DIT BOEK IS VAN:
KLAS:
Auteur Katie Oost Eindredactie Daphne Ariaens
4
Methodeoverzicht
Colofon
Methodeoverzicht
Colofon
978 90 06 18540 9 978 90 06 18541 6 978 90 06 18542 3
De Geo LRN•line online + 1 vwo lb en wb + Basisboek De Geo LRN•line online + 2 vwo lb en wb De Geo LRN•line online + 3 vwo lb en wb
De Geo werkboek is een onderdeel van de aardrijkskundemethode De Geo Geordend. De grondleggers zijn prof. dr. R. Tamsma, H. Dragt en W.A. Hofland (sinds 1968) en J. Bos en dr. J. Hofker (sinds 1970).
978 90 06 18531 7 978 90 06 18532 4 978 90 06 18533 1
De Geo LRN•line online + 1 havo/vwo lb en wb + Basisboek De Geo LRN•line online + 2 havo lb en wb De Geo LRN•line online + 3 havo lb en wb
978 90 06 18537 9 978 90 06 18538 6
De Geo LRN•line online + 1 vmbo-t/havo lb en wb + Basisboek De Geo LRN•line online + 2 vmbo-t/havo lb en wb
978 90 06 18534 8 978 90 06 18535 5
De Geo LRN•line online + 1 vmbo-kgt lb en wb De Geo LRN•line online + 2 vmbo-kgt lb en wb
978 90 06 18543 0 978 90 06 18544 7
De Geo LRN•line online + 1 vmbo-bk lb en wb De Geo LRN•line online + 2 vmbo-bk lb en wb
978 90 06 18549 2 978 90 06 18547 8
De Geo LRN-line online vmbo-t/havo/vwo basisboek De Geo LRN-line online vmbo-bk/vmbo-kgt
Dit is een eerste versie alleen bestemd voor beoordeling door eindredactie en auteursteam. Een definitieve versie is medio maart 2019 gereed.
Vormgeving en opmaak HollandseWerken / Marc Freriks, Zwolle Visuals Wim Dasselaar, Ruinerwold Cartografisch tekenwerk en grafieken EMK, Deventer Fotoresearch Daliz / Linsie Spaans, Den Haag Bureauredactie Text & Support / Marjon Koolen, Beusichem Taallandschap / Ellen Kremers, Deventer
Over ThiemeMeulenhoff ThiemeMeulenhoff ontwikkelt zich van educatieve uitgeverij tot een learning design company. We brengen content, leerontwerp en technologie samen. Met onze groeiende expertise, ervaring en leeroplossingen zijn we een partner voor scholen bij het vernieuwen en verbeteren van onderwijs. Zo kunnen we samen beter recht doen aan de verschillen tussen lerenden en scholen en ervoor zorgen dat leren steeds persoonlijker, effectiever en efficiënter wordt. Samen leren vernieuwen. www.thiememeulenhoff.nl © ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2019 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 j° het Besluit van 23 augustus 1985, Stbl. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie (PRO), Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp (www.stichting-pro.nl). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich tot de uitgever te wenden. Voor meer informatie over het gebruik van muziek, film en het maken van kopieën in het onderwijs zie www.auteursrechtenonderwijs.nl.
Deze uitgave is volledig CO2-neutraal geproduceerd. Het voor deze uitgave gebruikte papier is voorzien van het FSC®-keurmerk. Dit betekent dat de bosbouw op een verantwoorde wijze heeft plaatsgevonden.
De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot de uitgever wenden.
Inhoud
Inhoud 1 Australië
Start 6 §1 Sydney 7 §2 Australië: een enorm land 11 §3 Australië in de atlas 15 §4 Bronnen: Australië op de aardbol 19 Anders actief - Fitzroy Island 23 - Keuzemenu 24 Finish 27
2 Steden in Nederland 3 Landschappen van Afrika 4 Verschillen in India 5 Landschappen in Europa 6 Frankrijk en Duitsland in de EU 7 Natuurgeweld in Azië 8 Turkije
Projecten A Voedselverdeling B Landschap in je eigen omgeving C In actie voor het milieu
5
6
1
Australië
Start
1.
Australië
Hoofdvraag Hoe gebruik je kaarten om Australië te leren kennen?
c Wat zou je nog meer willen weten over Australië? Waar ben je nieuwsgierig naar?
1
Bekijk figuur 1 in je leerboek.
a Beschrijf zo precies mogelijk wat je op de foto ziet.
3
Bekijk samen met een klasgenoot de foto’s in dit hoofdstuk in je leerboek.
a Welke foto’s passen bij jullie antwoord in vraag 2b?
b Herken je de stad op de foto? Zo ja, welke stad is het volgens jou?
c Waaraan herken je de stad op de foto? Noteer ten minste een ding. Bekijk figuur 1 in je leerboek.
a De foto is genomen in Australië. Wat weet je al van dit land? Schrijf zo veel mogelijk dingen op. b Bespreek jouw antwoorden met een klasgenoot. Onderstreep in je antwoord bij vraag 2a de dingen die jullie allebei hadden opgeschreven, en schrijf hieronder de dingen op die jouw antwoord aanvullen.
c Welke foto verrast jullie en hadden jullie niet verwacht in een hoofdstuk over Australië? Leg jullie antwoord uit.
2
b Welke foto past volgens jullie het meeste bij Australië? Leg jullie antwoord uit.
4
Maak de quiz over Australië.
Streep de foute antwoorden door. a Australië is 18,5 keer / 185 keer / 1.850 keer groter dan Nederland. b In Australië wonen 2,4 miljoen / 24 miljoen / 240 miljoen mensen. c Australië ligt op het noordelijk / zuidelijk halfrond. d Veel van de wilde dieren die in Australië leven, kun je wel / niet in Nederland in het wild tegenkomen. e De afstand tussen Amsterdam en Sydney is 1.665 km / 16.650 km / 166.650 km. f De hoofdstad van Australië is Adelaide / Canberra / Melbourne / Sydney. g In het binnenland van Australië regent het veel / weinig en is er een tropisch regenwoud / woestijn.
§1
7
Sydney
§1 Sydney Deelvraag Hoe kun je kaarten goed lezen?
1
Lees in je leerboek Leren over een gebied en bekijk figuur 2.
a Kleur in W1 Sydney groen. b Streep het foute antwoord door. Het oppervlak van Sydney is ongeveer net zo groot als de helft / een derde deel / een vierde deel van Nederland. c Geef van de volgende uitspraken aan of ze juist of onjuist zijn. Alle mensen in Sydney wonen in flats. juist / onjuist Sydney is een grote stad. juist / onjuist In Sydney zijn veel parken en tuinen. juist / onjuist Sydney is een arme stad. juist / onjuist W1
Oppervlakte van Nederland en Sydney vergeleken.
50 km
b Je gebruikt een rekensom om de bevolkingsdichtheid uit te rekenen. Vul aan.
oppervlakte
= bevolkingsdichtheid
c In Australië wonen 24.000.000 mensen op een oppervlakte van 7.692.000 km2. Wat is de bevolkingsdichtheid van Australië? Schrijf je berekening op. d In Sydney wonen 2.400.000 mensen op een oppervlak van 12.368 km2. Wat is de bevolkingsdichtheid van Sydney? Schrijf je berekening op. e Beschrijf het verschil in bevolkingsdichtheid tussen Australië en Sydney.
