Wil jij slim leren, zeker slagen?
Examenbundel
Oefen met echte examenopgaven per onderwerp en met complete examens. In het boek en online.
Oefenen, oefenen, oefenen
Uitleg b� de antwoorden
Oriëntatietoets geeft aan hoe je ervoor staat
Examenidioom
Speciaal voor de examens Duits, Engels en Frans.
Een grote woordenschat zorgt voor beter tekstbegrip
Duidel�ke voorbeeldzinnen
Ook voor de schoolexamens
Samengevat
De perfecte samenvatting om je voor te bereiden op je examen.
Zo leer je precies wat je moet weten.
Complete examenstof
R�tjes en definities
Geen lappen tekst
Zeker Slagen!
Zo leer je efficiënter leren.
Je leert hoe je moet leren
Hulp b� plannen
Je kr�gt zelfinzicht en zelfvertrouwen
vwo
www.samengevat.nl
Bedrijfseconomie, ondernemerschap en financiële zelfredzaamheid drs. A. Maurer drs. J. Stevens
Gratis oefenen en allebelangrijkeexameninfo
Colofon
Redactie
Timon Meynen, Enschede
Vormgeving
Criterium, Arnhem
Opmaak
Crius Group, Hulshout (België)
Omslagfoto
Unsplash, Dylan Ferreira
Over ThiemeMeulenhoff ThiemeMeulenhoff is een educatieve uitgeverij die zich inzet voor het voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs. De mensen van ThiemeMeulenhoff zijn er voor onderwijsprofessionals - met ervaring, expertise en doeltreffende leermiddelen. Ontwikkeld in doorlopende samenwerking met de mensen in het onderwijs om samen het onderwijs nog beter te maken.
We ontwikkelen lesmethodes die goed te combineren zijn met andere leermiddelen, naar eigen inzicht aan te passen en bewezen effectief zijn. En natuurlijk worden al onze lesmethodes zo duurzaam mogelijk geproduceerd.
Zo bouwen we samen met de mensen in het onderwijs aan een mooie toekomst voor de volgende generatie.
Samen leren vernieuwen.
www.thiememeulenhoff.nl
ISBN 978 90 06 77173 2 Editie 1, druk 3, oplage 1, 2026
© ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2026
Alle rechten voorbehouden. Tekst- en datamining, AI-training en vergelijkbare technologieën niet toegestaan. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 j° het Besluit van 23 augustus 1985, Stbl. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie (PRO), Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp (www.stichting-pro.nl). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich tot de uitgever te wenden. Voor meer informatie over het gebruik van muziek, film en het maken van kopieën in het onderwijs zie www.auteursrechtenonderwijs.nl.
De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot de uitgever wenden.
Deze uitgave is volledig CO2-neutraal geproduceerd.
ClimatePartner certified product climate-id.com/YI43H3
CO2 measure reduce contribute
Voorwoord
Beste examenkandidaat,
Voor je ligt de geheel vernieuwde Samengevat, aangepast aan de exameneisen die met ingang van het centraal examen 2027 van kracht zijn.
In dit boek vind je de leerstof en de vaardigheden voor het centraal examen vwo bedrijfseconomie kort en systematisch weergegeven.
Deze samenvatting stelt je in staat om in korte tijd grote hoeveelheden stof te herhalen en te overzien. Hoofd- en bijzaken worden onderscheiden, waardoor je inzicht krijgt in de grote lijn van de stof en in de samenhang tussen de verschillende onderwerpen.
Met Samengevat bereid je je zelfstandig voor op het examen. Gecombineerd met de Examenbundel vwo bedrijfseconomie vormt deze Samengevat de beste voorbereiding op je examen. De theorie vind je in Samengevat en je oefent met de opgaven uit de Examenbundel !
Samengevat en Examenbundel zijn naast elke methode te gebruiken.
Heb je opmerkingen? Meld het ons via vo@thiememeulenhoff.nl.
Amersfoort, juli 2026
opmerking
Hoewel dit boekje met de grootst mogelijke zorg is samengesteld, kunnen auteur en uitgever geen aansprakelijkheid aanvaarden voor aanwijzingen naar aanleiding van publicaties van de overheid betreffende specifieke examenonderwerpen, de hulpmiddelen die je tijdens het examen mag gebruiken, duur en datum van je examen et cetera.
Het is altijd raadzaam je docent of onze website www.examenbundel.nl te raadplegen voor actuele informatie die voor jouw examen van belang kan zijn.
Hoe werk je met dit boek?
Samengevat laat je in beknopte vorm zien wat belangrijk is bij Bedrijfseconomie. Je krijgt antwoord op de volgende vragen over de theorie:
• welke begrippen moet je kennen?
• wat betekenen deze begrippen?
• wordt het begrip in een formule weergegeven?
• waarin verschilt het ene begrip van het andere begrip?
• welke samenhang er is tussen de begrippen?
