WERKBOEK FINANCIEEL NIVEAU 3&4
InBusiness Financieel Dit boek is onderdeel van InBusiness, een modulaire methode voor mbo economie. Een breed aanbod van leereenheden dekt alle onderwerpen voor de commerciële en financiële opleidingen. In de serie InBusiness Financieel worden leereenheden aangeboden voor dekking van het kwalificatiedossier Financieel administratieve beroepen.
Bewezen didactiek De methode InBusiness is ontwikkeld door ervaren auteurs, die in de leereenheden een duidelijke verbinding leggen tussen theorie en praktijk. De didactische opbouw van elke leereenheid is gebaseerd op het bewezen effectieve zes-leerfasen model: 1 Introductie 2 Theorie 3 Verwerking 4 Toepassing 5 Evaluatie/zelftoets 6 Toetsing De methode is compleet en van hoge kwaliteit. InBusiness is samen met docenten ontwikkeld, inhoudelijk sterk, prettig leesbaar, visueel aantrekkelijk en voldoet aan de eisen van de kwalificatiedossiers en aan de exameneisen. Digitaal, boeken of blended InBusiness Financieel is leverbaar op papier, volledig digitaal en als combinatie van beide (blended). De theorieboeken geven een heldere uitleg over de verschillende onderwerpen. Bij het theorieboek wordt een basislicentie geleverd, met extra theorie en opdrachten aangeboden in de interactieve digitale leeromgeving eDition. De werkboeken bevatten oriëntatievragen, kennisvragen, routineopgaven, praktijktaken en een integrale casus. Als docent kun je bovendien een keuze maken uit het totale aanbod leereenheden van InBusiness en die samenstellen tot een boek OpMaat. Digitaal is de methode beschikbaar voor scholen als Totaallicentie (volledig digitaal) of als Verwerkingslicentie (opdrachten digitaal, theorie op papier) in de interactieve leeromgeving eDition. InBusiness bevat leereenheden die geschikt zijn voor de kwalificaties: - Financieel administratief medewerker (crebo: 25139) - Bedrijfsadministrateur (crebo: 25138) - Junior assistent-accountant (crebo: 25140)
Elementaire kennis bedrijfseconomie 1 WERKBOEK
Elementaire kennis bedrijfseconomie 1 bevat negen leereenheden die de theorie behandelen met betrekking tot alle belangrijke kostensoorten. Ook onderwerpen als eenvoudige kostprijsberekeningen, inclusief afschrijvingen en break-evenanalyse komen aan bod.
Elementaire kennis bedrijfseconomie 1
Auteur: Edward van Balen Eindredactie: Pieter Mijnster
9 789006 521962
Master_Financieel_A4-EKBE-werk.indd All Pages
2/06/20 10:15
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 236
2/06/20 10:11
Elementaire kennis bedrijfseconomie 1
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 1
2/06/20 10:10
Colofon Over ThiemeMeulenhoff ThiemeMeulenhoff ontwikkelt zich van educatieve uitgeverij tot een learning design company. We brengen content, leerontwerp en technologie samen. Met onze groeiende expertise, ervaring en leeroplossingen zijn we een partner voor scholen bij het vernieuwen en verbeteren van onderwijs. Zo kunnen we samen beter recht doen aan de verschillen tussen lerenden en scholen en ervoor zorgen dat leren steeds persoonlijker, effectiever en efficiënter wordt. Samen leren vernieuwen. www.thiememeulenhoff.nl ISBN 9789006521962 1e druk, 1e oplage, 2020 © ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2020
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 j° het Besluit van 23 augustus 1985, Stbl. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie (PRO), Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp (www.stichting-pro.nl). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich tot de uitgever te wenden. Voor meer informatie over het gebruik van muziek, film en het maken van kopieën in het onderwijs zie www.auteursrechtenonderwijs.nl. De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot de uitgever wenden.
Deze uitgave is volledig CO2-neutraal geproduceerd. Het voor deze uitgave gebruikte papier is voorzien van het FSC®-keurmerk. Dit betekent dat de bosbouw op een verantwoorde wijze heeft plaatsgevonden.
