Slim leren, zeker slagen
Wil jij slim leren, zeker slagen?
Examenbundel
Oefen met echte examenopgaven per onderwerp en met complete examens. In het boek en online.
Oefenen, oefenen, oefenen
Uitleg b� de antwoorden
Oriëntatietoets geeft aan hoe je ervoor staat
Examenidioom
Speciaal voor de examens Duits, Engels en Frans.
Een grote woordenschat zorgt voor beter tekstbegrip
Duidel� ke voorbeeldzinnen
Ook voor de schoolexamens
Samengevat
De perfecte samenvatting om je voor te bereiden op je examen.
Zo leer je precies wat je moet weten.
Complete examenstof
R� tjes en defi nities
Geen lappen tekst
Zeker Slagen!
Zo leer je efficiënter leren.
J e leert hoe je moet leren
Hulp b� plannen
Je kr� gt zelfi nzicht en zelfvertrouwen
examen bundel
Nask 2
2026
2027
J. Meerhoff
Colofon
Auteur
J. Meerhoff
Redactie
Lineke Pijnappels, Tilburg
Omslagontwerp
Studio Fabienne, Hoevelaken
Vormgeving binnenwerk
Studio Michelangela, Utrecht
Opmaak
Crius Group, Hulshout
Over ThiemeMeulenhoff
ThiemeMeulenhoff is een educatieve uitgeverij die zich inzet voor het voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs. De mensen van ThiemeMeulenhoff zijn er voor onderwijsprofessionals met ervaring, expertise en doeltreffende leermiddelen. Ontwikkeld in doorlopende samenwerking met de mensen in het onderwijs om samen het onderwijs nog beter te maken.
We ontwikkelen lesmethodes die goed te combineren zijn met andere leermiddelen, naar eigen inzicht aan te passen en bewezen effectief zijn. En natuurlijk worden al onze lesmethodes zo duurzaam mogelijk geproduceerd.
Zo bouwen we samen met de mensen in het onderwijs aan een mooie toekomst voor de volgende generatie.
Samen leren vernieuwen.
www.thiememeulenhoff.nl
Boek ISBN 978 90 06 96965 8
Pakket ISBN 978 90 06 38121 4
Editie 1, druk 1, oplage 1, 2026
© ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2026
Alle rechten voorbehouden. Tekst en datamining, AItraining en vergelijkbare technologieën niet toegestaan. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 j° het Besluit van 23 augustus 1985, Stbl. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting Publicatie en Reproductierechten Organisatie (PRO), Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp (www.stichtingpro.nl). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich tot de uitgever te wenden. Voor meer informatie over het gebruik van muziek, film en het maken van kopieën in het onderwijs zie www.auteursrechtenonderwijs.nl.
De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot de uitgever wenden.
Deze uitgave is volledig CO2neutraal geproduceerd.
ClimatePartner certified product climate-id.com/YI43H3
CO2 measure reduce contribute
Zo werk je met deze Examenbundel
De eerste stap om vol vertrouwen je examen voor dit vak in te gaan heb je gezet! Deze Examenbundel is namelijk de beste voorbereiding, omdat je oefent met echte examenopgaven. Kijk hoe het werkt.
De indeling van het boek
Je Examenbundel bestaat uit verschillende delen:
• Deel 1 – Oriëntatietoets: krijg snel een eerste indruk hoe je scoort op de verschillende examenonderwerpen.
• Deel 2 – Oefenen op onderwerp: oefen gericht met examenopgaven over de onderwerpen die jij lastig vindt.
• Deel 3 – Examens met uitwerkingen: oefen met hele examens met heldere uitleg van onze ervaren examendocenten.
• Deel 4 – Examen 2026-I: doe de generale repetitie voor het echte examen. De antwoorden en uitwerkingen staan op mijnexamenbundel.nl.
Hints en uitwerkingen
Weet je niet hoe je een vraag moet aanpakken? Dan zijn er hints om je op weg te helpen.
Kijk de vragen na met de uitwerkingen. Daarin staat het juiste antwoord. Maar belangrijker: je krijgt duidelijke uitleg waaróm dit het juiste antwoord is en hoe je daar komt.
Zo oefen je én leer je tegelijk!
Online oefenen met Mijn Examenbundel
Bij dit boek hoort een online omgeving: mijnexamenbundel.nl. Het boek en Mijn Examenbundel werken met elkaar samen.
Boek
Maak de balans op
• oriëntatietoets maken
• hele examens maken
Leren en oefenen
Ook handig
• examenopgaven oefenen per onderwerp
Mijn Examenbundel
• nakijken oriëntatietoets
• nakijken hele examens
Je scores worden bewaard!
• uitlegvideo’s per onderwerp
• extra examenopgaven per onderwerp
Je ziet je voortgang!
• onderwerpregister
• overzicht van de examenstof
• quickscan
• examentips
Alle belangrijke info bij elkaar!
Om optimaal gebruik te maken van boek én website, verwijst het boek op handige plekken naar mijnexamenbundel.nl
Voorbeeld:
Mijn Examenbundel
Wil je weten hoe je de toets hebt gemaakt? De antwoorden staan op mijnexamenbundel.nl. Vul je punten in en bekijk je score per onderwerp. Je scores worden bewaard.