• welke opgaven moet je kunnen maken?
Sommige begrippen hebben een voorbeeldopgave met uitwerking. Een voorbeeld:
enkelvoudige interest, samengestelde interest begrippen begrip omschrijving interest vergoeding over het vermogen
enkelvoudige interest interest alleen berekenen over het beginkapitaal samengestelde interest interest berekenen over beginkapitaal + gekweekte interest (‘interest over interest’)
enkelvoudige interest en samengestelde interest verschillen
enkelvoudige interest
samengestelde interest interest elke periode berekenen over: beginkapitaal interest berekenen over: beginkapitaal + interest
eindwaarde stijgt lineair: elke periode met hetzelfde bedrag
eindwaarde stijgt exponentieel: elke periode met een groter bedrag
enkelvoudige interest: lineaire lening voorbeeldopgave
Een onderneming sluit op 1 januari 2026 een lening af van € 200.000 tegen 6% per jaar.
De lening wordt in 10 jaar afgelost met gelijke bedragen per jaar.
De eerste aflossing is op 31 december 2026.
De interest wordt elk halfjaar achteraf betaald op 30 juni en 31 december.
a. Bereken de interest die op 30 juni 2026 betaald wordt.
b. Bereken de jaarlijkse aflossing.
c. Bereken het totale bedrag dat betaald wordt aan aflossing en interest op 31 december 2029.
a. Interest = K × P × T = € 200.000 × 0,06 × 6 12 = € 6.000
b. Aflossing = € 200.000 10 jaar = € 20.000
c. Aflossing: € 20.000
Interest = (€ 200.000 ‒ 3 × € 20.000) × 0,06 × 6 12 = € 4.200 + Totaal aflossing en interest: € 24.200
Toelichting: op 1 januari 2029 is er drie keer afgelost: 2026, 2027, 2028.
Inhoud
Voorwoord
Hoe werk je met dit boek?
Domein A: Vaardigheden 6
Domein B: Van persoon naar rechtspersoon 21
Domein C: Interne organisatie en personeelsbeleid 76
Domein D: Investeren en financieren
Domein E: Marketing
Domein F: Financieel beleid, voorcalculatie
Domein A Vaardigheden
Het vak Bedrijfseconomie kent drie groepen vaardigheden:
1. informatievaardigheden;
2. onderzoeksvaardigheden;
3. rekenvaardigheden en grafische vaardigheden.
Bij informatie- en onderzoeksvaardigheden gaat het vooral om het stellen van de juiste vragen en de beantwoording daarvan.
informatievaardigheden
Informatievragen zijn:
• selectievragen
• begripsvragen
• bewerkingsvragen
• aanvaardbaarheidsvragen
soort informatievraag toelichting
selectievraag welke informatie is nodig en bruikbaar?
begripsvraag wat is de betekenis van een begrip?
bewerkingsvraag welke berekeningen etc. kun je met de informatie maken aanvaardbaarheidsvraag
• is de informatie betrouwbaar, dus juist en waar?
• is de informatie representatief, dus kun je betrouwbare conclusies trekken?
informatievragen voorbeeld
soort vraag voorbeeld
selectievraag welke gegevens staan op een balans en welke niet?
• omzet
• hypothecaire lening
• voorraad goederen
• afschrijvingskosten
begripsvraag wat is een balans?
bewerkingsvraag hoe kun je met de balansgegevens het eigen vermogen berekenen?
aanvaardbaarheidsvraag in welke gevallen is de quick ratio een betere maatstaf voor de liquiditeit dan de current ratio?
onderzoeksvaardigheden onderzoeksvragen opstellen en beantwoorden
soort onderzoeksvraag
probleemstellingsvraag
werkplanvragen
standpunt bepalen
• argumentenvragen
• standpuntvragen
• afwegingsvragen
conclusievragen
toelichting
welke hoofdvraag wil je beantwoorden?
welke deelvragen levert de probleemstellingsvraag op:
• wat zijn hoofdzaken en wat bijzaken?
• wat is oorzaak en wat is gevolg?
• wat zijn feiten en wat zijn meningen?
een standpunt vraagt om afwegingen:
• argumentenvragen: wat zijn voor- en tegenargumenten?
• standpuntvragen: welke argumenten zijn voor of tegen een standpunt?
• afwegingsvragen: wat is je eigen mening, gezien de argumenten?
welke conclusies trek je uit het onderzoek?
onderzoeksvragen: standpunt bepalen
In een krantenartikel staat de volgende kop: ‘Salaris topman Jansen bij BB- bank stijgt 50%.’ In het artikel staat onder andere dat de verhoging nodig en verantwoord is, omdat Jansen te weinig verdiende in vergelijking met zijn Europese collega’s.
soort vraag
argumentenvragen
standpuntvragen
afwegingsvraag
voorbeeld
• wat zijn argumenten voor de salarisverhoging?