1 : 3.000.000
3
Lees in je leerboek Hoe lees je een kaart? en gebruik figuur 3 en 4.
a Wat is de titel van de kaarten? Amsterdam
figuur 3
figuur 4
b Waar is het noorden op beide kaarten? c Waar ligt Blacktown? Streep de foute antwoorden door. Blacktown ligt noordwestelijk / zuidelijk / oostelijk van Sydney. d Bekijk de legenda van figuur 3. Hoe kun je op de kaart zien waar een zeehaven of een vliegveld ligt? zeehaven vliegveld e Hoeveel zeehavens heeft Sydney volgens figuur 3? 2
Lees in je leerboek Leren over een gebied.
a Wat is bevolkingsdichtheid? Tip: Kijk ook eens in de begrippenlijst in de Finish in je leerboek.
f Welke kleur hebben de woongebieden op de kaart?
g Bekijk de legenda van figuur 4. Wat betekent de donkerste kleur in deze kaart?
8
1
Australië
5
h Wat is de bevolkingsdichtheid van Blacktown? 4
Lees in je leerboek Hoe lees je een kaart? en gebruik figuur 3 en 4.
a Welk deel van figuur 3 zie je in W2?
Lees in je leerboek Hoe lees je een kaart?
a Vul in. 1 kilometer (km) = centimeter (cm). 100.000 cm =
m=
km.
m=
km.
meter (m) =
60.000 cm =
b Een kaart heeft een schaal van 1 : 100.000. Vul in.
b Kleur W2 volgens de legenda: het water blauw, de parken groen, het Sydney Opera House rood en de Harbour Bridge oranje. c Zet in W2 een kruisje op de plek waar de foto van figuur 1 is genomen en een pijl in de kijkrichting van de foto. d Waar gaat figuur 4 ook alweer over?
1 cm op de kaart is
Dat is
cm in werkelijkheid.
m of
km.
c Een kaart heeft een schaal van 1 : 400.000. Vul in.
1 cm op de kaart is
Dat is
cm in werkelijkheid.
m of
km.
d Een kaart heeft een schaal van 1 : 50.000. Vul in.
e Wat is volgens figuur 4 de bevolkingsdichtheid van het gebied in W2?
1 cm op de kaart is
m in werkelijkheid.
e Een kaart heeft een schaal van 1 : 100.000. Vul in.
Het centrum van Sydney.
1
water
2
park
e
S rbo ydne ur y Bri dg
Sydney Opera House kson acBridge Sydney Harbour rt J Po bebouwing
Port Jac kso n
openbare gebouwen DAWES POINT weg
km in werkelijkheid.
f Het cijfer na de dubbele punt van de schaal noem je het schaalgetal. Gebruik je antwoorden op vraag 5a t/m 5e om het volgende ezelsbruggetje in te vullen.
KIRRIBILLI 1
Ha
W2
3 cm op de kaart is
1
Sydney Opera House
Als je van cm naar m gaat, streep je uit het schaalgetal. Als je van cm naar km gaat, streep je uit het schaalgetal.
MILLERS POINT
6
nullen weg nullen weg
Gebruik figuur 3.
a Wat is de schaal van de kaarten in figuur 3 en in W2?
1
2 2
Royal Botanic Gardens
figuur 3, Groot Sydney
W2, het centrum Sydney
b Meet in W2 met een liniaal de afstand tussen het Sydney 2
Aquarium QUEENS SQUARE Hyde Park
IMAX theater
2
Opera House en het IMAX-theater. Dat is 2
WOLLOOMOOLOO
2
cm.
Bereken hoeveel km deze gebouwen in werkelijkheid uit elkaar liggen. Vul in. De schaal van de kaart is
2
DARLINGHURST
HAYMARKET Belmore Park 1 km 1 : 60.000
Centraal Station
Taylor Square
SURRY HILLS
Dit betekent dat 1 cm op de kaart in werkelijkheid is.
Ik heb
cm gemeten op de kaart. ×
Dit is
in werkelijkheid.
Dat is
in werkelijkheid.
cm
cm =
m in werkelijkheid en dat is
cm
km
ยง1
9
Sydney
c Meet in figuur 3 de afstand tussen Blacktown en de kust. Gebruik de schaalstok om de afstand in werkelijkheid (in km) te berekenen. Schrijf op hoe je dit aanpakt.
e Kleur in W3 de CityRail en het CityRail station groen. Vind je dat Pippa dicht bij het centrum van Sydney woont? Leg je antwoord uit.
8 7
Lees en bekijk figuur 5.
a Zoek op Google Maps het huis van Pippa en bekijk het met Google Street View. Loop in Street View de route naar de school van Pippa. Beschrijf wat je onderweg ziet.
a In W3 zie je waar Pippa woont in Blacktown. Bedenk een titel voor de kaart en schrijf die op de invullijn achter W3. b Zet in W3 een rood kruisje op de plek van de school van Pippa en haar vriendinnen. c Pippa woont op 192 Flushcombe Road. Teken met rood de kortste weg naar haar school. d Hoeveel km loopt zij naar school? Tip: Meet de route met een liniaal en gebruik de schaal van de kaart. Schrijf je berekening op.
b Bekijk in Street View het winkelcentrum waar Pippa met haar vriendinnen winkelt. Kleur in W3 het winkelcentrum blauw. Hoe zie je in Street View dat de auto een belangrijk vervoermiddel is in Sydney?
Q
ua
ke
rs
lm
ou
th
Rd
Rd
Ja
Fa
W3
me
sC o ok Dr
Vardy
s Rd
straat woningen L yt on S t
R ic
on d
W winkelcentrum met P
Rd
ziekenhuis
Sackvi l
le St
Third Ave
Nagle College r St
.R
M
d
St or a l
sd d
d
W
Balm
on rib e e R
L uca s R
Lancaste
Do
route Pippa
d Noteer twee verschillen en twee overeenkomsten tussen het leven en naar school gaan van Pippa in Sydney en het leven en naar school gaan van jezelf in je eigen omgeving.
hm
park en natuur
Sunnyh
bedrijven
c Zoek op internet de school van Pippa op. Wat voor een soort school is het?
olt Rd
CityRail met station
G a r d en
hoofdweg
Da vi s R d
St
snelweg
Bungar
Gebruik W3 en Google Maps.
Bungarrib
ain
St Wall Park A
ee Rd
9
ve
Herhaling
be Rd
Reservoi
Ln
Flushcom
r Rd
Rd
km in werkelijkheid.
ns
Walters
a 1 cm op de kaart van W1 is
a
o wn R d
Doon sid
Le
huis Pippa
bo
s Rd
B l a ckt
b In Nederland wonen 17.000.000 mensen op een oppervlakte van 41.500 km2. cr et ia Rd Wat is de bevolkingsdichtheid van Nederland?
Lu
mbe Rd
1 : 55.000
Western
ct H
spe
Motorw
Pro
A44
M4
1 km
wy
Flushco
y
Reserv
n Hw
ow
kt
s te r
ac
t We
Bl
Grea
t St
Ell a m Dr
Lancelo
o i r Rd
e Rd
BLACKTOWN Dougla
nR
d
c Welk onderdeel van een kaart gebruik je als je:
- een afstand wilt weten?
- wilt weten wat een kleur betekent?