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 2
2/06/20 10:10
Voorwoord Het middelbaar beroepsonderwijs verandert voortdurend onder invloed van maatschappelijke ontwikkelingen en in het bijzonder door de eisen die de beroepspraktijk aan de opleidingen stelt. Daartoe behoren nieuwe kwalificatiedossiers, maar ook ontwikkelingen zoals een breed eerste jaar voor economie opleidingen. Voor die opleidingen brengt ThiemeMeulenhoff nu de modulaire economie methode InBusiness uit: • Als vervolg op de methode BV in Balans voor de financiële beroepsopleidingen, is er nu InBusiness Financieel. • Als vervolg op de methode Rendement voor de commerciële beroepsopleidingen is er nu InBusiness Commercieel. InBusiness is opgebouwd uit een groot aantal leereenheden, die op drie verschillende manieren aangeboden worden: • Als hoofdstukken in een standaardboek met een vaste volgorde over één vakgebied of hoofdonderwerp; • Als hoofdstukken in een door de docent zelf samen te stellen Boek Opmaat, desgewenst met verschillende onderwerpen commercieel en financieel, in een zelf te bepalen volgorde; • Als complete leereenheden in de interactieve digitale leeromgeving eDition met directe feedback en resultatenoverzicht. Deze bevat de volledige theorie en alle opdrachten, zeer geschikt voor meer zelfstandig werken door studenten en voor afstandsonderwijs. De methode InBusiness is ontwikkeld door ervaren auteurs, die in de leereenheden een duidelijke verbinding leggen tussen theorie en praktijk. De didactische opbouw van elke leereenheid is gebaseerd op het zes-leerfasen model: Introductie, Theorie, Verwerking, Toepassing, Evaluatie/zelftoets, Toetsing. LET OP: Bij dit standaardboek behoort een basislicentie voor toegang tot de digitale leeromgeving eDition. Iconen helpen je daarbij op weg. Hiermee word je verwezen naar de digitale leeromgeving eDition, waar je de volgende onderdelen vindt die behoren tot de standaardinhoud van elke leereenheid van InBusiness Financieel: • Extra opdrachten (zoals extra kennisvragen, routineopgaven, praktijktaken en/of integrale casus) • Test je kennis en inzicht • Samenvattingsopdracht Hiermee worden theorie en opdrachten aangeduid, die extra aandacht vragen en belangrijk zijn voor je. De serie InBusiness is met de grootste zorg ontwikkeld. Wij hopen dat je met plezier met InBusiness werkt. Wanneer je vragen of suggesties hebt, neem dan contact met ons op. De auteurs en uitgever
3
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 3
2/06/20 10:10
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 4
2/06/20 10:10
Inhoudsopgave
Voorwoord
1
EKBE01 Van organisatie naar onderneming 9 Aan de slag met ‘Van organisatie naar onderneming’ 9 Oriëntatievragen 10 Kennisvragen 12 Routineopgaven 19 Praktijktaken 27 Integrale casus 31 Samenvattingsopdracht (online) 32 Extra opgaven voor EKBE01 (online) 32 Evaluatie & reflectie 33 Checklist 33 Test je kennis en inzicht (online) 33 Reflecteer op je werkzaamheden 33
2
EKBE02 Opbrengsten en kosten, ontvangsten en uitgaven 35 Aan de slag met ‘Opbrengsten en kosten, ontvangsten en uitgaven’ 35 Oriëntatievragen 36 Kennisvragen 38 Routineopgaven 44 Praktijktaken 50 Integrale casus 54 Samenvattingsopdracht (online) 57 Extra opgaven voor EKBE02 (online) 57 Evaluatie & reflectie 58 Checklist 58 Test je kennis en inzicht (online) 58 Reflecteer op je werkzaamheden 58
3
EKBE03 Kosten van grond- en hulpstoffen 61 Aan de slag met ‘Kosten van grond- en hulpstoffen’ 61 Oriëntatievragen 62 Kennisvragen 64 Routineopgaven 68 Praktijktaken 76 Integrale casus 79 Samenvattingsopdracht (online) 82 Extra opgaven voor EKBE03 (online) 82 Evaluatie & reflectie 83 Checklist 83 Test je kennis en inzicht (online) 83 Reflecteer op je werkzaamheden 83
