Issuu

mb o

BV in Balans – De ondersteunende methode voor praktijkleren Deze uitgave Elementaire bedrijfsadministratie deel 1 maakt deel uit van de serie BV in Balans. In deze serie zijn leermiddelen ontwikkeld op basis van het kwalificatiedossier voor de Financieel administratieve beroepen zoals dat geldt vanaf augustus 2016.

BASISBOEK DEEL 2 NIVEAU 3&4

Elementaire Bedrijfsadministratie

financiele beroepen

BV in Balans is geschreven voor de kwalificaties: - Financieel administratief medewerker (Profiel 1: B1-K1 t/m K3 = basisdeel) - Bedrijfsadministrateur (Profiel 2: basisdeel, aangevuld met P2-K1) - Junior assistent-accountant (Profiel 3: basisdeel, aangevuld met P3-K1) - Salarisadministrateur (Keuzedeel)

9 789006 631562

on ce

Diversiteit aan leermiddelen De herziene serie BV in Balans bestaat uit theorieboeken, werkboeken en onlineopdrachten, die binnen de kaders van het kwalificatiedossier, aansluiten op de toetsmatrijzen van SPL. De theorieboeken geven een heldere uitleg van de vakinhouden, verduidelijkt met voorbeelden. Ieder hoofdstuk begint met een inleiding en een uitdaging die de student bewust maakt dat zonder kennis de vaardigheden niet uitvoerbaar zijn. Het hoofdstuk eindigt met een checklist waarmee de fasen van het leerproces nogmaals doorlopen worden. De werkboeken starten met oriënterende vragen en kennisvragen. Met routineopdrachten, praktijktaken en een integrale casus krijgt de student de kans om de vaardigheden, nodig voor het uitvoeren van kerntaken, eigen te maken. Online kunnen studenten de opgedane kennis testen met opdrachten die direct feedback geven op hun (leer)prestaties.

Didactisch doordacht De methode BV in Balans houdt nadrukkelijk rekening met leerstijlen van studenten en onderwijsstijlen van docenten. De student wordt uitgenodigd om op een eigen manier de leerstof en opdrachten te verwerken, waarbij één doel voorop staat: ‘voorbereiden op een beroep in het financiële werkveld’.

Elementaire Bedrijfsadministratie DEEL 2 BASISBOEK

Ondersteunend leren De methode BV in Balans biedt de gelegenheid om zelfstandig of klassikaal aan de slag te gaan met het aanleren van ondersteunende kennis nodig voor het uitvoeren van kerntaken binnen het financiële werkveld.

Elementaire Bedrijfsadministratie deel 1 behandelt de belangrijkste onderdelen van de boekhoudkundige cyclus. Centraal staat het leren van de boekingsregels.

Elementaire bedrijfsadministratie

Deel 2

Gerard van Heeswijk Pieter Mijnster

Colofon Auteurs

Pieter Mijnster

Over ThiemeMeulenhoff ThiemeMeulenhoff is dé educatieve mediaspecialist en levert educatieve oplossingen voor het Primair Onderwijs, Voortgezet Onderwijs, Middelbaar Beroepsonderwijs en Hoger Onderwijs. Deze oplossingen worden ontwikkeld in nauwe samenwerking met de onderwijsmarkt en dragen bij aan verbeterde leeropbrengsten en individuele talentontwikkeling.

Vormgeving

ThiemeMeulenhoff haalt het beste uit élke leerling.

Gerard van Heeswijk Pieter Mijnster

Redactie

Studio Fraaj, Rotterdam

Meer informatie over ThiemeMeulenhoff en een overzicht van onze educatieve oplossingen:

Omslag Studio Fraaj, Rotterdam

www.thiememeulenhoff.nl of via de Klantenservice 088 800 20 16 Imago Mediabuilders, Amersfoort

Tekeningen Tiekstramedia, Groningen

Opmaak

ISBN 978 9006 63156 2 Vierde druk, eerste oplage, 2015

Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 j° het Besluit van 23 augustus 1985, Stbl. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie (PRO), Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp (www.stichting-pro.nl). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich tot de uitgever te wenden. Voor meer informatie over het gebruik van muziek, ﬁlm en het maken van kopieën in het onderwijs zie www.auteursrechtenonderwijs.nl. De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot de uitgever wenden. Deze uitgave is voorzien van het FSC®-keurmerk. Dit betekent dat de bosbouw voor het gebruikte papier op een verantwoorde wijze heeft plaatsgevonden.