• wat zijn argumenten tegen de salarisverhoging?
• wat pleit voor een bepaald standpunt?
• wat pleit tegen een bepaald standpunt*?
is de salarisverhoging, ook maatschappelijk gezien, redelijk goed te verantwoorden?
* Bijvoorbeeld: is een gekozen standpunt juridisch toelaatbaar?
werken met informatie- en communicatietechnologie (ICT)
Onderdelen van het informatie- en communicatieproces zijn:
onderdeel voorbeeld
verzamelen, ordenen van informatie
informatie in spreadsheetdocument opnemen, via een browser informatie verzamelen, AI
informatie presenteren PowerPoint, video, Word-document werken met internet e-mailen, videobellen
spreadsheetprogramma’s voordelen nadelen
snelle berekeningen ontwerpen model kan veel tijd kosten
snelle herberekening bij nieuwe gegevens controle op fouten kan veel tijd kosten
snel overzichten beschikbaar
spreadsheetprogramma voorbeeldopgave
Handelsonderneming Azul bv handelt uitsluitend in één product. Zij wil een werkblad in een spreadsheetprogramma maken om zo te berekenen hoe groot de breakevenafzet is. Dit zijn de invoergegevens:
• verkoopprijs per product: € 80
• inkoopprijs per product: € 40
• variabele bedrijfskosten per product: € 10
• totale constante per maand: € 420.000
Bepaal de formule voor de cellen D6 (dekkingsbijdrage per product) en D9 (break-evenafzet) in onderstaand werkblad.
9 break-evenafzet
D6 = verkoopprijs per product ‒ variabele kosten per product = D3 ‒ D4 ‒ D5
D9 = totale constante kosten / dekkingsbijdrage per product = D8/D6
informatie ‘vertalen’ voorbeeldopgave
Een fabrikant van ijsjes produceert grote ijsjes (G) en kleine ijsjes (K).
De verkoop is in 2025 als volgt over de vier kwartalen verdeeld:
G: 800, 1.200, 2.000, 1.500; K: 600, 1.000, 1.600, 1.200
‘Vertaal’ deze gegevens over de verkoop in:
• een tabel,
• een lijndiagram en
• een staafdiagram.
lijndiagram staafdiagram
aantal ijsjes x 1.000
volgorde bij berekeningen welke berekening doe je eerst?
Bij het maken van berekeningen is er een vaste, dwingende volgorde.
Hieronder staat die dwingende volgorde.
1. wat tussen haakjes staat
2. machtsverheffen
3. worteltrekken
4. vermenigvuldigen
5. delen
6. optellen
7. aftrekken
volgorde bij berekeningen voorbeelden
soort berekening voorbeeld
Haakjes: eerst uitrekenen wat tussen ( ) staat (1,02 × 4) × 6 = 4,08 × 6 = 24,48
Machtsverheffen 23 = 2^3 = 8
Worteltrekken
Vermenigvuldigen
Delen
Optellen
Aftrekken
√9 = 3
5 × 12 = 60
8 : 4 = 2 of 8 4 = 2
6 + 3 = 9
9 ‒ 4 = 5
Samen vormen de eerste letters van de zeven berekeningen een ezelsbruggetje:
H, M, W, V, D, O, A = Hoe Moeten Wij Van Die Onvoldoendes Afkomen?
volgorde bij berekeningen voorbeeldopgave
Bereken de antwoorden en geef de volgorde van de berekeningen aan. opgave
2 × 32 = 2 × 9 = 18
30 ‒ 2 × 5 = 30 ‒ 10 = 20
(30 ‒ 2) × 5 = 28 × 5 =140
500 × (1 + 0,04)6 = 500 × 1,046 = 500 × 1,265319018 = 632,66
632,66
(1 + 0,04)6 = 632,66 1,046 = 632,66 1,265319018 = 500
• machtsverheffen
• vermenigvuldigen
• vermenigvuldigen
• aftrekken
• tussen haakjes
• vermenigvuldigen
• tussen haakjes
• machtsverheffen
• vermenigvuldigen
• tussen haakjes
• machtsverheffen
• delen
procent, percentage, perunage, procentpunt
De dekkingsbijdrage van Feliz bv is in 2024 40% van de omzet en in 2025 45%.
begrip
procent = per 100 (%)
toelichting
1% = 1 100 en 40% = 40 100
percentage = aantal procenten 40
perunage = percentage 100 40 100 = 0,40
procentpunt = verschil van twee percentages stijging dekkingsbijdrage in procentpunten = 45 ‒ 40 = 5
procenten voorbeeldopgave
Het resultaat (de winst) van Stappengoor bv over 2025 bedraagt € 300.000.
De tarieven voor de vennootschapsbelasting zijn in 2025:
resultaat (winst) tarief
0 tot en met € 200.000 19,0%
> € 200.000 25,8%
Bereken de vennootschapsbelasting over 2025.
