«ԱՄԷՆՔՆ ԱԼ ՇԻՆՈՒԹԵԱՆ ՀԱՄԱՐ ԹՈՂ ԸԼԼԱՆ» | ՅՈՒԼԻՍ 2026 JULY
Բազմերանգ, բայց միասնական.
մէկ համայնք, մէկ յաղթական տեսլական Ռուբէն Ճանպազեան
Ս․ Երրորդութիւն եկեղեցւոյ նոր նախագիծը կու գայ վերակերտելու համայնքային կեանքը Համայնք → 4
Մեր ՀՄԸՄ-ը (նոր բաժին) Համայնք → 10
Keeping Artsakh’s intellectual fire burning: A living legacy with Toronto roots Community → 13
Համազգայինի ձեռնարկներ
Արուեստ եւ մշակոյթ → 16-20
եւ այլն/etc.
→ 26
Երբեմն, համայնքային կեանքի հոլովոյթին մէջ կը ստեղծուին այնպիսի պահեր, երբ անցեալի երազանքներն ու ապագայի տեսլականը կը բախին ներկայի հնարաւորութիւններուն հետ՝ ծնունդ տալով անկիւնադարձային իրականութեանց։ Թորոնթոհայ գաղութը այսօր կանգնած է ճիշտ այդպիսի պատմական շեմի մը վրայ։ Տարիներ շարունակ, սփիւռքեան տարածքներուն մէջ մեր հիմնական մտահոգութիւնը եղած է «պահպանումը»՝ մշակոյթի, լեզուի եւ ինքնութեան արխիւային խնամքը, կարծես ըլլայինք թանգարանի մը պահապանները, որոնք կը ջանան փոշին մաքրել անցեալի յուշերուն վրայէն։ Սակայն, ինչպէս անցեալին առիթով մը նշած եմ, պահպանումը կրաւորական արարք է, մինչդեռ այն ինչ որ այս օրերուն տեղի կ’ունենայ Թորոնթոյի մէջ, նուաճումի ու համարձակ ռազմավարութիւն մըն է՝ ընդդէմ ուծացման ու նահանջի։ Մենք այլեւս չենք կառավարեր մեր անկումը, այլ հաստատակամօրէն կը նախագծենք մեր յառաջխաղացքը յաջորդ հարիւրամեակին համար։ Կիպրոսի Մելգոնեան կրթական հաստատութեան ամայի ու լռելեան միջավայրին մէջ տարիներ առաջ ապրած յուսալքութեանս ու մտահոգութիւններուս՝ այսօր Թորոնթօն կու տայ ամենէն հզօր ու կենսունակ պատասխանը։ Այնտեղ, ուր կասկածը կրնար բոյն դնել,
մեր համայնքը կը պատասխանէ նորանոր սիւներու հիմնադրութեամբ: Այս նոր համայնքային զարթօնքի առանցքը կը հանդիսանան երկու հսկայածաւալ ծրագիրներ, որոնք թէեւ կը ղեկավարուին տարբեր մարմիններու կողմէ, բայց ըստ էութեան կը ներկայացնեն նոյն մեծ հաւաքական տան երկու հզօր թեւերը։ Առաջինը՝ 211 Consumers Road հասցէին գտնուող հոյակապ համալիրի պատմական ձեռքբերումն է՝ աւելի քան տասնհինգ միլիոն տոլարի հսկայական ներդրումով, որ պիտի դառնայ ՀՕՄ-ի ամէնօրեայ վարժարանի (7-12-րդ կարգեր) նոր ու արդիական տունը, որ երկար տարիներու տարածքային սահմանափակումներու եւ սպասման ցուցակներու վերջնական սրբագրումով առիթ պիտի տայ մեր համայնքի հարիւրաւոր զաւակներուն ստանալու բարձրորակ դաստիարակութիւն՝ համալսարանական մակարդակի պայմաններու մէջ։ Միեւնոյն ժամանակ, համայնքի միւս կողմը՝ Ս. Երրորդութիւն Հայց. առաք. եկեղեցւոյ կից, կը նախապատրաստուի մէկ այլ անկիւնադարձային նախագիծ՝ Trinity Square Project-ը։ Ասիկա բազմասերունդային հսկայ կորիզ մըն է, որ շուրջ 470 000 քառակուսի ոտք տարածութեամբ, երեսունութ յարկանի երկու վերասլաց շէնքերով պիտի մէկտեղէ բնակարանային, ընկերային ու մշակութային → 12
vol. 21
No 7 [227]
«Թորոնթոհայ» ամսագիր
թորոնթոհայութեան ձայնը՝ 2005-էն ի վեր
Torontohye monthly
the voice of Toronto Armenians since 2005
416-491-2900 info@torontohye.ca 45 Hallcrown Place Toronto, Ontario M2J 4Y4
torontohye.ca © Torontohye Communications Inc.
YOU’RE INVITED TO | ՀՐԱՒԻՐՈՒԱԾ ԷՔ ԱՆՑԸՆԼՈՒ
A NIGHT AT 211 CONSUMERS ROAD FUNDRAISING EVENT Հ Ա ՆԳԱՆԱԿԱՅ ԻՆ ՁԵՌՆԱՐԿ SATURDAY . JULY 4 . 2026 7:00PM-12:00AM
ՇԱԲԱԹ,4 ՅՈՒԼԻՍ 2026 19:00-00:00
JOIN US . GIVE BACK . BE PART OF THE FUTURE
FREE ADMISSION ՄՈՒՏՔԸ ԱԶԱՏ
EXPLORE
LEARN
DONATE
DRINKS
CANAPÉS
LIVE DJ
ՏԵՍԷՔ
ՏԵՂԵԿԱՑԷՔ
ՆՈՒԻՐԵՑԷՔ
ԽՄԻՉՔ
ՊԱՏԱՌԻԿՆԵՐ
DJ
w w w. ACC B E YO N D. c o m
3
Vol. 21, No. 7 [227] ◆ July 2026
ԼՈՒՍԱՐՁԱԿ
SPOTLIGHT լուսարձակ
Diverse, yet united:
1 spotlight
One community, one triumphant vision By Rupen Janbazian Sometimes, in the natural evolution of community life, the dreams of the past and the visions of the future collide with the opportunities of the present, giving rise to a watershed reality. The Toronto Armenian community stands on the threshold of exactly that kind of historic moment today: We are witnessing the simultaneous launch of two monumental infrastructure projects that will permanently redefine our footprint in the city. To understand the weight of this, we have to look at how we used to operate. For years across the diaspora, our primary concern has been ‘preservation’—an archival curation of our culture, language, and identity. We acted like museum guards, tirelessly trying to dust off the relics of the past. But, as many have noted, preservation is a passive act. What is happening in Toronto right now is a proactive, bold, and aggressive strategy against retreat. We are no longer managing our own decline; instead, we are resolutely designing our progress for the next century. Years ago, walking through the silent, desolate halls of the Melkonian Educational Institute in Cyprus, I felt a deep sense of despair. Today, Toronto offers the most powerful, vibrant response to those fears. In a space where doubt could have easily taken root, our community is responding by pouring the foundations for new pillars. The first of these pillars is the historic acquisition of the magnificent complex at 211 Consumers Road. This sweeping $15+ million investment will become the modern new home of the ARS Armenian School (Grades 7-12). It is the ultimate cure for years of space constraints and waitlists, affording hundreds of our community’s children the opportunity to receive an Armenian education in university-level facilities. At the same time, on the other side of the community, adjacent to the Holy Trinity Armenian Apostolic Church, another milestone project is underway: the Trinity Square Project. This is a massive, multi-generational hub. Spanning roughly 470,000 square feet across two soaring 38-storey residential towers, it will seamlessly integrate residential, social, and cultural services. It will also be the beating heart of the Barev Cultural Centre, complete with a spacious banquet hall, a gymnasium, a licensed daycare, and a lush rooftop garden. Together, these two projects prove that the vitality of Toronto’s Armenians is truly boundless when we believe in our own strength. In the diaspora, we have often witnessed political, religious, or social fracture lines that have sapped our collective potential. Toronto, however—especially over the last few decades—has been an exception, standing as a beacon of unity and solidarity. As I’ve mentioned in past articles, for own my family, the Armenian Church has always been one and indivisible, whether it is Apostolic (Diocese or Prelacy), Evangelical, or Catholic (the perfect embodiment of which is our community's Inter-Denominational Body). The same holds true for our organizations and institutions. While I have never hidden my active affiliation with one specific wing of the community, I feel completely at home in every Armenian corner of Toronto. Because wherever Armenian is spoken or prayed; wherever our traditional food and drink are shared; wherever our songs are sung and danced to; wherever a play is performed in Armenian or explores Armenian themes; wherever Armenian children shoulder their backpacks and head to school; wherever athletes take the field with the red, blue, and orange stamped over their hearts; wherever a young Armenian couple begins their love story (initially kept secret from their parents and the community, of course); wherever the piercing cry of a baby at a baptism or a 40-day blessing echoes; wherever the clack of backgammon dice punctuates debates solving the world's problems; and wherever loud,
passionate arguments over national and political issues inevitably end in reconciliation over a shared toast... all of that feels like home to me. The most authentic and moving expression of this reality was seen recently when the pastor of Holy Trinity, Rev. Archpriest Zareh Zargarian, gave an interview to Nor Hai Horizon. With genuine admiration and fraternal warmth, he congratulated the Armenian Community Centre’s leadership on purchasing the new 211 Consumers Road campus. Ter Zareh’s words went far beyond mere politeness; they were a profound message directed at the entire community: "We are all together in our victories, our pains, and our suffering... my request is that, as always, the Toronto Armenian community remains united around such projects and activities." When a church leader vocally champions this monumental educational achievement, it proves once again that while Toronto may have different structures, it beats with one indivisible heart. These courageous steps taken by various segments of our community will ultimately bring prosperity and strength to all Toronto Armenians, because a victory for one ‘side’ is an absolute triumph for us all. Bringing such colossal projects to life requires immense financial and moral sacrifices. In 2018, when the AGBU building adjacent to Holy Trinity went up for sale, the community took on significant debt to secure it, ensuring the church wouldn’t lose the opportunity to expand its mission. Today, we face that same challenge: The ACC Beyond campaign must raise millions of dollars for new educational campus on Consumers Road. Therefore, it is time to open our wallets wide—and our hearts and minds even wider. Giving to the community isn’t charity; it is an investment in our own future. And when we make that bet collectively, our odds of winning are one hundred percent. In the wise words of Ter Zareh, "immense sacrifices have been made and will continue to be made" to realize these initiatives. He expressed his unwavering faith in the wisdom of our people and called on all of us to continue supporting these efforts—yes, with our prayers, but also with our professional capabilities and heartfelt donations, so that one day we can all celebrate the grand openings of these institutions together. A donation isn't a mere accounting transaction; it is a profound act of trust in our community and our shared tomorrow. So, to witness the tangible fruits of this collective will with our own eyes, I call upon the entire Armenian community of Toronto to join this awakening. Come and see how our generation is responsibly walking in the footsteps of our elders. Be a part of these beautiful, future-building moments—regardless of whether your donation goes toward the new school complex or the massive church project. Ultimately, these are the healthy branches of the same mighty tree that will shade our community tomorrow. Through our presence and our generosity, we will lay the foundation by which future generations will judge us. As a practical step toward this united vision, I extend an urgent invitation to every Toronto Armenian: Please join us in person on Saturday, July 4th at 7 p.m. for the special ACC Beyond fundraising event, held at our new building at 211 Consumers Road (details on page 2). There, we will be able to see one of our community’s greatest triumphs up close and lend it our support. Let this gathering be the new starting point for our collective audacity, where our open wallets and expanded hearts become the most unshakeable anchor for the future—both for this initiative and for all the other vital projects in our community. ֍
համայնք
4 community արուեստ եւ
16 մշակոյթ
arts & culture սիւնակ
22 column եւ այլն
26 etc.
ՀրատարակիչTorontohye Communications Inc. info@torontohye.ca Խմբագիր Ռուբէն Ճանպազեան editor@torontohye.ca Ձեւաւորող Արա Տէր Յարութիւնեան ara@torontohye.ca Օգնական խմբագիր Տիրուկ Մարգարեան Կարապետեան diroug@torontohye.ca Օգնական խմբագիր Սալբի Սաղտըճեան salpy@torontohye.ca Վարչական ներկայացուցիչ Միսակ Գաւլագեան missak@torontohye.ca
Խորհրդատու Յարութ Մանուկեան harout@torontohye.ca Ծանուցումներ ads@torontohye.ca Նախագիծ Proper Company-ի proper.am
Publisher Torontohye Communications Inc. info@torontohye.ca Editor Rupen Janbazian editor@torontohye.ca Graphic designer/Layout editor Ara Ter Haroutunian ara@torontohye.ca Associate editor/Staff writer Diroug Markarian Garabedian diroug@torontohye.ca Associate editor/Armenia correspondent Salpy Saghdejian salpy@torontohye.ca Administrator Missak Kawlakian missak@torontohye.ca Advisor Harout Manougian harout@torontohye.ca Advertisements ads@torontohye.ca Branding Proper Company proper.am
4
ԻԱ տարի թիւ 7 [227] ◆ Յուլիս 2026
ՀԱՄԱՅՆՔ
COMMUNITY
Ս․ Երրորդութիւն Հայց․ առաք․ եկեղեցւոյ նոր նախագիծը կու գայ վերակերտելու համայնքային կեանքը «ԹՈՐՈՆԹՈՀԱՅ»— Թորոնթոհայութիւնը կը նախապատրաստուի անկիւնադարձային ու պատմական նոր հանգրուանի մը, որ կը միտի ամբողջականօրէն վերակերտել համայնքային կեանքի ապագան։ Ս. Երրորդութիւն Հայց. առաք. եկեղեցւոյ կից նախատեսուած կառուցման եւ արդիականացման հսկայածաւալ ծրագիրը, որ պաշտօնապէս կը կրէ Trinity Square Project անուանումը, մէկտեղելով բնակարանային, ընկերային ու մշակութային ծառայութիւնները, կու գայ գոհացնելու գաղութի արդի մեծագոյն պահանջները։ Այս հսկայ ծրագիրը պիտի հանդիսանայ բազմասերունդային կորիզ մը, ուր կողք-կողքի պիտի գործեն տարեցներու հոգածութեան, մանուկներու խնամքի եւ երիտասարդական աշխուժ գործունէութեան կեդրոնները։ Կիրակի, 14 յունիսին, Ս․ Երրորդութիւն եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւներն ու Ծխական խորհուրդը հրաւիրած էին եկեղեցւոյ անդամները եւ համայնքի զաւակները տեղեկատուական հանդիպումի մը՝ ծանօթացնելու եկեղեցւոյ կողքին կառուցուելիք հսկայածաւալ ծրագիրի մանրամասնութիւնները։ Գանատահայոց թեմի առաջնորդ տ․ Աբգար եպս․ Յովակիմեան նշեց, որ տուեալ ծրագիրը ամբողջ սփիւռքի տարածքին եզակի եղելութիւն է․ իր մեծ ծաւալով անհաւատալի ծրագիր մը, որ կը դառնայ տեսանելի եւ շօշափելի շնորհիւ անոնց, որոնք կը հաւատան այս ծրագրի իրագործման՝ գլխաւորութեամբ եկեղեցւոյ հովիւ եւ փոխառաջնորդ՝ տ․ Զարեհ աւ․ քհն․ Զարգարեանի։ Ծխական խորհուրդի նախագահ Րաֆֆի Պետրոսեան, տ․ Զարեհ աւ․ քհն․ Զարգարեան, ծրագրի տնօրէն Ճեյմս Ամիրեան եւ գլխաւոր ճարտարապետ Փիթըր Քլուիս ներկայացուցին ծրագիրի պատմական ենթահողը, նպատակը, համալիրին կառուցուածքն ու ճարտարապետական առանձնայատկութիւնները։ «Երրորդութեան հրապարակ» անուանումը ընտրուած է որպէս յարգանքի տուրք եկեղեցւոյ պատմութեան եւ այն կարեկցանքին, որ ցուցաբերուեցաւ Հայոց ցեղասպանութիւնը վերապրածներու նկատմամբ, որոնց՝ Թորոնթօ ժամանելէն ետք ընդունեց տեղի Ս․ Երրորդութիւն Անգլիքան եկեղեցին: 1928-ին քաղաքի կեդրոնը գտնուող անգլիքան Holy Trinity եկեղեցւոյ մէջ սկիզբ առած ծուխը 1987-ին հասաւ Ս. Երրորդութիւն եկեղեցւոյ ներկայ շէնքի կառուցման՝ կից Հայ բարեգործական ընդհանուր միութեան (ՀԲԸՄ) կեդրոնին։ Այսօր, եկեղեցւոյ հովանիին ներքոյ աշխուժօրէն կը գործեն «Հայ ընտանիքի ծառայութեան մարմին»-ը (AFSS), «Բարեւ» կեդրոնը, «Սասուն» պարախումբը ու աւելի քան վաթսուն տարուան պատմութիւն ունեցող Ս. Սահակ եւ Ս. Մեսրոպ շաբաթօրեայ վարժարանը։ Նոր նախագծի հիմնաքարը ըստ էութեան դրուեցաւ 2018 թուականին, երբ եկեղեցւոյ կից
ՀԲԸՄ-ի շէնքը վաճառքի հանուեցաւ, եւ համայնքը մեծ պարտքերու տակ մտնելով կրցաւ ապահովել այդ կալուածը, որպէսզի եկեղեցին չզրկուի իր առաքելութիւնը ընդարձակելու հնարաւորութենէն։ Տ․ Զարեհ աւ. քհն. Զարգարեան անդրադառնալով կալուածի կարեւորութեան նշեց, որ եթէ այդ օրերուն այդ կառոյցն ու հողաշերտը կորսնցնէին, եկեղեցին
շատ փոքր տարածքի մը վրայ չպիտի կարենար շարունակել իր առաքելութիւնը՝ ինքնաշարժներու կայանատեղիի բացակայութեան եւ բազում այլ դժուարութիւններու պատճառով։ Տէր հայրը փոխանցեց, որ իրենց տեսիլքն ի սկզբանէ այն էր, որ կալուածը որոշակի կերպով ծառայէ համայնքին՝ թորոնթոհայութեան տարեցներուն, երիտասարդներուն եւ ընդհանրապէս ժողովուրդի ընդհանուր կարիքներուն, ինչ որ այսօր արդէն կը դառնայ շօշափելի իրականութիւն։ Համալիրը յստակօրէն կը բաղկանայ չորս հիմնական բաժիններէ։ Ծրագրի առաջին եւ ամենէն ընդարձակ բաղադրիչը բնակարանային համալիրն է (Residential Development), որ ունի շուրջ 470 000 քառակուսի ոտք տարածութիւն։ Ան բաղկացած պիտի ըլլայ երկու բարձրայարկ՝ երեսունութ յարկանի շէնքերէ, 125 յարկաբաժիններով՝ մէկ, երկու եւ
երեք ննջարաններով, որոնք լաւագոյնս պիտի ծառայեն ընտանիքներու, ամուրիներու եւ նորեկներու եւ լաւագայն առաջարկը պիտի ըլլան բնակարանային բարձր պահանջարկ ունեցող ներկայ շուկային մէջ։ Յաջորդ կարեւորագոյն կառոյցը «Բարեւ» համայնքային կեդրոնն է (Barev Community Centre), որ պիտի հանդիսանայ ընկերային եւ մշակութային ծրագիրներու սիրտը։ Շուրջ 8 000 քառակուսի ոտք տարածութեամբ այս երկյարկանի արդիական կառոյցի առաջին
յարկին վրայ պիտի հաստատուի շքեղ ու բազմամարդ ճաշասրահ մը՝ հարսանիքներու, մշակութային ձեռնարկներու եւ ընդունելութեանց համար։ Կեդրոնը պիտի հիւրընկալէ լեզուի դասընթացքներ, երիտասարդական ծրագիրներ, հոգեկան առողջութեան ու ներգաղթեալներու աջակցութեան ծառայութիւններ՝ նպաստելով ընկերային մեկուսացման դէմ պայքարին։ Այս կեդրոնին յատուկ եւ առանցքային մասը պիտի կազմէ մարզասրահը, որ յատուկ նախագծուած է մանուկներու եւ երիտասարդութեան ծառայելու համար՝ տրամադրելով ապահով եւ վերահսկուող միջավայր մարզական խաղերու, արտադպրոցական խմբակներու եւ կազմակերպուած մրցաշարքերու համար։ Ուշագրաւ է, որ կառուցուող մշակութային կեդրոնի տանիքը պիտի վերածուի կանաչապատ պարտէզի: Այս ամբողջին կու գայ միանալու →
5
Vol. 21, No. 7 [227] ◆ July 2026
ՀԱՄԱՅՆՔ
COMMUNITY
շուրջ 2 000 քառակուսի ոտք տարածութեամբ արտօնագրուած մանկամսուրը (Daycare), որ միտուած է աջակցելու այն ընտանիքներուն, որոնք դժուարութիւններ ունին Թորոնթոյի մէջ մատչելի եւ բարձրորակ նախադպրոցական խնամքի վայրեր գտնելու հարցով։ Համայնքի անդամները առիթը պիտի ունենան օգտուելու նաեւ համալիրի այլ ծառայութիւններէն, ներառեալ դեղատան եւ բժշկական գրասենեակներու համար նախատեսուած տարածքէն։ Մանկամսուրը բաց պիտի ըլլայ ծագումով հայ բոլոր ընտանիքներու համար եւ պիտի կառավարուի Օնթարիօ նահանգի պաշտօնական բոլոր չափանիշներով։ Ճարտարապետութիւնը կը պարտադրէ օրգանական փոխազդեցութիւն տարբեր տարիքային խումբերու միջեւ: Համալիրի նման կառուցուածքը նախատեսուած է երիտասարդներու եւ տարեցներու միջեւ եղած բացը լրացնելու համար։ Մարզասրահի, խնջոյքներու դահլիճի եւ համայնքային կեդրոնի նման յարմարութիւնները ծերանոցին կից՝ կը ստեղծէ այնպիսի միջավայր մը, որ կը խթանէ համայնքի տարեց անդամները մնալ աշխուժ եւ երիտասարդ, միաժամանակ տարեցներուն հետ շփումը երիտասարդներուն կու տայ աւելի մեծ խորութիւն, մշակութային իրազեկութիւն եւ կեանքի աւելի լաւ ըմբռնում։ Ճարտարապետական նախագծումը եւ գլխաւոր ճարտարապետն է Architects Alliance ընկերութեան հիմնադիր Փիթըր Քլուիսը։
Ըստ անոր, Երրորդութեան հրապարակի նոր նախագծի ճարտարապետական ձեւաւորումը միտումնաւոր ուղղուած է հարաւ, կեդրոնանալով Ս․ Երրորդութիւն եկեղեցւոյ հետ տեսողական եւ ֆիզիկական կապի ստեղծման վրայ, որ կ’ամրապնդէ նախագիծի խոր պատմական եւ հոգեւոր կապերը տարածքին հետ։ Ծխական խորհուրդի ատենապետ Րաֆֆի Պետրոսեան տեղեկացուց, որ Երրորդութեան հրապարակի նախագիծը իր ներկայիս փուլին հասած է տարբեր նուիրուած անհատներու, համայնքի առաջնորդներու եւ մասնագիտական խորհրդատուներու համագործակցութեան շնորհիւ։ Ամիսներ տեւած լուրջ քննարկումներէ ետք, թէ՛ Օնթարիօ նահանգի կառավարութիւնը եւ թէ՛ Թորոնթոյի քաղաքապետարանը արդէն իսկ տուած են իրենց նախնական արտօնութիւնն ու հաւանութիւնը։ Այս հանգրուանին, քաղաքապետարանի պահանջած որոշ ուսումնասիրութիւններն ու գծագրութիւնները պատրաստուելով ղրկուած են պատկան մարմիններուն՝ շինարարութիւնը սկսելու վերջնական արտօնագրերը ստանալու համար։ Նախագիծին իրագործումը կը վայելէ քաղաքական եւ հասարակական անձնաւորութիւններու խրախուսանքը․ վարչապետ Տակ Ֆորտ, քաղաքապետ Օլիւիա Չոու, պատգամաւոր Մայքըլ Կութօ եւ անոր գրասենեակի ղեկավար Լորի Ճամպազեան Սարգիսեան, պատգամաւոր Արիս Պապիկեան
եւ Արիս Մովսէսեան, որոնց աջակցութիւնը մեծ խթան է ծրագրի յաջողութեան։ Եկեղեցւոյ առաքելութիւնը լոկ քար ու կիրով շէնքեր կառուցելը չէ, այլ մարդոց հոգիներուն եւ ընկերային կարիքներուն ծառայելը։ Տէր Զարեհ քահանան կոչ ըրաւ գաղութի զաւակներուն սատար կանգնելու այս ծրագրին։ Ան մասնաւորապէս ըսաւ․ «Խնդրանքս այն է, որ ինչպէս միշտ, թորոնթոհայութիւնը միասնական ըլլայ նման ծրագիրներու եւ գործունէութեանց շուրջ… ես կը հաւատամ Աստուծոյ։ Շատ բաներ, որոնք անհնար կը թուին մարդոց, Աստուծոյ համար հնարաւոր են։ Աստուծոյ առաջնորդութեամբ ոչինչ անհնարին է։ Կը հաւատամ նաեւ մեր ժողովուրդի իմաստութեան, եւ այս առիթով ալ կ’ուզեմ կոչ մը ընել, որ մեր ժողովուրդը շարունակէ իր աղօթքներով, յատկապէս իր մասնագիտական կարողութիւններով եւ նաեւ, ինչո՞ւ չէ, սրտաբուխ լումաներով սատար հանդիսանայ այս ծրագրին, որպէսզի օր մը մենք հնարաւորութիւն ունենանք նաեւ միասնաբար կատարելու բացումը այս հաստատութիւններուն»: Այս ծրագիրը լաւագոյնս պիտի ամբողջացնէ ու համալրէ թորոնթոհայ աշխուժ կեանքը եւ գոհացում տայ գաղութի տարբեր խաւերու մեր հայրենակիցներու պահանջներուն, ուստի ժամանակն է, որ Թորոնթոյի ողջ հայութիւնը կանգնի այս պատմական ծրագրին կողքին: ֍
VK Global Enterprises Inc Empowering Your Homeowmership Journey Financial Counseling Services
Savings Are Based On Customers Monthly Net Worth
A Totally New Concept in Banking - Paydown Specialty
Reduce the cost of your mortgages and loans? Feel free to reach out: +1 289.378.0029
E-mail: ceo@vkglobalenterprises.com
Loan amount: Annual Int. Rate: Amortized Loan: Payment Frequency: Monthly Income: Monthly Expenses: Number of Payments: Total Principal Payments: Total Interest paid:
VK Global Method
Institutional Method
$300,000 5.64% 30 yrs Monthly $ 5000 $3000 135 Mths $ 403,693.58 $ 103,693.58
$300,000 5.64% 30 yrs Monthly $ 5000 $ 3000 360 Mths $ 618,293.58 $ 318,293.58
Net Savings $214,600.00
$
0
Paid in Years: 11yrs, 3 Months Reduction in Years: 18yrs, 9 Months
Vahan Kassabian, CEO
Existing contracted Locked term Mortgage Holders, Immediate Mortgage Reductions, call for complimentary consultation.
