Elementaire kennis bedrijfseconomie 2
Colofon Over ThiemeMeulenhoff ThiemeMeulenhoff ontwikkelt zich van educatieve uitgeverij tot een learning design company. We brengen content, leerontwerp en technologie samen. Met onze groeiende expertise, ervaring en leeroplossingen zijn we een partner voor scholen bij het vernieuwen en verbeteren van onderwijs. Zo kunnen we samen beter recht doen aan de verschillen tussen lerenden en scholen en ervoor zorgen dat leren steeds persoonlijker, effectiever en efficiënter wordt. Samen leren vernieuwen. www.thiememeulenhoff.nl ISBN 9789006521993 1e druk, 1e oplage, 2020 © ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2020
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 j° het Besluit van 23 augustus 1985, Stbl. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie (PRO), Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp (www.stichting-pro.nl). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich tot de uitgever te wenden. Voor meer informatie over het gebruik van muziek, film en het maken van kopieën in het onderwijs zie www.auteursrechtenonderwijs.nl. De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot de uitgever wenden.
Deze uitgave is volledig CO2-neutraal geproduceerd. Het voor deze uitgave gebruikte papier is voorzien van het FSC®-keurmerk. Dit betekent dat de bosbouw op een verantwoorde wijze heeft plaatsgevonden.
Voorwoord Het middelbaar beroepsonderwijs verandert voortdurend onder invloed van maatschappelijke ontwikkelingen en in het bijzonder door de eisen die de beroepspraktijk aan de opleidingen stelt. Daartoe behoren nieuwe kwalificatiedossiers, maar ook ontwikkelingen zoals een breed eerste jaar voor economie opleidingen. Voor die opleidingen brengt ThiemeMeulenhoff nu de modulaire economie methode InBusiness uit: • Als vervolg op de methode BV in Balans voor de financiële beroepsopleidingen, is er nu InBusiness Financieel. • Als vervolg op de methode Rendement voor de commerciële beroepsopleidingen is er nu InBusiness Commercieel. InBusiness is opgebouwd uit een groot aantal leereenheden, die op drie verschillende manieren aangeboden worden: • Als hoofdstukken in een standaardboek met een vaste volgorde over één vakgebied of hoofdonderwerp; • Als hoofdstukken in een door de docent zelf samen te stellen Boek Opmaat, desgewenst met verschillende onderwerpen commercieel en financieel, in een zelf te bepalen volgorde; • Als complete leereenheden in de interactieve digitale leeromgeving eDition met directe feedback en resultatenoverzicht. Deze bevat de volledige theorie en alle opdrachten, zeer geschikt voor meer zelfstandig werken door studenten en voor afstandsonderwijs. De methode InBusiness is ontwikkeld door ervaren auteurs, die in de leereenheden een duidelijke verbinding leggen tussen theorie en praktijk. De didactische opbouw van elke leereenheid is gebaseerd op het zes-leerfasen model: Introductie, Theorie, Verwerking, Toepassing, Evaluatie/zelftoets, Toetsing. LET OP: Bij dit standaardboek behoort een basislicentie voor toegang tot de digitale leeromgeving eDition. Iconen helpen je daarbij op weg. Hiermee word je verwezen naar de digitale leeromgeving eDition, waar je de volgende onderdelen vindt die behoren tot de standaardinhoud van elke leereenheid van InBusiness Financieel: • Extra opdrachten (zoals extra kennisvragen, routineopgaven, praktijktaken en/of integrale casus) • Test je kennis en inzicht • Samenvattingsopdracht Hier krijg je een belangrijk advies voor de voortgang van jouw leerproces. De serie InBusiness is met de grootste zorg ontwikkeld. Wij hopen dat je met plezier met InBusiness werkt. Wanneer je vragen of suggesties hebt, neem dan contact met ons op. De auteurs en uitgever