- wilt weten waar de kaart over gaat?
ay
10
1
Leerdoelen Wat moet je kennen en kunnen? LB • wat vier belangrijke onderdelen zijn van een kaart en ze op een kaart herkennen • ten minste twee verschillen en twee overeen komsten tussen leven en naar school gaan in Sydney en jouw eigen omgeving
WB • de bevolkingsdichtheid van een gebied uitrekenen • met de schaal of de schaalstok van een kaart de werkelijke afstand tussen twee plaatsen op die kaart berekenen
Begrippen bevolkingsdichtheid, gebied, kaart, kaartlezen, legenda, noordpijl, schaal, titel
Digitaal samenvatting en zelftoets §1
Australië
§2
Australië: een enorm land
§2 Australië: een enorm land Deelvraag Wat betekent inzoomen en uitzoomen, en wat zijn de absolute en de relatieve afstand?
1
Bekijk figuur 1.
a Zet in W4 de cijfers en de letters van de topografie op de juiste plek. Gebruik hierbij figuur 7. steden 1 Canberra 6 Darwin 2 Sydney 7 Perth 3 Adelaide 8 Alice Springs 4 Melbourne 9 Brisbane 5 Hobart 10 Cairns W4
Topografie van Oceanië en Australië.
500 km 1 : 33.000.000
gebergten en landschappen A Blue Mountains B MacDonnell Ranges (Macdonnell Ranges) C Great Dividing Range (Groot Australisch Scheidingsgebergte) D Grote Victoriawoestijn E Gibsonwoestijn buurlanden I Papoea-Nieuw-Guinea II Nieuw-Zeeland III Indonesië wateren a Grote Oceaan f Koraalzee b Great Barrier Reef g Swan c Tasmanzee h Murray d Indische Oceaan i Eyremeer (Lake Eyre) e Timorzee
11
12
1
b Vul in en streep de foute woorden door. De hoogste berg van Australië heet (hoogte
m, figuur 7).
Die berg ligt in het noorden / midden / zuidoosten / zuidwesten van het land, vlak bij de hoofdstad
2
Lees in je leerboek Kaarten van grote gebieden en Kaarten van kleine gebieden, en gebruik figuur 3 en 7.
a In welke figuur wordt een groter gebied afgebeeld: in figuur 3 of in figuur 7? b Streep de foute woorden door. Als je achtereenvolgens kijkt naar figuur 3 en figuur 7, zoom je in / zoom je uit. Als je achtereenvolgens kijkt naar figuur 7 en figuur 3, zoom je in / zoom je uit. c Vul in. Als je achtereenvolgens kijkt naar figuur 3 en W3,
zoom je
Als je achtereenvolgens kijkt naar W3 en figuur 3,
dan zoom je 3
Australië
d Streep de foute woorden door. Als je uitzoomt, zie je steeds meer / minder details op de kaart. Als je uitzoomt, zie je een steeds groter / kleiner gebied op de kaart. Op de kaart van W3 / figuur 3 / figuur 7 zie je het grootste gebied. Op de kaart van W3 / figuur 3 / figuur 7 zie je de meeste details. 4
Lees in je leerboek vaardigheid 4 Inzoomen en uitzoomen en gebruik figuur 3 en 7 en W3.
a Op welk schaalniveau zijn figuur 3, figuur 7 en W3 getekend? Streep de foute woorden door. figuur 3 lokaal / regionaal / nationaal / continentaal figuur 7 lokaal / regionaal / nationaal / continentaal W3 lokaal / regionaal / nationaal / continentaal b Bekijk W4 en W5. Welk schaalniveau hebben deze kaarten? W4
schaal
W5A
schaal
W5B
schaal
W5
Een globe (A) en een kaart van New South Wales (B), Australië.
A
Lees in je leerboek Kaarten van grote gebieden en Kaarten van kleine gebieden.
a Zoek in Google Maps het Sydney Opera House. Wat kun je allemaal zien op deze kaart? Schrijf drie dingen op. 1 2 QUEENSLAND Tibooburra Bourke
3
D
ra
ur
2
M
1
y
Ri
ve
Albury r Wodonga
VICTORIA Melbourne
Nowra Canberra A.C.T Batemans Bay T Bega
ee
Goulburn
eZ
Wagga Wagga
ns
c Zoom uit naar heel Australië. Wat kun je zien op deze kaart? Schrijf drie dingen op.
Taree NEW SOUTH WALES Dubbo er Newcastle iver nR Orange hla c Mungo La Windsor Sydney Mildura Griffith Wollongong
aa
3
Broken Hill
v Ri
2
Inverell Grafton Namo i Ri Coffs Harbour ve r Tamworth Port Macquarie
rie ua cq Ma
1
r ive gR lr in a
Ballina
m
b Zoom uit zodat je heel Sydney in beeld hebt. Wat kun je allemaal zien op deze kaart? Schrijf drie dingen op.
B
as
3
200 km 1 : 15.000.000
§2
5
Lees in je leerboek Enorme afstanden en gebruik W4.
a Wat is de schaal van W4? 1 : b Meet met je liniaal de afstand tussen Perth en Darwin
cm.
in W4. Dat is
Wat is de werkelijke afstand tussen Perth en Darwin? Schrijf je berekening op.
d Wanneer is de relatieve afstand tussen twee plaatsen groter? Streep het foute antwoord door. - Als je met een snel / langzaam vervoermiddel reist. - Als je via een rechte weg / een weg met veel bochten reist. - Als je op de weg tussen de twee plaatsen hard mag rijden / langzaam moet rijden. e Bekijk figuur 8. Vul in. De absolute afstand tussen Sydney en Cairns is
km, en de relatieve afstand is
c Meet met je liniaal de afstand tussen Darwin en Alice
cm.
Springs in W4. Dat is
Wat is de werkelijke afstand tussen Darwin en Alice km
Springs?
d Vul in. De afstand gemeten langs een rechte lijn (hemelsbreed)
is de
gemeten in
is de
afstand kan verschillen. 6
afstand. De afstand of afstand. De
Lees in je leerboek Enorme afstanden en gebruik figuur 7 en 8.
a Ga naar Google Maps. Klik rechtsboven in het zoek venster op Routebeschrijving (blauw vierkantje op zijn kant met een witte pijl erin). Vul in het vak Je locatie Amsterdam in en daaronder Nijmegen. Klik op het vergrootglas. Ga in de kaart op Amsterdam staan en klik met je rechter muisknop en klik op Afstand meten. Klik daarna met je linker muisknop in Nijmegen. Wat is de absolute afstand tussen deze twee plaatsen?
km
b Kies voor een route met de auto. Wat is de relatieve afstand tussen deze twee plaatsen met de auto in tijd en in km? tijd
km
c Kies voor een route met de fiets. Wat is de relatieve afstand tussen deze twee plaatsen met de fiets in tijd en in km? tijd
km
13
Australië: een enorm land
km.
De absolute afstand tussen Cairns en Darwin is km, en de relatieve afstand is
km.
f De absolute afstand tussen Sydney en Cairns is een klein beetje groter dan die tussen Cairns en Darwin. Toch is de relatieve afstand tussen Cairns en Darwin veel groter dan die tussen Sydney en Cairns. Geef hiervoor een verklaring met behulp van figuur 7. 7
Lees in je leerboek Landschappen in Australië en gebruik figuur 6, 7, 9 en 10.
a Zet in W4 een rode X op de plekken waar de foto’s van figuur 6, 9 en 10 zijn genomen. b Welke soort elementen zijn te zien in figuur 6, 9 en 10? Streep de foute woorden door. figuur 6 natuurlijke elementen / inrichtingselementen figuur 9 natuurlijke elementen / inrichtingselementen figuur 10 natuurlijke elementen / inrichtingselementen c Noteer voor figuur 6 en 10 twee van deze elementen.
figuur 6
1
2
figuur 10 1
2
d Welk soort landschap zie je in figuur 10? e Gebruik figuur 7. In welk landschap zullen meer mensen recreëren of op vakantie gaan: in dat van figuur 6 of in dat van figuur 9? Leg je antwoord uit. Gebruik in je antwoord het begrip absolute afstand.