Services 100% Guarantee
6 ՀԱՄԱՅՆՔ
ԻԱ տարի թիւ 7 [227] ◆ Յուլիս 2026
COMMUNITY
Շրջանաւարտութեան խանդավառ հանդիսութիւններ՝ Ս. Սահակ եւ Ս. Մեսրոպ ազգային շաբաթօրեայ վարժարանէն ներս Միջնակարգի աւարտական հանդէս Շաբաթ, 20 յունիս 2026-ին, տեղի ունեցաւ Ս. Սահակ եւ Ս. Մեսրոպ ազգային շաբաթօրեայ վարժարանի 8-րդ կարգի աւարտական հանդէսը։ Արեւմտահայերէն եւ արեւելահայերէն բաժիններէն երեսունմէկ աշակերտներ ներկայացուցին գեղեցիկ եւ բովանդակալից յայտագիր մը, որ կ'ընդգրկէր ասմունքներ, ուղերձներ եւ աշակերտներուն կողմէ պատրաստուած տեսերիզ մը։ Տեսերիզը կը ներկայացնէր աւարտականներու դպրոցական առօրեան՝ վերապրեցնելով անոնց յուշերը։ Սրտի խօսքերով հանդէս եկան վարժարանի տնօրէնուհի՝ դոկտ. Արփի Փանոսեան Մըթարթը դպրոցի նախկին տնօրէն Եդուարդ Պալեան եւ Գանատահայոց թեմի փոխառաջնորդ եւ Ս. Երրորդութիւն Հայց․ առաք․ եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւ՝ տ. Զարեհ աւ․ քհն. Զարգարեան։ Անոնք, շնորհաւորելով աշակերտները, փոխանցեցին իրենց բարեմաղթութիւնները եւ ընդգծեցին Շաբաթօրեայ վարժարանին ունեցած կարեւոր դերն ու ներդրումը Սփիւռքի մէջ հայեցի կրթութեան, ազգային ինքնութեան պահպանման եւ գիտակից հայ մարդ պատրաստելու առաքելութեան մէջ։ Այնուհետեւ տեղի ունեցաւ վկայականներու, գնահատագրերու եւ նուէրներու յանձնումը, որմէ ետք աշակերտները արժանացան ներկաներու ջերմ ծափողջոյններուն եւ գնահատանքին։ Կարկանդակի հատումէն ետք, աշակերտները իրենց ուսուցիչներուն եւ ծնողներուն հետ ուղղուեցան Splitsville Bowl, ուր միասին վայելեցին հաճելի պահեր, զուարճացան եւ կերտեցին անմոռանալի յիշատակներ։ Մանկապարտէզի աւարտական հանդէս «ԹՈՐՈՆԹՈՀԱՅ— Շաբաթ, 13 յունիս 2026-ին, Թորոնթոյի հայ համայնքը ականատես դարձաւ Ս. Սահակ եւ Ս. Մեսրոպ ազգային շաբաթօրեայ վարժարանի Ա. կարգի աշակերտներու շրջանաւարտութեան հանդիսութեան, որ անցաւ ջերմ, ուրախ եւ խանդավառ մթնոլորտի մէջ: Ըստ Ս. Երրորդութիւն Հայց. առաք. եկեղեցւոյ հրապարակած հաղորդագրութեան, հանդիսութեան բացումը կատարեց վարժարանի տնօրէնուհի տոքթ. Արփի ՓանոսեանՄութարթ: Իր բացման խօսքին մէջ տնօրէնուհին երախտագիտութիւն յայտնեց ծնողներուն՝ իրենց անսակարկ նուիրումին ու վարժարանին հետ սերտ համագործակցութեան համար, ինչպէս նաեւ սրտանց շնորհաւորեց փոքրիկ շրջանաւարտները՝ մաղթելով անոնց ուսումնական կեանքի մէջ նորանոր նուաճումներ եւ յաջողութիւններ: Բացման խօսքէն ետք ընթացք առաւ գեղարուեստական ճոխ յայտագիր մը: Առաջին դասարանի աշակերտները բեմահարթակը
Արեւելահայերէն եւ արեւմտահայերէն միջնակարգ դասարաններու աւարտական հանդէս խանդավառեցին իրենց շնորհալի Արժանապատիւ քահանան բարձր գնահատեց երգերով, պարերով ու գեղեցիկ ելոյթներով՝ տնօրէնուհի դոկտ. Արփի Փանոսեան-Մութարթի, արժանանալով ներկաներու ջերմ ու երկարատեւ ուսուցչական կազմի, ծնողներու եւ կամաւորներու ծափահարութիւններուն: Յայտագիրին անդուլ աշխատանքը, որոնք իրենց նուիրումով յատկանշական պահերէն մէկը հանդիսացաւ վկայականներու հանդիսաւոր բաշխումը, որմէ ետք բեմ բարձրացան մանկապարտէզի եւ կոկոն դասարանի փոքրիկները: Անոնք իրենց սիրուն կատարումներով աւելի եւս ճոխացուցին օրուան խորհուրդը եւ մեծ խնդութիւն պատճառեցին հանդիսատեսներուն: Հանդիսութեան աւարտին իր հայրական պատգամն ու սրտի խօսքը փոխանցեց Գանատահայոց թեմի փոխառաջնորդ եւ Ս. Երրորդութիւն Արեւելահայերէն բաժինի «Այբբենարան»-ի հանդէս եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւ՝ տ. Զարեհ աւ. քհն. Զարգարեան: Տէր Հայրը յատուկ շեշտեց Գանատայի կառավարութեան ու զոհողութեամբ կը նպաստեն հայեցի դերակատարութիւնը՝ իր երախտագիտութիւնը դաստիարակութեան եւ ազգային արժէքներու յայտնելով հայ համայնքին եւ յատկապէս անաղարտ պահպանման: Տէր Հայրը նաեւ յատուկ նորահաստատ ընտանիքներուն ընձեռուած շնորհաւորութիւն եւ յարգանքի տուրք մատուցեց Թորոնթոյի հանրային վարժարաններու խորհուրդի (TDSB) ծրագրերու համակարգող՝ Այվի Ալեխանտրօյին, վարժարանի կրթական նախաձեռնութիւններուն եւ գործունէութեան հանդէպ ցուցաբերած իր անփոխարինելի աջակցութեան համար: Այսպիսով, Ս. Սահակ եւ Ս. Մեսրոպ ազգային շաբաթօրեայ վարժարանի Արեւմտահայերէն բաժինի մանկապարտէզի հերթական հանդիսութիւնը փակուեցաւ աւարտական հանդէս տօնական բարձր տրամադրութեամբ՝ դառնալով գեղեցիկ եւ անմոռանալի լայն հնարաւորութիւններուն ու ցուցաբերուած յիշատակ մը աշակերտներուն, ուսուցիչներուն եւ մշտական աջակցութեան համար: ծնողներուն համար: ֍
7
Vol. 21, No. 7 [227] ◆ July 2026
ՀԱՄԱՅՆՔ
COMMUNITY
Մայիսեան փառատօն` ձօնուած Հայաստանի առաջին Հանրապետութեան Հուրինա Պէրպէրեան Վերտանեան Մայիս ամիսը հայ ժողովուրդի էութեան հետ շաղախուած ամիս է։ Վերածնունդը ճաշակելով, վերիստին ապրելու եւ գոյատեւելու տեսլականով կ’ընթանանք` դէմ դնելու բոլոր մարտահրաւէրներուն, որոնք կ’ապականեն հայու նկարագիրն ու գոյութիւնը։ Ահաւասիկ, կազմակերպութեանբ Թորոնթոյի «Սողոմոն Թեհլիրեան» կոմիտէութեան, շաբաթ, 30 մայիս 2026-ին, տեղի ունեցաւ փառատօն մը` նուիրուած Հայաստանի անկախութեան 108-ամեակին։ Փառատօնը սկիզբ առաւ հանդիսավար Ռուպինա Քէօշկէրեան Քէշիշեանի բարի գալուստի խօսքով։ Ան աչքի առաջ բերաւ մայիսեան յաղթանակի հիմնական գրաւականը, որով հայութիւնը դարձեալ հաստատեց իր ինքնութիւնն ու վերածնունդը։ 211 Consumers Road-ի նոր կառոյցի շրջափակէն, փողերախումբի առաջնորդութեամբ, միութենականներու, հայորդիներու, ԳԵՄ-ականներու (Գանատայի երիտասարդական միութեան), սկաուտներու, համակիրներու եւ ծնողներու խուռներամ բազմութեամբ տեղի ունեցաւ Յաղթանակի տողանցքը, երբ ներկաները ուղղուեցան դէպի Հայ կեդրոն եւ ներկայ գտնուեցան Դրօշակի արարողութեան։ Արարողութիւնը կը վայելէր ներկայութիւնը Թորոնթոյի Հայց. առաք. եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւ տ․ Գարեգին ծվ․ Շխրտմեանի, Կեդրոնական եւ «Սողոմոն Թեհլիրեան» կոմիտէի, ՀՄԸՄ-ի, Համազգայինի, ՀՕՄ-ի շրջանային վարչութեան, ՀՄԸՄ-ի շրջ. ընդհ. խմբապետի եւ շրջ. խմբապետուհիի, ԳԵՄ-ի վարիչ մարմինի, ՀՄԸՄ-ի, Համազգայի եւ ՀՕՄ-ի վարչութեանց, ՀՄԸՄ-ի սկ. խորհուրդի, Հայ կեդրոնի յարակից եւ ուղղեկից բոլոր միութիւններու ներկայացուցիչներու եւ անդամներու։ Իւրայատուկ այս փառատօնը, որ կը մէկտեղէր ողջ թորոնթոհայութիւնը, առիթ է մայիսեան յաղթանակի եւ ապագայի վճռորոշ ծրագիրներու իրագործման, հայապահպանման աշխատանքներուն մէջ։ Հայ կեդրոնի տարածքին, փողերախումբի հնչեղութեամբ եւ «Պատուի առ»-ով տեղի ունեցաւ դրօշակի արարողութիւնը՝ Գանատայի, Հայաստանի եւ Արցախի օրհներգերու հնչեղութեամբ։ Հայր Գարեգին ծվ. Շխրտմեան փոխանցեց իր սրտի խօսքը նշելով «Օրացոյցին մէջ, իմ աչքերուս տարբեր կը փայլի Մայիս 28 թուականը։ Այս թուականը մեր ազգի յարութեան թուականն է: Եւ այդ յարութիւնը, իր ուխտի, հաւատքի, կամքի եւ ազգային վերածնունդի պատգամով, զայն աւելի սրբազան կը դարձնէ։ Հայր սուրբը շեշտեց թէ Մայիս 28-ը եղաւ հայ ժողովուրդի վերածնունդի սկիզբը, երբ գաղթն ու հալածաքը ոչնչացումի եզրին հասցուցած էր հայ ժողովուրդը, սակայն ի շնորհիւ Մայիս 28-ի ռահվիրաններուն, հայ ժողովուրդը մղեց յաղթանակներ եւ այսպիսով ան պահեց իր ինքնութիւնը։ Աւելին՝ ան շեշտեց ըսելով: «Այսօր, անկախութիւնը կերտողներուն շնորհիւ կը մնայ մեր ինքինութիւնը, կը հնչէ մեր սուրբ լեզուն, կ’ապրի անգնահատելի մեր մշակոյթը, եւ կը հնչէ ղօղանջը մեր սրբարաններուն»։ Հայ ժողովուրդի պատմութեան մէջ դժուար է տեսնել եկեղեցիին ու հոգեւորականին բացակայութիւնը, նոյնպէս Հայ եկեղեցւոյ պատմութեան մէջ՝ մեր ժողովուրդին ներկայութիւնը։ Անո՛ր համար հոգեւոր է մեր քաղաքական պատմութիւնը, նաեւ ազգային է մեր եկեղեցին։ Ուրեմն «Վասն հաւատոյ եւ վասն հայրենեաց»։ Հայր սուրբը եզրափակելով իր խօսքը կոչ ուղղեց ժողովուրդին տէր կանգնելու լեզուին, մշակոյթին եւ եկեղեցւոյ, հպարտանալու մեր ինքնութեամբ եւ ի գին ամէն բանի բարձր պահելու հայկական արժէքներն ու խորհրդանիշները եւ առանց յուսահատելու ընթանալ առաջ, որովհետեւ մենք կանք, պիտի լինենք ու դեռ շատանանք։ Փառք, պատիւ ու աղօթք Սարդարապատի, Բաշ-Ապարանի եւ Ղարաքիլիսէյի մեր հերոսներուն»։ Հանդիսավարի հրաւէրով ելոյթ ունեցաւ ՀՅԴ «Սողոմոն Թեհլիրեան» կոմիտէութեան ներկայացուցիչ Յովիկ Գույումճեան։ Ան շնորհաւորեց ներկաներուն անկախութեան տօնը, անդրադարձաւ հայ ժողովուրդի զօրաւոր կամքին, վճռականութեան եւ ապագայի հանդէպ ունեցած տեսլականին, որոնց լաւագոյն վկան է նոր շէնքի գնման ծրագիրը։ Գույումճեան ի յայտ բերաւ հերոսամարտերուն յաղթական երթը, որ արիւնով եւ զոհաբերութեամբ կերտուած ճանապարհ է, որուն վրայ հիմնած է մեր պետականութիւնը։ ««Երբ չի մնում ելք ու ճար, խենթերն են գտնում հնար»։ Այդ օրերուն հայ ժողովուրդը դարձաւ այդ «խենթը»։ Երբ աշխարհը զայն դատապարտած էր կորստեան,
Յաղթանակի տողանցք դէպի Հայ կեդրոն հայը գտաւ հնար, գտաւ կամք եւ ուժ ու կերտեց յաղթանակ»։ Ան հաստատեց, որ այսօրուան մեր հաւատքի նշանաբանն է «Յանուն ինքնութեան եւ պետականութեան», որ կը մարմնաւորէ այդ ճշմարտութիւնը։ Այս երկուքը անբաժանելի են, առանց ինքնութեան՝ պետականութիւնը կը դառնայ դատարկ եւ առանց պետականութեան ինքնութիւնը կը մնայ անպաշտպան։ Յովիկ Գոյումճեան իր խօսքին ընդմէջէն աչքի առաջ բերաւ 1918 հիմնադիր սերունդի կոչն ու խրախուսանքը տէր դառնալու մեր արժէքներուն եւ պետականութիւնը կը սկսի մեզմով ՝ իբր անհատներ, ընտանիքներ եւ համայնքներ։ Ամէն հայ պատասխանատու է իր բաժինը բերելու մեր ազգի գոյատեւման եւ պետական կեանքի ամրապնդման գործին։ Աւելին, «Պետականութեան հանդէպ մեր պարտաւորութիւնները մեզ կը մղեն անդրադառնալու նաեւ գալիք Հայաստանի խորհրդարանական ընտրութիւններուն, որոնք սովորական քաղաքական գործընթաց մը չեն։ Անոնք ազգային ուղղութեան, պետական մտածողութեան եւ մեր ժողովուրդի ապագայի ընտրութիւնն են»։ Ան կոչ ուղղեց՝ ըսելով. «Մենք չենք կրնար անտարբեր մնալ, երբ ազգային հպարտութիւնը կը փոխարինուի պարտուողականութեամբ, երբ պետական մտածողութիւնը կը փոխարինուի կարճատես հաշիւներով, եւ երբ ազգային իղձերը կը ներկայացուին իբրեւ բեռ, այլ ոչ իբրեւ ժառանգութիւն։ Ուստի, գալիք ընտրութիւնները պիտի պահանջեն ոչ միայն քաղաքական դատողութիւն, այլ ազգային խիղճ։ Անոնք պիտի պահանջեն, որ հայ ժողովուրդը որոշէ, թէ ո՞ր Հայաստանը կ’ուզէ՝ Հայաստան մը, որ հպարտ է իր ինքնութեա՞մբ, վստահ է իր ուժերո՞ւն եւ հաւատարիմ՝ ազգային առաքելութեա՞ն, թէ Հայաստան մը, որ աստիճանաբար կը հեռանայ իր պատմական կոչումէ՛ն»։ Գույումճեան ներկայացուց Համազգային եւ ՀՄԸՄ-ի ամեակները, որոնք ի գին ամէն դժուարութեան կերտած են տարիններ, հաւատալով այն գաղափարին թէ՝ հայրենիք եւ հայութիւն կը գոյատեւեն, եթէ կայ դպրո՛ց, մշակո՛յթ եւ ազգայի՛ն գիրակցութիւն։ Ան եզրափակելով իր խօսքը ըսաւ. «Այսօր մենք, նոր կառոյցէն մեր տողանցքով նորոգեցինք մեր ուխտը պահպանելու մեր ինքնութիւնը, ամրապնդելու մեր համայնքը, ծառայելու մեր ազգին, չմոռնալու Արարատն ու Արցախը եւ պաշտպանելու մեր պետականութիւնը։ Թող այս եկեղեցին, կեդրոնն ու դպրոցը դառնան հաւատքի, գիտութեան, եւ ազգային ոգիի օճախներ։ Թող այս սերունդը արժանի ժառանգորդը դառնայ մեր նախնիներուն եւ շարունակէ բարձր պահել փոխանցուած ջահը։ Կեցցէ՛ մեր ժողովուրդի աննկուն կամքը, կեցցէ՛ մեր պետականութիւնը եւ յաւերժ կեցցէ՛ հայ ազգը»։ Ներկաներու եւ հիւրերու համախմբումը մէկտեղուեցաւ Հայ կեդրոնի նորակառոյց շրջափակէն ներս խրախճանքի՝ ազգային եւ հայրենասիրական երգերու մեկնաբան Գոհար Յովհաննէսեանի ունկնդրութեամբ: Ներկաները ցնծութեամբ եւ ուրախ տրամադրութեամբ շարունակեցին երեկոն հայկական զուռնայի եւ տհոլի մասնակցութեամբ։ ֍
CASSANDRA HEALTH CENTRE ARMENIAN MEDICAL CENTRE & PHARMACY Dr. Rupert Abdalian Gastroenteology
Dr. Mari Marinosyan Family Physician
Dr. Omayma Fouda Family Physician
Dr. I. Manhas Family Physician
Dr. Virgil Huang Pediatrician
Dr. M. Seifollahi Family Physician
Dr. M. Teitelbaum Family Physician
Physioworx Physiotherapy
Vartan (PharmD, RPh), Sarkis (BScPhm, RPh) & Maral Balian (PharmD, RPh)
Դեղագիրներու պատրաստութիւն՝ շաբաթական յատուկ տուփերու մէջ: Արեան ճնշման քննութիւն եւ հետեւողականութիւն՝ անվճար: Շաքարախտի քննութիւն: Դեղերը իրենց հասցէներուն առաքելու անվճար սպասարկութիւն: Տարեցներու 10% զեղչ: Կը յարգենք եւ սիրով կը կատարենք բոլոր ապահովագրական ընկերութիւններու պայմանները: Same day Clinic բաց է շաբաթը 5 օր: Կրնաք բժիշկներու ժամադրութիւն ստանալ եւ տեսնուիլ նո՛յն օրը, հեռաձայնելով՝ 416-331-9111
SAME DAY CLINIC ONSITE Call for an appointment 416-331-9111 Դիմեցէք մեզի եւ պիտի դառնաք մեր մնայուն յաճախորդը 2030 Victoria Park Ave. (south of Ellesmere) North York, ON M1R 1V2
Tel: 416-449-2040 Fax: 416-449-2048
9
Vol. 21, No. 7 [227] ◆ July 2026
ՀԱՄԱՅՆՔ
COMMUNITY