Activeer direct je code voor Mijn Examenbundel
Ga nu naar mijnexamenbundel.nl en maak meteen je account aan. Met de activatiecode die je per mail hebt ontvangen of via de ELO van je school, heb je toegang tot alle extra’s die bij je boek horen.
Gebruik ook Samengevat
Wil jij je nóg beter voorbereiden op het eindexamen? Combineer Examenbundel dan met Samengevat - alle examenstof kort en bondig in één boek.
Heel veel succes!
Namens team Examenbundel heel veel succes met je examens! #slimlereniszekerslagen
Heb je een vraag of opmerking over deze Examenbundel? Ga dan naar examenbundel.nl/contact.
Opmerking
De overheid stelt de regels op voor het examen. Bijvoorbeeld wat de examenonderwerpen zijn, welke hulpmiddelen je mag gebruiken en wanneer het examen is. De auteurs en uitgever hebben deze Examenbundel met grote zorg samengesteld. Soms veranderen de regels van de overheid echter of worden er nieuwe afspraken gemaakt over wat die regels betekenen. Raadpleeg daarom altijd je docent of onze website www.examenbundel.nl voor actuele informatie die voor jouw examen van belang is.
1 Leervaardigheden
2 Mens en omgeving:
3 EXAMENS MET UITWERKINGEN
3 Water,
4A Basischemie
4E Combinatieopgaven
EXAMEN
BIJLAGEN
Cijferbepaling
Onderwerpregister
Tips bij het maken van examenopgaven bij nask 2
Voorbereiding
• Haal even rustig adem en ontspan je spieren.
• Blijf niet te lang bezig met een opgave die je niet kunt beantwoorden.
• Lees steeds eerst de vraag of opdracht die achter een nummer staat en daarna de informerende tekst daarboven. Kijk dan goed naar wat echt gevraagd wordt.
Uitvoering
• Sla tussen de antwoorden steeds een regel over en reserveer voldoende ruimte als je een antwoord nog niet volledig af hebt.
• Geef op het opgavenblad aan dat een vraag nog niet af is zodat je die snel terugvindt.
• Je kunt bij het lezen van teksten een marker gebruiken.
• Bij meerkeuzevragen kun je foutieve antwoorden direct afstrepen, maar maak ze niet onleesbaar.
• Als je voor een antwoord moet rekenen, zet die berekening er dan bij, ook als je die berekening niet geheel af kunt maken. Misschien zijn er rekenstappen in je antwoord die toch punten opleveren.
• Gebruik geen onduidelijke uitleg zoals: Er is invloed van... (wordt het meer of minder?); het is hoger (het? hoger dan wat?); de temperatuur verandert (hoger of lager?).
• Maak bij tijdnood in ieder geval alle meerkeuzevragen. Begin daar op tijd aan.
Controle
• Lees de vraag nog eens over. Is het antwoord passend?
• Volgen de zinnen elkaar logisch op?
• Heb je termen gebruikt die nadere uitleg vragen?
• Zijn de juiste eenheden vermeld?
• Zijn bij diagrammen de x- en y-as voorzien van cijfers en eenheden?
• Zijn alle meerkeuzevragen beantwoord?
ORIËNTATIETOETS
Hoe zou je het nu al doen op een examen?
De oriëntatietoets geeft je een eerste indruk.
Oriëntatietoets
Formules
1 Wat is de formule van zwaveldioxide?
A S2O
B SO
C SO2
D SO3
Reactievergelijking
2 Bij de reactie tussen fosfor en zuurstof ontstaat P2O5.
De volgende reactievergelijking is niet kloppend:
P + O2 → P2O5
Welk getal komt voor P te staan om deze reactievergelijking kloppend te maken?
A 1
B 2
C 3
D 4 Alcohol
1 Rode wijn voor milieuvriendelijke autobussen in Zweden
2 Milieuvriendelijke busondernemingen in Zweden gaan goedkope Spaanse
3 rode wijn gebruiken. De drank moet als vervanger dienen voor de alcohol,
4 waar de bussen gewoonlijk op rijden. Het besluit is genomen omdat
5 alcohol het afgelopen jaar 30 procent duurder is geworden. De prijsstijging
6 is veroorzaakt door tekortschietende alcoholproductie in Zweden.
7 Het percentage alcohol in de wijn is te laag om de wijn als brandstof te kunnen gebruiken. Daarom moet de wijn wel eerst bewerkt worden. naar: de Volkskrant
3 Welke van de onderstaande bewerkingen wordt bedoeld in regel 7?
A destilleren
B extraheren
C filtreren
D thermolyse
2p
Practicum
4 Om de aanwezigheid van water aan te tonen kan men kopersulfaat gebruiken. Hierbij verandert de kleur.
Kies in het onderstaande schema de juiste kleuren.
kleur zonder water kleur met water
A blauw wit
B wit blauw
C wit geel
D geel wit
Oplossingen
1p
2p
5 Jolijn neemt twee erlenmeyers. In de eerste erlenmeyer doet zij een oplossing van calciumhydroxide, Ca(OH)2
→ Geef een andere naam voor een oplossing van calciumhydroxide.
6 In de tweede erlenmeyer doet zij een oplossing van natriumhydroxide (NaOH).
De pH van beide oplossingen is gelijk. In de beide erlenmeyers is de hoeveelheid vloeistof ook gelijk.