14 8
1
Australië
Lees in je leerboek Landschappen in Australië.
Leerdoelen Wat moet je kennen en kunnen?
a Wat is jouw favoriete landschap? Leg uit waarom dat zo is.
LB
b Maak op een apart vel papier een tekening van dat landschap. Je mag ook een foto zoeken op internet en hem printen. c Geef in je tekening of in de foto de natuurlijke elementen en de inrichtingselementen aan. d Vertel aan een klasgenoot waarom dit je favoriete landschap is. Vergelijk elkaars tekeningen of foto’s. Herkennen jullie de elementen die je hebt benoemd? 9
Herhaling
a Streep het foute antwoord door. Als je achtereenvolgens figuur 7 en figuur 3 bekijkt, zoom je in / uit. b Wat is het schaalniveau van W4? c Welke twee inrichtingselementen op de kaart van W2 zorgen ervoor dat de relatieve afstand tussen Kirribilli en het centrum van Sydney kleiner wordt? 1 2 d De foto van figuur 2 heeft kenmerken van zowel een natuurlandschap als van een ingericht landschap. Leg dit uit.
• wat het verschil is tussen uitzoomen en inzoomen • wat het verschil is tussen absolute en relatieve afstand • wat het verschil is tussen een natuurlandschap en een ingericht landschap en deze landschappen op beelden herkennen • inrichtingselementen herkennen en benoemen
WB • de topografie van Australië en zijn buurlanden (W4) • de begrippen inzoomen, uitzoomen en schaalniveau toepassen op kaarten • de absolute afstand berekenen tussen twee plaatsen op een kaart • waardoor de relatieve afstand tussen twee plaatsen kan veranderen • Vaardigheid toepassen: - 7 Inzoomen en uitzoomen
Begrippen absolute afstand, ingericht landschap, inrichtingselement, inzoomen, natuurlandschap, natuurlijk element, relatieve afstand, schaalniveau, uitzoomen
Digitaal samenvatting en zelftoets §2
§3
Australië in de atlas
15
§3 Australië in de atlas 3
Deelvraag Hoe werk je met de atlas?
1
Bekijk in je leerboek figuur 7 en figuur 12.
a Welke informatie geven figuur 7 en figuur 12?
figuur 7
figuur 12
Lees in je leerboek Bevolkingsdichtheid en gebruik figuur 11 en 14.
a Wat was ook alweer het oppervlak, het aantal inwoners en de bevolkingsdichtheid van heel Sydney? Tip: Bekijk opdracht 2 in paragraaf 1. b Bekijk figuur 11. Hoe zie je dat in dit gebied de bevolkingsdichtheid hoog is?
b Welke twee andere kaarten in dit hoofdstuk in je leerboek geven dezelfde informatie, maar dan op een ander schaalniveau? figuur
en figuur
c Op welk schaalniveau is figuur 12 getekend?
c Beschrijf het verschil in bevolkingsdichtheid tussen heel Sydney, het centrum van Sydney en de buitenwijken van Sydney. d Geef een verklaring voor het verschil in bevolkingsdichtheid in het centrum van Sydney en die in de buitenwijken van Sydney.
2
Lees in je leerboek Soorten kaarten en gebruik figuur 7 en 12.
a Wat voor soort kaarten zijn figuur 7 en figuur 12?
figuur 7
figuur 12
overzichtskaart
figuur
figuur
c Schrijf achter de volgende voorbeelden telkens of het een thematische kaart of een overzichtskaart is. - een kaart over de hoeveelheid neerslag
in een gebied
- een kaart van Rusland
- een kaart over het aantal windmolens per gemeente
in Nederland
e Bekijk figuur 14. Denk je op basis van deze foto dat de bevolkingsdichtheid van Perth groter of kleiner is dan die van Sydney als geheel?
b Welke andere kaarten in dit hoofdstuk in je leerboek zijn ook overzichtskaarten, en welke zijn thematische kaarten?
thematische kaart
- Waarom denk je dat?
f Perth heeft 1,9 miljoen inwoners en het oppervlak van de stad is 5.386 km2. Bereken de bevolkingsdichtheid van Perth. Schrijf je berekening op. g Streep de foute woorden door. Er wonen in Sydney gemiddeld meer / minder mensen per km2 dan in Perth. Dit komt doordat het oppervlak van Sydney kleiner / even groot / bijna twee keer zo groot is als het oppervlak van Perth, en er in Sydney maar een derde / een vijfde / een achtste meer mensen woont dan in Perth.
16
1
4
Lees in je leerboek Bevolkingsdichtheid en gebruik figuur 11, 12, 14 en 15.
a Bekijk figuur 12. Welke legenda-eenheid geeft het meest dichtbevolkte gebied aan? b Kleur W6 volgens de legenda. c Arceer het meest dichtbevolkte gebied in de kaart volgens de legenda. d Wat voor soort landschap zie je in figuur 11, 14 en 15?
figuur 11
figuur 14
figuur 15
Bevolkingsdichtheid Australië.
1.000 km 1 : 45.000.000
2
aan ce
ote Gr
2 2
aan Oc e
O he
c Zoek in de bladwijzer de kaartnummers van de volgende kaarten: IJsland Midden-Nederland Marokko
2
2
3 2
1
2
2
3
1 2
134
2
figuur 15
figuur 4 2 14 3
4
3
1 3
2
1 4
figuur 11
1
3 4
a Schrijf de volgende plaatsen in alfabetische volgorde in de linkerkolom van W7: Phnom Penh – Arequipa – Khartoum – Whitehorse – Nibbixwoud. b Vul in W7 de middelste twee kolommen in. Gebruik het topografische register in de atlas. Schrijf achter elke plaats de kaart en het kaartvak waar deze plaats in de atlas te vinden is. c Zoek elke plaats in de atlas op en noteer in de rechter kolom in W7 in welk land deze plaats ligt. d De foto van figuur 13 is genomen vlak bij Woomera. Zoek deze plaats op met het topografische register in de atlas en zet een rode X op de juiste plek in W6. e Zoek in het trefwoordenregister de wereldkaart over godsdiensten op. Dat is kaartnummer f Welke godsdiensten komen in Australië voor? g Gebruik het trefwoordenregister. Welke kaart geeft informatie over mijnbouw in Australië?
Indische Oceaan 1
2 1 3
aantal inwoners per km2 1
minder dan 1
3
1 - 10
dichtbevolkt gebied
2
1
4
10 - 50
stedelijke agglomeratie met 1 tot 5 miljoen inwoners
Dat is kaartnummer
h Bekijk de kaart over mijnbouw in Australië uit vraag 6g. Welke grondstoffen worden er op gewonnen op Tasmania (Tasmanië)? 7
Lees in je leerboek Werken met de atlas t/m Bladwijzer. Gebruik de atlas.
a Waar staat de bladwijzer in jouw atlas?
Lees in je leerboek Werken met de atlas t/m Trefwoordenregister en gebruik figuur 13. Gebruik de atlas.