3
5
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 5
2/06/20 10:10
4
EKBE04 Kosten van arbeid 85 Aan de slag met ‘Kosten van arbeid’ 85 Oriëntatievragen 86 Kennisvragen 87 Routineopgaven 93 Praktijktaken 101 Integrale casus 104 Samenvattingsopdracht (online) 108 Extra opgaven voor EKBE04 (online) 108 Evaluatie & reflectie 109 Checklist 109 Test je kennis en inzicht (online) 109 Reflecteer op je werkzaamheden 109
5
EKBE05 Kosten van duurzame productiemiddelen 111 Aan de slag met ‘Kosten van duurzame productiemiddelen’ 111 Oriëntatievragen 112 Kennisvragen 113 Routineopgaven 118 Praktijktaken 124 Integrale casus 128 Samenvattingsopdracht (online) 131 Extra opgaven voor EKBE05 (online) 131 Evaluatie & reflectie 132 Checklist 132 Test je kennis en inzicht (online) 132 Reflecteer op je werkzaamheden 132
6
EKBE06 Overige kostensoorten 135 Aan de slag met ‘Overige kostensoorten’ 135 Oriëntatievragen 136 Kennisvragen 137 Routineopgaven 142 Praktijktaken 149 Integrale casus 152 Samenvattingsopdracht (online) 155 Extra opgaven voor EKBE06 (online) 155 Evaluatie & reflectie 156 Checklist 156 Test je kennis en inzicht (online) 156 Reflecteer op je werkzaamheden 156
6
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 6
2/06/20 10:10
7
EKBE07 Directe en indirecte kosten 159 Aan de slag met ‘Directe en indirecte kosten’ 159 Oriëntatievragen 160 Kennisvragen 161 Routineopgaven 164 Praktijktaken 169 Integrale casus 172 Samenvattingsopdracht (online) 174 Extra opgaven voor EKBE07 (online) 174 Evaluatie & reflectie 175 Checklist 175 Test je kennis en inzicht (online) 175 Reflecteer op je werkzaamheden 175
8
EKBE08 Constante en variabele kosten 177 Aan de slag met ‘Constante en variabele kosten’ 177 Oriëntatievragen 178 Kennisvragen 179 Routineopgaven 187 Praktijktaken 199 Integrale casus 202 Samenvattingsopdracht (online) 204 Extra opgaven voor EKBE08 (online) 204 Evaluatie & reflectie 205 Checklist 205 Test je kennis en inzicht (online) 205 Reflecteer op je werkzaamheden 205
9
EKBE09 Break-evenanalyse 207 Aan de slag met ‘Break-evenanalyse’ 207 Oriëntatievragen 208 Kennisvragen 209 Routineopgaven 214 Praktijktaken 223 Integrale casus 228 Samenvattingsopdracht (online) 232 Extra opgaven voor EKBE09 (online) 232 Evaluatie & reflectie 233 Checklist 233 Test je kennis en inzicht (online) 233 Reflecteer op je werkzaamheden 233
7
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 7
2/06/20 10:10
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 8
2/06/20 10:10
OPDRACHTEN EKBE01
1
Aan de slag met ‘Van organisatie naar onderneming’
Van organisatie naar onderneming 1 2 3 4 5 6 7
Van organisatie naar onderneming Doelen van een onderneming Belanghebbenden van een onderneming Werkterrein van een onderneming Handelsondernemingen Bedrijfskolommen Organisatievormen
Leerdoelen Na deze leereenheid kan ik: Kennis: • de begrippen organisatie, bedrijf, onderneming, visie, missie, belanghebbenden, Triple P, productiesector en organogram beschrijven. Begrip: • de verschillen aangeven tussen een organisatie, een bedrijf en een onderneming. • uitleggen wat het verschil is tussen de visie en de missie van een onderneming. • de verschillende functies van de handel aangeven. Vaardigheid: • ondernemingen in productiesectoren plaatsen. • een bedrijfskolom op basis van verstrekte gegevens samenstellen. • een organogram tekenen en daar de lijn- en staffuncties in aangeven.
