorziening. Na 2022 start de fase van implementatie van maatregelen om te komen tot een energieneutraal beleid. Daartoe behoort ook het van het gas afhalen van bepaalde wijken in de gemeente. De huidige doelstelling geeft aan

GEMEENTE KATWIJK

Wijk Hoornes “Voordat de wijken in de gemeente van het aardgas afgekoppeld gaan worden, volgt een uitgebreid onderzoek en stelt de gemeente haar ‘warmtevisie’ op. Dat betekent nog veel onderzoek en het verkennen van alternatieve warmtebronnen,” vertelt Jaap van Rijn, coördinator Energietransitie bij de gemeente Katwijk. “Dat kan, zoals aangegeven is voor de wijk Hoornes, met het opwekken van warmte uit het oppervlaktewater, of middels de ontwikkelingen van de warmtepomp. Bijvoorbeeld een type warmtepomp die de energie wint uit de omgevingswarmte. Deze warmte wordt op een stabiele manier gewonnen en bijvoorbeeld in het systeem geleid voor warmte maar ook koeling in de zomer. Ook de economische effecten en betaalbaarheid van deze vormen van energie-transitie brengen we de komende jaren zo veel mogelijk in beeld.” Energiebesparing bij bedrijven “Bewustwording en leringtrekken uit verkenningen, maakt deel uit van de huidige inzet van de gemeente. Daarbij past dus ook

"Voordat de wijken in de gemeente van het aardgas afgekoppeld gaan worden, volgt een uitgebreid onderzoek en stelt de gemeente haar ‘warmtevisie’ op. Dat betekent nog veel onderzoek en het verkennen van alternatieve warmtebronnen" de energiescan voor bedrijven. Een ondernemer krijgt daardoor niet alleen inzicht in zijn energieverbruik, maar levert deze vorm van monitoring ook ideeën op voor besparingen of het gaan gebruiken van andere energie-opwekkers zoals zonnepanelen.” Jaap van Rijn: “Om de ambitie van de gemeente te realiseren is de medewerking van anderen, zoals ondernemers, bestuurders en groepen particulieren waar projecten lopen, noodzakelijk. De gemeente wil daarbij faciliteren en desgewenst initiëren, maar het feitelijk doorvoeren van duurzame vormen van energiegebruik bepaalt en betaalt uiteindelijk de gebruiker. Wel zullen we alles op alles zetten om de komende jaren 30% besparing door te voeren op het huidige energieverbruik. Daarmee is de grootste winst te behalen”.

21

11:31

GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 21

27-09-19 15:29

Stichting 20Duurzaam20, Katwijk Marketing en de gemeente Katwijk hebben een gezamenlijke doelstelling: Katwijk op een duurzame en sociaal maatschappelijke manier economisch laten groeien. Het Goed Groen Groei | Katwijk-label is in het leven geroepen om ondernemers daadwerkelijk te stimuleren. Stichting 20Duurzaam20 wil duurzaamheid bij bedrijven zichtbaarder maken en heeft daarom het Goed Groen Groei | Katwijk-label (G3 Katwijk-label) geïnitieerd, in samenwerking met Katwijk Marketing.

Het Goed Groen Groei | Katwijk-label wordt op aanvraag toegekend aan bedrijven die bijzondere maatregelen hebben genomen om het milieu te sparen. Bedrijven die een positieve bijdrage leveren aan hun lokale sociale en maatschappelijk omgeving of die op een andere manier uitblinken op het gebied van duurzame groei. Het is een lokaal label, waarbij nadrukkelijk wordt gekeken naar de bedrijfsomvang en uitgangssituatie van de aanvrager. Ook de bijdragen aan de lokale samenleving worden meegenomen bij de toetsing.

Het Strand, Brownies&Downies, Dutch Tulip Vodka, Botermans Elektrotechniek, Bouw-klik.

WORDT UW BEDRIJF ook ééN VAN DE NIEUWE G3 KATWIJK-LABELHOUDERS? Als labelhouder kunt u zich met uw onderneming op een positieve manier in de markt onderscheiden. De duurzame manier van ondernemen wordt zichtbaar gemaakt aan de bewoners van Katwijk en aan uw bezoekers. Daarnaast wordt voor bedrijven die milieuvriendelijk, sociaal verantwoordelijk en lokaal betrokken zijn een extra platform gecreëerd. Kortom, het G3 Katwijk-label geeft duurzame bedrijven de aandacht die zij verdienen. Heeft u een bedrijf dat in aanmerking zou moeten komen voor het G3-label? Neemt u dan contact met ons op.

WWW.G3LABEL.NL

Ook deze labelhouders gingen u voor

GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 22

27-09-19 15:34

Katwijk

Energie Neutraal

‘Katwijk Energie Neutraal’ “We informeren Katwijkse huizenbezitters over energiebesparende maatregelen en enthousiasmeren ze om deze maatregelen door te voeren. Goed voor het milieu en uiteindelijk ook goed voor de portemonnee,” zeggen Loek van Driel en Jan Mimpen. Zij zijn twee van de vijf energieambassadeurs die de gemeente kent. Energie ambassadeurs. Links Loek en rechts Jan.