3
Inhoudsopgave
Voorwoord
1
EKBE10 Bedrijfsresultaten voorcalculatie
9 Aan de slag met ‘Bedrijfsresultaten voorculculatie’ 9 Oriëntatievragen 10 Kennisvragen 11 Routineopgaven 16 Praktijktaken 25 Integrale casus 27 Samenvattingsopdracht (online) 31 Extra opgaven voor EKBE10 (online) 31 Evaluatie en reflectie 32 Checklist 32 Test je kennis en inzicht (online) 32 Reflecteer op je werkzaamheden 33
2
EKBE11 Bedrijfsresultaten naculculatie
35 35 Aan de slag met ‘Bedrijfsresultaten naculculatie’ Oriëntatievragen 36 Kennisvragen 37 Routineopgaven 41 Praktijktaken 49 Integrale casus 53 Samenvattingsopdracht (online) 57 Extra opgaven voor EKBE11 (online) 57 Evaluatie en reflectie 58 Checklist 58 Test je kennis en inzicht (online) 58 Reflecteer op je werkzaamheden 59
3
EKBE12 Investeren en financieren
3
61 Aan de slag met ‘Investeren en financieren’ 61 Oriëntatievragen 62 Kennisvragen 63 Routineopgaven 71 Praktijktaken 84 Integrale casus 89 Samenvattingsopdracht (online) 94 Extra opgaven voor EKBE12 (online) 94 Evaluatie en reflectie 95 Checklist 95 Test je kennis en inzicht (online) 95 Reflecteer op je werkzaamheden 96
5
4
97 Aan de slag met ‘Geldstromen’ 97 Oriëntatievragen 98 Kennisvragen 100 Routineopgaven 106 Praktijktaken 115 Integrale casus 122 Samenvattingsopdracht (online) 127 Extra opgaven voor EKBE13 (online) 127 Evaluatie en reflectie 128 Checklist 128 Test je kennis en inzicht (online) 128 Reflecteer op je werkzaamheden 129
5
EKBE14 Winstgevendheid
131 Aan de slag met ‘Winstgevendheid’ 131 Oriëntatievragen 132 Kennisvragen 133 Routineopgaven 136 Praktijktaken 144 Integrale casus 147 Samenvattingsopdracht (online) 151 Extra opgaven voor EKBE14 (online) 151 Evaluatie en reflectie 152 Checklist 152 Test je kennis en inzicht (online) 152 Reflecteer op je werkzaamheden 153
6
EKBE15 Ondernemingsvormen
EKBE13 Geldstromen
155 Aan de slag met ‘Ondernemingsvormen’ 155 Oriëntatievragen 156 Kennisvragen 158 Routineopgaven 166 Praktijktaken 169 Integrale casus 174 Samenvattingsopdracht (online) 177 Extra opgaven voor EKBE15 (online) 177 Evaluatie en reflectie 178 Checklist 178 Test je kennis en inzicht (online) 178 Reflecteer op je werkzaamheden 179
6
7
EKBE16 De zzp'er en zijn ondernemingsplan
181 Aan de slag met ‘De zzp'er en zijn ondernemingsplan’ 181 Oriëntatievragen 183 Kennisvragen 185 Routineopgaven 197 Praktijktaken (online) 221 Integrale casus (online) 222 Samenvattingsopdracht (online) 223 Extra opgaven voor EKBE16 (online) 223 Evaluatie en reflectie 224 Checklist 224 Test je kennis en inzicht (online) 224 Reflecteer op je werkzaamheden 225
7
8
OPDRACHTEN EKBE10
1
Aan de slag met ‘Bedrijfsresultaten voorcalculatie’
Bedrijfsresultaten voorcalculatie 1 2 3 4 5
Voor- en nacalculatie Bedrijfsresultaat Bedrijfsresultaat opsplitsen in transactie- en bezettingsresultaat Bezettingsresultaten van fabricage en verkoop Incidentele orders
Leerdoelen Na deze leereenheid kan ik: Kennis: • de begrippen bedrijfsresultaat, bezettingsresultaat, transactieresultaat, bezettingsgraad beschrijven. • uitleggen dat een onderneming de constante kosten terugverdient met de normale productie. • uitleggen dat een bezettingsresultaat positief of negatief kan zijn. Begrip: • de berekening van het voorcalculatorisch bedrijfsresultaat toelichten. • uitleggen hoe een bezettingsresultaat op productie of afzet ontstaat. • toelichten dat een incidentele order het bedrijfsresultaat kan verbeteren. Vaardigheid: • • • •
de standaardkostprijs van een product berekenen. op twee manieren een voorcalculatorisch bedrijfsresultaat berekenen. bedrijfsresultaat, transactieresultaat en bezettingsresultaat berekenen. vaststellen of een incidentele order wel of niet acceptabel is.