Տ․ Հայարի քհն. Թանաշեանի հրաժեշտի սուրբ պատարագը Ս. Երրորդութիւն Հայց. առաք. եկեղեցւոյ մէջ Մատաթ Բ. Մամուրեան Կիրակի, 7 յունիս 2026-ի առաւօտեան ժամը 10:30-ին, Թորոնթոյի Ս. Երրորդութիւն Հայց. առաք. եկեղեցւոյ մէջ, սուրբ եւ անմահ հրաժեշտի պատարագ մատուցեց եւ քարոզեց, եկեղեցւոյս հոգեւոր հովիւի օգնականի ծառայութիւնը աւարտած եւ առաջնորդ տ. Աբգար եպս. Յովակիմեանի տնօրինութեամբ, Միսիսոկայի Ս. Վարդան Հայց. առաք. եկեղեցւոյ հովիւ նշանակուած տ. Հայարի քհն. Թանաշեանը: Յընթացս ս․ պատարագի՝ ձեռամբ թեմիս փոխառաջնորդ եւ եկեղեցւոյս հոգեւոր հովիւ տ. Զարեհ աւ․ քհն. Զարգարեանի, տ. Հայարի քհն. Թանաշեանի եւ մասնակցութեամբ ս․ սեղանի սպասարկող սարկաւագներու եւ դպիրներու կատարուեցաւ Հայրապետական մաղթանք Մայր Աթոռ Ս. Էջմիածնի անսասանութեան եւ հայրապետութեան արեւշատութեան համար: Յաւարտ պատարագի տէր Զարեհ աւ․ քահանան ընթերցեց Առաջնորդ տ. Աբգար սրբազանի, տ. Հայարի Քահանայի նշանակման պաշտօնական գրութիւնը: Տէր Զարեհն իր կարգին գնահատական խօսքերով ելոյթ ունեցաւ տէր Հայարիի տարած եկեղեցւոյ եւ համայնքէն ներս նուիրեալ ծառայութեան համար եւ յաջողութիւններ մաղթեց տէր հօրը անոր ստանձնած հովուական պաշտօնին համար, եւ առ ի գնահատանք յանուն Ծխական խորհուրդին, եկեղեցւոյ մէջ գործող յարակից մարմիններուն, անոր նուիրեց Հայաստանէն բերուած գեղանկար մը: Տ․ Հայարի քահանան, տուաւ իր հրաժեշտի քարոզը, բնաբան ունենալով. «Հայր երկինքի եւ երկրի Տէր, շնորհակալ եմ Քեզի, որ այս բաները պահեցիր իմաստուններէն ու գիտուններէն եւ յայտնեցիր պարզ ու համեստ մարդոց (ղկ. 10.21)», իր ներշնչող քարոզի ընթացքին ան ըսաւ.« Սիրելի՛ հաւատացեալ քոյրեր եւ եղբայրներ, երկար տարիներ առաջ, երբ հեռաւոր Դամասկոսի հնադարեան Ս․ Սարգիս եկեղեցւոյ կամարներուն ներքեւ, ծնկաչոք բարձրանալով Սուրբ խորան, նուաստս արժանացաւ քահանայական ձեռնադրութեան, ուխտեցի դառնալ սպասաւոր՝ բարիքներու պարգեւիչ, թողութիւններու տուիչ եւ կեանքի ու լոյսի աղբիւր բարձրեալն Աստուծոյ: Ուխտեցի ծառայել այն հօտին, որ համախմբուած էր, այն տապանին՝ եկեղեցւոյ մէջ, որ հիմնած էր Միածին Որդին: Նաեւ երթալ այն ոչխարին ետեւէն, որ հեռացած ու մոլորած էր եւ գտնելով, կրկին զայն միացնել իր հօտին: Փորձեցի ըլլալ հովիւ, որ միշտ մտահոգ է իր ոչխարներով, անոնց հոգեւոր մտաւոր ախտերու եւ ցաւերու փարատման օգնական, անոնց հետ արօտավայրերը գացող, հսկող եւ պահպանող: Փորձեցի ըլլալ հովիւ եւ ոչ վարձկան: Իմ հոգեւոր ծառայութեան
ընթացքը, զիս հասցուց այս հիւրընկալ երկիրը՝ Գանատա եւ թեմիս բարեխնամ առաջնորդ գերաշնորհ տ․ Աբգար եպս. Յովակիմեանի, հայրական օրհնութեամբ եւ ցուցմունքներով շարունակեցի իմ հոգեւոր սպասաւորութիւնը, նախ որպէս հոգեւոր հովիւ Մոնթրէալի Ս․ Գրիգոր Լուսաւորիչ առաջնորդանիստ եկեղեցւոյ, ապա որպէս հոգեւոր հովիւ Օթթաուայի Ս․ Մեսրոպ Հայց․ առաք․ եկեղեցւոյ, եւ օգոստոս 2019-էն սկսեալ որպէս Ս․ Երրորդութիւն Հայց․ առաք․ եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւի օգնական: Իսկ այսօր, այս սուրբ սեղանին առաջ կը մատուցեմ իմ հրաժեշտի սուրբ պատարագը, որովհետեւ Սրբազան հօր բարձր տնօրինութեամբ եւ հայրական օրհնութեամբ, S. Հայարի քհն. Թանաշեան սուրբ հաղորդութիւն կը մատուցէ կոչուեցայ Միսիսոկայի Ս․ Վարդան եկեղեցւոյ Գրիգոր Լուսաւորիչի Խոր Վիրապէն դուրս հովուութեան: Անցած գալու տօնը եւ այսօր կը յիշատակէ կաթողիկէ վերջին եօթը տարիներու ժամանակաշրջանը Ս․ Էջմիածնի տօնը, որոնք կը բնութագրեն ինծի համար եղաւ ոչ միայն աշխատանքային հրաժեշտի այս պահը: Ս․ Գրիգոր Լուսաւորիչ փորձառութիւն, այլեւ՝ հոգեւոր մեծ դպրոց Խոր Վիրապէն դուրս եկաւ՝ ոչ թէ որպէս անհատ, Գանատահայոց թեմի փոխառաջնորդ եւ Ս. այլ՝ որպէս ազգի մը հոգեւոր հայրը: Ան դուրս Երրորդութիւն եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւ՝ արժ. եկաւ, որպէսզի լոյսը տարածէ, եւ այդ լոյսը տ. Զարեհ աւ․ քհն. Զարգարեանի կողքին չմարեցաւ, այլ փոխանցուեցաւ սերունդներուն: ըլլալով՝ ես սորվեցայ հովուական ծառայութեան Իմ այս տեղափոխութիւնս ալ «ելլելու» պահ մըն նրբութիւնները, նուիրումի կարեւորութիւնը եւ է: Խնդրեմ, իմ անունս ալ ձեր աղօթքներուն մէջ հօտին հանդէպ անսակարկ հայրական սէրը: յիշեցէք, որպէսզի Տէրը իմ նոր ծառայութիւնս Միաժամանակ, կ’աղօթեմ առ Բարձրեալն ալ օրհնէ եւ զօրացնէ, որպէսզի ես ալ ըլլամ Աստուած, որ սիրելի տէր hօր պարգեւէ այն գործաւորը, որ կը վաստակի իր վարձքը քաջառողջութիւն եւ երկար տարիներու Տիրոջ հունձքին մէջ: Թող Աստուած օրհնէ բեղմնաւոր ծառայութիւն, եւ յաջողութիւն անոր այս համայնքը, թող պահէ ձեր ընտանիքները ձեռնարկած ազգօգուտ բոլոր ծրագիրներուն: խաղաղութեան մէջ եւ թող ձեր հոգիները միշտ Կ'ուզեմ իմ շնորհակալութիւնը յայտնել, մեր ցնծան Տիրոջ փրկարար սիրով»: երէցկնոջ՝ Մակիին եւ զաւակներուս՝ Անիին եւ Յաւարտ ս. պատարագի, ներկայ Արամազդին, որոնք իմ ծառայութեան ամբողջ հաւատացեալները յաջողութիւն մաղթեցին տէր տեւողութեան, իրենց աջակցութեամբ եւ հօրը։ համբերատարութեամբ եղած են այն յենարանն Երախտագիտութիւն կը յայտնենք տէր հօր ու խթանը, որոնք միշտ սատարած են իմ հոգեւոր իր հաւատարիմ ծառայութեան համար եւ կը սպասաւորութեան: Իմ հրաժեշտի պատգամի մաղթենք, որ ամենակալ Աստուած օրհնէ զինք վերջին խօսքերը պիտի ուղղեմ ձեզի, յիշեցնելով, իր նոր առաքելութեան մէջ։ ֍ որ մեր սուրբ եկեղեցին երէկ յիշատակեց ս․
10
ԻԱ տարի թիւ 7 [227] ◆ Յուլիս 2026
ՀԱՄԱՅՆՔ
COMMUNITY
ՄԵՐ ՀՄԸՄ-ը
Սկաուտական տարեշրջանի փակման արարողութիւն եւ կարգերու տուչութիւն Հուրինա Պէրպէրեան Վերտանեան Այս թիւով մեկնարկը կը կատարենք «Մեր ՀՄԸՄ-ը» բաժինին: 1969-ին իր պաշտօնական հիմնադրութենէն ի վեր, ՀՄԸՄ-ի Թորոնթոյի մասնաճիւղը գրեթէ վեց տասնամեակ հանդիսացած է մեր գաղութի ամուր հիմնասիւներէն մէկը։ Անիկա ոչ միայն հայ պատանիներու եւ երիտասարդներու ֆիզիքական, բարոյական եւ ընկերային դաստիարակութեան դարբնոց է, այլեւ՝ ազգային ժառանգութիւնը, սկաուտական կեանքն ու մարզական ոգին հմտօրէն իրար միահիւսող կենսունակ օճախը, որ այսօր կը հաշուէ աւելի քան վեց հարիւր գործօն անդամ։ Որպէսզի մեր ընթերցողները աւելի մօտէն հաղորդակից դառնան այս մեծ ընտանիքի եռուն կեանքին, այս նոր բաժինով լուսարձակի տակ պիտի առնենք մեր սկաուտներուն եւ մարզիկներուն իրագործումները։ Սոյն բաժինին համար հերթականօրէն յօդուածներ պիտի գրէ Հուրինա Պէրպէրեան Վերտանեան։ Ամէն ամիս այս էջը պիտի ծառայէ որպէս կամուրջ գաղութը տեղեակ պահելու մասնաճիւղի նորութիւններուն, աշխուժ հաւաքներուն, բանակումներուն եւ մարզական փայլուն յաջողութիւններուն մասին։ Հայ կեդրոնի կանաչապատ բակը կը խայտար ՀՄԸՄ-ականներով։ Փողերու եւ թմբուկներու դղրդիւնը կը լսուէր ամենուրեք։ Դրօշակիրներ քալելու փորձեր կ'ընէին, սկաուտներ` տողանցքի, իսկ գայլիկարծուիկներ զգուշութեամբ կը հետեւէին աքելլային ցուցմունքներուն, որպիսզի հանդիսաւոր կերպով մասնակցին փակման արարողութեան։ Փակման արարողութիւնը իր ուրոյն տեղը գրաւած է Թորոնթոյի սկաուտներուն մօտ։ Տարեշրջանի աւարտը եւ փակման արարողութիւնը աւանդութեան վերածուած երեւոյթ է։ Ձմռան լարուած եւ տքնարաջան աշխատանքային առօրեան կարծէք կը պահանջէ իւրաքանչիւր անդամէ կամ պատասխանատուէ, ամռան հանգստանալ եւ նոր թափ ու եռանդ հաւաքելով սկսիլ յաջորդ տարեշրջանը։ Պայծառ երկինքն ու արեւուն հաճելի բայց ամչկոտ ներկայութիւնը, խանդ կու տար ծնողներուն, որոնք տեղաւորուած էին բակի աստիճաններուն վրայ ու պատրաստ՝ արարողութեան։ Փողերախումբի տողանցային ռիթմով եւ քայլերգի հնչեղութեամբ սկիզբ առաւ արարողութիւնը, որուն ներկայ էին ՀՄԸՄ-ի շրջ․ վարչութեան, Թորոնթոյի վարչութեան, Սկաուտ խորհուրդի եւ խմբապետութեան ներկայացուցիչներ, անդամներ, համակիրներ եւ ծնողներ։ Գայլիկ-արծուիկ, արի-արենոյշ, երէց-պարման եւ աւագ երէց - պարմանուհիներ խրոխտ քայլերով տողանցեցին ու տեղաւորուեցան իրենց տեղերը։ Մասնաճիւղի խմբապետ Տարօն Տէրտէրեանի եւ խմբապետուհի Լորա Տոնոյեանի պատուի առի հրահանգով, շեփորախումբի հնչեղութեամբ եւ սկաուտներու երգեցողութեամբ, կատարուեցան «Յառաջ նահատակ» եւ «Ով հայ արի» քայլերգերը։ Մասնաճիւղի խմբապետուհի Լորա Տոնոյեան բարի գալուստ մաղթեց ներկաներուն ապա, հրաւիրեց պատասխանատուները, նաեւ Միաստղ ու Երկաստղ վկայականներու արժանացող քոյրերն ու եղբայրները։ Տեղին է յիշել՝ թէ սոյն վկայականը յատուկ է գայլ-արծուիկ միաւորի անդամներուն, որոնք առաջիններն են միութեան շարքերուն մէջ։ Անոնք, մանուկ հասակին կ’ըլլան ՀՄԸՄ-ական եւ մաս կը կազմեն Գայլարծուիկ միաւորին. տարուան ընթացքին կ’իւրացնեն Միաստղի ու Երկասղի գիտելիքները, ապա միօրեայ կամ երկօրեայ գործունէութեամբ կ’ամբողջացնեն տուեալ վկայականին գիտելիքները ու քննութիւն յանձնելով կ’արժանանան վկայականին ու պէճին։ Մասնաճիւղի խմբապետ Տարօն Տէրտէրեան հրաւիրեց պատասխանատուները եւ Բ. կարգին արժանացող սկաուտները։ Սոյն վկայականին արժանանալու համար քոյրերն ու եղբայրները տարուան
ընթացքին, պատասխանատուներու հսկողութեամբ, կը սորվին Բ. կարգի գիտելիքները, որուն աղբիւրը ՀՄԸՄ-ի կեդրոնականի կողմէ հրատարակուած Բ. կարգի գիրքն է։ Մասնակիցները յատուկ գործունէութեամբ կ’եզրափակեն տեսական եւ գործնական գիտելիքները ու քննութիւն յանձնելէ ետք կ’արժանանան Բ. կարգի վկայականին ու պէճին։ Մասնաճիւղի խմբապետութեանց կողմէ Ա. կարգի վկայականին արժանացան խումբ մը քոյրեր եւ եղբայրներ, որոնք դարձեալ իւրացուցած են Ա. կարգի գիտելիքները՝ որպէս ուղեցոյց առաջնորդուելով Ա. կարգի գիրքի նիւթերով։ Անոնք մասնաճիւղի խմբապետութեան կողմէ կը մասնակցին միօրեայ կամ կէսօրեայ գործունէութեան, վերաքաղ կ’ընեն սորված գիտելիքները եւ քննութիւն յանձնելէ ետք կը ստանան սոյն վկայականին ու պէճին։ Եղբ. Տէրտէրեան նախ շնորհաւորեց վկայուողները, ցտեսութիւն մաղթեց մինչ հանդիպելու ամառնային տարեկան բանակումին իսկ նորանաոր յաջողութեամբ՝ ի տեսութիւն յառաջիկայ սեպտեմբերին։ Աւելի քան հարիւր տարուան պատմութիւն ունեցող այս միութիւնը, հակառակ իր յառաջացած տարիքին, ան միշտ երիտասարդ է ու անխափան երթով կը շարունակէ իր երթը, ուսուցանելով եւ դաստիարակելով սերունդներ, որոնք պիտի ըլլան ապագայի ղեկավարներն ու նուիրեալ հայերը։ Հինգ ծափի գնահատականով ու կրկնուած կարգախօսերով՝ մոկլիները՝ միշտ ուրախ, գայլ-արծուիկը՝ լաւագոյնը, արի-արենոյշը՝ միշտ պատրաստ, երէց-պարմանը վեհ եւ աւագ երէց-պարմանուհիները ծառայող, ծնողներու, պատասխանատուներու եւ անդամներու շնորհաւորական խօսքերով ու դարձեալ տեսնուելու յոյսով՝ վերջ գտաւ փակման արարողութիւնը։ ֍
Vol. 21, No. 7 [227] ◆ July 2026
ՀԱՄԱՅՆՔ
11 COMMUNITY
ARS hosts insightful seminar on the rise of AI cyber risks, Arakelian emphasized that rapid technological adoption must always be paired with robust security practices. He warned against overlooking the security of seemingly simple or routine devices, noting that threat actors frequently exploit gaps in basic infrastructure. The final segment of his lecture detailed the essential safety, privacy, and digital hygiene protocols necessary to ensure responsible data management and secure AI usage in daily life. The presentation concluded with a vibrant, extended Q&A session. Attendees seized the opportunity to ask thoughtful questions regarding data privacy, the future of employment, and the potential impact of automated tools on cultural communities. Arakelian’s practical, grounded insights left the audience with a balanced understanding of both the immense opportunities and the realistic risks of the digital age. Following the lecture, a warm reception hosted by the Roubina chapter allowed participants to connect directly with the speaker, ref lect on Members of the ARS Roubina chapter and guest speaker Raphael Arakelian (Photo courtesy of the Roubina chapter) the presentation, and continue the conversation. Attendees left the venue expressing deep gratTORONTOHYE—On Sunday, June 7, 2026, the Armenian Relief Society itude to the Educational Committee for organizing such a timely event and (ARS) Roubina chapter’s educational committee hosted a highly anticipatfeeling inspired and better equipped to responsibly navigate AI tools in their ed educational seminar titled ‘The role of Artificial Intelligence in our lives businesses, schools, and personal lives. ֍ today.’ The event drew an enthusiastic crowd of more than 100 community members to learn about the rapidly shifting landscape of modern technology and its everyday implications. The guest speaker for the afternoon was Raphael Arakelian, a prominent cybersecurity practitioner who currently serves as a Manager of Operational Technology (OT) and Internet of Things (IoT) Cybersecurity at Accenture. Holding a Master of Applied Science from the University of Toronto, Arakelian has a distinguished background in defending critical industrial infrastructure and evaluating complex supply chain vulnerabilities. He leveraged this expertise to deliver a presentation that was both deeply informative and entirely accessible to a non-technical audience. Arakelian opened his address by demystifying the core concepts of Artificial Intelligence (AI), tracing the major historical milestones that have accelerated its growth from experimental laboratory concepts into ubiquitous global tools. Rather than treating AI as a single monolithic technology, he provided clarity by breaking it down into five distinct categories based on functionality and deployment. He explained that Analytical AI focuses on scanning massive datasets to optimize existing processes, while Predictive AI evaluates historical data to forecast future trends and behaviors. The audience was highly engaged by his breakdown of Generative AI, the popular tools capable of creating entirely new text, imagery, and media. He then contrasted this with Assistive AI, which operates in the background to augment human workf lows and manage repetitive tasks. Finally, he introduced Agentic AI, an emerging frontier of autonomous systems designed to make independent choices to achieve a user’s broader strategic goals. A central focus of the seminar was empowering local institutions to utilize these tools effectively. Arakelian provided practical, real-world examples demonstrating how small businesses, grassroots community organizations, and educational institutions can integrate basic AI applications to significantly boost operational efficiency, elevate strategic decision-making, and foster internal innovation. However, given his extensive professional background in managing systemic
←1
Բազմերանգ, բայց միասնական ...