Word jij Energie Ambassadeur? Ben je begaan met het doorvoeren van duurzame processen en wil je daar jouw kennis en ervaring bij inzetten? Word dan Energie Ambassadeur van de gemeente Katwijk.

Een niet geheel vrijblijvende rol, want het team van ambassadeurs moet op je kunnen rekenen bij de wijkgerichte voorlichting en het desgewenst geven van adviezen aan bezitters van huizen. Door middel van een cursus kun je tot Energie Coach opgeleid worden. Het ambassadeurschap is niet alleen voor technici of deskundigen op het terrein van energiebesparende maatregelen. Ook zijn vrijwilligers welkom die willen ondersteunen op gebied van administratie, websites opzetten en onderhouden, pr en communicatie op bijv. sociale media. Informatie: benader Loek van Driel via het mailadres: info.KatwijkEnergieNeutraal@mail.com.

Colofon De Duurzaamheidskrant is een uitgave van Uitgeverij Verhagen in samenwerking met gemeente Katwijk, Dune Pebbler en 20Duurzaam20. Oplage 27.750 Redactie en fotografie: gemeente Katwijk, Rogier van der Gugten, Aad van Duijn en Joep Derksen Sales: Carlo van Zelst en Michelle Visch Ontwerp en opmaak: Dune Pebbler Hoofdredactie: Teuntje van Delft

GEMEENTE KATWIJK

GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 23

Het initiatief van de energie-ambassadeur komt van de gemeente Katwijk. “In de ambitie om uiteindelijk het huizenbestand in de gemeente in 2050 energie-neutraal te laten zijn, koos men voor de inzet van vrijwilligers die vanuit hun kennis en betrokkenheid bewoners kunnen overtuigen besparende maatregel door te voeren en hen vooral te helpen bij het maken van keuzes. Door vrijwillige dorpsgenoten in te zetten als ambassadeur werkt het laagdrempelig, terwijl tevens de ervaringen van lokale inwoners goed meegenomen kunnen worden. Onze aanpak is vaak wijkgericht, alhoewel we ook weleens rechtstreeks benaderd worden door huizenbezitters.” Wijkgerichte Loek van Driel en Jan van Mimpen hebben in hun arbeidzaam leven te maken gehad met energiegebruik en het doorvoeren van besparende maatregelen. Jan bij het Vastgoedbedrijf van de Rijksoverheid en Loek bij multinational AkzoNobel. Het hebben van deze kennis en ervaring helpt bij de ‘vrijwilligersbaan’. Beiden zijn met pensioen en willen een bijdrage leveren aan het bewustmaken dat werken aan duurzaamheid een leefbare wereld voor onze kinderen en kleinkinderen mogelijk maakt, terwijl het voor de huidige generatie besparingen oplevert en het wooncomfort behoorlijk verbetert. “In onze aanpak zijn we wijkgericht gestart. We nodigen huiseigenaren uit om gratis warmtefoto’s van hun huis te laten maken. Dat geeft vaak een verbluffend inzicht in hoeveel en waar de warmte weg lekt. Door aan te geven dat door goede isolatie van het dak, de spouwmuren en de vloer veel warmtelekkage verholpen kan worden, maken we het concreet. Daarnaast geven we aanvullende adviezen over bijv. glasisolatie

en opwekken van energie door het gebruik van zonnepanelen. In een bijeenkomst in de wijk leggen we uit hoe stap voorstap energie bespaard kan worden en zorgen we voor concrete aanbiedingen van - bij voorkeur lokale installateurs.” Energiecoach “Als ambassadeurs fungeren we feitelijk als een energiecoach. Bij het bezoek aan een wijk, zoals in de wijk Frederiksoord, de Molenwijk en in Valkenburg, geven we ook eenvoudige tips die men zelf kan doen en verwijzen we naar installatiebedrijven. Het belangrijkste echter is dat we de bewoner helpen om de veelheid aan informatie en mogelijkheden om te zetten naar concrete acties. Ook verwijzen we naar websites met info, zoals het Duurzaam Bouwloket van de gemeente Katwijk. “We beseffen dat er veel systemen en vormen van energiebesparende maatregelen vandaag de dag genoemd worden: van tripleglas tot warmtepompen. We zien het als onze taak om huizenbezitters hier in hun zoektocht bij te staan. Vandaar dat we ook op zoek zijn naar een aantal enthousiaste en energie coaches. Interesse: meld je aan (zie kader).” Dat de inzet van de Energie Ambassadeurs effect heeft, blijkt ook uit het investeren in duurzame maatregelen in de door de ambassadeurs bezochte wijken: na de adviezen en het bewustmakingsproces investeerden de bewoners in de wijken ruim voor 1 miljoen euro aan maatregelen. Goed op weg dus naar Katwijk Energie Neutraal.