9
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 9
2/06/20 10:10
EKBE01
Van organisatie naar onderneming
OriĂŤntatievragen Wat weet je al van ondernemingen? En wat is het verschil tussen een bedrijf en een onderneming? De oriĂŤntatievragen vormen een goede inleiding op deze leereenheid en zijn prima geschikt om klassikaal te bespreken.
1
Streven naar winst Er bestaan heel wat organisaties. Kijk maar eens om je heen. Veel organisaties zijn bedrijven die streven naar zoveel mogelijk winst, terwijl er ook bedrijven zijn die dat niet als prioriteit stellen. Noem vijf organisaties die je kent, waarvan jij denkt dat ze winst proberen te behalen uit de activiteiten die ze verrichten.
2
Geen winstdoelstelling Gegeven Belanghebbenden van bedrijven zijn personen of organisaties die zeer betrokken zijn bij de activiteiten van een bedrijf. Neem KLM, een grote onderneming. Niet alleen het personeel is betrokken bij hoe het met dit bedrijf gaat, er zijn veel meer mensen die er belang bij hebben hoe KLM presteert. Noem vijf organisaties die je kent, waarvan jij denkt dat ze niet direct naar winst streven.
3
Belanghebbenden Bedenk zoveel mogelijk belanghebbenden van KLM en geef ook aan waarom zij belang hebben bij deze onderneming. belanghebbende KLM
omdat
10
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 10
2/06/20 10:10
Oriëntatievragen
4
Verschillen in productieproces Je kent ongetwijfeld beroepen als boer, meubelmaker, verzekeringsadviseur, docent. Ze verschillen in de manier van produceren, onder andere door hoe ze aan grondstof komen en wat ze maken. Kun je, eventueel in overleg met een studiegenoot, bedenken waar dit verschil in zit?
5
Bedrijven Zoek eventueel via internet bij onderstaande activiteiten steeds drie bedrijven die zich bezighouden met het: • inkopen, opslaan en doorverkopen van goederen; • aanbieden van een breed assortiment aan goederen; • transporteren van goederen; • maken van eindproducten; • verlenen van een dienst voor anderen waarbij winst wordt behaald; • verlenen van een dienst voor anderen waarbij geen winst wordt behaald.
11
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 11
2/06/20 10:10
EKBE01
Van organisatie naar onderneming
Kennisvragen Neem de inhoud van de leereenheid ‘Van organisatie naar onderneming’ goed door. Beantwoord daarna de kennisvragen en controleer zo of je de leerstof begrijpt.
1
Van organisatie naar onderneming 1
Onderneming Kies de juiste antwoorden. De eerste twee regels zijn als voorbeeld al ingevuld.
2
Organisatie
Bedrijf
Onderneming
Unilever
□
□
□
Green-peace
□
□
□
Nederlandse Spoorwegen
□
□
□
Artsen zonder Grenzen
□
□
□
Postcodeloterij
□
□
□
Rijksmuseum Amsterdam
□
□
□
Financieel Dagblad (FD)
□
□
□
Johan Cruijff Arena
□
□
□
Erasmus MC
□
□
□
Bergman Clinics
□
□
□
Albert Schweitzer ziekenhuis
□
□
□
Diergaarde Blijdorp
□
□
□
Visie en missie Noem het verschil tussen de visie en de missie van een onderneming.
12
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 12
2/06/20 10:10
Kennisvragen
2
Doelen van een onderneming 3
3 P's Kies je juiste optie(s), People, Planet of Profit. Omzet is als voorbeeld al ingevuld. Tip! Herken je een begrip niet, google dan even naar de betekenis ervan.