1
3
5
Frankrijk
d Bekijk de kaart van Marokko. Wat voor soort kaart is dit?
6
sc di In
b Zoek in de bladwijzer op welk kaartblad (= bladzijde in de atlas) je het beste kunt gebruiken om een kaart van Australië te vinden.
e De plekken van figuur 11, 14 en 15 zijn aangegeven in W6. Klopt wat je ziet op de foto’s met de bevolkingsdichtheid op de kaart? Leg je antwoord uit.
W6
Australië
Lees in je leerboek Werken met de atlas t/m Inhoud. Gebruik de atlas.
a Ga naar de algemene inhoud of de inhoudsopgave in je atlas en blader hier doorheen. Streep het foute antwoord door. De volgorde van de kaarten in de atlas is van dichtbij naar veraf / van veraf naar dichtbij.
§3
W7
Australië in de atlas
Vijf plaatsen in de atlas.
Plaats
Kaartblad Kaartvak Land
b Zoek de kaart De wereld - Staatkundig (Wereld Staatkundig). Dit is kaartnummer c Bekijk de kaart uit vraag 7b. Schrijf drie landen op die net als Australië eilanden zijn. 1 2
f Waar valt gemiddeld de meeste neerslag per jaar in Australië? Streep de foute antwoorden door. Gemiddeld valt de meeste neerslag per jaar in het noorden / zuiden / oosten / westen van Australië. Ò Alcarta: Waar valt gemiddeld de meeste neerslag in januari in Australië? Streep de foute antwoorden door. Gemiddeld valt de meeste neerslag in januari in het noorden / zuiden / oosten / westen van Australië.
3 8
17
Lees in je leerboek Werken met de atlas t/m Inhoud. Gebruik de atlas.
9
Herhaling
a Zoek een atlaskaart over het bodemgebruik in Australië. Wat is dit voor soort kaart?
a Gebruik de atlaskaart Australië en Nieuw-Zeeland (Australië en Nieuw-Zeeland - Fysische geografie). Wat voor soort kaart is dit?
- Wat is het bodemgebruik in de omgeving van Brisbane?
b Wat betekent de zwarte, doorgetrokken lijn in de kaart?
b Vul in. - Als je de naam van een plaats plaats weet, maar niet weet waar die plaats ligt, gebruik je
c Noteer het aantal inwoners van:
- Canberra
- Sydney
- Als je een kaart zoekt over een onderwerp, zoals het aantal varkens per boerderij in Nederland, gebruik je
- Darwin
d Welke informatie geeft de kaart van Australië en Nieuw-Zeeland over de rivier de Finke, die uitmondt in het Eyre meer (Lake Eyre)?
e Gebruik de atlaskaart Australië en Nieuw-Zeeland Neerslag (Australië en Nieuw-Zeeland - Temperatuur en neerslag in januari). Wat voor soort kaart is dit? - Hoeveel neerslag valt er gemiddeld per jaar in Perth?
- Als je een symbool op een kaart niet begrijpt, kijk je in
Ò Alcarta: Hoeveel neerslag valt er gemiddeld in januari
in Perth?
- Als je de titel van de kaart weet, en je zoekt het kaartblad, kijk je in
- Als je weet waar een land ligt en je zoekt een kaart van dat land, kijk je in
18
1
Leerdoelen Wat moet je kennen en kunnen? LB • wat het verschil is tussen een thematische kaart en een overzichtskaart • wat bevolkingsdichtheid is en wanneer een gebied dichtbevolkt of dunbevolkt is • waar in Australië de bevolkingsdichtheid hoog en laag is • waar de inhoudsopgave, de bladwijzer, de registers en legenda’s in de atlas te vinden zijn en waarvoor je ze kunt gebruiken
WB • een thematische kaart en een overzichtskaart herkennen, en ze aflezen • in de atlas informatie opzoeken over een gebied met de inhoudsopgave, de bladwijzer, de registers en legenda’s
Begrippen atlas, bevolkingsdichtheid, dichtbevolkt, dunbevolkt, overzichtskaart, thematische kaart
Digitaal samenvatting en zelftoets §3
Australië
§4
19
Bronnen: Australië op de aardbol
§4 Bronnen: Australië op de aardbol W8
Breedteligging.
Deelvraag 90° N.B.
Hoe bepaal je de absolute ligging van een plaats? 6 0° N . B
1
Amsterdam
Lees en bekijk in je leerboek bron 1.
Istanbul
a Kleur in W8 de evenaar rood. b Kleur in W8 het noordelijk halfrond blauw en het zuidelijk halfrond groen. c Vul in. De evenaar is een cirkel of
Dit geldt ook voor de
Casablanca
. 30° N.B
keerkring en de
keerkring. Een
0°
cirkel
is een lijn die punten met elkaar verbindt die op dezelfde liggen.
cirkels lopen
d Op welk halfrond en op welke breedtegraad liggen de plaatsen in W8? Vul in en streep het foute antwoord door. - Amsterdam noordelijk / zuidelijk halfrond,
° Z.B. / N.B.
- Istanbul
noordelijk / zuidelijk halfrond,
° Z.B. / N.B.
- Kaapstad
noordelijk / zuidelijk halfrond,
° Z.B. / N.B.
- Casablanca noordelijk / zuidelijk halfrond,
. 30° Z.B Kaapstad
aan elkaar.
evenwijdig of
.
° Z.B. / N.B.
90° Z.B.
c Vul in. De nulmeridiaan is een (halve)
cirkel of is een lijn die punten met
meridiaan. Een
liggen.
elkaar verbindt die op dezelfde Een
loopt van de
pool .
naar de
d Op welk halfrond en op welke lengtegraad liggen de plaatsen in W9? Streep het foute antwoord door. - Amsterdam westelijk / oostelijk halfrond,
° W.L. / O.L.
westelijk / oostelijk halfrond,
- Istanbul
e Gebruik de atlas. Op welke breedtegraad en in welk land liggen de volgende plaatsen?
- Castellón de la Plana
- Beijing
° W.L. / O.L.
- Toliara
westelijk / oostelijk halfrond,
- Porto Alegre
2
Lees en bekijk in je leerboek bron 2 t/m het tweede bolletje.
a Kleur in W9 de nulmeridiaan rood. b Kleur in W9 het oostelijk halfrond blauw en het westelijk halfrond groen.
° W.L. / O.L.
- Casablanca westelijk / oostelijk halfrond,
- Conakry
° W.L. / O.L.
d Gebruik de atlas. Op welke lengtegraad en in welk land liggen de volgende plaatsen? - Douala
- Phnom Penh
- Nuuk - Lima
20
1
W9
Australië
W10 Het graadnet.
Lengteligging.
90° N.B.
30 °
60° N.B
.
.
0°
12 0° O .L .
O.L
30° O.L.
. .L W
.L.
0°
.L.
30 °
L. W.
60°
°O 90
O 60°
Amsterdam
Casablanca
° 60
30° O.L.
12 0° O .L .
.L. °O 90
.L. °W 60 . .L W
B
Istanbul
. 30° N.B
Conakry A
0°
. 30° Z.B
3
W11 Graadnet Australië.
Lees en bekijk in je leerboek bron 2 en 3.
Kupang
10° Z.B.