Vennootschapsbelasting = 0,19 × € 200.000 + 0,258 × (€ 300.000 ‒ € 200.000) = € 63.800
perunage voorbeeldopgave
De totale constante kosten van Feliz bv zijn € 120.000 per jaar.
De dekkingsbijdrage van Feliz bv is in 2024 40% van de omzet.
Bereken de breakeven-omzet voor Feliz in 2024.
Break-evenomzet = totale constante kosten dekkingsbijdrage in een perunage = € 120.000 0,40 = € 300.000
procenten en procentpunten voorbeeldopgave
Het marktaandeel van Buenos bv stijgt van 23% (2025) naar 30% (2026).
a. Bereken met hoeveel procentpunten het marktaandeel is gestegen.
b. Bereken met hoeveel procent het marktaandeel is gestegen.
a. Marktaandeel stijgt met: 30 ‒ 23 = 7 procentpunten.
b. In procenten: 30% ‒ 23% 23% × 100% = 30,4%
promille voorbeeld
Een partij goederen is verzekerd voor € 80.000. De verzekeringspremie is 4‰.
Verzekeringspremie = 0,004 × € 80.000 = € 320
breuk, teller, noemer, teller- en noemereffecten
begrip
omschrijving, toelichting
breuk je deelt een getal (a) door een ander getal (b) breuk = a b
teller getal boven de deelstreep a noemer getal onder de deelstreep b tellereffect verandering van de breuk omdat de teller verandert noemereffect verandering van de breuk omdat de noemer verandert teller- en noemereffect verandering van de breuk omdat teller én noemer beide veranderen
current ratio: teller- en noemereffect voorbeeldopgave
Een klant koopt bij leverancier Gusto bv contant goederen voor € 12.000. De inkoopprijs van deze goederen is € 8.000.
Leg uit of de current ratio van Gusto verbetert, verslechtert of gelijk blijft.
Current ratio = vlottende activa kort vreemd vermogen
• Tellereffect. De liquide middelen nemen met € 12.000 toe. De voorraad goederen neemt met € 8.000 af. De teller stijgt.
• Noemereffect. Het kort vreemd vermogen blijft gelijk.
• Conclusie: de current ratio stijgt.
In (examen)opgaven kan de teller veranderen en de noemer gelijk blijven, of omgekeerd. Geef dan in het antwoord altijd aan dat de noemer of de teller gelijk blijft. Dit voorkomt puntenverlies.
verhoudingstabel of kruistabel voorbeeldopgave
Maak de volgende berekeningen met behulp van een verhoudingstabel.
a. Bereken hoeveel procent € 224 van € 700 is.
b. Tijmen geeft 98% van zijn maandelijkse zakgeld uit en heeft nog € 4 over.
Bereken hoeveel zakgeld Tijmen maandelijks heeft.
a. € 700 | € 224 100% | ? 1% van € 700 = € 7 € 224 € 7 × 1% = 32%
b. ? |€ 4 100% | 2% 1% = € 4 2 = € 2 100% = 100 × € 2 = € 200
procentberekeningen bij bedrijfseconomie
• procentuele veranderingen met hoeveel procent verandert getal a?
• hoeveel procent van hoeveel procent is getal b van getal a?
• hoeveel procent meer dan hoeveel procent is getal a meer dan getal b?
• hoeveel procent minder dan hoeveel procent is getal b minder dan getal a?
• btw en procenten
procentuele veranderingen
Dit type procentberekening wordt gebruikt als iets toe- of afneemt. Hierbij geldt:
procentuele verandering = nieuw ‒ oud oud × 100%
procentuele verandering voorbeeldopgave
Van Topper bv zijn de volgende gegevens van de omzet en het totale resultaat bekend. In beide jaren blijft de verkoopprijs gelijk en zijn de variabele kosten proportioneel variabel.
jaar omzet resultaat
2024
2025
€ 6.000.000
€ 5.800.000
€ 380.000
Bereken met hoeveel procent de omzet in 2025 daalt ten opzichte van 2024.
Procentuele afname = € 5.800.000 ‒ € 6.000.000
€ 6.000.000 × 100% = 3,3%
procenten ‘van’ en ‘dan’ voorbeeldopgave, zie bovenstaande tabel
a. Hoeveel procent is het resultaat in 2024 van de omzet in 2024?
b. Hoeveel procent is het resultaat in 2025 minder dan het resultaat in 2024?
c. Hoeveel procent is de omzet in 2024 meer dan de omzet in 2025?
Bereken de antwoorden van a, b en c.
a. € 420.000
€ 6.000.000 × 100% = 7% ‘van’ is € 6.000.000
b. € 380.000 ‒ € 420.000
€ 420.000 × 100% = 9,5% ‘dan’ is € 420.000
c. € 6.000.00 ‒ € 5.800.000
€ 5.800.000 × 100% = 3,4% ‘dan’ is € 5.800.000
De getallen na (achter) ‘van’ en ‘dan’ zijn altijd 100%.