Voorwoord

Het middelbaar beroepsonderwijs verandert voortdurend onder invloed van maatschappelijke ontwikkelingen en in het bijzonder door de eisen die de beroepspraktijk aan de opleidingen stelt. Met het verschijnen van het nieuwe kwaliﬁcatiedossier 2015 introduceert ThiemeMeulenhoff de volledig herziene methode BV in Balans. De herziene methode sluit, binnen de kaders van dit kwaliﬁcatiedossier, aan op de toetsmatrijzen van de SPL. Drie belangrijke kenmerken van BV in Balans zijn: • Dé methode voor ondersteunend leren of u nu klassikaal met de studenten aan de slag wilt of de studenten meer zelfstandig wilt laten werken. • Sterk didactisch concept. De methode houdt rekening met de verschillende leerstijlen van studenten en verschillende onderwijsstijlen van docenten. • Grote verscheidenheid aan leermiddelen. De theorieboeken, werkboeken en onlineopdrachten bieden een groot scala aan materiaal voor de studenten om mee te oefenen.

De hoofdstukken van het theorieboek kennen de volgende structuur. • Een inleiding met een schema dat een overzicht geeft van de inhoud van het hoofdstuk. De inleiding bevat ook steeds een uitdaging voor de student. Doel van deze uitdaging is de student zich bewust te laten worden dat er een gemis aan kennis en vaardigheden is en dat met de inhoud van dit hoofdstuk dit gemis wordt opgevuld. • De leerstof van het hoofdstuk is verdeeld in paragrafen. De heldere voorbeelden helpen bij het verwerken van de stof. • Een begrippenlijst. • Een checklist aan het eind van het hoofdstuk waarmee de student kan nagaan of hij de inhoud van het hoofdstuk heeft begrepen en kan toepassen. De checklist eindigt met de uitdaging van de inleiding, waarvoor de student nu over de benodigde kennis en vaardigheden beschikt om deze aan te gaan! • Om de leesbaarheid te vergemakkelijken is de tekst voorzien van margewoorden.

De serie BV in Balans is met de grootste zorg ontwikkeld. Wij hopen dat u met plezier werkt met BV in Balans. Meer informatie over BV in Balans vindt u op onze methodesite: www. bvinbalans.nl.

De auteurs en uitgever

Wanneer u vragen of suggesties heeft, dan kunt u contact met ons opnemen.

Inhoudsopgave

Omzetbelasting 7 Inleiding 8 1.1 Belasting op de toegevoegde waarde 10 1.2 Berekening van de btw 12 1.3 Boekhoudkundige verwerking van de omzetbelasting 1.4 Boekhoudkundige verwerking van de aangifte omzetbelasting 19 1.5 Privégebruik en de omzetbelasting 23 Begrippenlijst 29 Checklist 30 Subadministraties 33 Inleiding 34 2.1 Waarom subadministraties bijhouden? 36 2.2 De subadministratie debiteuren 38 2.3 De subadministratie crediteuren 52 2.4 De subadministratie voorraden 58 Begrippenlijst 61 Checklist 63 Geld onderweg 65 Inleiding 66 3.1 Contant betalen of betalen met ‘plastic geld’? 68 3.2 Kruisposten 74 3.3 Boekingen bij pinbetalingen 76 3.4 Boekingen bij betalingen met de creditcard 80 3.5 Boekingen bij betalingen met de tankpas 83 Begrippenlijst 88 Checklist 90 Dagboeken 91 Inleiding 92 4.1 Het gebruik van dagboeken 94 4.2 Het inkoopboek en verkoopboek 96 4.3 Het kasboek en bankboek 99 4.4 Het memoriaal of diversepostenboek 110 4.5 De kas(mutatie)staat 111 Begrippenlijst 118

149

Checklist 120 5 Creditnota’s, kortingen en toeslagen 123 Inleiding 124 5.1 Creditnota’s bij inkoop 126 5.2 Creditnota’s bij verkoop 133 5.3 Kwantumkorting of rabat 142 5.4 Omzetbonus 146 5.5 Korting voor contante betaling of betalingskorting 5.6 Kredietbeperkingstoeslag 166 Begrippenlijst 175 Checklist 177 Register 178