O he sc i d In
aan ce
plaats B heeft de coördinaten:
Cairns
Derby
Tennant Creek
. Z.B Hedland 20°Port
Mount Isa
Northern Territory
eerkring eenboksk StLearmonth
n eaa
Gulf of Carpentaria
Oc
plaats A heeft de coördinaten:
1 : 45.000.000
Broome
Mackay Alice Springs
AUSTRALIË
Western Australia
Carnarvon
1.000 km
Darwin
e ot Gr
a Zet de cijfers 1 t/m 10 op de juiste plek in W10. 1 evenaar 6 noorderbreedte 2 Noordpool 7 zuiderbreedte 3 Zuidpool 8 nulmeridiaan 4 noordelijk halfrond 9 breedtecirkel / parallel 5 zuidelijk halfrond 10 lengtecirkel / meridiaan b Wat is de absolute ligging van de plaatsen A en B?
Port Moresby
Timor Sea
Gladstone
Queensland
Brisbane
South Australia
Geraldton
30° Z.B.
Perth
Great Australian Bight
Port Lincoln
New South Wales
Adelaide Victoria
Sydney
Canberra Melbourne
Tasmania
Hobart
T a s m a n
.
140° O.L.
130° O.L.
. 120° O.L
.
Bourke
Broken Hill
che Oceaan Indis 40° Z.B
g
rlin
Da Port Augusta
150° O.L
c Zet in W10 een rode stip op de plaatsen met de volgende coördinaten, en zet er C en D bij: plaats C 10° N.B. 10° O.L. plaats D 30° Z.B. 30° O.L. d Gebruik W11. Wat is de absolute ligging van Sydney en Perth?
Cook
Kalgoorlie
Sydney Perth e Teken in W11 een rode stip op de absolute ligging van de plek op de foto van bron 3. Wat zijn de coördinaten van deze plek? 4
Lees en bekijk in je leerboek bron 4 en 5.
a Bekijk W6 nog een keer. Geef een verklaring voor de verdeling van de bevolkingsdichtheid in W6. b Welke atlaskaart van Australië ondersteunt jouw verklaring in vraag 4a? Noteer het kaartnummer en de kaarttitel. Leg je antwoord uit.
c Teken in W11 een rode stip op de absolute ligging van de plek op de foto van bron 5. Wat zijn de coördinaten van deze plek? d Op welke atlaskaart van Australië vind je informatie over wat je ziet in bron 5? Noteer kaartnummer en -titel. 5
Gebruik de atlas.
In deze opdracht doe je een wedstrijd. Verdeel de klas in twee- of drietallen. Elk groepje zet stippen op de kaart van W12 van de coördinaten in W13. Daarna vullen jullie de namen van de landen en de hoofdsteden in W13 in.
S e a
§4
b De coördinaten van een plaats zijn 35° N.B. en 140° O.L. Streep het foute antwoord door. - Die plaats ligt op het noordelijk / zuidelijk halfrond. - Op de breedtecirkel van 35° / 140°. - De plaats ligt ten oosten / westen van de nulmeridiaan. - Op de lengtecirkel van 35° / 140°. - Het is de plaats Buenos Aires / Jakarta / Tokyo / Washington.
Gebruik daarbij de atlaskaart De wereld - Staatkundig. Jullie beginnen allemaal tegelijk. Het groepje dat als eerste klaar is en alles goed heeft ingevuld, heeft gewonnen. 6
21
Bronnen: Australië op de aardbol
Herhaling
a Je speelt in een groepje het spel Taboewoorden. Een van jullie krijgt van je docent(e) kaartjes waarop een begrip staat en daaronder drie tot vijf woorden. Die drie tot vijf woorden zijn de taboewoorden die niet genoemd mogen worden. Degene met de kaartjes legt telkens een begrip uit aan de anderen, zonder de taboewoorden te gebruiken. De anderen moeten het begrip raden. W12 Topografie van landen en steden. 150°
120°
90°
60°
30°
0°
30°
60°
90°
120°
150°
60° N.B.
60° N.B.
30° N.B.
30° N.B.
0°
0°
30° Z.B.
30° Z.B.
5.000 km 1 : 210.000.000
60° Z.B.
hoofdstad
150°
120°
90°
60°
30°
0°
30°
60° Z.B.
60°
90°
W13 Coördinaten hoofdsteden en landnamen.
Coördinaten Land 1
13° N.B. 100° O.L.
2
19° N.B. 99° W.L.
3
12° Z.B. 77° W.L.
4
25° Z.B. 28° O.L.
5
52° N.B. 5° O.L.
6
15° Z.B. 48° W.L.
7
40° N.B. 116° O.L.
8
39° N.B. 77° W.L.
9
41° Z.B. 175° O.L.
10
6° Z.B. 106° O.L.
Hoofdstad
120°
150°
22
1
Leerdoelen Wat moet je kennen en kunnen? LB • hoe je de aarde indeelt in een graadnet met breedtecirkels en meridianen • hoe je dit graadnet kunt gebruiken om de absolute ligging (de coördinaten) van een plaats op te zoeken • waar in Australië de bevolkingsdichtheid groot is en waar klein en waarom dat zo is
WB • d e coördinaten opzoeken van een plaats op aarde met het graadnet • de coördinaten gebruiken om de absolute ligging van een plaats te beschrijven
Begrippen aardas, absolute ligging, breedteligging, breedtecirkel, coördinaten, evenaar, graadnet, lengtecirkel, lengteligging, meridiaan, noordelijk halfrond, noorderbreedte, Noordpool, nulmeridiaan, oostelijk halfrond, oosterlengte, parallel, westelijk halfrond, westerlengte, zuidelijk halfrond, zuiderbreedte, Zuidpool
Digitaal samenvatting en zelftoets §4
Australië
Anders actief
Fitzroy Island
23
Anders actief Fitzroy Island 1
Lees in je leerboek Fitzroy Island en bekijk bron 6. Gebruik Google Maps.
a Welke informatie geeft bron 6 je over Fitzroy Island? b Zoek met Google Maps Fitzroy Island op. Om met Google Maps afstanden te berekenen, klik je met je rechtermuisknop op een locatie en kies je voor Afstand meten. Vervolgens klik je op een andere locatie weer op je rechtermuisknop en kies je voor Afstand tot hier. Je ziet een lijn verschijnen tussen de beide punten. Meet hoe groot Fitzroy Island is:
- van noordoost naar zuidwest:
km
- van zuidoost naar noordwest:
km
c Zoom uit tot je de stad Cairns in beeld krijgt. Meet hemelsbreed de afstand van het midden van Fitzroy Island naar de kust van Cairns.
km
d Is de afstand die de veerboot moet varen van Cairns naar Fitzroy Island groter of kleiner dan de afstand die je in vraag 1c hebt gemeten? Leg je antwoord uit. e Heb je in vraag 1b en 1c absolute of relatieve afstanden gemeten? 2
Vorm groepjes van twee of drie klasgenoten.
Je weet nu hoe Fitzroy Island er ongeveer uitziet en hoe groot het is. Jullie gebruiken de informatie uit het leerboek en uit vraag 1 om een kaart te maken. Vraag een leeg vel papier aan je docent(e). Zet hierop jullie namen in de rechter bovenhoek. Tip: Maak eerst een kladversie. Als jullie daar tevreden over zijn, tekenen jullie de kaart in het net. Richt het eiland zo in dat jullie en andere toeristen er graag naartoe op vakantie zouden willen. a Welke onderdelen heeft een goede kaart altijd?