ծառայութիւնները։ Հոն պիտի բաբախէ «Բարեւ» մշակութային կեդրոնը՝ իր ընդարձակ ճաշասրահով, մարզասրահով, արտօնագրուած մանկամսուրով ու տանիքի կանաչապատ պարտէզով։ Այս երկու ծրագիրները միասին կու գան ապացուցելու, որ թորոնթոհայութեան կենսունակութիւնը անսպառ է, երբ ան կը հաւատայ իր սեփական ուժերուն։ Սփիւռքեան իրականութեան մէջ յաճախ ականատես եղած ենք քաղաքական, եկեղեցական թէ ընկերային բաժանարար գիծերու, որոնք երբեմն ջլատած են մեր հաւաքական ներուժը։ Սակայն Թորոնթօն, մանաւանդ վերջին քանի մը տասնամեակներուն, եղած է բացառութիւն. ան եղած է միասնութեան ու համերաշխութեան փարոս մը։ Ինչպէս անցեալի յօդուածներէս մէկուն մէջ ալ առիթով մը նշած եմ, մեր ընտանիքին համար հայ եկեղեցին միշտ եղած է մէկ ու անբաժանելի, անկախ անկէ թէ ան Առաքելական է (Էջմիածնական թէ Կիլիկեան), Աւետարանական թէ Կաթողիկէ (որուն միասնութեան կատարեալ մարմնացումն ու կենդանի օրինակն է մեր գաղութի Միջյարանուանական մարմինը)։ Նոյնն է պարագան նաեւ մեր կազմակերպութիւններուն եւ հաստատութիւններուն։ Թէեւ երբեք չեմ թաքցուցած իմ աշխուժ պատկանելիութիւնը համայնքային որոշակի թեւի մը, սակայն ես ինծի տան մէջ կը զգամ Թորոնթոյի ամէն մէկ հայկական անկիւնը. որովհետեւ հոն ուր հայերէն կը խօսուի, հոն ուր հայերէն աղօթք կը հնչէ, հոն ուր հայկական կ’ուտեն, կը խմեն, ուր հայերէն կ’երգեն ու անոր եղանակին տակ կը պարեն, ուր բեմին վրայ հայերէնով կամ հայկական թեմաներով թատրոն կը խաղան, ուր հայ մանուկները պայուսակնին շալկած դպրոց կը յաճախեն, ուր կուրծքերնուն ձախ կողմը՝ ճիշտ սրտին վրայ, կարմիր-կապոյտ-նարնջագոյն դրոշմով մարզիկներ դաշտ կ’իջնեն, ուր երիտասարդ հայ զոյգ մը կը սկսի իր սիրոյ պատմութիւնը (սկիզբը ծնողներէն ու համայնքէն գաղտնի, անշուշտ), հոն ուր մկրտութեան կամ քառասունքի օրհնութեան բերուած մանուկին ճիչը կը ծակէ ականջները, ուր թաւլիի զառերը հարուածելով աշխարհի հարցերը կը լուծեն եւ ուր ազգային ու քաղաքական հարցերու շուրջ բարձրաձայն ու կրքոտ կը վիճաբանին՝ բայց ի վերջոյ միասին կենաց խմելով կը հաշտուին... այդ բոլո՛րը համախմբող վայրը իմ հարազատ տանիքս է։ Այս իրողութեան ամենէն վաւերական ու յուզիչ արտայայտութիւնը տեսանք վերջերս, երբ Ս. Երրորդութիւն եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւ տ. Զարեհ աւ. քհն. Զարգարեան, «Նոր հայ հորիզոն»-ի իր հարցազրոյցին ընթացքին, յատուկ հիացմունքով ու եղբայրական ջերմութեամբ շնորհաւորեց Հայ կեդրոնի ղեկավարութիւնը՝ 211 Consumers Road-ի նոր մասնաշէնքի գնման առիթով։ Տէր հօր այս խօսքերը, քաղաքավարական արտայայտութիւններ ըլլալէ անդին, պատգամ մըն էին ուղղուած ողջ գաղութին։ «Մենք բոլորս միասին ենք մեր յաղթանակներուն, մեր ցաւերուն եւ մեր տառապանքներուն մէջ... իմ խնդրանքս այն է, որ ինչպէս միշտ, թորոնթոհայութիւնը միասնական ըլլայ նման ծրագիրներու եւ գործունէութեանց շուրջ»… Երբ հոգեւոր հովիւը բարձրաձայն կը սատարէ դպրոցական այս մեծագոյն նուաճումին, ան անգամ մը եւս կը փաստէ, որ Թորոնթօն կրնայ ունենալ տարբեր կառոյցներ, բայց ունի մէկ անբաժանելի սիրտ։ Այս խիզախ քայլերը, որոնք կը տրուին համայնքի տարբեր հատուածներուն կողմէ, ի վերջոյ պիտի բարօրութիւն եւ ուժ բերեն ողջ թորոնթոհայութեան, որովհետեւ մէկ «կողմի» յաջողութիւնը ամբողջական յաղթանակ է բոլորիս համար։ Այսպիսի ահռելի ծրագիրներու իրագործումը կը պահանջէ նիւթական ու բարոյական հսկայական զոհողութիւններ։ 2018-ին, երբ Ս. Երրորդութիւն եկեղեցւոյ կից ՀԲԸՄ-ի շէնքը վաճառքի հանուեցաւ, համայնքը մեծ պարտքերու տակ մտաւ զայն ապահովելու համար, որպէսզի եկեղեցին չզրկուի իր առաքելութիւնը ընդարձակելու հնարաւորութենէն։ Այսօր, դարձեալ նոյն մարտահրաւէրին առջեւ ենք. ACC Beyond արշաւը պէտք է հաւաքէ միլիոնաւոր տոլարներ՝ Consumers Road-ի նոր կրթօջախին համար: Հետեւաբար, ժամանակն է բանալու մեր քսակները լայնօրէն, բայց մեր սիրտերն ու միտքերը՝ աւելի՛ լայն։ Համայնքին նուիրաբերելը
բարեգործութիւն չէ, այլ գրաւ մը՝ մեր սեփական ապագային վրայ. եւ երբ մենք հաւաքաբար կը դնենք այդ գրաւը, յաղթանակի հաւանականութիւնը հարիւր տոկոս է։ Տէր Զարեհի իմաստուն բառերով՝ նման նախաձեռնութիւններ «իրագործելու եւ իրականութիւն դարձնելու համար ահռելի զոհողութիւններ եղած են եւ պիտի շարունակուին»։ Ան յայտնեց իր ամուր հաւատքը մեր ժողովուրդի իմաստութեան հանդէպ եւ կոչ ուղղեց բոլորիս՝ շարունակելու սատար հանդիսանալ մեր աղօթքներով, այո՛, բայց նաեւ մեր «մասնագիտական կարողութիւններով եւ սրտաբուխ լումաներով», որպէսզի օր մը միասնաբար կատարենք այս բոլոր հաստատութիւններուն հանդիսաւոր բացումը։ Նուիրատուութիւնը հաշուապահական գործողութիւն չէ, այլ մեր հաւաքական գալիքին ու համայնքին հանդէպ վստահութեան արարք: Ուստի, որպէսզի մեր իսկ աչքերով տեսնենք այս հաւաքական կամքի շօշափելի պտուղները, կոչ կ'ուղղեմ Թորոնթոյի ողջ հայութեան՝ միանալու այս զարթօնքին: Եկէ՛ք, տեսէ՛ք թէ ինչպէ՛ս մեր սերնդակիցները պատասխանատուութեամբ կը քալեն մեր մեծերուն հետքերով, եւ եղէ՛ք մասնակիցը ապագայի կերտման այս գեղեցիկ պահերուն՝ անկախ անկէ, թէ նուիրումը կը վերաբերի դպրոցական նոր համալիրին թէ եկեղեցւոյ հսկայածաւալ ծրագրին։ Վերջիվերջոյ, ասոնք նոյն հզօր ծառին առողջ ճիւղերն են, որոնք պիտի հովանաւորեն մեր համայնքի վաղուան օրը։ Մեր ներկայութեամբ ու նուիրատուութեամբ մենք պիտի կերտենք այն հիմքը, որուն համար գալիք սերունդները մեզ պիտի դատեն։ Որպէս այս միացեալ տեսլականի գործնական մէկ քայլը, անյետաձգելի հրաւէր կ'ուղղեմ ողջ թորոնթոհայութեան՝ անձամբ ներկայ գտնուելու շաբաթ, 4 յուլիսի երեկոյեան ժամը 7-ին նախատեսուած ACC Beyond հանգանակային յատուկ ձեռնարկին, որ տեղի պիտի ունենայ մեր նոր՝ 211 Consumers Road շէնքին մէջ։ Հոն պիտի կարենանք մօտէն տեսնել ու սատարել մեր համայնքի նուաճումներէն մէկուն։ Թող այս ժամադրութիւնը ըլլայ մեր հաւաքական յանդգնութեան նոր մեկնակէտը, ուր մեր բացուած քսակներն ու ընդարձակուած սիրտերը կը դառնան ապագայի ամենէն անսասան խարիսխը՝ թէ՛ այս, եւ թէ՛ մեր գաղութի միւս բոլոր կենսական ծրագիրներուն համար։ Ըլլանք մասնակից եւ նուիրե՛նք յանդգնութեամբ։ ֍
ACC Beyond
Trinity Square
13
Vol. 21, No. 7 [227] ◆ July 2026
ՀԱՄԱՅՆՔ
COMMUNITY
Keeping Artsakh’s intellectual fire burning: A living legacy with Toronto roots TORONTOHYE—In the Armenian tradition, we often say that a person truly dies only when they are forgotten. For Noel Shahnazarian, the memory of his close friend, the late Davit Zargarian, was never going to fade. But Noel wanted to do more than just remember; he wanted to build a bridge from a painful past to a digital future. Through a generous contribution to the Technological Education Foundation (TEF) of the Armenian Code Academy (ACA), Noel established a scholarship fund in honour of Davit, who was near and dear to Toronto’s Armenian community. Today, that legacy has a heartbeat. It lives through two young women from Artsakh who are currently mastering the world’s most advanced technology: Machine Learning. The Faces of the Future: Amalya and Greta While the scholarship was born from the bond between two friends, its impact is best seen in the eyes of its beneficiaries. Since the start of 2026, Amalya Arstamyan and Greta Grigoryan have been immersed in intensive Machine Learning studies at ACA, proving that while they were forced to leave their homes, they brought their brilliance and ambition with them. Originally from the Martuni region of Artsakh, Amalya’s life took a drastic turn in 2023. Shortly after the joy of getting married, she faced the heartbreak of forced displacement as she relocated to Yerevan. With a solid foundation in Applied Mathematics from Artsakh State University and a Master’s in Mathematics Education, Amalya is no stranger to complex logic. Now, she is pivoting, using the scholarship to transition her pedagogical skills into the tech sector. For Amalya, Machine Learning isn't just a subject—it’s a tool she is eager to apply professionally to help rebuild and innovate within the Armenian economy. At just 18, Greta Grigoryan has already endured more than most do in a lifetime. Also from Martuni, her family was first displaced in 2020 and forced to leave permanently in 2023. Despite the instability, Greta’s focus has remained laser-sharp. Currently a student of Applied Mathematics at Yerevan State University, Greta already possesses a foundational knowledge of Python. She chose to pursue Machine Learning because she believes Artificial Intelligence is the ultimate frontier of innovation. For Greta, this scholarship is the "fast-track" to becoming a leader in the industry that will define the next century. A Living Tribute Davit’s deep roots in the community began when he immigrated to Canada at age 18 alongside Noel. Over the decades, both friends achieved remarkable success in their respective fields in Canada—Noel rising to become a prominent business executive as the President of DKSH Canada Corp., and Davit establishing himself as a distinguished academic. After earning his BSc from the University of Toronto in 1985, Davit completed his graduate degrees at the University of Waterloo and the University of Ottawa, eventually dedicating his life to research and teaching as a professor of Chemistry at the Université de Montréal until his retirement in late 2024. More recently, Davit became a vital pillar of the local diaspora as a highly active member of the Armenian Association of Toronto’s (AAT) Public Awareness Committee. Through the AAT, he lent his exceptional intellect and dedication to moderating major community forums, including vital discussions on endangered monuments and rural development. The scholarship created by Noel Shahnazarian pays for tuition, yes, but it also transforms this profound legacy of service, deeply cherished by the Toronto community, into a career path in an industry where Armenian talent is globally recognized. As these two daughters of Artsakh navigate the complexities of algorithms and neural networks, they do so as a living tribute to Davit. Through their success, they are helping ensure that the intellectual fire of Artsakh continues to burn brightly in Yerevan and beyond. If you are interested in supporting the Technological Education Foundation or learning more about the Armenian Code Academy’s initiatives for Artsakh refugees, visit their website or email var.khachatryan@tef.am to see how you can contribute. ֍
The late Davit Zargarian
METRAS
SHIPPING & FORWARDING INC. 2175 Sheppard Ave. E. Suite 215 Toronto ON Tel.: 416-497-0377 Fax: 416-497-0783 info@metrasshipping.com www.metrasshipping.com
ud Pro sor n spoof on h t e tel2026
Your Most Reliable Transportation Partner To/From Armenia & Worldwide • Ocean, Air & Land International Transportation • Door to Door Services Available • 20', 40', LCL and Break-Bulk • Insurance Coverage • Export Documentation, Letters of Credit Handling and Banking Negotiations • Dedicated Agency Network Worldwide
14
ԻԱ տարի թիւ 7 [227] ◆ Յուլիս 2026
ՀԱՄԱՅՆՔ
COMMUNITY
ՀՕՄ-ի ամէնօրեայ վարժարանը այս տարի եւս յաջողութեամբ փակեց ուսումնական տարին Մեծաթիւ շրջանաւարտներով ամավերջի հանդէսները անգամ մը եւս հաստատեցին գաղութի կենսունակութիւնը ՀՕՄ-ի ամէնօրեայ վարժարանին համար յունիս 2026-ը տօնական ամիս էր, որու ընթացքին տեղի ունեցան «Պապայեան» մանկապարտէզի, «Գոլոլեան» նախակրթարանի եւ «Լափոյեան» երկրորդական վարժարանի ամավերջի հանդէսներն ու վկայականներու բաշխումը, ներկայութեամբ՝ ծնողներուն, ուսուցչակազմին, պաշտօնէութեան, համայնքի ներկայացուցիչներուն եւ հանրութեան:
Մանկապարտէզի աւարտական հանդէս Ուրբաթ, 5 յունիսի երեկոյեան ժամը 5:30էն սկսեալ եռուզեր էր Թորոնթոյի հայ երիտասարդական կեդրոնի մուտքին: Յիսունմէկ մանուկներ, իրենց ծնողներու ընկերակցութեամբ, ժամանեցին կեդրոն ուրախ եւ խանդավառ մթնոլորտ մը ստեղծելով: Ձեռնարկը սկսաւ «Համազգային» թատերասրահին մէջ, յիշատակի նկարներու յարակցումով մը, որ կը ներկայացնէր ծիլ կարգէն մինչեւ ծաղիկ կարգի մեր աշակերտներուն գործունէութիւնները: Մինչ հանդիսատեսը սուզուած էր յիշատակներու ծովին մէջ, շրջանաւարտ ծաղիկները կը շարուին բեմին վրայ, վարագոյրներու ետին: Կ'աւարտի ներկայացումը: Կը հնչեն Գանատայի, Հայաստանի եւ Արցախի օրհներգեր, ու ապա վարժարանի տնօրէն Րաֆֆի Սարիգսեան կ'ողջունէ ներկաները եւ
Մանկապարտէզի շրջանաւարտները պաշտօնապէս բացուած կը յայտարարէ հանդէսը: Կը բացուի վարագոյրը: Շրջանաւարտները մեզ կը դիմաւորեն իրենց անմեղ ժպիտներով: Ապա անոնք հայերէն, անգլերէն եւ ֆրանսերէն լեզուներով կ’երգեն եւ ասմունքեն եւ հանդէսի առաջին բաժինը կը փակուի հայկական պարով մը, որ մեծ խանդավառութիւն կը պատճառէ ներկաներուն: Եւ կը հասնի սպասուած պահը: Տնօրէն Րաֆֆի Սարիգսեանի, փոխտնօրէնուհի Զէլա Գագուսեանի եւ ծաղիկ կարգի ուսուցիչներու ձեռամբ կը կատարուի վկայականներու բաշխումը:
Միջնակարգի շրջանաւարտները Այսպիսով, ծաղիկները հրաժեշտ տուին մանկապարտէզի ջերմ կեանքին եւ ուրախ խաղերուն, եւ ցոյց տուին իրենց պատրաստակամութիւնը` անցնելու նախակրթարանի Ա. դասարան՝ հայկական պարով մը։ Ս. Աստուածածին Հայց․ առաք․ եկեղեցւոյ հովիւ՝ տէր Գարեգին ծվ․ Շխրտմեանի սրտի խօսքով ու պահպանիչով վերջ գտաւ հոգեթով հանդիսութիւնը:
Միջնակարգի աւարտական հանդէս Յաջորդող ուրբաթ օր, 12 յունիսին, «Գոլոլեան» նախակրթարանի ընթացքը աւարտող քառասունվեց աշակերտներու «Համազգային» թատերասրահ հանդիսաւոր մուտքով եւ Գանատայի, Հայաստանի եւ Արցախի օրհներգերու յոտնկայս ունկնդրութեամբ տեղի ունեցաւ վարժարանի 8-րդ կարգի հանդէս-վկայականներու բաշխումի հանդիսութիւնը: Ձեռնարկը կը հանդիսավարէր վարժարանիս Հայերէն լեզուի եւ գրականութեան վաստակաշատ ուսուցիչ Սիւզի Մելիտոնեան: Շրջանաւարտները հանդէս եկան ասմունքով: Երախտիքի խօսքեր արտասանեցին հայերէնով՝ Ծովինար Սարգիսեան, անգլերէնով՝ Սեպուհ Սարգիսեան եւ ֆրանսերէնով՝ Արեւ Խաչատուրեան: Տնօրէնութեան խօսքը փոխանցեց տնօրէն Րաֆֆի Սարգիսեան, որ յայտնեց թէ վարժարանը իր յաջողութիւններու բաժինը կը պարտի աննման, ժրաջան եւ նուիրուած անձնակազմին: Սարգիսեան լուսարձակի տակ առաւ հեռատես եւ նուիրեալ համայնքի ղեկավարներու տեսիլքն ու աշխատանքը, որով հիմը դրին այս վարժարանին: Ապա, 8-րդ կարգի ուսուցիչներուն, տնօրէնին եւ կրթական խորհուրդի ատենապետին ձեռամբ տեղի ունեցաւ մրցանակ-վկայականներու բաշխումը: Տէր Գարեգին ծվ․ Շխրտմեան արտասանեց իր սրտի խօսքն ու կատարեց պահպանիչը: Շրջանաւարտներու հանդիսաւոր ելքով փակուեցաւ հանդիսութիւնը։ →
15
Vol. 21, No. 7 [227] ◆ July 2026
ՀԱՄԱՅՆՔ Երկրորդականի աւարտական հանդէս Եւ վերջապէս, Ուրբաթ, 19 յունիսի երեկոյեան ժամը 7-ին, մանկապարտէզի եւ նախակրթարանի վկայականներով արդէն զինուած, եւ երկրորդական վարժարանի ընթացքը աւարտած քսանինը երիտասարդներ, շաբաթ մը ամբողջ հետեւելով երկրորդական կարգերու հայ գրականութեան եւ հայ դատի ուսուցի Աշխէն Մալխասեանի ցուցմունքներուն եւ ուսուցողութեան, հանդիսաւոր մուտքով շարուեցան Թորոնթոյի հայ երիտասարդական կեդրոնի «Համազգային» թատերասրահի բեմին վրայ: Գանատայի, Հայաստանի եւ Արցախի օրհներգերէն ետք, տիկին Մալխասեան ողջունեց ներկաները եւ հաստատեց ներկայութիւնը եկեղեցիներու եւ կրօնական հայրերու, Հայ կեդրոնի յարակից միութիւններու, ՀՕՄ-ի «Ռուբինա» մասնաճիւղի ներկայացուցիչներուն, եւ բարերարներուն: Մալխասեան յայտնեց որ այս քսանինը երիտասարդները «մեր աչքերուն առջեւ կազմաւորուեցան եւ դաստիարակուեցան իբրեւ տիպար քաղաքացիներ ու հայրենասէր հայեր եւ այսօր հաստատ քայլերով պիտի շարունակեն իրենց երթը դէպի նորանոր բարձունքներ»: Շրջանաւարտները հանդէս եկան բանաստեղծութիւններով: Հրաժեշտի ուղերձներ արտասանեցին հայերէնով՝ Անի Հրեշտակեան, անգլերէնով՝ Միլա Սերայտարեան եւ ֆրանսերէնով՝ Լարա Տէր Մինասեան: Բեմ հրաւիրուեցաւ տնօրէն Րաֆֆի Սարգիսեան: Ան նշեց, որ այսօրուան ստանալիք վկայականներով շրջանաւարտները կը միանան ծանր պատասխանատուութիւններ կրող այն փաղանգին, որ իր յաճախած միջավայրերուն մէջ կը դառնայ հայ ազգի ու դատի առաքեալը եւ իր յաջողութիւնները միշտ կը ծառայեցնէ ազգի վերելքին, շեշտելով, որ այդ հոգիով է որ թորոնթոհայ համայնքը կրցած է գոյատեւել: Սարգիսեան վերյիշեցուց, որ անցեալ աւարտական հանդէսներուն վարժարանը ստեղծեց աւանդութիւն մը՝ յաջորդական հունձքերը անուանել հայրենիքի տարածքներու կամ ազգային հերոսներու անուններով, ամրապնդելու մեր շրջանաւարտներու պահանջատէր ոգին: «Խոստացած էի այս դասարանին, որ նախքան աւարտելը միասին պիտի այցելենք 211 Consumers Road-ի մեր նոր շէնքը եւ անոնք պիտի ըլլան առաջինները, որոնք կը տեսնեն շէնքը որպէս դասարան եւ այնտեղ ունենան կարճ դասապահ մը միասին: Այցելութեան առիթը ունեցանք երէկ, երբ մեր դասապահին նիւթը նուիրումի մասին էր, թէ ինչպէ՞ս ամէն թորոնթոհայ սերունդ եղաւ հեռատես, անոնց ծրագիրները միշտ ի շահ մեր գաղութի ապագային էին եւ հերթը ահաւասիկ այսօր մերն է, որ նուիրուինք ապագայ սերունդներուն: Այո՛, այս բեմին նստած քսանինը աշակերտները պիտի չ վայելեն այս շէնքը որպէս աշակերտ այսօր, բայց փառք պիտի տան, երբ իրենց զաւակներուն համար տեղ կ'ունենանք այս վարժարանէն ներս տասնեակ տարի յետոյ: Ահա սուրբ գործի գաղափարը, որ ամէն սերունդ, յենուելով իր նախորդի հաստատած ամուր հիմքերուն, պատուով կը դառնայ անոր ջահակիրը ու կը ծառայէ ի շահ գալիք սերունդներուն,— ըսաւ Սարգիսեան եւ աւելցուց,— Գարեգին Նժդեհն այս առաքելութիւնը լաւագոյնս պատկերացուցած էր հետեւեալ խօսքերով «Գերազանցի՛ր նախորդներիդ: Կռուիր այնպէս, որ քո ընթացքով հեշտացնես քեզնից յետոյ միեւնոյն նպատակի համար կռուողների գործը, քանզի ով չի գերազանցում իր նախորդներին, նա անարգում է նրանց անունը՝ մեղանչելով ոգու զարգացման օրէնքի դէմ, դա ասել է, որ քո սերունդն աւելի մեծ պարտականութիւն ունի, քան ունէր անցնող սերունդը, եւ որ պարտականութեան մէջ քո բաժինը՝ առիւծի բաժինն է, ամենամեծը»: Սարգիսեան խօսքը ուղղելով շրջանաւարտներուն ըսաւ․ «Վկայելով՝ ձեր տարիներու ընթացքին ցուցաբերած ազգանպաստ գործերն ու ձեր
COMMUNITY
Երկրորդականի շրջանաւարտները բուռն հայրենասիրութիւնը, տպաւորուելով ձեր նուիրուածոթեամբ եւ կամաւոր ոգիով եւ քաջ գիտնալով, որ ձեր մէջ կ'ապրի եւ կը շարունակէ ծաղկիլ հայու հզօր հոգին, որուն յառած դուք պիտի սաւառնիք արիաբար դէպի ազգային եւ անձնական կեանքի մարտահրաւէրներու դիմաց՝ ձեր սրտին պահելով Նժդեհի խօսքերը, որոնք կ'արձագանգեն անցեալէն եւ կը մարմնաւորուին այսօրուան մեր գաղութին կատարած ազգափրկիչ գործերով՝ ձեր հունձքը, կ'անուանենք «Գարեգին Նժդեհ» հունձք»: 12-րդ կարգի ուսուցիչներուն, տնօրէնին եւ Կրթական խորհուրդի ատենապետին ձեռամբ տեղի ունեցաւ մրցանակ-վկայականներու բաշխումը: Ս. Աստուածածին Հայց․ առաք․ եկեղեցւոյ հովիւ՝ տ. Տաթեւ աւ. քհն. Միքայէլեանի սրտի խօսքէն եւ օրհնանքէն ետք հնչեց «վերջին զանգ»ը։ «Գարեգին Նժդեհ» հունձքի շրջանաւարտները նետեցին իրենց գլխարկները, վերջին անգամ ըլլալով նկարուեցան ուսուցիչներուն հետ ու սրահէն դուրս ելլելով բարձր թռիչքով, հայու հոգիով, հայու առաքելութեամբ ու հայու հպարտութեամբ հրաժեշտ տուին վարժարանին՝ ուղղուելու դէպի լուսաշող ապագայ: ֍
Խմբագրութեան կողմէ «Թորոնթոհայ»-ը պատասխանատու չէ իր էջերուն մէջ լոյս տեսած ծանուցումներու բովանդակութեան: Հրատարակութեան մէջի ներկայացուած կարծիքներն ու տեսակէտները հեղինակներունն են. «Թորոնթոհայ»-ի խմբագրութիւնը անպայման չի բաժներ զանոնք: Հրատարակութեան մասնակի կամ ամբողջական վերարտադրութիւնը առանց հրատարակիչին կամ խմբագիրին գրաւոր արտօնութեան արգիլուած է: Մեզի յղուած բոլոր թղթակցութիւններն ու այլ գրութիւնները ենթակայ են որոշ խմբագրութեան: From the editor Torontohye does not necessarily endorse or evaluate the products, services, or companies advertised. The opinions expressed in this publication are those of the authors. They do not purport to reflect the opinions or views of Torontohye. The reproduction of the material contained in this publication may be made only with the written permission of the publisher or editor. All submissions are subject to editing for space, style, and clarity.