9
EKBE10
Bedrijfsresultaten voorcalculatie
Oriëntatievragen Wat weet je al van voorcalculaties? Waarom is het voor een ondernemer belangrijk om een begroting te maken en te weten wat het verwachte bedrijfsresultaat kan zijn? De oriëntatievragen vormen een goede inleiding op deze leereenheid.
1
Mindmap Lees vooraf op Wikipedia wat een mindmap is en hoe je een mindmap maakt. Wat is een mindmap?
2
Mindmap maken Tip! Je kunt deze opdracht digitaal uitvoeren of op papier. Met kleuren maak je de mindmap een stuk aantrekkelijker.
Maak een mindmap met als centraal thema ‘Bedrijfsresultaten voorcalculatie’. De eisen aan de mindmap zijn dat je minimaal drie vertakkingen en minimaal vijftien begrippen gebruikt.
3
Mindmap verklaren Beschrijf per vertakking waarom je vindt dat deze begrippen bij elkaar horen.
4
Begrippen mindmap omschrijven Tip! Je kunt deze opdracht uitvoeren in Word of Excel.
Zet de begrippen die je in de mindmap hebt opgenomen in alfabetische volgorde. Geef bij ieder begrip uit je alfabetische woordenlijst een korte uitleg van de betekenis ervan. Doe dit zonder de betekenis van de begrippen op te zoeken.
5
Mindmap bewaren Print je woordenlijst met beschrijving uit en voeg hem samen met de mindmap toe aan je andere producten van Elementaire kennis Bedrijfseconomie.
10
Kennisvragen
Kennisvragen Neem de inhoud van de leereenheid ‘Bedrijfsresultaten voorcalculatie’ goed door. Beantwoord daarna de kennisvragen en controleer zo of je de leerstof begrijpt.
1
Voor- en nacalculatie 1
Opbrengsten, kosten en resultaat Geef aan of de volgende uitspraken juist of onjuist zijn.
2
Juist
Onjuist
Er is winst als de opbrengsten groter zijn dan de kosten.
◯
◯
De verwachte winst is op basis van de voorcalculatie.
◯
◯
Bij voorcalculatie kan er geen verlies zijn.
◯
◯
Bij voorcalculatie kijkt een ondernemer naar de oorzaken van verschillen tussen verwachte en werkelijke winst.
◯
◯
Afzet en commerciële kostprijs zijn oorzaken van tegenvallende opbrengsten.
◯
◯
Verwacht en werkelijk resultaat Leg het verschil uit tussen verwacht en werkelijk resultaat.
3
Begrippen Omschrijf de volgende begrippen. voorcalculatie:
integrale kostprijs:
normale productieomvang:
11
EKBE10
2
Bedrijfsresultaten voorcalculatie
Bedrijfsresultaat 4
Bedrijfsresultaat Waarom is het beter van bedrijfsresultaat te spreken in plaats van winst?
5
Winst of verlies Is in de volgende situatie sprake van winst of verlies? Je hoeft geen berekening te laten zien. • • • • • •
3
De variabele kosten per product zijn € 6. De totale constante kosten zijn € 25.000. De normale productie en afzet bedragen 2000 stuks. De verwachte werkelijke productie en afzet bedragen 20.000 stuks. De verkoopprijs is € 20. Er zijn geen verkoopkosten.
Bedrijfsresultaat opsplitsen in transactie- en bezettingsresultaat 6
Vul in Vul in. transactieresultaat =
7
− kostprijs van de verkopen
Bedrijfs- en transactieresultaat Leg uit waarom het bedrijfsresultaat niet altijd gelijk is aan het transactieresultaat.
8
Bezettingsresultaat vaststellen Stel in de volgende kwartalen vast of er sprake is van een bezettingsresultaat. Geef daarbij ook aan of dat een negatief of juist positief resultaat betreft. • • • • •
De normale productie is 10.000 stuks per kwartaal. In kwartaal 1 is de productie 9.900 stuks. In kwartaal 2 is de productie 11.000 stuks. In kwartaal 3 is de productie 7.000 stuks. In kwartaal 4 is de productie 10.000 stuks.