1 Omzetbelasting

ELEMENTAIRE BEDRIJFSADMINISTRATIE Deel 2

Inleiding

De overheid heft omzetbelasting op producten en diensten. De uiteindelijke omzetbelasting op goederen en diensten betaalt de eindverbruiker (de consument). De belastingdienst is belast met het innen van de omzetbelasting of btw. Ondernemingen spelen een belangrijke rol bij het heffen van omzetbelasting. Via hen wordt namelijk omzetbelasting betaald en ontvangen omdat zij goederen en diensten in- en verkopen. Op alle in- en verkoopfacturen staat de omzetbelasting vermeld, maar ook op alles wat contant verkocht wordt. Deze financiële feiten moeten verwerkt worden in de financiële administratie van ondernemingen. Door dit op een ‘slimme’ manier in de boekhouding te verwerken kunnen ondernemers op een eenvoudige manier aangifte doen van de omzetbelasting. Het is belangrijk om rekening te houden met de verschillende tarieven voor de omzetbelasting, zoals het 0%-tarief, het lage 6%-tarief en het hoge 21%-tarief. Natuurlijk kan een ondernemer ook ‘klant’ van zichzelf zijn. Hij is dan gewoon consument in zijn eigen zaak. Dan moet de ondernemer ook btw betalen over de goederen die hij uit zijn eigen zaak haalt. Hoe je al deze financiële feiten in de boekhouding verwerkt, leer je in dit hoofdstuk.

De uitdaging Wil jij de grootboekrekeningen ‘Te betalen omzetbelasting’ en de ‘Te vorderen omzetbelasting’ opmaken en bepalen hoeveel btw er afgedragen moet worden aan de belastingdienst? En daarna het aangifteformulier invullen voor dit kwartaal? Houd je ook rekening met het privégebruik van bijvoorbeeld de energie- en telefoonnota op de rekening ‘Te betalen omzetbelasting privégebruik’?

Een lastige vraag als je de nodige kennis mist of de vaardigheden niet beheerst om hiermee aan de slag te gaan. Je hebt de kennis en oefeningen van het hoofdstuk ‘Omzetbelasting’ nodig om deze uitdaging aan te kunnen gaan.

1 8

HOOFDSTUK 1 Omzetbelasting

Belasting op de toegevoegde waarde

Financiële feiten met omzetbelasting

Btw Omzetbelasting - 0% tarief - 6% lage tarief - 21% hoge tarief

Systeem van belastingheffing

Inkoop

Verkoop

Te betalen btw

Te vorderen btw

Te betalen btw privégebruik

Af te dragen btw

Omzetbelasting bij privégebruik

Neem het schema en de theorie van het hoofdstuk ‘Omzetbelasting’ goed door. Volg de gegeven voorbeelden, waarbij je goed moet letten op de gebruikte boekingsregels!

1 9

ELEMENTAIRE BEDRIJFSADMINISTRATIE Deel 2

1.1

Belasting op de toegevoegde waarde

1.1.1

Omzetbelasting of btw

VAT (Value Added Tax)

TVA (Taxe sur la Valeur Ajoutée)

Je weet hoe je ﬁnanciële feiten kunt verwerken door het maken van journaalposten. Je weet ook hoe je een inkoopfactuur of een verkoopfactuur moet boeken met behulp van de boekingsregels. In dit hoofdstuk ga je bij de boekingen van bijvoorbeeld inkoop- en verkoopfacturen een belangrijke stap zetten: het boeken van de omzetbelasting. Je komt deze stap in de beroepspraktijk altijd tegen. In Nederland en de andere EU-landen wordt op inkopen en verkopen altijd omzetbelasting berekend. De omzetbelasting wordt in deze landen volgens één systeem geheven. Je noemt deze belasting de belasting op de toegevoegde waarde. De wet spreekt van omzetbelasting, maar wij zijn gewend kortweg over btw te spreken. De Britten noemen het VAT (Value Added Tax) en de Fransen hebben het over TVA (Taxe sur la Valeur Ajoutée).

In dit hoofdstuk leer je de omzetbelasting bij binnenlandse transacties te verwerken. Later komt ook het verwerken van omzetbelasting bij grensoverschrijdende transacties aan de orde.