16
ԻԱ տարի թիւ 7 [227] ◆ Յուլիս 2026
ԱՐՈՒԵՍՏ ԵՒ ՄՇԱԿՈՅԹ
ARTS & CULTURE
Համազգայինի «Թեւածող երգեր» համերգը՝ հայ երգի եւ սերունդներու միասնութեան գեղեցիկ տօնակատարութիւն Տիրուկ Մարգարեան Կարապետեան Երգը հայ ժողովուրդի հոգեւոր կեանքին անբաժանելի մասն է եւ սերունդներ միացնող անտեսանելի կամուրջ մը, որ կը պահպանէ մեր յիշողութիւնը, ինքնութիւնն ու ազգային ոգին։ Երբ մանկական անապակ ձայներն ու հասուն երգեցողութեան հնչեղ մեղեդիները կը միախառնուին նոյն բեմին վրայ, կը ծնին այնպիսի պահեր, որոնք կ'անցնին սովորական համերգի սահմաններէն եւ կը վերածուին մշակութային ու հոգեւոր տօնի։ Այդպիսի անմոռանալի երեկոյ մըն էր Համազգայինի «Հայ աստղեր» եւ «Գուսան» երգչախումբերուն «Թեւածող երգեր» խորագիրով տարեկան համերգը: 6 յունիսի երեկոյեան ժամը 7-ին, Թորոնթոյի «Համազգային»-ի հայ երիտասարդական կեդրոնի սրահը վերածուած էր երաժշտութեան ու հոգեւոր բերկրանքի իսկական տաճարի մը։ Համազգայինի «Գուսան» եւ «Հայ աստղեր» երգչախումբերուն տարեկան համերգը համախմբած էր երաժշտասէր բազմութիւն մը, որ եկած էր վայելելու հայ երգն ու մշակոյթը: Այդ երեկոյ երգերը պարզապէս չէին հնչեր. անոնք կը թեւածէին սրահին մէջ, կը սահէին ներկաներու հոգիներէն ներս, կը շօշափէին սրտերու ամենանուրբ լարերը եւ կը վերարծարծէին յիշողութիւններ, կարօտներ ու հպարտութիւններ։ Հմուտ խմբավար Հռիփսիմէ Թովմասեանի ղեկավարութեամբ բեմ բարձրացած «Հայ աստղեր» մանկապատանեկան եւ «Գուսան» մեծահասակներու երգչախումբերը հանդիսատեսին պարգեւեցին երաժշտական այնպիսի տօն մը, որ երկար պիտի շարունակէ ապրիլ ներկաներու յիշողութեան մէջ։ Ամբողջ երեկոյի ընթացքին հանդիսատեսը վայելեց բարձրարժէք եւ յիշարժան երաժշտական հանդիսութիւն մը։ Ծրագիրը հարուստ էր ու ճոխ՝ ընդգրկելով մանկական երգեր, խմբերգային ստեղծագործութիւններ, ժողովրդական գոհարներ եւ ժամանակակից մշակումներ։ Երգացանկին ընտրութիւնը վկայութիւնն էր կազմակերպիչներուն գեղարուեստական ճաշակին, լուրջ նախապատրաստութեան եւ մշակութային պատասխանատուութեան։ Երեկոյին յատուկ փայլ եւ հարազատութիւն
հաղորդեց հանդիսավար Սարին ՓօլատեանԱբիկեանը, որ ջերմօրէն ողջունեց ներկաները եւ անդրադարձաւ երգին՝ մարդկային հոգիին մէջ արթնցուցած բազմաբնոյթ զգացումներուն։ Ան դիտել տուաւ, որ Համազգայինի «Հայ աստղեր» եւ «Գուսան» երգչախումբերը կրկին անգամ կը ներկայանան հանրութեան՝ նոր եռանդով եւ նոր գոյներով։ Համազգայինը, ամէնայն բծախնդրութեամբ եւ պատասխանատուութեամբ կը մօտենայ հայ մշակոյթը պահպանելու եւ զարգացնելու
սկիզբ առաւ երաժշտական երեկոն։ «Հայերէն երգեր» խորագիրով առաջին ներկայացումէն սկսեալ, «Հայ աստղեր»-ու Ա., Բ. եւ Գ. խումբերուն կատարմամբ հնչեցին «Հայաստան», «Կչկչան հաւիկը», «Անձրեւ», «Բարեւ անտառ», «Կապոյտ երկինք», «Գիշեր», «Հայրենիքի ճամբաներով», «Մի երազ», «Արեւի ժպիտը», իսկ Արեւ Խաչատուրեանի նրբազգաց մեկնաբանութեամբ՝ «Մանկութիւն» երգը առանձնայատուկ ջերմութիւն հաղորդեց մթնոլորտին։
սրբազան գործին»։ Հանդիսավարը յիշեցուց Նիկոլ Աղբալեանի նշանաւոր խօսքը. «Պէտք է արմատացնել հայ մշակոյթը հայ ժողովուրդին մէջ, որպէսզի ան կարենայ ապրիլ իբրեւ ուրոյն ազգ»։ Այս խօսքերով ան շեշտեց հայ մշակոյթի կենսական նշանակութիւնը ազգային գոյատեւման ու ինքնութեան պահպանման մէջ։ Փոքրիկները բեմ հրաւիրելէ առաջ հանդիսավարը խօսեցաւ երգերուն պարգեւած զգացումներուն մասին՝ նշելով, թէ այդ երեկոյ հանդիսատեսը պիտի ապրի այդ բոլոր յոյզերը երգացանկին ընդմէջէն։ Անոնք երգեր են, որոնք ժամանակի ընթացքին կը շարունակեն ծաղկիլ ու ներշնչել սերունդէ սերունդ։ Նախ բեմ բարձրացան փոքրիկները։ Իւրաքանչիւր մանուկ կարծես իր հետ բերած էր լուսաւոր շող մը։ Հմուտ խմբավար Հռիփսիմէ Թովմասեանի առաջնորդութեամբ եւ երաժիշտ Վանիկ Յովհաննէսեանի նուագակցութեամբ
Այնուհետեւ հնչեցին «Խաղաղ երկինք» եւ այլ մանկական երգեր, որոնք փոքրիկներուն մաքուր ու զուլալ ձայներով կը լեցնէին սրահը յոյսով, անմեղութեամբ եւ կենսախնդութեամբ։ Պատանեկան ձայները միացան անոնց՝ ներկայացնելով «Նազանի», «Դէպի գալիք», «Առաջին սիրոյ երգ», «Հայաստան» եւ «Իմ Հայաստան» ստեղծագործութիւնները։ Մեներգողներ Փաթիլ Սարգիսեանի եւ Լիլիթ Նաճարեանի գեղեցիկ ձայները, արուեստագէտ դաշնակահար Վանիկ Յովհաննէսեանի հմուտ նուագակցութեան հետ, ստեղծեցին երաժշտական ներդաշնակութեան այնպիսի նուրբ հիւսուածք մը, ուր ամէն նօթ կը թրթռար զգացումներու ջերմութեամբ։ «Հայ աստղեր»-ու երգերուն մեծամասնութեան ձայնաւորումները կը կրէին երաժիշտ եւ դաշնակահար Վանիկ Յովհաննէսեանի մասնագիտական ձեռագիրը։ →
17
Vol. 21, No. 7 [227] ◆ July 2026
ԱՐՈՒԵՍՏ ԵՒ ՄՇԱԿՈՅԹ
ARTS & CULTURE
Տասը վայրկեան տեւած ընդմիջումէն ետք, դարձեալ բեմ բարձրացաւ հանդիսավար Սարին Փօլատեան-Աբիկեան եւ իր բանաստեղծական ոճով աւետեց երեկոյին երկրորդ բաժինը. «Երբ այս երեկոյի շունչը կը փոխուի եւ մանկութեան ու պատանեկութեան լուսաւոր աշխարհէն կը տեղափոխուինք աւելի խոհուն ու արմատաւորուած երաժշտական արտայայտութեան ոլորտ, կը բացուի հայկական երգի աւանդական եւ դասական աշխարհը՝ «Գուսան» երգչախումբի ներկայացումով...»։ Վարագոյրը բացուեցաւ, եւ մեր առջեւ յայտնուեցան «Գուսան» երգչախումբի շնորհալի անդամները, պատրաստ՝ թեւ ու թռիչք տալու հայկական տասներեք գեղեցիկ երգերու։ «Գուսան» մեծահասակներու երգչախումբը իր հարուստ ու հնչեղ մեկնաբանութիւններով
ինչպէս նաեւ «Հայաստան» երգը։ Յատուկ ուշադրութիւն գրաւեցին Խաչատուր Աւետիսեանի ստեղծագործութիւնները՝ «Սեւ աչքերով աղջիկ» եւ Նշան Փափազեանի գեղեցիկ մեկնաբանութեամբ հնչած «Սիրուս կը սպասեմ» երգերը, որոնք այդ երեկոյ առանձնայատուկ խորհուրդ ունէին, քանի որ այս տարին կը նշուէր մեծանուն երաժիշտ Խաչատուր Աւետիսեանի ծննդեան հարիւրամեակը։ Հաղորդավարը անդրադարձաւ այդ հանգամանքին, իսկ հանդիսատեսը ջերմ ծափողջոյններով արտայայտեց իր գնահատանքը։ Բարսեղ Կանաչեանի մշակած ժողովրդական «Նարօ» երգը անուշ հնչողութեամբ տարաւ ներկաները հայրենի աշխարհ, ուր սիրահար երիտասարդը իր սէրը կ'երգէր Նարոյին։ «Գարնան թեւերով» երգէն ետք հնչեցին
հանդիսատեսը տարաւ երաժշտական ճամբորդութեան մը։ Հռիփսիմէ Թովմասեանի փորձառու ղեկավարութեամբ եւ դաշնակահար Թալին Արթինեան-Գըլըպոզեանի նրբազգաց նուագակցութեամբ՝ հնչեցին խմբերգեր եւ մեներգեր, որոնցմէ իւրաքանչիւրը կը պատմէր սիրոյ, կարօտի, յիշողութեան եւ ազգային հպարտութեան իր պատմութիւնը։ Մենակատարներու կատարումները մերթ կը յուզէին, մերթ կը խանդավառէին եւ մերթ ալ կը տանէին հանդիսատեսը ներքին խորհրդածութեան խաղաղ աշխարհներ։ Ծրագիրը հարուստ էր ու բազմերանգ։ Հնչեցին հայկական ժողովրդական եւ հեղինակային երգեր, որոնց շարքին էին «Ջան Հայաստան», «Եարիմօ», «Սիրոյ ամառ»՝ Վանիկ Յովհաննէսեանի ձայնաւորումով եւ Ռազմիկ Կարպուշեանի տպաւորիչ մենակատարութեամբ,
«Ասում են ուռին» եւ «Ափսոսանք» ստեղծագործութիւնները, որոնք Մարինէ Շահինեանի նրբագեղ ու արտայայտիչ ձայնով բառացիօրէն գերեցին ներկաները։ Սեւակ Յարութիւնեանի հզօր եւ կուռ կատարումով ներկայացուած «Հայաստան իմ չքնաղ» երգը ստեղծեց բացառիկ խանդավառութիւն։ Սրահը երկար ժամանակ թնդաց ծափողջոյններով եւ հիացումի արտայայտութիւններով։ Երեկոյին հաճելի անակնկալներէն մէկն ալ եղաւ, երբ պատուոյ գիր շնորհուեցաւ «Գուսան» երգչախումբի հաւատարիմ անդամ Մելինա Մարտիրոսին՝ հայ երգի հանդէպ տարիներ շարունակ ցուցաբերած իր անսակարկ նուիրումին եւ ծառայութեան համար։ Ծրագրի եզրափակիչ բաժինը կազմեցին կենացներու շարքը՝ Թաթուլ Ալթունեանի «Կենաց
երգ»-ը եւ Ալեքսէյ Հեքիմեանի «Կենաց երգ»-ը։ Այս երկու ստեղծագործութիւնները իրենց հոգեպարար պարզութեամբ, ազգային խոր շունչով եւ կենսասիրական պատգամով սրահին մէջ ստեղծեցին ջերմիկ մթնոլորտ մը։ Թուեցաւ, թէ այդ մեղեդիներուն հետ բեմ բարձրացած էին նաեւ մեր ժողովուրդի պատմութիւնը, մշակոյթը եւ դարաւոր հաւաքական յիշողութիւնը։ Այս գեղեցիկ ձեռնարկը Համազգայինի յաջողութիւններու շարքին եւս մէկ արժէքաւոր օղակ էր։ Ան դարձաւ վկայութիւնը մեծ նուիրումի, համբերատար աշխատանքի եւ արուեստի հանդէպ խոր սիրոյ։ Այս յաջողութեան առանցքը, անշուշտ, խմբավար Հռիփսիմէ Թովմասեանն էր, որ իր մասնագիտական հմտութեամբ, անսպառ համբերութեամբ եւ նուիրուածութեամբ կրցած է ձեւաւորել կարգապահ, համերաշխ եւ բարձր մակարդակի երաժշտական ընտանիք մը։ Իւրաքանչիւր երգի մատուցումը կը կրէր անոր գեղարուեստական տեսլականը եւ երաժշտական ձեռագիրը։ Երգիչները ոչ միայն ներդաշնակ կը հնչէին, այլեւ կ'արտայայտէին երգերուն հոգին ու զգացական խորութիւնը։ Երեկոյի աւարտին ան արժանաւորապէս գնահատուեցաւ ծաղկեփունջով։ Առանձնայատուկ գնահատանքի արժանացան նաեւ դաշնակահարներ Վանիկ Յովհաննէսեանը եւ Թալին Արթինեան-Գըլըպոզեանը, որոնց նուրբ զգացողութիւնը, երաժշտական հասունութիւնն ու բարձր վարպետութիւնը ամբողջացուցին երգչախումբերուն ելոյթները։ Այսպիսի ձեռնարկ մը կը պահանջէ ամիսներու տքնաջան աշխատանք, զոհողութիւն եւ նուիրում։ Արդիւնքը, սակայն, յստակ էր ներկաներու դէմքերուն վրայ. սրահը լեցուած էր հիացումով, ուրախութեամբ եւ երկարատեւ ծափողջոյններով։ Այդ ծափահարութիւնները եղան կատարուած աշխատանքի լաւագոյն գնահատականը։ Երեկոն իր հանդիսաւոր աւարտին հասաւ տ. Գարեգին ծվ. Շխրտմեանի պահպանիչով, որ օրհնութեան եւ հոգեւոր ջերմութեան շունչով եզրափակեց այս գեղեցիկ մշակութային տօնը։ «Թեւածող երգեր»-ը դարձաւ ո՛չ միայն տարեկան համերգ մը, այլեւ ազգային մշակոյթի, հայ երգի եւ սերունդներու միասնութեան գեղեցիկ տօնակատարութիւն մը, որ պիտի շարունակէ թեւածել ներկաներու սրտերուն ու յիշողութիւններուն մէջ։ ֍ *** Լուսանկարները՝ Յակոբ Գուզուեանի:
18 ԱՐՈՒԵՍՏ ԵՒ ՄՇԱԿՈՅԹ
ԻԱ տարի թիւ 7 [227] ◆ Յուլիս 2026
ARTS & CULTURE
Համազգայինի «Արցախ» պարարուեստի ուսումնարանին եւ «Էրեբունի» պարախումբին շնորհած արուեստի, հայրենասիրութեան եւ ազգային ոգիի յաղթանակը Տիրուկ Մարգարեան Կարապետեան Երեկոն կը կրէր գեղարուեստական ղեկավար, պարուսոյց եւ բեմադրիչ Նելլի Կարապետեանի ստեղծագործ միտքին ու տարիներու փորձառութեան դրոշմը։ Բեմադրութիւններու ներդաշնակութիւնը, պարերու յաջորդականութիւնը, ամենայն բծախնդրութեամբ մտածուած նրբաճաշակ տարազներու հարստութիւնը, զգացական եւ գաղափարական ընթացքը կը վկայէին բարձր ճաշակի, խոր մտածողութեան եւ ազգային արժէքներուն նկատմամբ ունեցած բարձր գիտակցութեան «Սարի աղջիկ» Էրեբունի պարախումբ մասին։ Հանդիսավար ստեղծագործական եւ մշակողական կնիքը։ Թամար Տօնապետեան Անոր երաժշտական մշակումները ազգային Գուզուեան իր ներկայութեամբ, բարեհնչիւն մեղեդիներուն հաղորդած էին նոր շունչ, նոր ձայնով եւ արտայայտիչ ասմունքներով ամբողջ գոյն եւ նոր արտայայտչականութիւն, որոնք երեկոյին հաղորդեց յատուկ վեհութիւն։ անմիջապէս կը հասնէին հանդիսատեսին սրտին։ Երկու ժամ տեւողութեամբ ծրագիրը հարուստ բեմադրութիւններով, հիասքանչ տարազներով եւ առինքնող կատարումներով վայելքի գերագոյն պահեր պարգեւեց հանդիսատեսին։ Բացումը՝ «Էրեբունի» պարախումբի խրոխտ, հպարտ ու յաղթական քայլերով կենդանացուց հայկական լեռնաշխարհի հերոսական ոգին։ Պարը վերածուած էր ազգային արժանապատուութեան եւ հաւաքական ուժի փառաբանութեան։ Ապա բեմը լեցուեցաւ «Արցախ» ուսումնարանի սաներով։ Տարբեր տարիքային խումբերու մասնակցութեամբ ներկայացուած բեմադրութիւնները դահլիճին մէջ տարածեցին մանկական անմեղութիւն, ուրախութիւն եւ կենսախինդ տրամադրութիւն։ Գունագեղ տարազներով զարդարուած փոքրիկները իրենց Գեղ. ղեկավար, պարուսոյց եւ բեմադրիչ՝ Նելլի Կարապետեան ճշգրիտ ու ներդաշնակ շարժումներով