Deze getallen staan in de noemer.
btw en procenten
De winkelprijs van een kledingstuk kan als volgt zijn samengesteld:
Inkoopprijs:
Bedrijfskosten: €
Totale kosten:
Resultaat- (winst-) marge: € ……….. +
Verkoopprijs exclusief btw: € ………..
Btw: € +
Verkoopprijs inclusief btw: € .……….
winkelprijs en btw voorbeeldopgave
Marina koopt in een winkel een nieuwe trui voor € 96,80, inclusief 21% btw.
a. Bereken de winkelprijs van de trui exclusief btw.
b. Bereken hoeveel btw in euro’s Marina betaalt.
a. Winkelprijs exclusief btw: € ……… = 100%
Btw € …...... = 21%
Winkelprijs inclusief btw € 96,80 = 121%
Winkelprijs exclusief btw = € 96,80 121 × 100 = € 80
b. Btw = € 96,80 121 × 21 = € 16,80
positieve en negatieve getallen
Bij bedrijfseconomie heb je te maken met voordelige en nadelige resultaten.
Een voordelig resultaat is een positief getal (+).
Een nadelig resultaat een is een negatief getal (‒ of ‒/‒).
Bijvoorbeeld: totale resultaat = bedrijfsresultaat + financieringsresultaat
Bedrijfsresultaat: € 230.000 voordelig (+)
Financieringsresultaat: € 50.000 nadelig (‒ of ‒/‒) + Totale resultaat: € 180.000 voordelig (+)
positieve en negatieve getallen voorbeeldopgave Het resultaat van een nv herstelt zich in het eerste halfjaar van 2026 ten opzichte van dezelfde periode in 2025. In het derde kwartaal van 2026 zet dit herstel zich door. Bereken deze verbetering in het derde kwartaal van 2026 ten opzichte van het derde kwartaal van 2025.
(× € 1 miljoen)
totale resultaat kwartaal 1 en 2
totale resultaat kwartaal 1 t/m 3
2025 ‒/‒ € 2.971 ‒/‒ € 3.164
2026 ‒/‒ € 228 + € 232
Resultaat kwartaal 3 = resultaat kwartaal 1 t/m 3 ‒ resultaat kwartaal 1 t/m 2
• 2025 kwartaal 3 van ‒/‒ € 2.971 naar ‒/‒ € 3.164 = ‒/‒ € 193 miljoen
• 2026 kwartaal 3 van ‒/‒228 naar + € 232 = + € 460 miljoen + Verbetering resultaat = € 193 + € 460 = + € 653 miljoen
eerstegraadsvergelijking y = ax + b kenmerk toelichting
algemene vorm y = ax + b
verband tussen de variabelen lineair (geen machten zoals bijvoorbeeld x2) grafiek rechte lijn
variabelen x en y kunnen verschillende waarden hebben
x = onafhankelijke variabele bijvoorbeeld aantal verkochte producten
y = afhankelijke variabele bijvoorbeeld totale kosten
a = hellingshoek getal waarmee y toe- of afneemt als x met 1 toeneemt
b = startgetal snijpunt met de x-as of de y-as
opbrengsten, kosten, resultaat
begrip en afkorting vergelijking (formule) omzet = TO
TO = afzet × verkoopprijs per product = q × p
totale variabele kosten = TVK TVK = afzet × variabele kosten per stuk = q × v
totale constante kosten = TCK TCK = vast bedrag per periode
totale kosten = TK
TK = TVK + TCK = q × v + TCK
totale dekkingsbijdrage = TDB TDB = TO ‒ TVK = q × p ‒ q × v = q × (p ‒ v)
totale resultaat = TR (of TW) TR = TO ‒ TK = q × p ‒ (q × v + TCK)
eerstegraadsvergelijkingen voorbeeldopgave
Van een massaproduct zijn de volgende gegevens verzameld:
• De totale kosten bestaan uit constante kosten en proportioneel variabele kosten.
• De constante kosten, de variabele kosten per product en de verkoopprijs zijn in de genoemde jaren niet gewijzigd.
a. Bereken de variabele kosten per product, de verkoopprijs per product en de totale constante kosten per jaar.
b. Geef de vergelijkingen van:
• de totale opbrengsten (TO)
• de totale kosten (TK)
• de totale dekkingsbijdrage (TDB)
• het totale resultaat (TR)
c. Teken TO, TK, TDB en TR in een grafiek.
a. Variabele kosten per stuk = € 2.140.000 ‒ € 2.110.000 90.000 ‒ 85.000 = € 6
Verkoopprijs per stuk = € 850.000 85.000 = € 10
Totale constante kosten = TK ‒ TVK
b.