Welke van de onderstaande uitspraken is juist?
1 Het aantal OH– ionen is in beide oplossingen gelijk.
2 Het aantal Ca2+ ionen in de oplossing van calciumhydroxide is gelijk aan het aantal Na+ ionen in de oplossing van natriumhydroxide.
A geen van beide
B alleen 1
C alleen 2
D zowel 1 als 2
2p
2p
7 Vervolgens voegt Jolijn aan de oplossing van natriumhydroxide een paar druppels van een kleurloze oplossing van fenolftaleïen toe.
→ Welke kleur heeft het mengsel in de erlenmeyer na het toevoegen van de fenolftaleïen?
Massa gaat niet verloren
8 Bij een verbranding van 1,8 g koolstof ontstaat een mengsel van 2,8 g koolstofmono-oxide en 2,2 g koolstofdioxide. Er is geen koolstof over.
Hoeveel gram zuurstof heeft bij deze verbranding gereageerd met koolstof?
A 0,4 g
B 1,0 g
C 1,4 g
D 3,2 g
E 5,0 g
F 6,8 g
Suiker
9 De formule van suiker is C12H22O11.
→ Bereken het massapercentage koolstof in suiker.
Koperhydroxide
10 Sandra verhit vast koperhydroxide. Hieruit ontstaan alleen water en een zwarte vaste stof.
Sandra wil beredeneren of deze reactie een ontleding is.
Welke van de volgende redeneringen is juist?
A Dit is een ontleding, want de reactie verliep door verhitting.
B Dit is een ontleding, want uit één stof ontstaan twee stoffen.
C Dit is geen ontleding, want bij de reactie ontstaan verbindingen.
D Dit is geen ontleding, want het is een verbranding.
Titanic
Vondsten Titanic chemisch gereinigd
Het Engelse passagiersschip Titanic verging in 1912 na een aanvaring met een ijsberg. In 1985 werd het wrak op de oceaanbodem ontdekt. In de jaren daarna werd een aantal gebruiksvoorwerpen uit het wrak gehaald.
Op een metalen voorwerp dat lang in zeewater ligt, vormt zich een dikke roestlaag.
Een Frans bedrijf heeft voorwerpen uit het wrak schoongemaakt met een chemisch proces. Tijdens het schoonmaken zijn de metalen voorwerpen ondergedompeld in water. Men laat waterstofgas langs het voorwerp borrelen. De waterstofbelletjes vreten de roest weg.
naar: de Volkskrant
11 Op ijzeren voorwerpen wordt in zout water veel sneller roest (Fe2O3) gevormd dan in zuiver water.
Het zout is bij dit roesten van ijzer op te vatten als een
A beginstof.
B indicator.
C katalysator.
D reactieproduct.
12 Bij het proces waarmee het Franse bedrijf voorwerpen schoonmaakt, wordt waterstof gebruikt. Het bedrijf maakt de waterstof uit water waaraan men een beetje zuur heeft toegevoegd.
Kan het bedrijf waterstof verkrijgen door destillatie of door elektrolyse van deze oplossing?
A door geen van beide methoden
B alleen door destillatie
C alleen door elektrolyse
D zowel door destillatie als door elektrolyse
Lood
13 Glazuur op aardewerk kan loodoxide (PbO) bevatten. Dergelijk aardewerk mag niet gebruikt worden om zure dranken (bijvoorbeeld sinaasappelsap) in te bewaren. Loodoxide reageert namelijk met H+ ionen waardoor er giftige loodionen (Pb2+) in de drank komen.
→ Geef de vergelijking van de reactie waardoor loodionen in de drank komen.
14 Je kunt onderzoeken of een drank loodionen bevat, door enkele druppels van een oplossing van natriumsulfide (Na2S) aan de drank toe te voegen. Als de drank loodionen bevat, ontstaat een zwarte stof.
→ Geef de formule van de zwarte stof, die dan ontstaat.
Reactiesnelheid
Twee erlenmeyers bevatten elk 100 mL oplossing van hetzelfde zuur. De oplossing in de ene erlenmeyer bevat per liter oplossing 10,0 g van het zuur. De oplossing in de andere erlenmeyer bevat per liter oplossing 50,0 g van het zuur. Aan beide oplossingen wordt tegelijkertijd evenveel magnesiumpoeder toegevoegd. Er ontstaat waterstofgas. Meteen na het toevoegen van het magnesiumpoeder wordt de snelheid van de gasontwikkeling in de oplossing met 10,0 g zuur vergeleken met de snelheid van de gasontwikkeling in de oplossing met 50,0 g zuur.
15 De snelheid van de gasontwikkeling in de oplossing met 10,0 g zuur is
A lager dan in de oplossing met 50,0 g zuur.
B hetzelfde als in de oplossing met 50,0 g zuur.
C hoger dan in de oplossing met 50,0 g zuur.
16 Na afloop van de reactie is in beide erlenmeyers geen magnesium meer aanwezig.
De hoeveelheid waterstofgas die ontstaat in de oplossing met 10,0 g zuur wordt vergeleken met de hoeveelheid waterstof die ontstaat in de oplossing met 50,0 g zuur.
De hoeveelheid waterstof die ontstaat in de oplossing met 10,0 g zuur is
A kleiner dan in de oplossing met 50,0 g zuur.