ոչ միայն գեղեցկացուցին բեմը, այլեւ ապացուցեցին, թէ ազգային մշակոյթը ապահով ձեռքերու մէջ կը Անոր ներկայացուցած տեղեկութիւններն ու գնահատողներ, որոնք եկած էին վայելելու գտնուի։ բանաստեղծական տողերը նոր խորութիւն եւ ամիսներու տքնաջան աշխատանքի արդիւնքը։ «Արցախ» ուսումնարանի սաներուն պարերը իմաստ հաղորդեցին իւրաքանչիւր ելոյթի։ Բեմ բարձրացած իւրաքանչիւր պարող, մեծ թէ հանդիսատեսին յիշեցուցին այն անհոգ օրերը, երբ Երաժշտութիւններուն մէկ մասը կը կրէր փոքր, իր կատարումով կը մարմնաւորէր նուիրում, կեանքը լեցուն էր խաղով, երազներով եւ մաքուր գանատահայ արուեստագէտ, երաժիշտկարգապահութիւն, հետեւողականութիւն եւ ժպիտներով։ Անկեղծ արտայայտութիւնները դաշնակահար Սէրուժ Գրաճեանի ազգային գիտակցութիւն։ Հայ մշակոյթին մէջ պարը միայն արուեստի ձեւ մը չէ, այլ ժողովուրդի յիշողութիւնը, պատմութիւնը, հաւաքական ոգին եւ սերունդներու միջեւ անխզելի կապը։ Դարեր շարունակ հայ ժողովուրդը իր ցաւն ու բերկրանքը, իր պայքարն ու յաղթանակը, իր հաւատքն ու յոյսը արտայայտած է երգով ու պարով՝ անոնց վերապահելով ազգային ինքնութեան պահպանման կարեւորագոյն դերերէն մէկը։ Ահա այս գիտակցութեամբ ու հոգեւոր ժառանգութեան նկատմամբ խոր յարգանքով էր, որ 13-14 յունիսին Համազգայինի «Գլաձոր» մասնաճիւղի «Արցախ» պարարուեստի ուսումնարանն ու «Էրեբունի» պարախումբը հանդիսատեսին պարգեւեցին արուեստով, գեղեցկութեամբ, ազգային շունչով եւ հայրենասիրական վեհ զգացումներով լեցուն երկու անմոռանալի երեկոներ։ Երկօրեայ պարարուեստի այս ներկայացումը անմոռանալի խոր տպաւորութիւն ձգեց ներկաներու հոգիներուն մէջ։ «Համազգային» թատերասրահի բեմը այդ երկու օրերուն վերածուած էր ազգային մշակոյթի կենդանի վկայի, ուր երաժշտութիւնը, պարը, արուեստը եւ հայրենասիրութիւնը միաձուլուած էին մէկ ամբողջութեան մէջ՝ ստեղծելով հոգեպարար ու յուզիչ մթնոլորտ մը։ Դահլիճը լեցուած էր ոգեւորութեամբ, սպասումով եւ հպարտութեամբ։ Ներկայ էին ծնողներ, բարեկամներ, թորոնթոհայ մշակութասէրներ եւ հայ արուեստը
→
ԱՐՈՒԵՍՏ ԵՒ ՄՇԱԿՈՅԹ
19 ARTS & CULTURE
Բեմը բառացիօրէն կը թնդար անոնց ոգեւորութենէն, ուժէն եւ երիտասարդական եռանդէն։ Համաչափ շարժումները, հսկայական կազմը եւ կատարողական բարձր մակարդակը կը վկայէին ամիսներու անխոնջ աշխատանքի մասին։ հասած լոյսով, բայց մանաւանդ այսօր այս բեմէն Անոնք մեր ներկան ճառագայթող լոյսով՝ լոյսին առաջնորդենք մեր եւ ապագան էին՝ հայ քայլերը»։ մշակոյթի կենդանի Իրապէս, այս երկու երեկոները պարզ ելոյթներ ժառանգորդները։ չէին։ Անոնք ազգային ինքնութեան, մշակութային Ներկայացման «Մարտահրաւէր». Էրեբունի պարախումբ շարունակականութեան, հայրենասիրութեան եւ աւարտին Թամար հաւաքական կամքի տօնակատարութիւններ էին։ Տօնապետեան եւ բնական բեմական ներկայութիւնը բազմաթիւ Բեմին վրայ հնչող ամէն մեղեդի, կատարուող ամէն Գուզուեան գնահատեց բոլոր մասնակիցները, ջերմ ծափողջոյններու արժանացան։ շարժում եւ ծափողջոյններու ամէն ալիք կը վկայէր, ծնողները, աջակիցները եւ կազմակերպիչները։ Բեմադրութիւններուն այլազանութիւնն որ հայ մշակոյթը կը շարունակէ ապրիլ, ծաղկիլ եւ Յատուկ երախտագիտութեամբ բեմ հրաւիրեց ու «Էրեբունի» պարախումբի առինքնող ոգեշնչել նոր սերունդներ։ կատարումները հոգեկան Եւ երբ վերջին ծափերը դեռ կը հնչէին դահլիճին ապրումներու ալեկոծումներ մէջ, բոլորը կը հեռանային նոյն զգացումով՝ յառաջացուցին. մենապարերով, հպարտութեամբ, յուզումով եւ վստահութեամբ, թռիչքներով, արագ որ հայ պարը, հայ մշակոյթը եւ հայ ոգին պիտի պտոյտներով, եռանդուն շարունակեն լուսաւորել մեր հաւաքական հաստատակամ շարժումներով ճանապարհը՝ այսօր, վաղը եւ միշտ։ ու հայուհիի նազանքով «Համազգային» թատերասրահի բեմը այդ պարուրուած կատարումները երկու օրերուն վերածուած էր հայկական ոգիի երիտասարդական եւ մշակոյթի կենդանի տօնակատարութեան, կենսունակութիւն դրսեւորեցին։ ուր փոքրիկներ, պատանիներ, երիտասարդներ Իւրաքանչիւր շարժում կը կրէր եւ մեծահասակներ միասնաբար կերտեցին պատմութիւն, իւրաքանչիւր քայլ՝ գեղարուեստական այնպիսի պատկերներ, որոնք աւանդութիւն, իւրաքանչիւր երկար ժամանակ պիտի մնան ներկաներուն պտոյտ՝ դարերու յիշողութիւն։ յիշողութեան մէջ։ Երեկոյի ամենայուզիչ Սուրերու պար. Էրեբունի պարախումբ Ներկայացուած իւրաքանչիւր պար ոչ պահերէն մէկը Արցախի միայն գեղարուեստական բարձր արժէք քառասունչորսօրեայ ու ճաշակ կը ներկայացնէր, այլ նաեւ պատերազմի հերոսներուն, նաեւ ազատագրական բեմադրիչ, պարուսոյց եւ գեղարուեստական պատգամ մը կը փոխանցէր՝ հայրենիքի ղեկավար Նելլի Կարապետեանը, որ իր անսպառ պայքարին նուիրուած բեմադրութիւններն սիրոյ, ազգային արժանապատուութեան, նուիրումով, ստեղծագործ երեւակայութեամբ եւ էին, ուր ցաւը, կորստեան ծանրութիւնը եւ մշակութային ժառանգութեան պահպանման տարիներու անխոնջ աշխատանքով կերտած է պայքարի անկոտրում կամքը այնպիսի ուժով եւ սերունդներու հոգեւոր դաստիարակութեան սերունդներ, որոնք ոչ միայն պարել գիտեն, այլ արտայայտուած էին, որ կարելի չէր անարցունք դիտել։ Երիտասարդ պարուհիներուն դէմքերուն վրայ արտացոլացող վիշտը, սակայն, միաժամանակ կը կրէր յոյսի, հաւատքի եւ դիմադրութեան կայծը։ Պարողները իրենց խրոխտ կեցուածքով եւ վառ հայեացքներով կը փոխանցէին այն համոզումը, թէ հայ ժողովուրդը երբեք չի հրաժարիր իր պատմական յիշողութենէն եւ իր արդար իրաւունքներէն։ Մարդկային ու ազգային վեհ ապրումներու, կորուստի ու պայքարի, սիրոյ, տոկունութեան հաւատքի եւ յոյսի յոյզեր արթնցող իրերայաջորդ ներկայացումները ստեղծեցին բացառիկ մթնոլորտ։ Եզրափակիչ բաժինը իսկական Ազգագրական. Արցախ պարարուեստի ուսումնարանի պատանիներ տօնախմբութեան վերածուեցաւ։ Փոքրիկներն ու մեծերը, ձեռք ձեռքի տուած, բարձրացան բեմ՝ խորհրդանշելով հայ ժողովուրդի միասնական նաեւ սիրել եւ արժեւորել իրենց ազգը, մշակոյթը մասին։ Այդ պատճառով ալ այս ձեռնարկը կամքը եւ անսասան հաւատքը։ «Արցախ» եւ արմատները։ Նշանակալից էր հանդիսավարին ազգային ինքնութեան գեղեցիկ ու տպաւորիչ ուսումնարանի եւ «Էրեբունի» պարախումբի բոլոր վերջին խօսքը. «Կը հաւատանք, որ միասին արտայայտութիւն մըն էր, ուր բեմ բարձրացած անդամները միասին ստեղծեցին հզօր, շքեղ եւ գործելով աւելին կրնանք յաջողցնել։ Իննսունութ իւրաքանչիւր մասնակից դարձած էր հայ մշակոյթի անմոռանալի պատկեր մը։ տարեկան Համազգայինի հիմնադիրներէն մեզի արժանաւոր դեսպանը։ ֍
Լուսանկարները՝ Յակոբ Գուզուեանի:
Vol. 21, No. 7 [227] ◆ July 2026
20
ԻԱ տարի թիւ 7 [227] ◆ Յուլիս 2026
ԱՐՈՒԵՍՏ ԵՒ ՄՇԱԿՈՅԹ
ARTS & CULTURE
«Ձօն՝ ծնողաց». փունջ մը բանաստեղծութիւն, աշխարհ մը սէր Թամար Տօնապետեան
Գրասէրներու խմբակի անդամները Համազգայինի «Գլաձոր» մասնաճիւղի երկարամեայ ծրագիրներէն է Գրասէրներու խմբակի հաւաքներու շարքը. կազմակերպութեամբ Գրական յանձնախումբին, ծրագիրը կը շարունակէ համախմբել եւ խրախուսել երիտասարդ գրասէրներ, լոյսին բերել գրական դէմքեր եւ ստեղծագործութիւններ, միջավայր ստեղծել քննարկումներու, զարկ տալ հայերէնի գործածութեան եւ ասմունքին։ Տարիներու ընթացքին այս ծրագիրը կրցած է հետեւողականութիւն ստեղծել հանդիսատեսին մօտ եւս. գրականութիւն սիրող, երիտասարդ գրասէրին ջանքը գնահատող մարդիկ, որոնք հետաքրքրութեամբ կը հետեւին։ Կիրակի, 21 յունիսի հաւաքին Համազգայինի «Յ. Մանուկեան» գրադարանին մէջ պարապ աթոռ չէր մնացած։ Այս անգամ, Հայրերու տօնին առթիւ հայ գրականութեան հարուստ էջերէն բանաստեղծական բազմերանգ գոհարներու փունջ մըն էր որ պիտի ներկայացուէր իբր երախտիքի խօսք՝ ծնողներուն։ Սկսելով մօր մասին գրուած բանաստեղծական ընտրանիով, յայտագիրը շարունակուեցաւ կտակներու շարքով, ուր
հեղինակը զաւկին ուղղած է իր խօսքը, եզրակացնելով հօր մասին գրուած ստեղծագործութիւններով։ Միջոցին, երգն ու նուագը յաւելեալ երանգ տուին այս պայծառ յետմիջօրէին։ Ընդհանուր առմամբ այս ձօնը սիրոյ, երախտագիտութեան, բարութեան, նաեւ ազգայնութեան երանգներու ամբողջութիւն էր։ Թիւով տասնվեց քերթուածներուն մէջ ընդգրկուած էին լայն ժողովրդականութիւն վայելող հեղինակներու գործեր. ինչպէս՝ Սեւակի «Մօր ձեռքերը», Շիրազի «Կշեռք»-ը, Կապուտիկեանի «Խօսք իմ որդուն»-ը. նաեւ համեմատաբար նոր ստեղծագործութիւններ՝ Արցախի ծնունդ Արմէն Ավոյի «Յիշո՞ւմ ես, մայր իմ» եւ Երեւանէն Պետրոս Հոգտանեանի «Հայրիկ»-ը։ Դասականներու շարքին էր Դանիէլ Վարուժանի «Հայր, օրհնէ»-ն, որ թէեւ քիչ լսուած կամ արտասանուած սակայն բանաստեղծին վաղ գործերէն է, ուր երիտասարդութեան սեմին կանգնած Վարուժան կեանքի յորձանքին մէջ չնետուած իր հօր օրհնութիւնը կը խնդրէ։ Մինչ Համաստեղի տողերուն մէջ հայ գուրգուրոտ մօր յուշերու կծիկն է, որ կը քակուի, Շիրազի «Երազ»-ը, Արմէն Անոյշի «Դասը»
արձակ բանաստեղծութիւնը, Մ. Իշխանի եւ Շիրազի խորիմաստ «Կտակ»-ները նմուշներ են մեր գրականութենէն, ուր մարդկայինէն անդին՝ ազգային ջիղն է որ կը յայտնուի։ Եւ սա զարմանալի չէ. անհերքելի իրողութիւն է։ «Պարզապէս մեր բախտն ուրիշ է եղել», պիտի գրէր Սեւակ, այն որ հայ մայրը կամ հայրը ծնողական բնազդէն, գուրգուրանքէն անդին, իր վրայ կրած է հայ ազգային դիմագիծի խարսխումը իրեն յաջորդող սերունդին մէջ։ Մասնակցողներէն իւրաքանչիւրը իր յատուկ ոճով նոր շունչ բերաւ իրեն վստահուած բանաստեղծութեան, նախ սեղմ տողերու մէջ ներկայացնելով հեղինակին մասին , ապա կենդանացնելով քերթուածը, փոխանցելով ոչ միայն տողերը, այլ հոն բաբախող ոգին։ Սկսելով Կապրիէլլա Պաթիկեանէն, Ալիք Պապօղլեան, Էլենա Ֆարաճեան, Ռիթա Խաչոյեան, Աննա Տանատեան, Շանթ Տէօքմէճեան, Ժպիտ Քէշիշեան, Մոսիկ Տանատեան, Հայկ Յարութիւնեան, խմբակի նորագոյն անդամ՝ Խաչիկ Այնթէպլեան, նաեւ անուշ երգով ու նուագով իրենց ներդրումը բերած Լիլիթ Նաճարեանն ու Նարէ Հաղնազարեանը այս հաւաքին ընդմէջէն իրենց շնորհներն ու աշխատանքին հունձքը նուիրեցին ծնողներուն։ Վարուժանի «Հայր, օրհնէ» խորհրդաւոր բանաստեղծութեան ասմունքով, Լոռի Պէրպէրեան իր աւարտին հասցուց հաւաքը։ Հոգեթով ասմունքներէն, ջերմ գնահատանքէն եւ գիրքի տուուչութենէն ետք վրայ հասաւ հարցումը. «Ե՞րբ է յաջորդը»։ Երանելի է այն համայնքը, որ ունի գրասէր երիտասարդութիւն։ ֍
Դիտեցէ՛ք «Նոր հայ հորիզոն»-ի տեսանիւթը:
21
Vol. 21, No. 7 [227] ◆ July 2026
ԱՐՈՒԵՍՏ ԵՒ ՄՇԱԿՈՅԹ
ARTS & CULTURE
Համազգայինի շարադրական մրցոյթին ՀՕՄ-ի ամէնօրեայ վարժարանի աշակերտը առաջին մրցանակին տիրացաւ Համազգայինի Գանատայի շրջանային վարչութեան կազմակերպած 2025-26 տարեշրջանի միջդպրոցական շարադրական մրցոյթին, Գանատայի տարածքին հայկական վարժարաններու միջնակարգ բաժնի առաջին մրցանակը խլեց Թորոնթոյի ՀՕՄ-ի ամէնօրեայ վարժարանէն Սեւանա Կարապետեանը։ Ստորեւ կը ներկայացնենք Սեւանային շարադրութիւնը։