12
Kennisvragen Opmerking: Je hoeft het resultaat niet te berekenen. kwartaal 1 kwartaal 2 kwartaal 3 kwartaal 4
9
Juist of onjuist (1) Geef aan of de volgende uitspraken juist of onjuist zijn.
4
Juist
Onjuist
Het bezettingsresultaat bereken je zo: (W - N) × N / C.
◯
◯
Het bezettingsresultaat bij onderbezetting is een verlies.
◯
◯
Het verwachte bezettingsresultaat is positief als de normale productie groter is dan de verwachte productie.
◯
◯
Juisst
Onjuist
Het transactieresultaat is het verschil tussen de opbrengst van de verkopen en de kostprijs van de verkopen.
◯
◯
Het verwachte bedrijfsresultaat bestaat uit transactieresultaat en bezettingsresultaat.
◯
◯
Bezettingsresultaten van fabricage en verkoop
10
Juist of onjuist (2) Geef aan of de volgende uitspraken juist of onjuist zijn.
11
Resultaten Verbind elk begrip met de juiste omschrijving. bezettingswinst verkoop
•
•
de opbrengst verkopen is groter dan de kostprijs van de verkopen
verwacht bedrijfsresultaat
•
•
de werkelijke afzet is groter dan de normale afzet
transactiewinst
•
•
verwacht transactieresultaat + verwacht bezettingsresultaat
onderbezetting
•
•
W kleiner is dan N
13
EKBE10
12
Bedrijfsresultaten voorcalculatie
Uitspraken Geef aan of de volgende uitspraken juist of onjuist zijn
13
Juist
Onjuist
Het constante kostentarief is C / W.
◯
◯
De commerciële kostprijs bestaat uit fabricagekostprijs en verkoopkosten.
◯
◯
Verkoopkosten kunnen variabel en constant zijn.
◯
◯
Het constante kostentarief wordt kleiner als de normale productie toeneemt.
◯
◯
Het transactieresultaat neemt toe als de productie toeneemt.
◯
◯
Bezettingsresultaten Vul de juiste gegevens in de lege cellen in. Productie
Doorberekende constante kosten
75.000 × € 5
€ 375.000
85.000
14
Bezettingsresultaat
€ 375.000
60.000 75.000
Werkelijke constante kosten
€ 50.000 voordelig
Overbezettingswinst Wanneer is er sprake van overbezettingswinst?
15
Onderbezettingsverlies Wanneer is er sprake van onderbezettingsverlies?
16
Bezettingsresultaat Waarom kan er nooit sprake zijn van een bezettingsresultaat op de variabele kosten?
14
Kennisvragen
5
Incidentele orders 17
Incidentele order Geef aan welke beweringen kloppen bij het wel of niet accepteren van een incidentele order. Een incidentele order: □ kun je accepteren als de afnemer de producten niet op de normale afzetmarkt van de onderneming verkoopt. □ heeft een minimale prijs, die bestaat uit de commerciële kostprijs plus de extra gemaakte kosten per product. □ leidt tot winst als de order meer opbrengt dan alle gemaakte variabele kosten. □ mag niet ten koste gaan van de eigenlijke afzet. □ moet binnen de bestaande capaciteit uitvoerbaar zijn. Controleer de antwoorden die je hebt gegeven bij het onderdeel Kennis. Klop bij onduidelijkheden over de juiste antwoorden aan bij je docent en vraag om uitleg.
15
EKBE10
Bedrijfsresultaten voorcalculatie
Routineopgaven Lees goed! Als je het even niet weet, ga dan eerst in de theorie op zoek naar hoe je de berekeningen moet maken.
1
Voor- en nacalculatie R 1
Standaardfabricagekostprijs strooibus Gegeven Dimmo bv maakt strooibussen. Voor de berekening van deze kostprijs is gebruikgemaakt van de volgende gegevens. • • • •
De constante kosten per kwartaal zijn € 40.000. De normale productie per kwartaal is 20.000 stuks. De verwachte totale variabele kosten zijn € 27.000 gedurende het tweede kwartaal. De verwachte productie voor het tweede kwartaal is 18.000 stuks.