B hetzelfde als in de oplossing met 50,0 g zuur.
C groter dan in de oplossing met 50,0 g zuur.
Zuivere stof of mengsel?
OWP NASK 2 VMBO figuur 02
17 IJs (bevroren water), roomijs en ijzer worden, apart van elkaar, langzaam verwarmd vanaf –5 °C tot 10 °C.
Tijdens de proeven wordt steeds de temperatuur gemeten. In de diagrammen is de temperatuur uitgezet tegen de tijd.
diagram 3
Welk diagram hoort bij het verwarmen van ijs (bevroren water)?
Welk diagram hoort bij het verwarmen van ijzer?
A diagram 1 diagram 2
B diagram 1 diagram 3
C diagram 2 diagram 1
D diagram 2 diagram 3
E diagram 3 diagram 1
Aardolie
Aardolie is een mengsel van koolwaterstoffen. In een olieraffinaderij worden verschillende processen toegepast om zoveel mogelijk nuttige producten uit aardolie te krijgen. Eén van die processen is het kraken van aardolie.
18 Welke van de onderstaande uitspraken is juist?
1 Kraken is het ontleden van stoffen.
2 Kraken is het scheiden van stoffen.
A geen van beide
B alleen 1
C alleen 2
D zowel 1 als 2
19 Aardolie levert een belangrijke grondstof voor de productie van de kunststof polypropeen.
De polypropeenmoleculen zijn niet met dwarsverbindingen aan elkaar gekoppeld; de stof heeft geen netwerkstructuur.
Wat gebeurt er met een kunststof zonder netwerkstructuur als men die verwarmt, en hoe noemt men zo’n kunststof?
Bij verwarmen Men noemt zo’n stof een
A smelt de stof. thermoharder.
B smelt de stof. thermoplast.
C smelt de stof niet. thermoharder.
D smelt de stof niet. thermoplast.
De auto en het milieu
2p
3p
20 In een automotor treden verbrandingsreacties op. Het gasmengsel dat de motor verlaat, bevat onder andere de volgende stoffen: CO, CO2 , H2O, N2 , NO en NO2. Welke van de stoffen CO, CO2 en H2O is of zijn ontstaan door volledige verbranding van koolwaterstoffen?
A alleen CO
B alleen CO2
C alleen H2O
OWP NASK 2 VMBO figuur 56
D alleen CO en H2O
E alleen CO2 en H2O
F zowel CO als CO2 als H2O
21 Het gasmengsel dat de automotor verlaat, is schadelijk voor het milieu. Om de uitstoot van schadelijke stoffen te verminderen, is in het uitlaatsysteem van moderne auto’s een katalysator aangebracht. De onderstaande figuur geeft schematisch weer welke omzettingen van stoffen in een katalysator plaatsvinden.
LPG lucht motor katalysator
CO, CO2, H2O N2, NO, NO2 CO2, H2O, N2
uitlaatsysteem
→ Geef de reactievergelijking van één van deze omzettingen.
Mijn Examenbundel
Wil je weten hoe je de toets hebt gemaakt? De antwoorden staan op mijnexamenbundel.nl. Vul je punten in en bekijk je score per onderwerp.
Je scores worden bewaard.
OEFENEN OP ONDERWERP
Examenopgaven per onderwerp
Met hints om je op weg te helpen en uitleg bij de antwoorden.
Ook handig bij de voorbereiding op je schoolexamens!
1 Leervaardigheden in het vak
Gebrande kalk
1 Gebrande kalk (CaO) wordt al eeuwenlang gebruikt als grondstof bij het bouwen
2 van huizen. Aan de kust van Nederland werd gebrande kalk gemaakt door een
3 hoge kalkoven met schelpen te vullen en te verhitten tot ongeveer 900 ºC. Het
4 calciumcarbonaat (CaCO3) uit de schelpen, werd hierdoor ontleed tot gebrande
5 kalk en koolstofdioxide.
naar: www.ucl.ac.uk/~ucfbrxs/limes/kilns.htm
1 In het binnenland van Nederland en op Aruba werden geen schelpen gebruikt voor het maken van gebrande kalk. De kalkovens werden daar met een andere grondstof gevuld, die ook voldoende calciumcarbonaat bevat voor de productie van gebrande kalk.
→ Geef de triviale naam van zo’n andere geschikte grondstof voor dit kalkoven-proces.
Gebruik hierbij Binas-tabel 42.
Dampkring
2 De dampkring van de aarde bestaat voornamelijk uit twee gassen. Behalve deze twee gassen komt nog een aantal andere gassen in een kleine hoeveelheid voor.
→ Geef de namen van de twee gassen waaruit de dampkring van de aarde voornamelijk bestaat.
Loodchromaat
Lood(II)chromaat kan worden gebruikt als gele kleurstof voor verf.
Lood(II)chromaat kan als volgt worden gemaakt:
stap 1: Los 1,5 g vast natriumchromaat op in 50 mL water. Er ontstaat een gele oplossing waarin natriumionen en chromaationen (CrO42–) aanwezig zijn (oplossing 1).
stap 2: Los 1,5 g vast lood(II)nitraat op in 50 mL water. Er ontstaat een kleurloze oplossing waarin loodionen en nitraationen aanwezig zijn (oplossing 2).
stap 3: Voeg oplossing 1 toe aan oplossing 2. Er ontstaat dan een mengsel waarin gele vaste deeltjes (lood(II)chromaat) rondzweven in de vloeistof.
stap 4: Filtreer het mengsel dat bij stap 3 ontstaan is.