• TO = 10q
• TK = TVK + TCK = 6q + 1.600.000
• TDB = (p ‒ v) × q = 10q ‒ 6q = 4q
• TR = 10q ‒ (6q + 1.600.000) = 4q ‒ 1.600.000
c. TDB TCK euro's × 1.000 – 1.600 + 1.600 400 afzet × 1.000
dekkingsbijdrage, totale constante kosten voorbeeldopgave Van het product Tamar is de break-evenafzet grafisch weergegeven.
3.600.000
150.000 afzet
De variabele kosten per product bestaan uit:
• inkoopprijs: € 96
• overige variabele kosten: 40% van de verkoopprijs per product
a. Bereken de verkoopprijs* per product.
b. Bereken de variabele kosten per product.
c. Bereken de break-evenomzet.
d. Bereken het totale resultaat bij een verwachte afzet van 200.000 producten.
* verkoopprijs = p
a. De break-evenafzet ligt bij 150.000 stuks; dan geldt: TDB = TCK
Totale dekkingsbijdrage = afzet × (p ‒ variabele kosten per product)
€ 3.600.000 = 150.000 × (p ‒ € 96 ‒ 0,40 × p)
€ 3.600.000 = 90.000 × p ‒ € 14.400.000 p = verkoopprijs = € 200 per product
b. Variabele kosten per product = € 96 + 0,40 × € 200 = € 176
c. Break-evenomzet = break-evenafzet × verkoopprijs = 150.000 × € 200 = € 30.000.000
d. Totale resultaat = omzet ‒ totale kosten = 200.000 × € 200 ‒ (€ 3.600.000 + 200.000 × € 176) = € 1.200.000 voordelig
indexcijfers begrippen
begrip
indexcijfer
omschrijving
• een indexcijfer is een verhoudingsgetal
• hoe is iets veranderd ten opzichte van het basisjaar basis basis = 100, waarneming die het uitgangspunt is basisjaar jaar waarin de basiswaarneming voorkomt basis verleggen waarneming in een ander jaar geldt als basis = 100
indexcijfer berekenen (verkoopprijs) indexcijfer verkoopprijs jaar t = verkoopprijs jaar t verkoopprijs basisjaar × 100
indexcijfers voorbeeldopgave
jaar verkoopprijs in euro’s
indexcijfer verkoopprijs (2023 = 100)
2025 € 30 120 2026 € 31 …
a. Bereken de verkoopprijs in euro’s in het basisjaar 2023.
b. Bereken het indexcijfer van de verkoopprijs in 2026.
c. Bereken het indexcijfer van de verkoopprijs als 2025 het basisjaar is.
a. Verkoopprijs 2023 in euro’s = € 30 120 × 100 = € 25
Toelichting: in de kruistabel correspondeert € 30 met 120.
b. Indexcijfer verkoopprijs 2026 = € 31 € 25 × 100 = 124 (of: € 31 € 30 × 120 = 124)
c. Indexcijfer verkoopprijs 2026 = € 31 € 30 × 100 = 103,33
rekenen met perioden
• 1 jaar = 365 dagen (soms in opgaven: 1 jaar = 360 dagen)
• 1 jaar = 52 weken
• 1 jaar = 12 maanden
• 1 jaar = 4 kwartalen
• 1 kwartaal = 1 4 jaar = 3 maanden en ook: 1 4 jaar = 52 4 = 13 weken
Let erop dat 1 maand niet gelijk is aan 4 weken. Als dat wel zo zou zijn, dan zouden er maar 12 × 4 = 48 weken in een jaar zitten (en niet 52).
perioden voorbeeldopgave
Het resultaat van onderneming Buruma wordt gelijkmatig over het jaar behaald.
Het resultaat bedraagt € 1.570 per week.
Bereken het resultaat per maand.
Resultaat per maand = 52 × € 1.570 12 = € 6.803,33 (dus niet 4 weken × € 1.570)
gemiddelden berekeningen
• ongewogen gemiddelde
• tel alle getallen op
• deel het resultaat door het aantal getallen
• gewogen gemiddelde
• tel alle getallen × hun eigen gewicht op
• deel het resultaat door de som van de gewichten
gemiddelden voorbeeldopgave
Onderneming Casa bv heeft een 4% hypothecaire lening van € 100.000 en een 3,5% hypothecaire lening van € 300.000.
a. Bereken het ongewogen gemiddelde interestpercentage van de hypothecaire leningen.
b. Bereken het gewogen gemiddelde interestpercentage van de hypothecaire leningen.
a. Ongewogen gemiddelde = 4% + 3,5& 2 = 3,75%
b. Gewogen gemiddelde = 4% × € 100.000 + 3,5% × € 300.000 € 100.000 + € 300.000 = 3,625%
diagram grafische weergave (‘plaatje’) van het verband tussen twee grootheden.