Gevraagd
a Bepaal de standaardfabricagekostprijs.
Gegeven In het derde kwartaal is de verwachte productie 21.000 eenheden per product. De prijzen zullen niet veranderen. Gevraagd
b Bereken de verwachte kosten in het derde kwartaal.
2 R 2
Bedrijfsresultaat Opbrengst minus kosten Gegeven Van onderneming Zenex bv zijn de volgende gegevens bekend. • • • • • •
De variabele kosten per product zijn € 9. De totale constante kosten zijn € 120.000. De normale productie en afzet bedragen 50.000 stuks. De verwachte productie en afzet bedragen 50.000 stuks De verkoopprijs is € 13. Er zijn geen verkoopkosten. 16
Routineopgaven Gevraagd Bereken het verwachte bedrijfsresultaat als verschil tussen opbrengsten en kosten.
R 3
Transactieresultaat op twee manieren Gegeven Bij Klaassen bv zijn de volgende gegevens bekend. • • • • • •
De totale constante kosten zijn € 15.000. De normale productie en afzet bedragen 5.000 stuks ZEPP. De verwachte werkelijke productie en afzet bedragen 5.000 stuks ZEPP. De variabele kosten per product ZEPP zijn € 7,50. De verkoopprijs is € 20 per product ZEPP. Er zijn geen verkoopkosten.
Gevraagd
a Bereken de standaardfabricagekostprijs van 1 product ZEPP. b Bereken het te verwachten transactieresultaat door ‘Opbrengst − kosten’.
c Bereken het te verwachten transactieresultaat door ‘Afzet × winst per product’.
R 4
Positief of negatief bezettingsresultaat Gegeven Bij Donkersloot bv zijn de volgende gegevens verzameld over het komende jaar. • De constante kosten zijn € 180.000. • De verwachte productie is 16.200 producten. • De normale productie is 15.000 producten.
17
EKBE10
Bedrijfsresultaten voorcalculatie Gevraagd
a Bereken het verwachte bezettingsresultaat.
b Leg uit waarom het door jou berekende antwoord een positief of negatief bezettingsresultaat is.
R 5
Bezettingsresultaat in kwartaal 1, 2 en 3 Gegeven Van de onderneming Van Eijk bv is het volgende bekend. • • • • •
De totale constante kosten zijn € 250.000 per kwartaal. De normale productie is 25.000 stuks per kwartaal. In kwartaal 1 is de verwachte productie 25.000 stuks. In kwartaal 2 is de verwachte productie 27.000 stuks. In kwartaal 3 is de verwachte productie 24.000 stuks.
Gevraagd
a Bereken het tarief per product voor het dekken van de constante kosten.
b Bereken het bezettingsresultaat in kwartaal 1.
c Bereken het bezettingsresultaat in kwartaal 2.
d Bereken het bezettingsresultaat in kwartaal 3.
18
Routineopgaven
R 6
Verwacht bedrijfsresultaat over 2022 en 2023 Gegeven Kijfhoek bv heeft over 2022 de volgende gegevens verzameld. • • • •
De normale productie is 2.000 producten. De verwachte productie is 2.200 producten. De constante kosten zijn € 10.000. De variabele kosten zijn € 13.200.
Gevraagd
a Bereken de totale te verwachten kosten in 2022. b Bereken de kostprijs in 2022. c Bereken het te verwachten bezettingsresultaat in 2022.
Gegeven Voor 2023 verwacht Kijfhoek bv het volgende. • De variabele kosten stijgen door prijsstijgingen met 10%. • De constante kosten stijgen met 5%. • De verwachte productie is 1.900 producten.
d Bereken de totale kosten in 2023.
e Bereken de kostprijs in 2023.
f Bereken het bezettingsresultaat in 2023.