4
People
Planet
Profit
waterschap
□
□
□
Zero waste
□
□
□
Chocolonely
□
□
□
plastic soup
□
□
□
SA8000
□
□
□
Greenpeace
□
□
□
loonkosten
□
□
□
omzet
□
□
□
fosfor
□
□
□
groter marktaandeel
□
□
□
meer mensen in een trein
□
□
□
vakbond
□
□
□
geen kinderarbeid
□
□
□
spijkerbroeken
□
□
□
Kloppende zinnen Maak de volgende zinnen af. Een organisatie is economisch zelfstandig als
Duurzaam ondernemen is
13
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 13
2/06/20 10:10
EKBE01
5
Van organisatie naar onderneming
Aandacht voor het milieu Hieronder staan tien tips om zuiniger om te gaan met de planeet. Zet in de rechterkolom de tips in de volgorde van belangrijkheid volgens jou. afval gescheiden inleveren deel apparaten, kleding, kampeeruitrusting eet minder vlees hergebruik bouwafval huren in plaats van kopen (Greenwheels) Koop duurzame kleding Koop tweedehands lever defecte apparaten in repareren in plaats van vervangen voorkom voedselverspilling
6
Uitspraken Juist
Onjuist
Met een voetafdruk bereken je hoeveel van de bruikbare oppervlakte van de aarde jij als mens nodig hebt.
◯
◯
Bij een circulaire economie hoef je geen nieuwe grondstoffen meer te gebruiken.
◯
◯
Recycling is hetzelfde als afval voorkomen.
◯
◯
In de toekomst hebben we meer arbeiders nodig die kunnen repareren.
◯
◯
De verwijderingsbijdrage is een deel van de verkoopprijs.
◯
◯
14
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 14
2/06/20 10:10
Kennisvragen
3
Belanghebbenden van een onderneming 7
Tegenstrijdige belangen Er zijn tegenstrijdige belangen. Geef aan welke belanghebbende(n) voordeel of nadeel hebben van onderstaande verschijnselen. De eerste regel is als voorbeeld al ingevuld.
hogere lonen
Voordeel
Nadeel
personeel
werkgevers
hogere omzetbelasting inkoopfacturen snel betalen regelmatig grondstoffenverbruik meer vaste contracten hogere winst hogere winstbonus stijgende rente meer werknemers inlenen stabiele verkoopprijzen
4
Werkterrein van een onderneming 8
Productiesectoren Kies het juiste antwoord. Juist
Onjuist
Het verschil tussen de tertiaire en de quartaire sector is dat de tertiaire sector naar winst streeft en de quartaire sector niet.
◯
◯
De secundaire sector houdt zich bezig met het verwerken van grondstoffen.
◯
◯
De quartaire sector is gericht op het winnen van grondstoffen.
◯
◯
De tertiaire sector is gericht op ‘winstgevende’ dienstverlening.
◯
◯
De primaire sector is gericht op het winnen van grondstoffen.
◯
◯
Een overeenkomst van de tertiaire en de quartaire sector is het verlenen van diensten aan bedrijven en consumenten.
◯
◯
15
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 15
2/06/20 10:10
EKBE01
9
Van organisatie naar onderneming
Organisaties en productiesectoren Plaats de volgende organisaties of activiteiten in de tabel onder de juiste sector. autodealer, mijnbouw, bejaardenzorg, theeplantage, broodfabriek, distributie, fabriek, gevangenis, landbouw, timmerman, transport, containerschip, verzekering, ziekenhuiszorg Primaire sector
5
Secundaire sector
Tertiaire sector
Quartaire sector
Handelsondernemingen 10
Begrip en omschrijving Vul de lege cellen van de tabel in. Begrip
Omschrijving
groothandel goederen opkopen en opslaan; verzamelen sorteren goederen verspreiden onder afnemers; verdelende handel dienst door derden
11
Verkoopbevordering Geef van de onderstaande acties aan of hier sprake is van verkoopbevordering van een product. □ Winkelwagentjes kun je gratis gebruiken in plaats van een borg van één euro te betalen. □ Niet goed, geld terug. □ Een klant krijgt een gratis monster van een nieuw product overhandigd. □ Voortaan is de winkel een uur langer open. □ Boodschappen worden voor tien euro thuisgebracht. □ Twee betalen, drie halen.