1
3
2
4
Zet deze onderdelen ook op jullie kaart.
b Teken een kaart van het eiland. Teken eerst met behulp van Google Maps de omtrek van het eiland. Kies een makkelijke schaal, bijvoorbeeld 1 cm = 1.000 m = 1 km. Zo past het eiland goed op een A4’tje (in de breedte). Je weet uit opdracht 1 al hoe groot het eiland is. c Teken wat er allemaal al is aan bebouwing, zoals het resort en de aanlegsteiger, het strand en de vuurtoren. Let weer op de schaal. Vergeet de legenda niet en zorg ervoor dat alles wat je tekent ook in de legenda staat. d Teken ook de begroeiing op het eiland en zet dit in de legenda. Tip: Weet je niet wat tropisch regenwoud is? Zoek er dan informatie over op. e Bedenk waar je alle nieuwe elementen wilt gaan plaatsen op het eiland. Let erop dat alles ongeveer klopt met de schaal van jullie kaart. En dat je maar 10% van het eiland mag bebouwen! Dit moeten jullie in ieder geval tekenen: - een tweede hotel - een jachthaven - een windmolen - zonnepanelen - strand - wandelpaden door het tropische regenwoud f Wat zouden jullie zelf graag op het eiland terugzien? Geef ook dat een plek in je kaart. Vergeet de legenda niet aan te vullen. g Bespreek jullie kaart met een andere groep. Wat zijn verschillen en overeenkomsten? Heb je door de bespreking nieuwe ideeÍn gekregen? Pas je kaart dan nog aan. h Maak de kaart zo netjes en mooi mogelijk en lever hem dan in bij je docent(e).
24
1
Australië
Keuzemenu A
Rondreis Australië
Lees de tekst van menu A in je leerboek en bekijk bron 7. Maak in een groepje een digitale poster op A3-formaat van een rondreis door Australië. Kies op internet minstens vijf plekken die jullie willen bezoeken. Van iedere plek zet je één foto op de poster en daarbij schrijf je een korte tekst over wat daar te zien is. Dat doe je zo. 1 Je kunt met verschillende programma’s een digitale poster maken, bijvoorbeeld met PowerPoint. 2 Om informatie te vinden, kun je via Google Australië reis intypen. Je vindt dan reissites die je kunt gebruiken. 3 Vraag aan je docent(e) hoe lang je erover mag doen. Spreek ook af hoe je de poster inlevert. 4 De volgende onderdelen moeten op de poster staan: - de titel van de poster en jullie namen - minimaal vijf bezienswaardigheden met foto(’s) en een korte tekst over waarom die plek bijzonder is - en kaartje met de reisroute waarop de vier dingen staan die altijd op een goede kaart moeten staan
B
In dit keuzemenu leer je waardoor er overal op aarde andere tijden op klokken te zien zijn. 1 Lees de tekst van keuzemenu B in je leerboek. Lees en bekijk bron 8, 9 en 10. 2 Vul in. De
Dat komt doordat de aarde een
kan de aarde maar aan één kant beschijnen. is.
hetzelfde moment, omdat de aarde Op aarde is het niet overal even laat. Hoe verder je naar
e Waarom heeft Australië verschillende tijdzones en Nederland niet?
gaat, hoe later het wordt. Hoe verder
Het verschil in tijd tussen twee plaatsen is het
.00 uur en in Sydney
uur b Tussen Nederland en Sydney zit dus tijdverschil. c Als het in Nederland 18:00 uur is, is het in Sydney
18 –
:00 uur.
=
.00 uur.
d Schrijf op hoe laat het nu bij jou is. Rond af op een heel uur. Het is nu ongeveer
.00 uur.
In Vancouver is het nu dus ongeveer
.00 –
=
.00 uur.
e Vul W1-online in. Gebruik daarvoor de atlas. f Stel, je wilt bellen met Pippa in Blacktown bij Sydney. Je moet dan eerst uitzoeken hoe laat je haar kunt gaat, hoe vroeger. je naar het bellen. Vul daarvoor W2-online in. Een gebied met dezelfde tijd heet een g Op welke van de (Nederlandse) tijden uit W2-online zou jij haar bellen?
het
.00 uur.
d Hoeveel tijdzones zijn er in Australië?
De dag begint op verschillende plekken op aarde niet op
Nederland 12 + 1 =
4 Gebruik de atlaskaart Tijdzones (Wereld - Netwerk, Tijdzones). Vul in. a Als het in Engeland 12:00 uur is, is het in Nederland
Hoe laat is het in Sydney?
3 Zoek de atlaskaart Tijdzones (Wereld - Netwerk, Tijdzones). Je ziet de aarde, verdeeld in gebieden met dezelfde tijd. In elk gebied staat een getal. Dat is het tijdverschil tussen dat gebied en de tijd in Engeland. a Bekijk de getallen in de tijdzones. Streep de foute woorden door. Ten westen van Engeland moet je tijd optellen / aftrekken, ten oosten moet je tijd optellen / aftrekken. b Vul in. In de tijdzone van Nederland staat het getal c Vul in. Als het in Engeland 12:00 uur is, is het bij ons in
Om
.00 uur of om
.00 uur.
Anders actief
25
Keuzemenu
W00 In Engeland is het 12.00 uur. Hoe laat is het dan in …
Plaats
Tijd in de plaats zelf
Tijdverschil met Engeland
Amsterdam Sydney (Australië) New York (VS) Kaapstad (Zuid-Afrika) Vancouver (Canada) W00 Tijden in Sydney.
Tijd in Nederland
Tijd in Sydney
6.00 uur
.00 uur
10.00 uur
.00 uur
15.00 uur
.00 uur
21.00 uur
.00 uur
C
Mijn route naar school
m.
7 Maak een legenda. 8 Teken een noordpijl en zet een titel boven de kaart. 9 Je kunt je kaart nog mooier maken door er zelfgemaakte foto’s van onderweg bij te plakken.
D
Pretpark Nederland
Ga jij ook zo graag naar een pretpark? 1 a Zet in W3-online zo precies mogelijk een stip op de plaats waar je woont. Schrijf de naam van je woonplaats erbij. b Trek met een liniaal zes lijnen tussen jouw woonplaats en de attractieparken. 2 Bereken de afstand tussen jouw woonplaats en de attractieparken. a Wat is de schaal van de kaart? 1 : b Vul in. 1 cm op de kaart is dus werkelijkheid.
e Welk park ligt het verst weg van jouw huis?
1 Zoek een kaart waar jouw huis en school op staan. Maak er een kopie of een print van. 2 Zet bij je huis een rode stip en bij je school een blauwe. 3 Teken met een rode kleur de route van je huis naar school. 4 Teken langs jouw route een paar herkenningspunten, zoals een benzinestation, een molen of het huis van je oma. 5 Schrijf de schaal op de kaart. 6 Bereken met de schaal hoeveel kilometer (of meter) jouw route is. Schrijf onder aan de kaart: Van mijn huis naar school is het ongeveer km of
c Bereken de absolute afstanden tussen jouw woonplaats en de attractieparken. Schrijf de afstanden in W5-online. d Welk park ligt het dichtst bij jouw woonplaats?
km in
3 Met een routeplanner op internet kun je ook de relatieve afstand (in tijd) berekenen. a Ga naar de routeplanner van de ANWB. b Vul onder het kopje Van je straatnaam, huisnummer en plaatsnaam in. c Vul onder het kopje Naar de straatnaam, het nummer en de plaatsnaam van Artis in. De gegevens vind je in W4-online. d Vink onder Reismethode de auto en het openbaar vervoer aan. e Klik op Plan route. f Streep het foute woord door. Op het scherm dat nu verschijnt, staat links boven de kaart de afstand over de weg in kilometers. Dit is de relatieve / absolute afstand. g Vul deze afstand in W5-online in. Schrijf het in de kolom Aantal kilometers met de auto. h Op het scherm van de routeplanner zie je rechts bovenaan ook de afstand in tijd, voor zowel de auto als het openbaar vervoer. Vul hiermee de twee laatste kolommen van W5-online in. i Vul in W9-online ook de gegevens voor de andere attracties in. 4 Gebruik W9-online. a Hoe komt het dat de relatieve afstand met de auto in kilometers langer is dan de absolute afstand in kilometers? b Streep de foute woorden door. Die relatieve afstand in tijd is met de auto / het openbaar vervoer korter. c Hoe komt dat, denk je?