19
EKBE10
Bedrijfsresultaten voorcalculatie
3
Bedrijfsresultaat opsplitsen in transactie- en bezettingsresultaat
R 7
Transactie-, bezettings- en bedrijfsresultaat zonder verkoopkosten Gegeven Bourbon bv heeft voor het komende jaar de volgende verwachtingen. • • • • • •
De variabele kosten per product zijn € 0,80. De totale constante kosten zijn € 88.000. De normale productie en afzet bedragen 50.000 stuks. De verwachte werkelijke productie en afzet bedragen 52.000 stuks. De verkoopprijs is € 3,10. Er zijn geen verkoopkosten.
Gevraagd
a Bereken het verwachte bedrijfsresultaat als verschil tussen opbrengst en kosten.
b Bereken de standaardfabricagekostprijs.
c Bereken het verwachte transactieresultaat.
d Bereken het verwachte bezettingsresultaat.
e Bereken het verwachte bedrijfsresultaat.
Kijk voor de zekerheid tussendoor je gemaakt opgaven na! Van fouten kun je veel leren en je voorkomt dat je ze nog een keer maakt. Begrijp je de berekeningen niet, vraag dan een toelichting aan je docent.
20
Routineopgaven
4
Bezettingsresultaten van fabricage en verkoop
R 8
Transactie-, bezettings- en bedrijfsresultaat met verkoopkosten Gegeven Galway bv verwacht de volgende gegevens. • • • • • • • •
De variabele fabricagekosten per product zijn € 57. De totale constante fabricagekosten zijn € 280.000. De variabele verkoopkosten per product zijn € 3. De totale constante verkoopkosten zijn € 420.000. De normale productie en afzet zijn 20.000 stuks. De werkelijke productie is 20.700 stuks. De werkelijke afzet is 19.800 stuks. De verkoopprijs bedraagt € 120.
Gevraagd
a Bereken de standaardfabricagekostprijs.
b Bereken de commerciële kostprijs.
c Bereken het verwachte transactieresultaat.
d Bereken het verwachte bezettingsresultaat van de fabricageafdeling.
e Bereken het verwachte bezettingsresultaat van de verkoopafdeling.
21
EKBE10
Bedrijfsresultaten voorcalculatie
f Bereken het verwachte bedrijfsresultaat. g Geef de berekening van het verwachte bedrijfsresultaat schematisch weer.
R 9
Transactie-, bezettings- en bedrijfsresultaat met product Polka Gegeven Kamperman nv maakt en verkoopt het product Polka. Het bedrijf heeft de volgende verwachtingen. • • • • • •
De variabele productiekosten per eenheid product bedragen € 10. De verwachte constante productiekosten bedragen € 30.000. De verkoopkosten zijn uitsluitend variabel en bedragen € 2 per eenheid. De verkoopprijs bedraagt € 20. De normale productie en afzet bedragen 10.000 eenheden per jaar. De verwachte productie en afzet bedragen 12.000 eenheden per jaar.
Gevraagd
a Bereken het verwachte transactieresultaat.
b Bereken het verwachte bezettingsresultaat.
c Bereken het verwachte bedrijfsresultaat.
22
Routineopgaven
R 10
Voorcalculatie van het bedrijfsresultaat Gegeven Bv Mikopax fabriceert het product Baxit en houdt rekening met de volgende verwachtingen. • • • • • • •
De normale productie en afzet van dit product bedragen 150.000 stuks per jaar. De constante fabricagekosten bedragen € 150.000 per jaar. De variabele fabricagekosten zijn € 4 per stuk. De variabele verkoopkosten zijn € 2 per stuk. De verkoopprijs van een eenheid Baxit bedraagt € 10. De begrote afzet is 100.000 stuks. De begrote productie is 140.000 stuks per jaar.
Gevraagd Bereken het verwachte bedrijfsresultaat.
5 R 11
Incidentele orders Incidentele order, ja of nee? Gegeven De onderneming Theers bv heeft een normale productie en afzet van 600.000 eenheden Biga per jaar. De verkoopprijs van € 20,25 is als volgt vastgesteld: • variabele kosten € 12,50 • constante kosten € 4,50 • winstopslag € 3,25 Een onderneming in Japan wil 12.000 producten Biga importeren tegen een prijs van € 14 per stuk. Aan deze eenmalige order zijn per eenheid wel € 0,60 extra verpakkingskosten verbonden. Er zijn geen andere Japanse afnemers. De extra order kan Theers bv uitvoeren met de bestaande capaciteit.