3 Na de filtratie (stap 4) kan ook uit de kleur van de opgevangen oplossing worden afgeleid welke van de stoffen natriumchromaat en lood(II)nitraat bij deze proef in overmaat aanwezig is.
→ Leg uit hoe uit de kleur kan worden afgeleid dat natriumchromaat in overmaat aanwezig is.
Smelttraject
4 In een reageerbuis wordt een vaste stof verwarmd. Het diagram geeft het temperatuurverloop tijdens de proef weer.
tijd (minuten) temperatuur (°C)
Wat moet in de volgende uitspraak worden ingevuld om deze juist te maken?
Het smelttraject van deze stof is van
1 tot 2
A 0 minuten 2 minuten
B 0 minuten 8 minuten
C 2 minuten 8 minuten
D 20 °C 40 °C
E 20 °C 60 °C
F 40 °C 60 °C
Vergiftiging
Zes mensen onwel door koolstofmono-oxide
DEN HAAG - Door een defecte keukengeiser in een woning in Den Haag hebben maandagmiddag zes mensen koolstofmono-oxidevergiftiging opgelopen.
1 De vier vrouwen en twee kinderen zijn naar een ziekenhuis gebracht, maar hun
2 toestand is niet zorgwekkend. Dat heeft de Haagse brandweer gemeld.
3 Eén van de vrouwen belde de brandweer omdat ze haar slapende zoontje niet
4 wakker kreeg en ze zelf last had van hoofdpijn. Ze dacht aan een gaslek.
5 Op aanraden van de brandweer verlieten de bewoners de woning. Brandweer en
6 politie ontruimden de huizen naast de getroffen woning.
naar: www.nu.nl
5 Als mensen onwel zijn geworden door koolstofmono-oxide moeten de slachtoffers zo snel mogelijk uit de ruimte worden verwijderd. Zij kunnen in het ziekenhuis verder worden behandeld.
Welke behandeling geeft men in het ziekenhuis aan de slachtoffers van een koolstof-monooxide-vergiftiging? Gebruik hierbij het informatieboek Binas.
A melk laten drinken.
B de maag leegpompen.
C norit toedienen.
D zuurstof toedienen.
Verdunning
6 In een apotheek maken ze een 3% oplossing van waterstofperoxide door de 30% oplossing te verdunnen met water.
Hoeveel mL water moet aan 10 mL waterstofperoxide-oplossing van 30% worden toegevoegd om een 3% oplossing te verkrijgen?
A 3 mL
B 30 mL
Hoeveel alcohol?
C 90 mL
D 100 mL
7 Een wijnfles bevat 0,75 L wijn met 12,5 volumeprocent alcohol.
→ Bereken hoeveel mL alcohol deze fles wijn bevat.
Koper
Het metaal koper wordt onder andere gebruikt in elektriciteitsdraden en in een aantal legeringen, zoals messing.
Bij verhitting van koperen voorwerpen reageert koper met zuurstof. Daarbij ontstaat een laagje zwart CuO. Onder het zwarte CuO kan zich ook nog een laagje rood Cu2O bevinden.
8 Welke bewering over het massapercentage koper in CuO en het massapercentage koper in Cu2O is juist?
Het massapercentage koper in CuO is
A kleiner dan het massapercentage koper in Cu2O.
B even groot als het massapercentage koper in Cu2O.
C groter dan het massapercentage koper in Cu2O.
Rodekool
Rodekool is een harde paarse groente die zowel rauw als gekookt gegeten kan worden. De kooktijd van fijngesneden rodekool in een ruime hoeveelheid water is ten minste 20 minuten. Tijdens het koken wordt het kookwater paars. Om de kool wat zachter te maken wordt soms een kleine hoeveelheid azijn toegevoegd. De kool en het kookwater worden dan paarsrood tot rood.
Een kilogram (1,0 kg) rodekool bevat onder meer:
– 903 gram water
– 15 gram eiwit
– 35 gram koolhydraten, waarvan 30 gram suikers
– 2 gram vet
– 400 mg calcium
– 300 mg fosfor
naar: www.voedingswaardetabel.nl
9 Bereken het massapercentage water in rodekool.
Strooizout
Rijkswaterstaat heeft in één weekend 14,9 miljoen kilogram strooizout verspreid op de Nederlandse snelwegen. Dit strooizout bestaat voornamelijk uit vast natriumchloride. Met behulp van strooiwagens wordt vast strooizout tegelijk met pekel uitgestrooid, waardoor de korrels strooizout beter aan het wegdek plakken.
Pekel is een oplossing van natriumchloride in water. Natriumchloride veroorzaakt dat water bij een lagere temperatuur dan normaal wordt omgezet tot ijs. Hierdoor wordt gladheid tegengegaan.
Bij het uitstrooien van de 14,9 miljoen kilogram vast strooizout, werd tegelijk ook een hoeveelheid pekel op de snelwegen verspreid.