16
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 16
2/06/20 10:10
Kennisvragen
6
Bedrijfskolommen 12
Specialisatie Een voorbeeld van specialisatie in een bedrijfskolom is: ◯ een banketbakker gaat ook broodbeleg verkopen. ◯ een slager besluit alleen nog maar vleesvervangers te verkopen. ◯ een supermarkt bakt voortaan zelf het brood. ◯ een tapijthandel besluit opslag en distributie door derden te laten verrichten.
13
Differentiatie Een voorbeeld van differentiatie in een bedrijfskolom is: ◯ een banketbakker gaat ook broodbeleg verkopen. ◯ een slager besluit alleen nog maar vleesvervangers te verkopen. ◯ een supermarkt bakt voortaan zelf het brood. ◯ een tapijthandel besluit opslag en distributie door derden te laten verrichten.
14
Integratie Een voorbeeld van integratie in een bedrijfskolom is: ◯ een banketbakker gaat ook broodbeleg verkopen. ◯ een slager besluit alleen nog maar kipproducten te verkopen. ◯ een supermarkt bakt voortaan zelf het brood. ◯ een tapijthandel besluit opslag en distributie door derden te laten verrichten.
15
Parallellisatie Een voorbeeld van parallellisatie in een bedrijfskolom is: ◯ een banketbakker gaat ook broodbeleg verkopen. ◯ een slager besluit alleen nog maar kipproducten te verkopen. ◯ een supermarkt bakt voortaan zelf het brood. ◯ een tapijthandel besluit opslag en distributie door derden te laten verrichten.
16
Bedrijfstakken Zet de bedrijfstakken in de juiste volgorde in de bedrijfskolom.
1
Bedrijfskolom exporteur detailhandel fabriek oerproducent buitenland importeur
17
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 17
2/06/20 10:10
EKBE01
17
Van organisatie naar onderneming
Bedrijfskolom Zet de letters in de juiste volgorde van de bedrijfskolom. K | B | N | A | D | V | O De eerste letter is al ingevuld. scheren kledingindustrie V
schapenfokkerij wassen verven modeketen spinnen
7
Organisatievormen 18
Organogram Teken een eenvoudig organogram van een lijnstaforganisatie.
19
Verschil lijnrelatie, stafrelatie Wat is het verschil tussen een lijnrelatie en een stafrelatie?
20
Financiële afdeling Waarom is de financiële administratie meestal een stafafdeling?
Kijk je uitwerking van het onderdeel Kennis na, voordat je verdergaat met de routineopgaven. Klop bij onduidelijkheden aan bij je docent en vraag om uitleg. Gebruik je weer een rode pen?
18
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 18
2/06/20 10:10
Routineopgaven
Routineopgaven Over ‘Van organisatie naar onderneming’ is op internet erg veel te vinden. Pak je laptop erbij, lees goed wat de bedoeling is en ga op zoek naar de juiste informatie. Uiteraard kun je ook de theorie erop naslaan als je het even niet meer weet.
1
Van organisatie naar onderneming R 1
Footprint Gegeven Een footprint of voetafdruk laat zien welke impact jouw persoonlijke levensstijl heeft op onze aarde. Ga naar voetafdruktest.wnf.nl. Gevraagd
a Hoeveel hectare van de aarde is er voor jou nodig?
Tip! Vergelijk jouw antwoord met dat van een ander.
b Wat zou je kunnen ondernemen om jouw footprint te verkleinen?
2
Doelen van een onderneming
R 2
RET Gegeven Er was een tijd dat niet veel mensen een auto hadden. Het openbaar vervoer was belangrijk. Reizen deden mensen met de bus, de tram en de trein. Om een kaartje niet te duur te laten zijn, legde het rijk of een gemeente een bedrag bij in de vorm van een subsidie. Of zij vulden het verlies aan als de Nederlandse Spoorwegen meer kosten dan opbrengsten hadden. Uit die tijd stammen ook bedrijven als de RET in Rotterdam, de HTM in Den Haag en het GVB in Amsterdam. Ga naar corporate.ret.nl > over-ret > historie. Gevraagd
a Wat gebeurde er op 15 oktober 1927 met de RETM? b Wat gebeurde in 2007 (‘Weer op eigen benen’)?