"Het belangrijkste echter is dat we de bewoner helpen om de veelheid aan informatie en mogelijkheden om te zetten naar concrete acties."

23

27-09-19 15:29

Ouwehand Bouwen & Ontwikkelen Verbreden, vernieuwen, verbinden Wij zijn Ouwehand. Wij creëren een ruimte om je prettig in te voelen. Zo ontwikkelen en bouwen wij woningen en utiliteitsgebouwen waar gebruikers zelf ervaren hoe het is om te wonen en te werken in een betrouwbare en vernieuwende omgeving. Wij zijn continu bezig om de processen binnen Ouwehand te optimaliseren en dragen ook op het gebied van duurzaamheid ons steentje bij. Lees hier wat wij doen!

Positie 3

INZET VAN AFVAL Langs het Noordhollandsch Kanaal, nabij het centrum van Alkmaar worden in totaal ca. 450 gasloze appartementen ontwikkeld. De monumentale schoorsteenpijp van Wasserij Krom wordt hersteld, gedemonteerd en teruggeplaatst op een nieuwe plek in het plan als verwijzing naar de industriële functie die het gebied ooit had. De goed geïsoleerde gevels, daken en vloeren dragen bij aan een prettig leefklimaat. De zonnepanelen op het dak zorgen voor duurzame opwekking van elektriciteit en dragen daarmee bij aan de energievoorziening voor de algemene ruimten. De appartementen worden aangesloten op het warmtenet. Het afval dat niet verder te verwerken is wordt door de HVC omgezet in warmte. Deze woongebouwen worden ontwikkeld met een blik op de toekomst!

JAAGPAD-ALKMAAR.NL

INNOVATIE De Stal betreft een bijzonder project; de realisatie van een gezinshuis. De woning wordt gebouwd in opdracht van Stichting beheer Gezinshuis ‘De Stal’. De woning zal in gebruik worden genomen door een familie met de doelstelling een fijne woonplek te bieden aan kinderen die niet meer thuis kunnen wonen. Naast deze bijzondere doelstelling betreft het ook een innovatief en duurzaam project. De woning zal in slechts een aantal dagen gemonteerd worden middels een betonnen casco bouwsysteem. De gevels worden in de fabriek volledig geprefabriceerd, inclusief de VOOR

NA (1,5 maand later)

kunststof kozijnen, triple beglazing en isolatie dat aan de buitenzijde wordt afgewerkt met steenstrips. Door de prefabricage kan er op de bouwplaats snel worden gebouwd. Bovendien wordt een hogere kwaliteit van het product behaald doordat er in een fabriek sprake is van een geconditioneerde omgeving. De woning wordt uitgerust met een bodemwarmtepomp, een ventilatiesysteem met warmteterugwinning en 30 zonnepanelen. Bent u geïnteresseerd? We maken een filmpje van het montageproces, dus houdt onze social media in de gaten!

VERDUURZAMING Balanshuis werkt aan de verduurzaming van Nederland. Deze samenwerking van Ouwehand richt zich op particulieren en woningcorporaties die het energieverbruik van woningen willen verminderen en het wooncomfort willen verbeteren. De aanpassingen zijn niet altijd zichtbaar voor het oog: op de begane grond zijn de radiatoren vervangen voor plafondverwarming, de cv ketel is vervangen voor een warmtepomp, het dak is geïsoleerd, er is een ventilatiesysteem met warmteterugwinning geïnstalleerd, de schoorsteen is verwijderd en er zijn zonnepanelen op het dak geplaatst. De aanpak van Balanshuis is maatwerk: ga uit van het bestaande en pak alleen dat aan wat noodzakelijk is. Voor particulieren richt Balanshuis zich voornamelijk op het geven van energieadvies, voor woningcorporaties verzorgt Balanshuis het hele traject van advies en voorbereiding tot en met de uitvoering.

BALANSHUIS.NL

ZEN-WONEN In opdracht van woningcorporatie KleurrijkWonen gaat Ouwehand 29 ZEN-woningen bouwen. Een ZEN-woning is goed voor het milieu, geeft een optimaal wooncomfort en heeft een energierekening van hooguit een paar tientjes. ZEN staat voor Zeer Energiezuinige Nieuwbouw, dit zijn bijna energieneutrale tot zelfs energieleverende woningen. ZEN-wonen betekent wonen in een ultiem energiezuinige woning die bijna geen CO2 uitstoot heeft. Dat komt door de isolatie en technieken die worden gebruikt om de woning van warmte en stroom te voorzien. Bovendien gebruikt de bouw steeds meer duurzame bouwmaterialen, zoals verantwoord gekapt hout.

www.ouwehandbouw.nl GEMK_01248 Duurzaamheidskrant 2019.indd 24

27-09-19 15:29