26
1
Australië
W00 Afstanden tussen jouw woonplaats en de attracties in Nederland.
Attractie
Absolute afstand
Relatieve afstand Aantal kilometer Reistijd met de auto met de auto
Reistijd met het openbaar vervoer
Artis
km
km
uur,
Efteling
km
km
uur, min.
uur, min.
Spoorwegmuseum
km
km
uur, min.
uur, min.
Walibi World
km
km
uur,
uur,
Madurodam
km
km
uur, min.
uur, min.
Snow World
km
km
uur,
uur,
W00 Attracties in Nederland.
min.
uur,
min.
min.
min.
min.
min.
c De schaal van de kaart in W14 is 1 : Dat betekent dat 1 cm op de kaart in werkelijkheid cm of m is. d Meet met een liniaal hoeveel centimeter jouw route op de kaart is van het Centraal Station naar het Anne Frankhuis. Dat is cm (rond af op een heel getal).
W00 Adressen attracties.
e Bereken hoeveel meter jouw hele route in werkelijkheid is. × m= m.
Artis
Plantage Kerklaan 40, Amsterdam
Efteling
Europalaan 1, Kaatsheuvel
Spoorwegmuseum
Johan van Oldenbarneveltlaan 1, Utrecht
Walibi Holland
Spijkweg 30, Biddinghuizen
Madurodam
George Maduroplein 1, Den Haag
Snow World
Witte Wereld 1, Landgraaf
f Het duurt ongeveer 12 minuten om 1 km te lopen. Hoeveel minuten moet je ongeveer lopen van het Centraal Station naar het Anne Frankhuis?
W14 Het centrum van Amsterdam.
3 Gebruik bron 11. a Misschien kun ook je naar het Anne Frankhuis lopen. Stippel in W14 met rood de kortste route van het Centraal Station naar het Anne Frankhuis. b Wat gebruik je om te berekenen hoe ver het lopen is van het station naar het Anne Frankhuis?
Mel StadsDeLaMa schouwb bushalte Лейде Pijpe r ntramhalte
T
HT
AC H
O RB UR GW
AL
Oude Kerk
NIEUWMARKT
OU DE Z
IJD SV
O
DAM
DA M
RA K
SP UI ST RA AT
HE RE
NG RA C
IZE RS
Koninklijk Paleis
ROKIN
Nieuwe Kerk
SINGEL
c W14 is een zwart-wit kopie van bron 11. Kleur in W14 het station geel en het Anne Frankhuis rood. d Hoe kun je met het openbaar vervoer bij het Anne Frankhuis komen?
PRINSENGRACHT
GR
GR A
Anne Frankhuis
KE
HERENGRACHT
b Wat betekenen de blauwe rondjes in de kaart?
SE N
IN
PR
CH T
1 Lees de tekst van keuzemenu E in je leerboek. 2 Bekijk bron 11 in je leerboek. a Wat betekent de M in de kaart?
minuten
Dagje Amsterdam
KEIZERSGRACHT
E
Rembrandthuis
S I N GE
L
AMSTEL
250 m 1 : 17.000
station
Foam
metrohalte
attractie of bezienswaardigheid Magere Brug
27
Finish
Finish In dit hoofdstuk ben je aan de slag gegaan met de hoofdvraag: Hoe gebruik je kaarten om Australië te leren kennen? In deze Finish oefen je daar nog een keer mee.
Kijkvragen
De plaats ligt aan de noordoostelijke / zuidwestelijke / noordwestelijke / zuidoostelijke kant van het eiland. Het eiland ligt ten noorden / zuiden / westen / oosten van het vasteland van Australië. d Vergelijk figuur 16 en 17 met elkaar. De bevolkingsdichtheid in het gebied van figuur 16 is dan die in het gebied van figuur 17. Dit komt
1 Bekijk in je leerboek figuur 16. a Hoe heet het meer op de foto?
vooral door het
figuur 16 valt weinig
b Wat is het witte materiaal op de foto, denk je?
In het gebied van figuur 17 valt voldoende
en is het niet te
c Zoek de plek van de foto op in de atlas. Wat is de absolute ligging van deze plek?
d Wat betekent het getal in de atlas dat in het meer staat?
e Gebruik de atlaskaarten Australië en Nieuw-Zeeland en Australië en Nieuw-Zeeland, Neerslag (Australië en Nieuw-Zeeland - Fysische geografie en Temperatuur en neerslag in januari en juli). Vul in en streep de foute antwoorden door. Het Eyremeer (Lake Eyre) ligt onder / boven de zeespiegel. Het ligt in een gebied waar gemiddeld veel / weinig neerslag valt. De rivieren in het gebied voeren daarom af en toe / altijd water af naar het meer. Dit is te zien op de kaart aan de legenda-eenheid
In het gebied van en is het koud / warm.
of te
Begrippen 3 Welk woord weg? Lees samen met een klasgenoot de twee rijtjes begrippen en woorden uit het hoofdstuk. Streep het begrip door dat volgens jullie niet in het rijtje thuishoort. Leg jullie keuze uit. a lokaal schaalniveau – inzoomen – veel details – absolute afstand
b meridiaan – zuiderbreedte – parallel – evenaar
In het meer blijft het water staan,
Puzzel
omdat het meer het laagste / hoogste punt is in het gebied. Het water verdampt en zout blijft achter. Dit zie je op de foto aan de
kleur.
2 Bekijk in je leerboek figuur 16 en 17. a Welk soort landschap zie je op de foto van figuur 17?
b Wat is de absolute ligging van deze plaats?
c Deze plaats ligt op dit eiland:
De hoogste berg op dit eiland is de
Hij is
m hoog.
4 Gebruik de begrippenlijst in de Finish in je leerboek. a Welk begrip hoort bij de volgende omschrijvingen? Schrijf de juiste woorden in de hokjes van W15. 1 lijst met symbolen bij een kaart 2 waar de breedteligging 0° is 3 niet-ingericht landschap 4 de lijn tussen het westelijk en het oostelijk halfrond 5 een stuk aardoppervlak 6 de soort kaart waarop plaatsen en wegen staan b Schrijf in de onderste rij hokjes de letters uit de puzzel die in een gekleurd hokje met een cijfer staan. c Wat heeft het woord dat je nu ziet, met aardrijkskunde te maken?
Ò Alcarta: hoe hoog is de hoogste berg op het eiland?
28
1
W15 Puzzel. 7
1
4
2
3
3
2
4 6
5
5
6 1
2
3
4
5
6
7
1
AustraliĂŤ
Aantekeningen
Aantekeningen
29
Ontdek waar het om draait
www.thiememeulenhoff.nl/degeo