19
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 19
2/06/20 10:10
EKBE01
Van organisatie naar onderneming
c Wie is eigenaar van de RET (jaarverslagen)?
d Maakt de RET winst (jaarverslagen)? e Wie zijn de belanghebbenden van de RET?
f Zijn er tegenstrijdige belangen?
20
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 20
2/06/20 10:10
 Routineopgaven
3 R 3
Belanghebbenden van een onderneming Belanghebbenden Gegeven Dertien logo’s van belanghebbenden of groeperingen.
Tip! Ken je een logo niet, zoek het dan op internet op en lees waar de organisatie voor staat.
Gevraagd Voor wie bestaat deze organisatie? ANWB Vereniging Eigen Huis Milieukeur Thuiswinkel Waarborg FNV Consumentenbond FSC Fairtrade ANBI VNG CNV BOVAG
21
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 21
2/06/20 10:10
EKBE01
4 R 4
Van organisatie naar onderneming
Werkterrein van een onderneming Productiesector Gegeven Allerlei bedrijven die in Nederland actief zijn of in de rest van de wereld. Gevraagd Zoek uit in welke productiesector de volgende bedrijven hun belangrijkste activiteiten hebben en wat zij produceren. De eerste regel is als voorbeeld al voor je ingevuld. Aegon
tertiaire sector − verzekeringen
Essent UnivĂŠ Nutreco Douwe Egberts Albert Heijn Maersk Koninklijke Vopak Cleve en Zonen Shell Erasmus MC Parlevliet & Van der Plas Newmont Da Vinci college
22
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 22
2/06/20 10:10
Routineopgaven
R 5
Hoogelandseboerenzuivel Gegeven Ga naar hoogelandseboerenzuivel.nl. Gevraagd
a Lees de informatie over producten > productieproces. Welke zes zuivelproducten zijn bij het productieproces beschreven? Zes zuivelproducten: 1 2 3 4 5 6
b Welke activiteiten van dit bedrijf horen in de tertiaire sector? c Wie controleert dit bedrijf?
5
Handelsondernemingen
R 6
Winst Gegeven Kandavan is een handelsonderneming die het artikel Bolax verkoopt. De onderneming koopt het artikel in voor € 2. De verkoopprijs bedraagt € 4,80. De bedrijfskosten van de onderneming bedragen € 30.000. Tip! brutowinst = afzet × winst per product nettowinst = brutowinst − bedrijfskosten
Gevraagd
a Bereken de brutowinst bij een afzet van 20.000 artikelen. b Bereken de nettowinst bij een afzet van 20.000 artikelen.
23
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 23
2/06/20 10:10
EKBE01
Van organisatie naar onderneming
R 7
Bellevue Gegeven Bellevue verhandelt het artikel Vola. Bellevue koopt het artikel in voor € 1,60. De bedrijfskosten van Bellevue bedragen € 26.000. De verkoopprijs bedraagt € 2,85. Gevraagd
a Bereken de nettowinst bij een afzet van 20.800 artikelen.
b Als Bellevue de prijs acceptabel vindt, is Bellevue dan een onderneming?
6
Bedrijfskolommen
R 8
Primark Gegeven Een leuke broek bij H&M of een T-shirt bij Primark heeft al een heel lange weg afgelegd. Gevraagd
a Schrijf in maximaal zes regels op welke weg een spijkerbroek aflegt vanaf de allereerste stap in het productieproces. Begin bij de teelt van katoen op de katoenplantage.
b Teken een bedrijfskolom die zoveel mogelijk past bij de door jou gevonden stappen. c Welke tegenstrijdige belangen hebben de klanten van Primark en de productiemedewerkers van de kleding van Primark?
d Welke tegenstrijdige belangen hebben de werknemers van Primark en de eigenaren van Primark?