Bedrijfseconomie kent de volgende soorten diagrammen:
• staafdiagram
• samengesteld staafdiagram
• lijndiagram
• cirkeldiagram
staafdiagram
Omzetbijdrage filialen
Utrecht
Rotterdam Nijmegen
Den Haag Eindhoven
samengesteld staafdiagram
lijndiagram cirkeldiagram
Jacobs
Tom Lars Bart
Peacock
Leverling
Callahan
Domein B: Van persoon naar rechtspersoon
keuze van een opleiding
Het volgen van een opleiding is een investering in jezelf. Een investering in menselijk kapitaal. De keuze van een opleiding hangt onder andere af van de hierna genoemde factoren.
factoren bij kiezen opleiding toelichting
aanleg (talent)
kosten opleiding
persoonlijke opbrengsten opleiding
ben je goed in de exacte vakken of in talen?
• college- of cursusgeld
• studieboeken
• kamerhuur
• gemiste inkomsten (je kunt niet fulltime werken)
• meer kansen op de arbeidsmarkt
• hogere beloning na je studie maatschappelijke opbrengsten opleiding
• hogere productiviteit van de beroepsbevolking
• hogere belastinginkomsten
verzekeren begrippen
• verzekeren het bij een verzekeraar afdekken van financiële risico’s als gevolg van een onzekere gebeurtenis of situatie.
• verzekerde (begunstigde): ontvangt de uitkering.
• verzekeraar: verzekeringsmaatschappij.
verzekeringen begrippen
begrippen toelichting
verzekeringsovereenkomst of -polis regelt de voorwaarden van een verzekering premiebetaling premie = vergoeding voor het verzekerd zijn uitkering uitkering kan één bedrag zijn of een reeks bedragen
onzekerheid (belangrijkste kenmerk)
onzekerheid kan slaan op:
• wanneer wordt er uitgekeerd, welk bedrag wordt uitgekeerd
• duur van de uitkering
verzekeren: voor- en nadelen voor verzekerde
voordelen nadelen
verzekeren kan goedkoper zijn dan zelf de schade (kosten) betalen
premie kan hoog zijn in verhouding tot het risico
verzekerd zijn geeft een veiliger gevoel mogelijk conflict over de hoogte van de schade of uitkering
verzekeren is een vorm van onderlinge solidariteit
onzorgvuldig handelen (moreel wangedrag) kan betekenen dat de verzekeringsmaatschappij de verzekering stopzet
schadeverzekeringen en levensverzekeringen
• schadeverzekering dekt de nadelige financiële gevolgen van schade.
• levensverzekering keert bedrag uit bij leven op een afgesproken moment of bij overlijden van een persoon.
schadeverzekering en levensverzekering verschillen
schadeverzekering levensverzekering heeft betrekking op objecten, soms op personen heeft betrekking op personen uitkering = schade, vermogensverlies uitkering = afgesproken bedrag(en)
schadeverzekering voorbeelden
soort schadeverzekering toelichting reisverzekering dekt schade opgelopen tijdens een reis inboedelverzekering dekt schade aan goederen in huis, zoals meubels opstalverzekering dekt schade aan de woning (opstal), bijvoorbeeld door brand en storm; deze verzekering is verplicht voor een woning waar een hypotheek op rust aansprakelijkheidsverzekering dekt de schade die bijvoorbeeld kinderen bij derden veroorzaken en waarvoor hun ouders aansprakelijk zijn bedrijfsschadeverzekering dekt de schade als een bedrijf stilligt en inkomsten mist, bijvoorbeeld door brand
rechtsbijstandsverzekering dekt kosten voor juridische hulp en proceskosten zorgverzekering dekt gemaakte ziektekosten
levensverzekering voorbeelden soort levensverzekering toelichting
overlijdensverzekering uitkering aan nabestaanden als de verzekerde overlijdt overlijdensrisicoverzekering uitkering aan nabestaanden als de verzekerde een hypothecaire lening heeft
lijfrenteverzekering jaarlijkse uitkering aan verzekerde, al of niet levenslang levensverzekering
• uitkering bij in leven zijn van verzekerde op een bepaald moment, of
• uitkering bij overlijden van verzekerde
overlijdensrisicoverzekering
Deze verzekering wordt vaak afgesloten bij het aangaan van een hypothecaire lening. Als de verzekerde overlijdt voordat de lening is afgelost, dan kan het voor de nabestaanden moeilijk zijn om de aflossing en interest te betalen. Een uitkering aan de nabestaanden maakt het mogelijk de hypotheekuitgaven te betalen.
verzekeringen voorbeeldopgave
Marjan heeft een tandartsverzekering en een opstalverzekering.
• Tandartsverzekering: de jaarlijkse verzekeringspremie is € 120. Een bezoek aan de tandarts kost € 480; de kans op een bezoek is 20% (= eens per 5 jaar).