Deze hoeveelheid pekel bevatte 1,4 miljoen kilogram natriumchloride.
10 Bereken hoeveel kg natriumchloride in totaal werd verspreid door het strooien van 1,4 miljoen kg strooizout tegelijk met de pekel.
Maak gebruik van de volgende gegevens: – Strooizout bestaat voor 95 massaprocent uit natriumchloride.
– De gestrooide pekel bevatte 1,4 miljoen kg natriumchloride.
Waterstofperoxide
11 Bereken het massapercentage zuurstof in waterstofperoxide (H2O2).
Wratten
Wratten zijn harde eeltachtige vergroeiingen van de huid. De wratten kunnen worden behandeld met een kleine hoeveelheid vloeibare stikstof.
1 Een andere manier om wratten te verwijderen is door ze te behandelen
2 met zilvernitraat (AgNO3). De zilverionen in deze stof zijn het werkzame
3 bestanddeel. Zilvernitraat wordt geleverd in een stift. In de bijsluiter bij de
4 stift staat de volgende informatie:
5 PRODUCT: De punt van de stift bestaat uit 95 massaprocent zilvernitraat
6 en 5 massaprocent kaliumnitraat. De punt heeft een massa van 0,5 gram.
7 TOEPASSING: De punt licht bevochtigen met schoon water en de wrat
8 voorzichtig aanstippen. Wanneer de punt te nat is, vermindert de werking.
9 De behandeling kan worden onderbroken door de huid af te spoelen met
10 een natriumchloride-oplossing, die de opgeloste zilverionen bindt.
12 Bereken hoeveel gram zilverionen de punt van de stift bevat.
Zuur aardgas
1 Aardgas wordt gewonnen uit de bodem en heeft niet overal dezelfde 2 samenstelling. In figuur 1 is de samenstelling van aardgas uit Drenthe 3 schematisch weergegeven in volumeprocenten.
figuur 1
4 Het aardgas uit Drenthe wordt ook wel ‘zuur gas’ genoemd, vanwege de 5 aanwezigheid van diwaterstofmonosulfide. Bij verbranding van zuur gas 6 zou deze stof worden omgezet tot onder meer zwaveldioxide, dat zure 7 regen kan veroorzaken. Daarom wordt diwaterstofmonosulfide door 8 middel van extraheren uit zuur gas verwijderd.
13 Bereken, aan de hand van figuur 1, hoeveel m3 ‘zuur gas’ uit Drenthe is verwerkt wanneer hieruit 2,0·106 m3 diwaterstofmonosulfide is verwijderd.
Aardgas
In Nederland wordt meestal gekookt op aardgas. Het hoofdbestanddeel van aardgas is een reukloos en kleurloos gas. Aardgas kan een explosief mengsel vormen met lucht. Daarom is aan het aardgas dat in Nederlandse huishoudens wordt gebruikt een kleurloze vloeistof toegevoegd: thiolaan (C4H8S). Deze stof verdampt snel en heeft een herkenbare geur, waardoor vrijgekomen aardgas kan worden opgemerkt.
Tijdens het koken wordt het thiolaan samen met het aardgas verbrand.
De reactievergelijking van de volledige verbranding van thiolaan is hieronder gedeeltelijk weergegeven.
C4H8S + 7 O2 → 4 … + 4 … + SO2
Wanneer in een ruimte aardgas vrijkomt, bijvoorbeeld door een gaslek, ontstaat soms explosiegevaar. De aanwezigheid van thiolaan in aardgas helpt voorkomen dat dit explosiegevaar kan ontstaan. Thiolaan kan namelijk al worden geroken wanneer een ruimte 0,2 mg thiolaan per m3 bevat.
14 Leg met behulp van een berekening uit dat de aanwezigheid van thiolaan in aardgas helpt voorkomen dat explosiegevaar kan ontstaan.
Ga bij deze berekening uit van de volgende gegevens:
– Explosiegevaar ontstaat wanneer in een ruimte een gehalte van 0,05 m3 aardgas per m3 is bereikt.
– Het gehalte thiolaan is 18 mg per m3 aardgas.
Magnesiumionen in leidingwater
15 Iedereen heeft magnesiumionen nodig voor bijvoorbeeld de opbouw van botweefsel. Per dag is per persoon ongeveer 420 mg magnesiumionen nodig. Leidingwater mag maximaal 50 mg/L magnesiumionen bevatten.
→ Bereken hoeveel liter leidingwater met 50 mg magnesiumionen per liter, iemand zou moeten drinken om 420 mg magnesiumionen binnen te krijgen.
Sprinkler
Een sprinklerinstallatie is een brandblusinstallatie met sprinklers (sproeikoppen) aan het planfond. In elke sprinkler is een smeltzekering aanwezig die de watertoevoer afsluit. Bij een brand zullen deze smeltzekeringen, als gevolg van de warmte, smelten en vervormen. De sprinklers gaan dan water sproeien, waardoor de brand wordt geblust.