24
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 24
2/06/20 10:10
Routineopgaven
R 9
Producten Gegeven Een slager, een bakker, in elk winkelcentrum vind je deze winkels. Gevraagd
a Noem drie producten die een slager verkoopt, maar die eigenlijk niet bij een slager horen. Drie producten: 1 2 3
b Noem drie producten die een bakker verkoopt, maar die eigenlijk niet bij een bakker horen. Drie producten: 1 2 3
c Hoe noem je dit verschijnsel als je let op de veranderingen in de bedrijfskolom?
R 10
Veranderingen Gegeven In Meerdijk zijn al een paar jaar veranderingen aan de gang. Er zijn nieuwe bedrijven gekomen, bedrijven zijn gefuseerd en in het winkelcentrum zijn er winkels bijgekomen, maar ook een aantal bedrijven weggegaan. Gevraagd Benoem van onderstaande veranderingen van welke wijziging in de bedrijfskolom sprake is. a Een loempiafabriek gaat een loempiakarretje in het winkelcentrum exploiteren op donderdag, vrijdag en zaterdag.
b De lokale kaashandel gaat wijnen en noten verkopen.
c Een Italiaans specialiteitenrestaurant gaat alleen nog maar pizza’s en pasta’s verkopen.
d De slager gaat zijn eigen dieren houden op een boerderij, om zo altijd kwaliteitsvlees te kunnen leveren.
e Een boer stopt met kaas maken en levert voortaan alles aan de melkfabriek.
25
Elementaire-kennis-bedrijfseconomie-1_Werk.indb 25
2/06/20 10:10
WERKBOEK FINANCIEEL NIVEAU 3&4
InBusiness Financieel Dit boek is onderdeel van InBusiness, een modulaire methode voor mbo economie. Een breed aanbod van leereenheden dekt alle onderwerpen voor de commerciële en financiële opleidingen. In de serie InBusiness Financieel worden leereenheden aangeboden voor dekking van het kwalificatiedossier Financieel administratieve beroepen.
Bewezen didactiek De methode InBusiness is ontwikkeld door ervaren auteurs, die in de leereenheden een duidelijke verbinding leggen tussen theorie en praktijk. De didactische opbouw van elke leereenheid is gebaseerd op het bewezen effectieve zes-leerfasen model: 1 Introductie 2 Theorie 3 Verwerking 4 Toepassing 5 Evaluatie/zelftoets 6 Toetsing De methode is compleet en van hoge kwaliteit. InBusiness is samen met docenten ontwikkeld, inhoudelijk sterk, prettig leesbaar, visueel aantrekkelijk en voldoet aan de eisen van de kwalificatiedossiers en aan de exameneisen. Digitaal, boeken of blended InBusiness Financieel is leverbaar op papier, volledig digitaal en als combinatie van beide (blended). De theorieboeken geven een heldere uitleg over de verschillende onderwerpen. Bij het theorieboek wordt een basislicentie geleverd, met extra theorie en opdrachten aangeboden in de interactieve digitale leeromgeving eDition. De werkboeken bevatten oriëntatievragen, kennisvragen, routineopgaven, praktijktaken en een integrale casus. Als docent kun je bovendien een keuze maken uit het totale aanbod leereenheden van InBusiness en die samenstellen tot een boek OpMaat. Digitaal is de methode beschikbaar voor scholen als Totaallicentie (volledig digitaal) of als Verwerkingslicentie (opdrachten digitaal, theorie op papier) in de interactieve leeromgeving eDition. InBusiness bevat leereenheden die geschikt zijn voor de kwalificaties: - Financieel administratief medewerker (crebo: 25139) - Bedrijfsadministrateur (crebo: 25138) - Junior assistent-accountant (crebo: 25140)
Elementaire kennis bedrijfseconomie 1 WERKBOEK
Elementaire kennis bedrijfseconomie 1 bevat negen leereenheden die de theorie behandelen met betrekking tot alle belangrijke kostensoorten. Ook onderwerpen als eenvoudige kostprijsberekeningen, inclusief afschrijvingen en break-evenanalyse komen aan bod.
Elementaire kennis bedrijfseconomie 1
Auteur: Edward van Balen Eindredactie: Pieter Mijnster
9 789006 521962
Master_Financieel_A4-EKBE-werk.indd All Pages
2/06/20 10:15