• Opstalverzekering. Jaarlijkse premie 1,3 promille. Verzekerde waarde van de woning: € 340.000.
a. Bereken wat voordeliger is: de tandartsverzekering of de tandartskosten zelf betalen.
b. Bereken de jaarlijkse premie van de opstalverzekering in euro’s.
c. Is er bij een aansprakelijkheidsverzekering sprake van een schadeverzekering of van een levensverzekering? Licht het antwoord toe.
a. Zelf betalen kost: 0,20 × € 480 = € 96; dat is minder dan de verzekeringspremie: € 120.
b. Jaarlijkse premie = 0,0013 × € 340.000 = € 442
c. Een schadeverzekering, omdat de aansprakelijkheidsverzekering is bedoeld voor de opvang van schade die aan anderen is aangericht.
hypothecaire lening begrippen
• hypothecaire lening: lening met onroerend goed als onderpand (zekerheid)
• soorten hypothecaire lening
• lineaire lening
• annuïteitenlening
• onroerend goed: bijvoorbeeld een woonhuis, een bedrijfspand
• bijkomende kosten naast de interestkosten van de hypothecaire lening
• notariskosten
• taxatiekosten
• kosten hypotheekadviseur
• recht van hypotheek = recht van de geldgever dat die het onroerend goed mag verkopen als de geldnemer niet aan diens verplichtingen voldoet
hypotheekgever, hypotheeknemer
Linda Miedema koopt een woning. Voor deze aankoop sluit ze een hypothecaire lening af bij de A-bank. De bank krijgt het recht van hypotheek van Linda.
Wie is wat?
• Linda Miedema = geldnemer = hypotheekgever
• A-bank = geldgever = hypotheeknemer
WOONHUIS BANK
geldnemer = hypotheekgever
aflossing + interest recht van hypotheek
hypothecaire lening
geldgever = hypotheeknemer
lineaire en annuïteitenhypotheek kenmerken
• lineaire lening = lening waarbij elke periode een gelijk bedrag wordt afgelost
• annuïteitenlening = lening waarbij in elke periode interest + aflossing een gelijk bedrag is
lineaire lening annuïteitenlening
aflossing per periode gelijk bedrag aflossing + bruto interest = gelijk bedrag per periode = annuïteit bruto interest per periode daalt lineair (rechtlijnig)
schuld daalt lineair (rechtlijnig) daalt versneld, omdat aflossing elke volgende periode stijgt
hypothecaire lening en belastingvoordeel
De betaalde interest op een hypothecaire lening geeft een belastingvoordeel.
Je mag de betaalde interest aftrekken van je belastbaar inkomen. En een lager belastbaar inkomen betekent dat je minder inkomstenbelasting betaalt.
• Bruto interestbedrag = betaalde interest
• Belastingvoordeel = belastingpercentage × betaalde interest
• Netto interestbedrag = bruto interestbedrag ‒ belastingvoordeel
• Bruto maanduitgaven = betaalde interest + aflossing
• Netto maanduitgaven = betaalde interest + aflossing ‒ belastingvoordeel
lineaire hypothecaire lening voorbeeldopgave
Een 6% lineaire hypothecaire lening bedraagt € 200.000; de looptijd is 20 jaar.
Elk jaar wordt een gelijk bedrag afgelost op 31 december.
De interest wordt elk jaar achteraf betaald op 31 december.
Het belastingvoordeel is 40% van de betaalde interest.
a. Bereken welke bedragen aan afl ossing en bruto interest worden betaald in het eerste jaar.
b. Bereken welke bedragen aan afl ossing en bruto interest worden betaald in het derde jaar.
c. Bereken de netto maanduitgaven in het tweede jaar.
a. Aflossing = € 200.000 20 jaar = € 10.000
Interest eerste jaar= 0,06 × € 200.000 = € 12.000
b. Aflossing = € 10.000
Interest derde jaar = 0,06 × (€ 200.000 ‒ 2 × € 10.000) = € 10.800
c. Aflossing: € 10.000
Interest tweede jaar = 0,06 × (€ 200.000 ‒ 1 × € 10.000) = € 11.400 +
Bruto uitgaven tweede jaar: € 21.400
Belastingvoordeel = 0,40 × € 11.400 = € 4.560 ‒
Netto uitgave tweede jaar € 16.840
Per maand: € 16.840 12 = € 1.403,33
15 tot 25 testvragen
Slim leren, zeker slagen
Score per examenonderwerp
Gericht verder leren en oefenen
Gratis quickscan
Test snel je kennis
Wil je snel inzicht in wat je al beheerst van de examenstof en waar je nog aan moet werken? Maak per vak de gratis quickscan op examenbundel.nl/quickscan en check hoe je ervoor staat. Met handige verw�zingen naar de leerstof in je Samengevat!
#ikgazekerslagen
Ontdek Mijn Examenbundel
Ga nu naar m�nexamenbundel.nl en maak je account aan.
Je kr�gt dan gratis toegang tot jouw persoonl�ke dashboard met je examenrooster, oefenexamens, uitlegvideo’s, studietips en meer.