23
EKBE10
Bedrijfsresultaten voorcalculatie Gevraagd
a Laat met een berekening zien of Theers bv deze order accepteert.
b Noem twee voorwaarden die moeten gelden om deze order ook werkelijk uit te voeren.
R 12
Minimale verkoopprijs voor een incidentele order Gegeven De industriële onderneming Delta vervaardigt het product Slaks. De kosten per eenheid product zijn € 27. Ze zijn als volgt samengesteld: • • • •
grondstof € 7,20 lonen € 12 overige variabele kosten € 2,80 constante kosten € 5
Verder is het volgende bekend. • De winstopslag is 25% van de kostprijs. • De normale afzet en productie bedragen 18.800 stuks. Gevraagd
a Bereken de minimale verkoopprijs bij incidentele orders van product Slaks.
b Bereken de extra winst die wordt behaald met een incidentele order van 700 producten tegen een verkoopprijs van € 28 waarbij extra variabele kosten van € 0,20 per product nodig zijn. De vrachtkosten van € 450 zijn voor rekening van Delta.
Controleer je antwoorden van de routineopgaven. Lees bij het nakijken ook de opgave nog eens door, zodat je weet waar je welke informatie vandaan hebt gehaald.
24
Praktijktaken
Praktijktaken Lees de informatie steeds goed door. Alle gegevens zijn van belang voor de uitwerking van de taak. Als financieel-administratief medewerker maak je geen fouten. Schakel bij twijfel hulp in voor het oplossen van het probleem.
T 1
Help bv Duke met de calculatie van de resultaten Gegeven Bij onderneming bv Duke heeft de afdeling financieel management de gegevens van het vorig kwartaal verzameld met betrekking tot het product Hazerd. Voor de afdeling fabricage kwamen de constante kosten uit op precies € 1.000.000, terwijl de proportioneel variabele fabricagekosten € 786.500 waren. Bij de verkoopafdeling waren de constante verkoopkosten € 80.000 en de proportioneel variabele verkoopkosten € 46.620. Verder is bekend dat de normale productie en afzet al enkele jaren 25.000 Hazerds per kwartaal bedragen, terwijl de aanwezige capaciteit het mogelijk maakt om 30.000 Hazerds per kwartaal te produceren. De werkelijke productie in het afgelopen kwartaal was slechts 24.200 Hazerds, maar de afzet was met 25.900 Hazerds verrassend hoog. De Hazerds worden verkocht voor € 104,50. Gevraagd
a Bereken de commerciële kostprijs van een product Hazerd.
b Bereken het transactieresultaat.
c Bereken de bezettingsresultaten.
25
EKBE10
Bedrijfsresultaten voorcalculatie
d Bereken het bedrijfsresultaat.
e Bereken de werkelijke bezettingsgraad van de fabricageafdeling
Gegeven Een afnemer op een eiland in de Stille Oceaan wil eenmalig 1.200 producten Hazerd kopen tegen een verkoopprijs van € 48. Extra kosten voor een speciale verpakking komen voor rekening van bv Duke en bedragen € 5 per product. Gevraagd
f Bereken het verwachte resultaat op de eenmalige order.
Kijk de begrote resultaten na en als je toch fouten hebt gemaakt, geef die dan duidelijk zichtbaar aan. Hierdoor kun je later eenvoudig zien wat je lastig vindt bij het maken van voorcalculaties van de diverse bedrijfsresultaten.