Ինծի համար ազատ ըլլալը... Սեւանա Կարապետեան Ազատութիւնը յաճախ կը նկարագրուի որպէս ընտրելու կարողութիւն. բայց ան աւելի խոր իմաստ ունի։ Ազատ ըլլալը կը նշանակէ ապրիլ առանց մշտական վախի, ճնշումի կամ սահմանափակումներու տակ։ Ան է ներքին վսահութիւնդ, թէ քու միտքերդ քեզի կը պատկանին եւ քու ձայնդ արժէք ունի։ Ազատութիւնը միայն արտաքին պայմաններու մասին չէ, այլ նաեւ ներքին վիճակ մըն է։ Մարդ կրնայ ունենալ անսահման հնարաւորութիւններ եւ դեռ զգալ կապուած կամ ունենալ շատ քիչ բան եւ զգալ ամբողջովին թեթեւ։ Այս իմաստով ազատութիւնը մտածելակերպ է, այնքան որքան իրականութիւն։ Ես ազատութիւն զգացած եմ այն պահերուն, երբ ոչինչ արտասովոր չէր պատահեր, երբ մինակ կը քալէի առանց յստակ նպատակ մը ունենալու եւ ժամանակը կարեւոր չէր, միտքս ազատ կը զգար։ Չկային ակնկալութիւններ կամ ճնշումներ, միայն հանգիստ ներկայութիւն։ Նոյնիսկ փոքր բաներ, ինչպէս ճշմարիտ խօսիլ կամ ծրագիր փոխել, ինծի կու տային ազատութեան զգացում։ Այս պահերը ինծի սորվեցուցին, թէ ազատութիւնը միշտ մեծ կամ աղմկոտ չէ։ Երբեմն ան շատ լուռ եւ անձնական է։ Ազատութիւնը նաեւ կապ ունի պատասխանատուութեան հետ, ան կը թոյլատրէ մարդոց արտայայտուիլը եւ աճիլը, բայց նաեւ կը պահանջէ յարգել ուրիշները։ Ճշմարիտ ազատութիւնը ան չէ, որ մարդը ընէ ինչ ուզէ առանց հետեւանքներու։ Ան է ունենալ հնարաւորութիւն՝ ըլլալու այն ինչ ես եւ միեւնոյն ժամանակ յարգել ուրիշներուն իրաւունքները։ Այսպէս ազատութիւնը կը դառնայ կարեւոր բոլորին համար։ Երբ մարդիկ գիտեն իրենց ազատութեան արժէքը, անոնք աւելի զգոյշ կ՚օգտագործեն զայն։ Ազատութիւնը կը բերէ վստահութիւն, բայց նաեւ կը բերէ պարտականութիւն՝ ճիշտ ընտրութիւններ ընելու եւ ուրիշներուն վնաս չպատճառելու։ Երբ այս հաւասարակշռութիւնը կայ, հասարակութիւնը կը դառնայ աւելի արդար ու խաղաղ, եւ մարդիկ կրնան միասին զարգանալ։
Թորոնթոհայ
բանաստեղծութիւն
Սեւանա Կարապետեան ՀՕՄ-ի ամենօրեայ վարժարան Ը. կարգի Բ․ դասարան
Իմ սրտի լեզու, մայրենի լեզու ․․․ Դավիթ Բաղոյան Իմ սրտի լեզու, Մայրենի լեզու, Այնքա՜ն հարազատ, Այնքա՜ն քաղցր ես դու։ Չպիտի՛ կորչես, կործանուես անհետ, Այլ պիտի ծաղկես, դալարես յաւետ։ Չպիտի՛ ոչ ոք քեզ աղաւաղի, Այլ պիտի սիրի ու միշտ պահպանի։ Սուրբ լեզու ես դու՝ Մայրենի՛ հարազատ։ Քեզնով ենք խօսում, Շարադրում ազատ։
Իմ սրտի լեզու, Մայրենի լեզու, Այնքա՜ն հարազատ, Այնքա՜ քաղցր ես դու ․․․
Դավիթ Բաղոյան Ս. Սահակ եւ Ս. Մեսրոպ ազգ. շբթ. վարժարանի արեւելահայերէնի 8-րդ դասարան
22 ՍԻՒՆԱԿ
ԻԱ տարի թիւ 7 [227] ◆ Յուլիս 2026
COLUMN
Տիրուկին հետ. «Բարե՛ւ, Տանիէլ, արե՛ւ Տանիէլ» Տիրուկ Մարգարեան Կարապետեան մէջ ամբողջ աշխարհ մը կորսուած է,— ըսաւ ան օր մը։ Ամէն առաւօտ, երբ մանկապարտէզին դուռը կը բացուէր, շէկլիկ Տանիէլը իր Ակամայ տխրութեամբ նայեցայ Տանիէլին, որ այդ պահուն խաղալիք քաղցր ժպիտով, բարձրաձայն՝ Good morning կ'ըսէր: Ես ալ հայերէնով կը պատասխանէի,— Բարե՛ւ, Տանիէլ, արե՛ւ Տանիէլ։ Ինչպէ՞ս ինքնաշարժներ կը դասաւորէր: — Իսկ Տանիէլը գիտէ՞ իր հայկական արմատներուն մասին,— հարցուցի։ ես։ — Ո՛չ, — պատասխանեց մայրը։ Ան հպարտութեամբ, եւ կարծես մեծ յաղթանակ մը արձանագրողի պէս կը Պահ մը լռութենէ ետք ըսի․ պատասխանէր, — Լա՛ւ եմ, արե՛ւ եմ։ — Հայկական շունչով լի աշխարհը ամբողջութեամբ չի կորսուիր, ան երբեմն Անոր համար այդ բառերը պարզապէս նոր սորված բառեր էին, ինծի համար՝ հոն լուռ կը սպասէ, մինչեւ որ մէկը դարձեալ կանչէ զինք։ արմատներու առաջին շշուկները։ Ու այդ օրէն սկսեալ, կարծես անգիտակցաբար, փոքրիկ առաքելութիւն մը *** ստանձնեցի՝ Այբուբենի առաջին տառը, հայկական երգի մը մեղեդին, Հայկի եւ Տարիներէ ի վեր Թորոնթոյի բազմազգ մանկապարտէզներէն մէկուն մէջ Բէլի պատմութիւնը, Սասնայ ծռերէն քանի մը դրուագ...մէկ խօսքով, փորձեցի կը պաշտօնավարեմ։ Ամէն առաւօտ, երբ պզտիկները ներս մտնեն իրենց այդ փոքրիկ հոգիին մէջ հայկական պատկանելիութեան առաջին կայծերը ժպիտներով ու անհոգ աղմուկով, ինծի կը թուի թէ ամբողջ աշխարհը իր վառել եւ՝ «բարեւ» ու «արեւ» բառերը սորվեցուցի անոր։ Ուստի ամէն առաւօտ՝ գոյներով, լեզուներով եւ մշակոյթներով հաւաքուած է նոյն սրահին մէջ։ Բոլոր « Բարե՛ւ Տանիէլ, արե՛ւ Տանիէլ, ինչպէ՞ս ես», հարցումիս պատասխանը անոր մանուկներուն հանդէպ նոյն սէրն ու հոգատարութիւնն ունիմ, իսկ ծնողքներն մանկական բերնէն հայերէնով կը հնչէր՝ «Լաւ եմ, արե՛ւ եմ»։ ալ, ինչպէս Տանիէլին ծնողքը, միշտ վստահութեամբ ու ջերմութեամբ կը Օր մը, աշխարհի մշակոյթներուն նուիրուած ծրագրի ընթացքին, հայկական մօտենան ինծի։ դրօշակը ցոյց տուի անոր եւ ըսի. Տանիէլին ռուսախօս ընտանիքը պատերազմին հետեւանքով Ուքրանիայէն — Տանիէ՛լ, ասիկա քու մեծհօրդ հայրենիքին դրօշակն է։ տեղափոխուած էին Թորոնթօ եւ նոր կեանք մը սկսած՝ այս օտար երկրին Ան մօտեցաւ եւ ուշադիր նայելէն ետք. մէջ։ Առաջին օրէն իսկ Տանիէլին հանդէպ յատուկ ջերմութիւն մը զգացած էի, — Red, blue and orange... այս գոյները ի՞նչ կը նշանակեն,— հարցուց սակայն չէի գիտեր, թէ այդ զգացողութեան աղբիւրը ո՛րն էր, մինչեւ այն օրը, երբ անգլերէնով։ անոր մայրը մօտեցաւ ինծի ու ըսաւ․ Ու ես բացատրեցի Հայաստանի դրօշին խորհուրդը, գոյներուն պատմական — Գիտէ՞ք, Տանիէլը տան մէջ ամենէն շատ ձեր անունը կու տայ։ Ան ձեզ շատ եւ ազգային նշանակութիւնը։ Ան քանի մը վայրկեան լուռ մնաց, ապա հարցուց․ կը սիրէ։ Անկեղծ ըլլամ ու ըսեմ, որ ես ալ ձեզի աւելի մօտ կը զգամ, քան միւս — Այս դրօշակը շատ սիրեցի, իմ մեծ հայրիկիս դրօշակն է, չէ՞։ ուսուցչուհիներուն։ — Այո՛, ձագս, ո՛չ միայն մեծ հայրիկիդ, այլ նաեւ քու հայրենիքիդ դրօշակն է,— Քիչ մը զրուցելէ ետք ան հարցուց, թէ ո՛ր ազգութեան կը պատկանիմ։ Երբ հայ ուրախութեամբ բացագանչեցի։ ըլլալս յայտնեցի, ան իսկոյն կանգ առաւ։ Անոր աչքերը լայնցան, կարծես — Հայրս ալ հայ է,— ըսաւ, — Պօկոսեան նոր ինքնութիւն մը գտած ըլլար։ ընտանիքէն, Պօկոսեա՛ն։ Ան հպարութեամբ բարձրացուց —Հա՜, Պօղոսեան, «ղ»-ով։ Ուրեմն դրօշակը եւ ցատկռտելով դուն հայ ես,— ըսի զարմացած բարձրաձայն ըսաւ․ արտայայտութեամբ, ապա — This flag is my grandfather's and հպարտութեամբ՝ գանձ մը գտնողի պէս mine. It's the Armenian flag! նայեցայ անոր աչքերուն ու մտածեցի այն Մանկապարտէզին մէջ անտեսանելի ուժին մասին, որ երբեմն օտարազգի ուսուցչուհիները արիւնակցական հեռաւոր կապերը կը ժպտեցան ու՝ վերածէ հոգեկան մերձաւորութեան։ — You found a new grandson! — Կարծես մեր մէջ անյայտ կամուրջ ըսին կատակելով։ մը գոյութիւն ունեցած ըլլար, որ մեզ Ես արդէն իրենց պատմած անգիտակցաբար իրարու կապած էի Տանիէլին հայկական էր նախքան այս վկայութիւնը։ Այդ արմատներուն մասին։ անտեսանելի կապը, անշուշտ, արեան Օր մը ուսուցչուհիներէն մէկը կանչը լսելով գոյացած էր։ ըսաւ․ «Գիտե՞ս, անոր մօրը մէջ Մինչ օրս ամենայն մանրամասնութեամբ տարբեր ջերմութիւն մը կայ...ճիշտ կը յիշեմ այդ հմայիչ հայ կինը։ քու ջերմութեանդ նման»։ Ուրիշ մը Բարձրահասակ, արժանապատիւ խնդալով պատասխանեց․ «Գուցէ կեցուածքով, սեւ ու խորունկ աչքերով, հայկական գեները են, որ գործի որոնց մէջ միաժամանակ կար բարութիւն, անցած են»։ Իսկ ես՝ «Հայերը յոգնութիւն եւ աննկուն ուժ։ Գանգրահեր ստեղծագործ, տաղանդաւոր, մազերը բնական շրջանակի մը պէս կը հայրենասէր եւ բարեսիրտ գծագրէին դէմքը։ Երբ ան կը խօսէր, ժողովուրդ են։ Ինծի նայեցէք աչքերուն մէջ այնպիսի ազնիւ լոյս մը եւ կը հասկնաք», լրջութեամբ կը շողար, որ ակամայ վստահութիւն կը կատակեցի։ ներշնչէր խօսակիցին։ — Տիրուկը նոր հայ մը գտած է եւ — Գիտէ՞ք, հայրս հայ է, բայց ես հայերէն դարձեալ սկսած է իր ազգութեամբ չեմ գիտեր, դժբախտաբար մանչիս ալ հպարտանալ,— ուսուցչուհի մը հայկական որեւէ բան չեմ փոխանցած։ Պատկերը ստեղծուած է արուեստական իմացութեամբ կատակեց անդիէն։ Երբեմն կը մտածեմ, թէ մեր ընտանիքին →
23
Vol. 21, No. 7 [227] ◆ July 2026
ՍԻՒՆԱԿ — Անշո՛ւշտ պիտի հպարտանամ,— պատասխանեցի, — Հազարաւոր տարիներու պատմութիւն ունեցող պայծառ ժողովուրդի մը զաւակն եմ, ինչո՞ւ չհպարտանամ։ — Հիմա դարձեալ պիտի սկսիս Հայաստանի մասին պատմել։ Օր մը մեզի ալ հետդ Հայաստան տար,— ըսաւ անոնցմէ մէկը։ — Սիրո՛վ, —պատասխանեցի, — Եկէ՛ք ու տեսնէք մեր հրաշք երկիր Հայաստանը, ան միայն երկիր չէ, այլ զգացում։ Հոգի է ան, հոգի՛։ *** Մէկ տարին արագ անցաւ, եւ Տանիէլին մանկապարտէզի վերջին օրը հասաւ։ Հրաժեշտի օրերը միշտ դժուար կ'ըլլան ինծի համար։ Պզտիկ աթոռները կը մնան նոյն տեղը, խաղալիքները նոյնպէս, բայց երեխաները կը շարունակեն իրենց ճամբան։ Վկայականներու բաշխումէն ետք Տանիէլին մայրը մօտեցաւ ինծի։ Անոր աչքերուն մէջ երախտագիտութիւն մը կար։ Գրկախառնուեցանք։ — Կը խոստանամ,— ըսաւ ան, — Կը խոստանամ մանչիս մէջ միշտ վառ պահել հայկական պատկանելիութեան զգացումը։ Թերեւս հայերէնը կատարելապէս չգիտնայ, թերեւս հայկական դպրոց ալ չերթայ, բայց պիտի գիտնայ, թէ ո՛վ է, ուրկէ՛ կու գայ… այդ մէկը մեծապէս ձեզի կը պարտինք։ Այդ խօսքերը ինծի համար ամենէն մեծ գնահատանքն էին։ *** Տարիներ անցած են։ Հիմա երբեմն կը մտածեմ Տանիէլին մասին։ Կը մտածեմ, թէ այսօր ո՞ւր է ան, ի՞նչ կ'ընէ, ի՞նչ երազներ ունի։ Թերեւս միայն քանի մը հայկական բառ սերմանեցի անոր հոգիին մէջ, քանի մը պատմութիւն պատմեցի, քանի մը երգ լսել տուի, բայց եթէ այդ փոքրիկ սրտին մէջ նոյնիսկ հայկականութեան փոքրիկ նշոյլ մը վառած եմ, կը նշանակէ, որ արդէն երջանիկ եմ։ Է՜հ, երբեմն մէկ կայծն անգամ բաւարար է ճրագ մը վառելու։ *** Հիմա, երբ այս տողերը կը գրեմ, մտքիս մէջ գեղեցիկ պատկեր մը կը գծուի։ Տարիներ անց, երբ Տանիէլը արդէն երիտասարդ է եւ թերեւս առաջին անգամ Հայաստան այցելած է, գուցէ կանգնած ըլլայ Գառնիի մէջ, Սեւանի ափին եւ կամ Երեւանի փողոցներէն մէկուն մէջ։ Հնարաւոր է, որ նկար մը նկարուի եւ զայն տեղադրէ իր դիմատետրի էջին վրայ ու նկարին տակն ալ այսպէս կարճ գրութիւն մը գրէ․ «Այսօր առաջին անգամ եկայ մեծ հօրս՝ Պօկոսեանին հայրենիքը, ի՛մ հայրենիքս։ Շնորհակալ եմ անոնց, որոնք մանկութեանս պատմեցին, թէ ես ալ այս պատմութեան մէկ մասնիկն եմ։ Իմ այս հայկական ճամբորդութիւնս սկսաւ Թորոնթոյի մանկապարտէզէն»։ Թերեւս հոն անունս յիշէ, թերեւս ալ չյիշէ, բայց ատիկա կարեւոր չէ։ Կարեւորը, որ ան սկսի՝ իր հայութիւնը ճանչնալու ճամբան բռնել։ Կարեւորը, որ փոքրիկ «բարեւ»-ը օր մը վերածուի արեւի՝ վերադարձի մեծ արեւին։ Եւ ո՞վ գիտէ... թերեւս այդ օրը Հայաստանի մէջ նկարուած լուսանկարին տակ ես ալ որպէս պատասխան գրեմ․ — Բարեւ, Տանիէ՛լ, արեւ Տանիէլ... ինչպէ՞ս ես։ Իսկ ան, ինչպէս տարիներ առաջ․ «Լա՛ւ եմ, արե՛ւ եմ...», պատասխանէ, եւ այդ՝ «արեւ եմ» արտայայտութեան մէջ ամբողջ պատմութիւն մը ծաղկի։ Ահաւասիկ հայկական ջերմ արեւին տակ ապրող, շնչող եւ շարունակուող պատմութիւն մը, որ երբեմն փոքրիկ յիշատակով մը, պարզ բառով մը կամ մանկութեան մէջ լսուած մէկ «բարեւ»-ով կրնայ ամբողջ ինքնութիւն մը արթնցնել։ Ես կը հաւատամ, որ արմատները միայն ծառը գետնին չեն կապեր, անոնք ուժ կու տան, որպէսզի ան աւելի բարձր աճի, աւելի տարածուի եւ յամառօրէն դիմագրաւէ կեանքի փոթորիկները։ Այսօր, այս աշխարհին մէջ կան հազարաւոր հայ մանուկներ, որոնք անգիտակ են իրենց արմատներուն, իրենց պատմութեան ու ժառանգութեան։ Քանի՜ երեխաներ կան, որոնք կը սպասեն հայերէնով արտասանուած մէկ «բարեւ»-ի, մէկ ջերմ խօսքի, կամ հայ արեւի փոքրիկ մէկ շողի։ Ես այսօր այդ բոլոր մանուկներուն հայերէնով կ’ըսեմ. «Բարե՛ւ ձեզ, արե՛ւ ձեզ», ու թող այս «բարեւ»-ս հասնի բոլոր անոնց, որոնք դեռ կը փնտռեն իրենց իսկական անունը պատմութեան մէջ, իրենց տեղը ազգին մէջ եւ իրենց տունը հայութեան մեծ ընտանիքին մէջ։ — Իմ արեւնե՛ր, բարե՛ւ ձեզ, արե՛ւ ձեզ։ ֍
COLUMN
Ուշադրութի՛ւն Attention! Մի՛ մոռնաք մինչեւ իւրաքանչիւր ամսուան 15-ը ուղարկել թերթին մէջ լոյս տեսնելիք ձեր յօդուածները, ծանուցումները, յայտարարութիւնները, կամ սիրելիներու մահազդները։ Չմոռնաք զանոնք ղրկել rupen@torontohye.ca ե-հասցէին մինչեւ վերջաժամկէտը, որպէսզի անոնք ներառուին մեր յաջորդ թիւին մէջ։ Համայնքին հետ կիսուելու հնարաւորութիւնը մի՛ փախցնէք։
The 15th of every month is the deadline for submitting your newspaper articles, advertisements, classified ads, announcements, or obituaries. Make sure to send in your submissions to rupen@torontohye. ca before the deadline to ensure they are included in the upcoming edition. Don’t miss out on the opportunity to share your message with the community!