Naar: http://www.eplainthatstuff.com
De smeltzekering kan bestaan uit een legering. Een voorbeeld van een legering die wordt gebruikt in sprinklers is Woodsmetaal. Woodsmetaal is een bijzonder mengsel. Het heeft namelijk een smeltpunt (341 K). In de onderstaande tabel zijn de samenstelling van Woodsmetaal en enkele bijbehorende gegevens weergegeven.
metaal massapercentage (%) atoommassa (u) smeltpunt (K)
16 Bevat Woodsmetaal meer of minder tinatomen dan cadiumatomen of zijn dit er evenveel?
A Minder tin atomen dan cadmiumatomen
B evenveel tin atomen als cadmium atomen
C meer tin atomen dan cadmium atomen.
Twee soorten azijn
17 Op een fles huishoudazijn staat: bevat 40 g azijnzuur per liter azijn.
Op een fles schoonmaakazijn staat: bevat 8 g azijnzuur per 100 mL.
→ In welk van deze twee azijnsoorten is de concentratie azijnzuur het grootst? Motiveer je antwoord met behulp van een berekening.
Chemische vulkaan
1 Een spectaculaire proef is de ‘chemische vulkaan’. Hierbij wordt
2 ammoniumdichromaat als een klein bergje op een vuurvaste plaat gelegd.
3 Vervolgens wordt dit bergje aan de bovenkant verwarmd.
4 Het resultaat lijkt op een vulkaan in het klein.
5 Uit het oranje ammoniumdichromaat ontstaan de groene vaste stof Cr2O3,
6 stikstofgas en één andere stof (X).
7 De reactie gaat gepaard met vuurverschijnselen.
8 Een deel van de groene stof die ontstaat, wordt weggeblazen.
9 De vergelijking van de reactie die optreedt is:
10 (NH4)2Cr2O7 (s) → N2 (g) + Cr2O3 (s) + 4 X (g)
18 Op het etiket van een pot ammoniumdichromaat staan de onderstaande pictogram-men.
Over welke gevaren van ammoniumdichromaat geven deze pictogrammen informatie?
A bijtend en giftig
B irriterend en explosief
C irriterend en giftig
D licht ontvlambaar en explosief
Faraoslang
Farao’s werden vroeger soms vermaakt door een magiër die zijn stok in een slang leek te kunnen veranderen. Een bepaalde proef kreeg daarom de naam ‘Faraoslang’: het lijkt alsof door een chemische reactie ‘een slang’ ontstaat. Deze proef, die moet worden uitgevoerd in een zuurkast, is hieronder beschreven.
De vaste stof kwik(II)thiocyanaat, Hg(SCN)2, wordt kort verhit. Hierdoor reageert deze stof volgens onderstaande, nog onvolledig weergegeven, vergelijking. Eén stof ontbreekt.
2 Hg(SCN)2 → 2 HgS + CS2 + … (reactie 1)
De ontstane reactieproducten reageren vervolgens verder. Twee van deze reacties zijn hieronder met een vergelijking weergegeven:
HgS + O2 → Hg + SO2 (reactie 2)
CS2 + 3 O2 → CO2 + 2 SO2 (reactie 3)
naar: http://chemistry.about.com en https://www.youtube.com
19 Deze proef moet worden uitgevoerd in een zuurkast.
Welke reden kan hiervoor gegeven worden?
A Alleen Hg is explosief.
B Alleen Hg is giftig.
C Alleen SO2 is explosief.
D Alleen SO2 is giftig.
E Hg en SO2 zijn beide explosief.
F Hg en SO2 zijn beide giftig.
Kalkwater
20 Kalkwater is een oplossing van calciumhydroxide. Kalkwater kan gebruikt worden om de aanwezigheid van koolstofdioxide aan te tonen. Om te onderzoeken of een gas koolstofdioxide is, kan dat gas door kalkwater worden geleid.
OWP NASK 2 VMBO figuur 19
In welke van de tekeningen is juist weergegeven hoe een gas door kalkwater kan worden geleid?
1
A tekening 1
B tekening 2
C tekening 3
D tekening 4
Reinigingsmiddel
2
3
4
Limades® is een reinigingsmiddel dat gebruikt wordt voor het schoonmaken van koffieautomaten. Hieronder staat een gedeelte van het etiket:
Eigenschappen: Limades is een alkalisch reinigingsmiddel om koffie, thee, cacao- en melkresten te verwijderen. Het product voorkomt hardwateraanslag en is makkelijk afspoelbaar.
Gebruiksaanwijzing: Wisselonderdelen 15 minuten laten weken in een kunststofbak met 8,0 liter heet water (80 °C) en 40 mL (= 2 doseerdoppen) reinigingsmiddel.
Naspoelen met water.
Bijzondere gevaren en veiligheidsaanbevelingen:
Bevat opgelost kaliumhydroxide. Vormt giftige gassen in contact met zuren.
Tast de huid aan. Bij aanraking met de ogen onmiddellijk wassen met veel water. Draag geschikte beschermende kleding.
Bij een ongeval of indien men zich onwel voelt, onmiddellijk een arts raadplegen (indien mogelijk dit etiket tonen).
21 Noem twee manieren hoe Oscar zich moet beschermen als hij met Limades gaat werken. hier staat een pictogram
Calcium
Annette doet een proefje met calcium, een grijze vaste stof. Ze brengt een stukje calcium in een reageerbuis die voor een vierde deel gevuld is met water. Annette ziet belletjes ontstaan en de vloeistof wordt wit en troebel. De reageerbuis wordt warm. Als Annette de bovenkant van de reageerbuis even bij een vlam houdt, hoort ze een plofje. Na enige tijd is er geen grijze vaste stof meer over.