26
Integrale casus
Integrale casus C 1
Het speelgoedpaleis van Bestoy nv Gegeven Onderneming Bestoy nv maakt speelgoed. De speelgoedbeer doet het al jaren goed. Nu blijkt dat de productiecapaciteit niet meer voldoende is. In 2022 is de productie zo groot, dat Bestoy nv de maximale capaciteit volledig moet benutten. Daarom overweegt de leiding van de onderneming de productiecapaciteit uit te breiden door de aanschaf van enkele grotere machines. Deze uitbreiding leidt dan wel tot een wijziging van de kosten in 2023. De constante kosten gaan stijgen, maar daar staat een grotere productiecapaciteit tegenover. De variabele kosten van fabricage en verkoop veranderen dan ook door een wijziging van het productie- en verpakkingsproces. De directie wil graag onderzoeken welke gevolgen de uitbreiding van de capaciteit heeft voor het resultaat van de onderneming. De leiding wil zo veel mogelijk inzicht in de cijfers hebben voordat ze besluit de productiecapaciteit te vergroten. Om een goede vergelijking mogelijk te maken tussen de huidige situatie en de situatie na de uitbreiding, is het belangrijk eerst de cijfers van de huidige situatie nog eens goed op een rijtje zetten. 2022 Voor de productie van de speelgoedberen heeft de leiding van Bestoy nv de gegevens van de huidige productiecapaciteit verzameld. • • • • • • • •
De constante fabricagekosten zijn € 90.000. De variabele fabricagekosten zijn € 144.000. De normale productie en afzet zijn 20.000 speelgoedberen. De verwachte werkelijke productie en afzet zijn 24.000 speelgoedberen. De maximale productie is 24.000 speelgoedberen. De variabele verkoopkosten zijn € 30.000. De constante verkoopkosten zijn € 36.000. De winstopslag op een speelgoedbeer is € 5,45.
Gevraagd
a Bereken de fabricagekostprijs van een speelgoedbeer.
b Bereken de verkoopkosten en de verkoopprijs van een speelgoedbeer.
27
WERKBOEK FINANCIEEL NIVEAU 3&4
InBusiness Financieel Dit boek is onderdeel van InBusiness, een modulaire methode voor mbo economie. Een breed aanbod van leereenheden dekt alle onderwerpen voor de commerciële en financiële opleidingen. In de serie InBusiness Financieel worden leereenheden aangeboden voor dekking van het kwalificatiedossier Financieel administratieve beroepen.
Bewezen didactiek De methode InBusiness is ontwikkeld door ervaren auteurs, die in de leereenheden een duidelijke verbinding leggen tussen theorie en praktijk. De didactische opbouw van elke leereenheid is gebaseerd op het bewezen effectieve zes-leerfasen model: 1 Introductie 2 Theorie 3 Verwerking 4 Toepassing 5 Evaluatie/zelftoets 6 Toetsing De methode is compleet en van hoge kwaliteit. InBusiness is samen met docenten ontwikkeld, inhoudelijk sterk, prettig leesbaar, visueel aantrekkelijk en voldoet aan de eisen van de kwalificatiedossiers en aan de exameneisen. Digitaal, boeken of blended InBusiness Financieel is leverbaar op papier, volledig digitaal en als combinatie van beide (blended). De theorieboeken geven een heldere uitleg over de verschillende onderwerpen. Bij het theorieboek wordt een basislicentie geleverd, met extra theorie en opdrachten aangeboden in de interactieve digitale leeromgeving eDition. De werkboeken bevatten oriëntatievragen, kennisvragen, routineopgaven, praktijktaken en een integrale casus. Als docent kun je bovendien een keuze maken uit het totale aanbod leereenheden van InBusiness en die samenstellen tot een boek OpMaat. Digitaal is de methode beschikbaar voor scholen als Totaallicentie (volledig digitaal) of als Verwerkingslicentie (opdrachten digitaal, theorie op papier) in de interactieve leeromgeving eDition. InBusiness bevat leereenheden die geschikt zijn voor de kwalificaties: - Financieel administratief medewerker (crebo: 25139) - Bedrijfsadministrateur (crebo: 25138) - Junior assistent-accountant (crebo: 25140)
Elementaire kennis bedrijfseconomie 2 WERKBOEK
Elementaire kennis bedrijfseconomie 2 bevat zeven leereenheden die onder andere ingaan op de voor- en nacalculatie van bedrijfsresultaten. Ook onderwerpen als geldstromen, winstgevendheid en ondernemingsvormen komen aan bod.
Elementaire kennis bedrijfseconomie 2
Auteurs: Edward van Balen Pieter Mijnster Theo van de Veerdonk Eindredactie: Pieter Mijnster
Omslag Financieel_A4-EKBE_Deel2-werk.indd All Pages
17/12/2020 09:13