24
ԻԱ տարի թիւ 7 [227] ◆ Յուլիս 2026
ՍԻՒՆԱԿ
COLUMN
Իմ պրիսմակէս. Քննադատութիւնը եւ ինքնաքննադատութիւնը՝ ժա՞հր թէ դեղատոմս Ժան Հալլաճեան յարմարին փոփոխուող նոր ստեղծուած մթնոլորտներու, առանց Քննադատութիւն բառը կազմուած է երկու արմատ բառերէ՝ քննել սկզբունքային զիջումներ կիրառելու, խուսափելու համար աչքառու եւ դատել: Այսինքն` զննել, վերլուծել եւ ստուգել երեւոյթ մը, անոր սխալներու կրկնութենէն։ առաւելութիւնները ու թերիները գնահատել, ապա՝ եզրակացութեան Այս մօտեցումները յանգելու գնահատականներ ընդհանրապէս կը հանդիպին արձանագրել: Այս մէկը կը պարտինք նոյնինքն կուսակցութեան ներքին վաղ յոյն փիլիսոփաներուն, որոնք իշխող ուժի ո՛չ հանդուրժողական նոյնիսկ հարցականի տակ առին ինքնագրաքննութեան, յանուն իբր ամենէն փայլուն մտայղուածքը՝ թէ նախկին վիճակի (status quo) ժողովրդավարութիւնը՝քննադատելով պահպանման եւ կուսակցական անոր թիւր կիրառումը: Յոյն դիմագիծը պաշտպանելու եւ ընկերութեան գաղափարական ներքին «անվրդով կարգը» պահելու լարուածութեան զոհերէն մէկը յերիւրածոյ դիտաւորութեան: հանդիսացաւ նոյնինքն փիլիսոփայ Տեսականօրէն, Սոկրատը, որ պնդեց հանրային ինքնաքննադատութեան քննարկումներու կարեւորութիւնը կիրառումը քաղաքական ու անոնց անհրաժեշտութիւնը կուսակցութիւններու մէջ կը հանրային կեանքը լուսաբանելու, միտի գաղափարախօսական միշտ իր առջեւ ունենալով թուլացած թելերու ամրապնդման, ճշմարտութիւն եւ փաստարկները՝ ազատ եւ անկաշկանդ զրոյցներու հասնելու վերջնական ներքոյ, հրապարկայնացնելով եզրայանգումներու: թերացումները ու գործելաձեւի Առողջ ինքնասրբագրման բացթողումները, ի խնդիր մօտեցումներու կանչերը հանրային կեանքի վրայ եւ քննադատութիւնը հանդարտեցուցիչ սրսկում հանդուրժողութեամբ ընկալելու բանեցնելու, ձեւով մը` ծծելու վարժութիւնը ո՛չ միայն մեզ սթափ ժողովրդային համեցող եռուն կը պահեն, այլ կ’ուղղորդեն մեր բարկութեան ալիքները, որոնք քայլերը, նուազագոյն սխալներով ձեւաւորուած կ’ըլլան տուեալ առաջնորդելու մեր որոշումները խոցելի երեւոյթներու շուրջ: ու բոլոր նախաձեռնութիւնները։ Այս երեւոյթը, աւելի շեշտակի Մտաւոր այլախոհ թռիչքները կարելի է տեսնել, պետական միտքը կը փայփայեն եւ կը մարձեն ընդդիմադիր կուսակցութիւններու զայն, ճահճացումի ամլացած վարքագծին մէջ։ Ընդհանրապէս կացութիւնները առաջնորդելով՝ 'Self-criticism' by Philip Burne-Jones, oil on canvas քննադատական եւ կառուցողական տապանաքարային փխրուն դիտաւորութեամբ մշակուած իրավիճակէն դէպի ծաղկուն ելքեր՝ ոճով, անոնք անաչառ դիմագիծի ներկայացումներով, կը փորձեն արդիւնաւէտ եւ բաղձալի լուծումներով: ճամբայ հարթել ժողովրդական-հանրային կարծիքին, զգօն պահելու Ինքնաքննադատութիւնը՝ ինքնախարազանումը, կը մաքրէ զանգուածները ու թեր կողմնորոշելու զանոնք ներկայացուած կեղտը ու ներսրսկուած տզրուկային պատեհապաշտ տարրերու բնաբաններուն ուղղութեամբ: դերակատարութիւնը ընկերութենէն եւ կազմակերպութենէն ներս, ինչպէս Այս եղելութեան հակոտնեայ գործելաոճը կը ներկայանայ վարքագիծին աշնանային հողմերը կը թափեն գունատած տերեւները՝ պատրաստելով մէջ իշխող կուսակցութիւններու, որոնք ընդհանրապէս կը մերժեն ծառը վերանորոգ պճնանքի։ թափանցիկութեան դրոյթը, հակամէտ ըլլալով ինքնախաբէութեան Սակայն, զգոյշ պէտք է ըլլալ, որ ինքնաքննադատութիւնվարկածին, սոսկալով բացայայտելու իրենց թոյլ կողմերը եւ աշխատանքի ինքնախարազանումը չվերածուի մասոքական (masochisբացթողումները, որպէսզի կանխեն ժողովրդային խաւի ժխտական tic-մազոխիստական) կամ սատիզմի (sadism) հետ զուգորդուած ընկալումները իրենց պետական գործունէութեան ոլորտին հանդէպ, յոյս վարքագիծի, որ միայն անոր առթած տառապանքէն, վիշտէն եւ փայփայլելով ու ապաւինելով հաւատարիմ ծափահարողներու խափուսիկ անոր ափսոսանքի բորբոքմամբ լիանալով, յաճախ կը վերածուի աղմկարարութեան ու հինգերորդ շարասիւնի ներբողող խռովարար ինքնակործանման կոճակ սեղմելու վարժութեան, փոխան հուռաներուն: ախտաճանաչման եւ արդիւնաւէտ մտածելակերպի: Առանց ներքին այլախոհ մտածողութեան, որ ընդունուած կարգով Գալով քաղաքական կուսակցութիւններու մէջ կիրառուած ընդհանրապէս կ’արտայայտուի տուեալ կուսակցութեան մէջ, շատ հասկացողութեան, ինքնաքննադատութիւնը ներքին հաշուետուութեան բան կը կորսնցնէ ստեղծագործ մտածողութեան տինամիզմը, ըլլայ գործելաոճ է, ինքնամաքրման, ձախողութիւնները եւ ոչ ճիշտ նորարութիւններու հետեւելու խնդրով կամ արժեւորելու առօրեան ու կողմնորոշումները ուղղորդելու, վերականգնուելու նոր ճանապարհներ եւ ծրագրեալ քայլերով դիմակայելու ապագայ մարտահրաւէրները։ գործելաձեւեր փնտռելու, կանխելով լճացման կացութիւնները, փարելով Ե՛ւս կը պատահի, որ ներքին քննադատութիւնը ճնշուի կամ պատժիչ հանդուրժողականութեամբ հունաւորուած բազմազան տեսակետներու արտայայտման ձեւին: Անտարակոյս, նմանատիպ կառուցողական ներքին միջոցներով խեղդուի աղաղակող կողմի կոկորդին մէջ, հանգեցնելով → բանավէճը կ’օգնէ, որ քաղաքական կազմակերպութիւնները՝ հեզասահօրէն ընթացիկ կուսակցական գործունէութեան ամլացման։ Առաւել,
Vol. 21, No. 7 [227] ◆ July 2026
ՍԻՒՆԱԿ
25 COLUMN
բացակայ կը մնան իրաւացի քննադատութիւնը, ինքնախարազանումը՝ կազմակերպչական սխալներու վերարտադրութեան պատճառով՝ հանրային-կուսակցական կեանքի բազմերանգ ներկայացումներէն: կուսակցութիւնը անկայուն կը դառնայ եւ վարկանիշի գահավիժում Վաղեմի բացայայտ աղաղակողները, թէ «Թագաւորը մերկ կ’ունենայ։ է», իրենց ներկայ համոզումներով ու խօսոյթներով, հակամէտ Նաեւ պէտք է ընդգծել, որ չափազանց ներքին հակադրութիւնները են կրաւորական կեցուածքներու, առանց մատը վէրքին վրայ հանրային դարձնելը երկսայրի սուր է, որ կրնայ խաթարել դնելու, իրականութիւններէն խոյս տալու մարտավարութեամբ՝ կը կուսակցութեան մը կայուն իրավիճակը, մշակոյթը, որ կ’արտօնէ ներքին նախընտրեն ականատեսի հաւկուրութիւն ցուցաբերել հանդէպ իրաւացի քննադատութիւնը եւ բազմատեսակէտ արտայայտութիւնները, ժխտական երեւոյթներու, փրկելու համար սեփական մաշկը, քան «կառուցողական հակամարտութեամբ» բարելաւելու կազմակերպութեան ուղղակի դիրքորոշուելու յանուն իրականութեան բացայայտման ու զարգացումը։ արդարութեան հաստատման։ Քննադատութիւնը շատ կարեւոր գործօն է քաղաքական կեանքի Այսօր, իբր թէ քաղաքականացած հայկական լսարանները, խորշանքով մէջ, որպէս հաշուետուողութեան գործելաոճ եւ բռնապետոութեան կը դիմաւորեն իրաւացի եւ կառուցողական քննադատութիւնները, կանխարգիլման ի խնդիր շինիչ ազդակ: Խթանելով բաց երկխօսութիւնը, որոնք կ’արտայայտուին պաշտօնական բեմերէ կամ համապատասխան առողջ եւ իրաւացի քննադատութիւնը, կը կանխէ մոլորեցուցիչ հաշուետուութեան ժողովներուն` մոռնալով, որ անոնք կը հանդիսանան ինքնագոհութեան զարգացումը եւ կը ստիպէ իշխանաւորին, որ լսարան դառնայ ժողովրդային կարիքներուն, պահպանելով ժողովրդավարութեան ժողովրդավարութեան կենարար աւիշը եւ զսպիչ դեղատոմսը, կուսակացութիւններու հարցական վարքագծին հանդէպ: կենսունակութիւնը ու նպատակաուղղուածութիւնը, յանուն արդար Նման լսարաններ վերածուած են հանրային կարծիքը ձեւաւորող համակարգի ամրակայման: անուղղայ խուժանի, փոխանակ վերածուին հաշուետուութեան խթանիչ Մանաւանդ քաղաքական գործիչներուն եւ առաջնորդներուն համար բազմութեան մը, որ ի հարկի սթափեցուցիչ բարկութեան աղաղակովը խստաբարոյ իրաւացի քննադատի ներկայութիւնը անհրաժեշտ կրնայ հաւասակշռող է, մատնանշելու այն նժարի դեր կատարել: Յար թերութիւնները, որոնք եւ նման ամբոխները կը շողոքորթները եւ «գովք նախընտրեն իրենց մեղկ հիւսող գուսանները» կը լռութեամբ, անուղղակիօրէն փորձեն ծածկել`աղմկարար սատար կանգնիլ կործարար մունետիկութեամբ: Իսկ կացութիւններու: քննադատութիւնը, հարկ է ըլլայ Պէտք չէ մտահան ընել, որ կառուցողական, բարոյական իրաւացի քննադատութիւնը հիմքով, փաստերու եւ եւ ինքնաքննադատութիւնը առարկայական անհերքելի ժողովրդավարական այն տուեալներու վրայ հիմնուած: թողօնն է, որուն համար պէտք Պէտք է աւելցնել, որ սեփական է բոլորս ծայր աստիճան ուժերու ինքնաճանաչումը գուրգուրանք ցուցաբերենք՝ եւ կազմակերպութեան դառնալով անոր անաչառ աշխատանքին իրապաշտ գործադրութեան բծախնդիր գնահատականներու երկրպագուները: ծանօթութիւնը, կարեւոր Ասոնց վրայ պէտք է գործօններ են, որոնք գումարել հայ քաղաքական զուգորդուած պէտք է աւագանիի մօտ ցայտուն ըլլան քնննադատական եւ ու համատարած ինքնաքննադատութեան ինքնասիրահարուածութիւնը, դիտարկումներով: Առանց ուր ամենեւին կը բացակայի «Ծանիր զքեզի» (Nosce te քննադատութիւններու հանդէպ ipsum), ամբողջական պիտի հանդուրժողականութիւն չդառնայ նպատակաուղղուած ցուցաբերելը: Իսկ ներքին քննադատութիւնը: կազմակերպական Քննադատութիւնը ինքնաքննադատութիւնները, պատասխանատու խօսք բռնազբօսիկ է եւ ինչու չէ արուեստ է: միջամտութիւններով, կը Հետեւաբար քննադատը պէտք փորձուի խեղդել իրենց է ունենայ բարոյական վարկ, սաղմին մէջ, դատապարտելով զինուած արդարամտութեան ու չէզոքացնելով քննադատ ելակէտերով, հեռու մնալով բանբերները, ամբաստանելով սնաբանութենէ ու զգացական զանոնք որպէս կարգէ դուրս տրամադրուածութիւններէ, 'Self-criticism' by Lennart Olausson, oil on canvas գործող մոլորեալ անհատներ՝ որպէսզի հեզասահ կարենայ գործակալներ: ներթափանցել հանրային Ճշմարիտ հայ քաղաքական զանգուածներու խղճի դարպասը ղեկավարութիւնը, անսալով ընդդիմախօս արդարացի ձայներուն, պէտք եւ ուղղորդելով լայն զանգուածներու հոգեմտաւոր համոզումներու է արարէ ու իրեն ուղղուած կառուցողական քննադատատութիւններուն պահուածքը: հանդուրժողութեամբ ու վեհանձնութեամբ արձագանգէ: Իմ պրիսմակէս դիտուած, հայկական իրականութեան մէջ վերեւ Այլ ընտրանք պէտք չէ ունենայ: ֍ յիշուած բոլոր նախադրեալները տակաւ կ’աղօտին: Հոն ընդհանրապէս
26
ԻԱ տարի թիւ 7 [227] ◆ Յուլիս 2026
ԱՅԼԱԶԱՆ
ETC.
] n ն a ի g յ [ve ա ն Լե կան ա Եղինջով ապուր կ յ ը ա հ անոց (3-5 անձի համար) հ ո խ
Բաղադրութիւնը • 3 գաւաթ թարմ եղինջ կամ սպանախ, լաւ լուացուած եւ մեծ-մեծ կտրտած • 1 միջին չափի սոխ, մանր մանրուած • 2 փոքր գետնախնձոր, խորանարդիկներու կտրուած • 2 պճեղ սխտոր, մանրուած • 1/2 գաւաթ կանաչ կամ շագանակագոյն ոսպ • 3 ճաշի դգալ ձէթ • 5 գաւաթ տաք ջուր • Աղ եւ սեւ պղպեղ, ըստ ճաշակի
լուսանկարը՝ Սիրուն Բարսեղեանի
Հիւսիսային Ամերիկայի մէջ եղինջը (stinging nettle) ընդհանրապէս կրնայ դիտուիլ որպէս մոլախոտ, բայց Հայաստանի մէջ, խոհանոցի մէջ տարածուած օգտագործման հետ մէկտեղ, անիկա կը համարուի բուժիչ խոտաբոյս` բազմաթիւ օգտակար յատկութիւններով: Եղինջը վայրիօրէն կ’աճի ամբողջ Հայաստանի մէջ, եւ, որպէս արդիւնք, տերեւները հաւաքելը եւ զանոնք եփելու կամ չորցնելու համար պատրաստելը փոքր մարտահրաւէր է: Ես պարզած եմ, որ եղինջը մշակելու ատեն աման լուալու ձեռնոցներ օգտագործելը (թէ՛ հաւաքելու, թէ՛ լուալու կամ կտրտելու ժամանակ) իմ ձեռքերը լաւ պաշտպանուած կը պահէ, եւ երբ անիկա կաթսայի մէջ դնէք, դուք արդէն պաշտպանուած էք որեւէ այրող ազդեցութենէ: Այլընտրանքօրէն, կրնաք զայն փոխարինել սպանախով կամ այլ մուգ կանաչ տերեւաւոր բանջարեղէնով, եթէ եղինջը հասանելի չէ (կամ չափազանց խնդրայարոյց է):
e ak sh d n le ha eop 6 p 6 ers m: 24 sw ble em: n a o l C r pr rob M o i A n or p Ju eni S
s
Պատրաստութեան եղանակը Սոխը տապկել ձէթի մէջ մինչեւ թափանցիկ դառնայ: Աւելցնել գետնախնձորը եւ ոսպը եւ տապկել միասին քանի մը վայրկեան: Աւելցնել սխտորը եւ խառնել, ապա աւելցնել տաք ջուրը, եռացնել: Ցածցնել կրակը եւ գոցել կափարիչը, եփել 15-20 վայրեկան, մինչեւ ոսպը եւ գետնախնձորը ամբողջութեամբ եփին: Աւելցնել եղինջը կամ սպանախը, աղը եւ սեւ պղպեղը, եփել եւս հինգ վայրկեան՝ ծածկելով կափարիչը։ Առաջարկ` Հայաստանի մէջ նաեւ հասանելի է ոսպ չպարունակող տարբերակ, ուր կ’օգտագործուի բրինձ: Կրնաք փոխարինել ոսպը 1/3 գաւաթ կլոր սպիտակ բրինձով: Կարելի է զայն վայելել սոյայի կաթի կամ հնդընկոյզի կաթի մածունի կամ սխտորով մածունի հետ: ֍
Love These Recipes? Each month, we are proud to translate and feature plant-based recipes for our readers in Western Armenian. Did you know that the original English versions of these recipes—and many more— are available in The Vegan Armenian Kitchen Cookbook?
Learn more and browse Lena’s work at:
embroideredrecipes.com
ՎՐԻՊԱԿ. Շփոթումի մը պատճառով, յունիս 2026-ի թիւին մէջ տպուած խաչբառը սխալ է։ Հաճեցէք այցելել մեր կայքէջը՝ ճիշտ տարբերակը առցանց խաղալու համար։ Նաեւ, սխալմամբ նշուած էր, թէ «Armen's math corner»-ին պատասխանները կը գտնուին էջ 30-ի վրայ, մինչդեռ անոնք լոյս տեսած են էջ 22-ի վրայ։ Շնորհակալութիւն ձեր ըմբռնումին համար։ ERRATUM: Due to a file mix-up, the incorrect crossword puzzle was printed in our June 2026 issue. Please visit our website to play the correct version online. Additionally, it was erroneously stated that the answers to "Armen's Math Corner" could be found on page 30; they are actually located on page 22. Thank you for your understanding.
27
Vol. 21, No. 7 [227] ◆ July 2026
JULY 2026
ԱՅԼԱԶԱՆ
չ ա Խ ռ բա
ETC. 1
2
3
Crossword
4
5
6 7
8
9
10
Ուղղահայեաց 1. (գոյ.) գունդ, բազմութիւն մարդկանց, որոնք միացած են գաղափարով մը կամ անձի մը առաջնորդութեան տակ 2. (գոյ.) սլացք, արշաւ, հոսում, սահանք 3. (գոյ.) երկիր կամ խմբակ մը խորհրդանշող պաստառ 4. (գոյ.) զբօսանք, զուարճութիւն, մրցում 6. (գոյ.) ֆութպոլային բերդ, կեդրոնական դուռ 8. (գոյ.) սուլելու գործիք 10. (գոյ.) մրցումի յատուկ վայր 11. (գոյ.) գաւաթ, ըմպանակ, մրցանակ 13. (գոյ.) կոչ, հրաւէր, ձայն, գոչիւն, աղաղակ 15. (գոյ.) տիեզերք, երկրագունդ 17. (գոյ.) կլոր ու կարծր մարմին (խաղի կամ զէնքի) 18. (գոյ.) քալելու անդամ, ոտանաւորի վանկ, ստորոտ
11 12 13 14
15
16
17
խաչբառին երը պատասխանն
18
Հորիզոնական 5. (գոյ.) մարմնակրթական հրահանգ, կրթանք (մտքի) 7. (գոյ.) մրցանակաւոր մարզիկ, յաղթական, հերոս 9. (գոյ.) մարզական խմբային խաղ, որուն ընթացքին երկու խումբ (իւրաքանչիւրը 11 հոգիէ բաղկացած) կը ջանայ հակառակորդին բերդին՝ դարպասին մէջ կէտ նշանակել՝ գնդակը անցընելով: 10. (գոյ.) մարմնակրթութեան ուսուցիչ, զինախաղի վարժեցնող մարդ 12. (գոյ.) դատաւոր (խաղի) 14. (գոյ.) ֆութպոլային բերդի պաշտպան 16. (գոյ.) օրհներգ, համաչափ ընթացքով պաշտօնական երգ 19. (գոյ.) հողի տափարակ ազատ տարածութիւն, անդաստան, մարզ, ասպարէզ, խաղի վայր
19
Across
Down
5. (գոյ.) մարմնակրթական հրահանգ, կրթանք (մտքի)
1. (գոյ.) գունդ, բազմութիւն մարդկանց, որոնք միացած են մի գաղափարով կամ մի անձի առաջնորդութեան տակ
7. (գոյ.) մրցանակաւոր մարզիկ, յաղթական, հերոս 9. (գոյ.) մարզական խմբային խաղ, որուն ընթացքին երկու խումբ (իւրաքանչիւրը 11 հոգիէ բաղկացած) կը ջանայ հակառակորդին
2. (գոյ.) սլացք, արշաւ, հոսում, սահանք 3. (գոյ.) եկիր կամ խմբակ մը խորհրդանշող պաստառ
Զուլալին առանձնատառը (հայերէն sudoku)
Senior problem
ob l e m r p r o i n u J
nd , Heros, a ik m z a R with assis, meeting r men , M y A , it r h a e h h c a , V ttended a s, Sevanna, Talin a ik m a r A e ective wiv hakeh. If their resp lar, Linda, and S s with , Ta ook hand he h s Roubina m o o r e at t in the actly onc x ever yone e n o s r e otal er p w many t o h ever y oth , g in t e me e end of th hakes took place? hands
Armen’s Math Corner (answers on pg. 26)
To celebrate Canada Day, the Armenian church hosted a community picnic where Ha cop volunteered at the hot dog stand. He offered three condim ents—ketchup, relish, and mustard—and kept track of what the parishioners ordere d. He noted the following details: Every one of the 125 parishion ers ordered exactly one hot dog ; 82 people took ketchup, 47 too k relish, and 80 took mustard; 32 people chose mustard and ketchup, but skipped the reli sh; 5 people chose mustard and relish, but skipped the ketchu p; the number of parishioners who had all three condiment s was double the number of those who had none; the number of parishioners who had exactly two condiments was double the number of those who had all three. How many parishioners had all three condiments—ketchu p, relish, and mustard—on the ir hot dogs?
Սուրբ Աստուածածին Հայց. Առաք. եկեղեցին կը ներկայացնէ
St. Mary Armenian Apostolic Church Presents
FIRST ANNUAL GOLF
TOURNAMENT September 19, 2026 Angus Glen Golf Club EARLY BIRD PRICING UNTIL JUNE 15TH
REGISTER NOW Early bird registrants are entered for a chance to win prizes - some valued at over $1000.
AFTER EARLY BIRD REGISTRATION $300 SINGLE GOLFER $1200 $1200 PER FOURSOME
For Registration and more information, scan the QR code or contact office@stmarytoronto.ca
stmarytoronto
St. Mary Armenian Apostolic Church
ԹՈՐՈՆԹՈՅԻ
Toronto, Ontario
Ս. ԱՍՏՈՒԱԾԱԾԻՆ ՀԱՅՑ. ԱՌԱՔԵԼԱԿԱՆ ԵԿԵՂԵՑԻ
ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆԱԿԱՆ ԿՐԹԱԹՈՇԱԿԻ ԾՐԱԳԻՐ
UNIVERSITY SCHOLARSHIP PROGRAM
Ս. Աստուածածին Եկեղեցւոյ Հովիւքն ու Հոգաբարձութիւնը կը քաջալերեն
St. Mary Armenian Apostolic Church Parish Priests and the Board of Trustees
այն ուսանողները, որոնք կը փափաքին տիրանալ աւելի բարձր ուսման եւ դառնալ գործօն առաջնորդներ մեր գաղութէն ներս։ Անոնց
engaged community. For this purpose, the church has established the
Համալսարանական Կրթաթոշակ-Մրցանակ Ծրագիրը։
University Scholarship-Award Program.
ՈՒՂԵՑՈՅՑ
ELIGIBILITY CRITERIA
Թեկնածուն պէտք է բնակի Գանատայի Օնթարիօ նահանգին մէջ, եւ ունենայ Գանատայի հպատակութիւն եւ կամ մնայուն բնակութեան կարգավիճակ «Permanent Residency»։
Applicants must live in the Province of Ontario, and be a Canadian Citizen or a Permanent Resident.
Applicants must be enrolled in an undergraduate program
Թեկնածուն պէտք է արձանագրուած ըլլայ Օնթարիօ նահանգի
Կրթաթոշակ ստացող ուսանողներու ընտրութիւնը կը կատարուի բարձրագոյն նիշերու (GPA 3.0 եւ աւելի միջին) եւ եկեղեցւոյ / Թորոնթոյի գաղութէն ներս շարունակական կամաւոր ծառայութեան հիման վրայ:
The church believes that investing in future leaders will promote active involvement of youth in our church, and ensure a stronger and more
օժանդակելու նպատակաւ՝ հաստատուած է եկեղեցւոյս
համալսարանի մը մէջ որպէս երկրորդ, եւ կամ աւելի բարձր, տարուայ ուսանող։
of Toronto encourage and support students in pursuing higher education.
at a University/College in Ontario, as a student in second year or higher.
Դիմումի ժամկէտ՝
30 ՀՈԿՏԵՄԲԵՐ
ԹԵԿՆԱԾՈՒՆ ԿՐՆԱՅ ԴԻՄԵԼ ՀԵՏԵՒԵԱԼ ԿՐԹԱԹՈՇԱԿՆԵՐԷՆ ՄԷԿՈՒՆ՝
Scholarships are based on Grades (GPA 3.0 and above), merit and continuous involvement in St. Mary Armenian Apostolic Church and/or the Armenian community in
DEADLINE TO APPLY:
OCTOBER 30th
Toronto.
CANDIDATES MAY APPLY FOR ONE OF THE FOLLOWING UNIVERSITY SCHOLARSHIP-AWARDS:
« Ս. Աստուածածին Եկեղեցւոյ Համալսարանական Կրթաթոշակ »՝ որեւէ ասպարէզի մէջ։
“St. Mary Armenian Apostolic Church of Toronto University Scholarship-Award”, in any field of study.
« Բուչիկեան Ընտանիքի Համալսարանական Կրթաթոշակ »՝ առողջապահական գիտութեան ասպարէզի մէջ։
“Poochikian (Բուչիկեան) Family University Scholarship-Award”, in Health Sciences.
Մանրամասնութեան եւ դիմումնագրի համար հաճեցէք այցելել՝
https://www.stmarytoronto.ca/Scholarship-Award
For more information and how to apply, please visit:
https://www.stmarytoronto.ca/Scholarship-Award