22 Noteer vier waarnemingen die Annette tijdens de proef heeft gedaan.
Acetyleen
Acetyleen (C2H2) wordt toegepast bij het ‘autogeen lassen’. Daarbij laat men acetyleen met zuivere zuurstof reageren. Bij de verbranding van acetyleen treedt de volgende reactie op:
2 C2H2 + 5 O2 → 4 CO2 + 2 H2O
23 Om te berekenen hoeveel m3 zuurstof nodig is om 1,0 m3 acetyleen volledig te verbranden, zijn de volgende gegevens nodig:
• voor de volledige verbranding van 1,00 kg acetyleen is 3,08 kg zuurstof nodig;
• 1,0 kg zuurstof heeft een volume van 0,70 m3;
• 1,0 kg acetyleen heeft een volume van 0,86 m3
→ Bereken met behulp van deze gegevens het aantal m3 zuurstof dat nodig is om 1,0 m3 acetyleen volledig te verbranden.
Acetyleen (C2H2) wordt toegepast bij het ‘autogeen lassen’. Daarbij laat men acetyleen met zuivere zuurstof reageren. De temperatuur van de vlam die daarbij ontstaat, is hoog genoeg om staal aan elkaar te smelten.
Op een veiligheidskaart van acetyleen (C2H2) in een gasfles staat onder andere het volgende: ONDER DRUK IN ACETON OPGELOST GAS, AAN DE GEUR TE HERKENNEN
Het gas ontleedt explosief bij verwarming en drukverhoging. ... Vormt met koper, zilver en kwik slaggevoelige verbindingen (deze kunnen exploderen bij een geringe schok).
De stof werkt op het zenuwstelsel.
24 De druk in de gasfles is te hoog voor direct gebruik. Om de druk te kunnen verlagen, wordt op een gasfles een drukregelaar aangesloten. Drukregelaars worden meestal van messing gemaakt.
→ Leg uit waarom voor een gasfles met acetyleen geen drukregelaar van messing mag worden gebruikt.
Aluminium
Op de website www.periodieksysteem.com staat informatie over elementen in het periodiek systeem. Bij elk element is een afbeelding gegeven met daarin een aantal toepassingen van het element.
Hiernaast is de afbeelding bij het element aluminium weergegeven. Het metaal is buigzaam en niet sterk. In legeringen is het geschikt voor allerlei toepassingen. In de natuur komt dit element alleen in verbindingen voor, zoals in de ertsen kryoliet en bauxiet.
25 In vliegtuigonderdelen worden ook aluminiumlegeringen gebruikt.
De dichtheid van een bepaalde aluminiumlegering is 2,81 g per cm3
→ Geef aan of de massa van een bepaald vliegtuigonderdeel groter of kleiner is wanneer het – in plaats van uit zuiver aluminium – bestaat uit de legering. Motiveer je antwoord met een gegeven uit Binas-tabel 15.
26 Bas maakt een kunstwerk van gebruikte aluminium drankblikjes. Hij verhit de blikjes en giet het gesmolten aluminium in een vorm.
Tot welke temperatuur moeten de blikjes ten minste worden verwarmd? Gebruik Binas-tabel 15.
A 397 °C
B 660 °C
C 933 °C
D 1206 °C
Aluminium wordt gewonnen uit bauxiet (aluminiumerts). Bauxiet bestaat voornamelijk uit aluminiumoxide. In een aantal stappen wordt uit het bauxiet aluminiumoxide verkregen. Dit wordt vervolgens met behulp van elektrische stroom omgezet tot zuiver aluminium en zuurstof. Daarbij wordt de positieve elektrode, die van grafiet is gemaakt, verbruikt.
De vergelijking van deze omzetting is hieronder onvolledig weergegeven. De coëfficiënten ontbreken.
… Al2O3 + … C → … Al + … CO2
Bauxiet bestaat niet volledig uit aluminiumoxide. Daarom blijft een groot gedeelte van deze (ruwe) grondstof over bij de productie van aluminium.
Uit 4,6 ton bauxiet kan 1,9 ton aluminiumoxide worden geproduceerd, waaruit 1,0 ton aluminium kan worden gemaakt.
naar: http://www.morgo.nl
27 Is het aluminiumgehalte van bauxiet lager dan, gelijk aan of hoger dan het aluminiumgehalte van aluminiumoxide? Neem aan dat bauxiet maar één soort aluminiumverbinding bevat.
A lager B gelijk C hoger
Slim leren, zeker slagen
Extra oefenen, uitlegvideo’s en podcasts
Voortgang bijhouden
Altijd je digiboek bij de hand
Slim leren met Mijn Examenbundel
B� deze Examenbundel hoort een online omgeving: m�nexamenbundel.nl
Je vindt hier alles wat je nodig hebt om heel gericht te leren en oefenen voor je examen. Zoals de score van je oriëntatietoets, video’s, het digiboek, examentips en nog veel meer.
#ikgazekerslagen
Activeer direct je code voor Mijn Examenbundel
Ga nu naar m�nexamenbundel.nl en maak meteen je account aan. Met de activatiecode die je per mail hebt ontvangen of via de ELO van je school, heb je toegang tot alle extra’s die b� je boek horen.