Omzetbelasting verhoogt de prijs van het product of de dienst voor de consument. Je noemt de omzetbelasting daarom een verbruiksbelasting.

verbruiksbelasting

1 10

Prijs inclusief btw

HOOFDSTUK 1 Omzetbelasting

1.1.2

Tarieven voor de omzetbelasting

In Nederland kennen we drie tarieven voor de omzetbelasting. Die tarieven zijn vanaf 1 oktober 2012 als volgt: • 21%: dit zogeheten hoge tarief geldt voor de meeste goederen hoge tarief en diensten; • 6%: dit lage tarief geldt voor verschillende eerste levensbehoef- lage tarief ten, zoals voedingsmiddelen, water, gas en geneesmiddelen. Het geldt ook voor boeken, tijdschriften en kunstvoorwerpen; nultarief • 0%: dit nultarief geldt vooral voor export van goederen en diensten. Dit is een belangrijke categorie, omdat meer dan de helft van ons nationaal product voor het buitenland bestemd is. Er zijn ook bepaalde categorieën goederen en diensten vrijgesteld van omzetbelasting. Denk hierbij aan de gezondheidszorg, kinderopvang, het onderwijs, de verzekeringen en ﬁnanciële diensten en de verhuur van onroerende zaken.

1 11

ELEMENTAIRE BEDRIJFSADMINISTRATIE Deel 2

ďŹ scus

1.1.3

Elke onderneming krijgt van de belastingdienst een uniek btw-nummer. De ondernemer is verplicht dit btw-nummer op de factuur te vermelden bij leveringen aan andere ondernemingen. Zonder btw-nummer mag je geen btw in rekening brengen. Als een klant die zelf ondernemer is, van de leverancier een factuur ontvangt zonder btw-nummer, mag hij de op de factuur vermelde btw niet betalen!

btw-nummer

Btw-nummer

Een ondernemer is verplicht alle klanten omzetbelasting in rekening te brengen. De omzetbelasting die de ondernemer van zijn klanten ontvangt, moet hij aan de belastingdienst afdragen. De omzetbelasting die hij zelf over alle ingekochte goederen en diensten betaalt, mag hij in mindering brengen op het bedrag dat hij moet afdragen aan de belastingdienst. Op deze manier draagt elke ondernemer dus de belasting over de toegevoegde waarde af aan de belastingdienst (= ďŹ scus).

Meer over btw en btw-nummer kun je lezen op: www.rijksoverheid.nl > Onderwerpen > Belastingen > Btw

1.2 Berekening van de btw 1.2.1

Belasting over de toegevoegde waarde

De toegevoegde waarde is de waarde van het verkochte artikel of goed, of de verkochte dienst, verminderd met de waarde van de ingekochte grond- en hulpstoffen, halffabricaten en diensten van bedrijven. Bij een handelsonderneming kun je er gemakshalve van uitgaan dat de toegevoegde waarde het verschil is tussen de verkoopprijs exclusief omzetbelasting en de inkoopprijs exclusief omzetbelasting.

1 12

HOOFDSTUK 1 Omzetbelasting

verkoopprijs (excl. btw) – inkoopprijs (excl. btw) = toegevoegde waarde

1.2.2

Het omzetbelastingsysteem

De toegevoegde waarde van een artikel met een inkoopprijs (exclusief btw) van € 150 en een verkoopprijs (exclusief btw) van € 200 bedraagt dan € 200 – € 150 = € 50. De ondernemer zal over dit bedrag van € 50 belasting moeten afdragen aan de belastingdienst.

Voorbeeld 1

In het volgende voorbeeld lees je hoe het systeem van de omzetbelasting werkt.

Gegeven Kachelspecialist Brandhaard koopt bij ﬁrma Staal-en-Co een bepaald merk kachel (‘Inﬂame’) in, voor: €

500

Omzetbelasting 21%

€

105

Inkoopprijs met omzetbelasting

€

605

Inkoopprijs zonder omzetbelasting

In plaats van ‘de prijs zonder omzetbelasting’ spreken we in het vervolg van ‘de prijs exclusief omzetbelasting (btw)’. In plaats van ‘de prijs met omzetbelasting’ spreken we in het vervolg van ‘de prijs inclusief omzetbelasting (of btw)’ .

1 13

ELEMENTAIRE BEDRIJFSADMINISTRATIE Deel 2

Voorbeeld 1 (vervolg) Kachelspecialist Brandhaard verkoopt de kachel ‘Inﬂame’ aan een klant voor: €

Verkoopprijs exclusief btw

800

Omzetbelasting 21%

€

168

Verkoopprijs inclusief btw

€

968

Gevraagd a. Bereken de toegevoegde waarde op deze kachel. b. Bereken het bedrag dat kachelspecialist Brandhaard over deze kachel per saldo als belasting op de toegevoegde waarde aan de belastingdienst moet afdragen.

Uitwerking a. De toegevoegde waarde op deze kachel is hier gelijk aan: de verkoopprijs (excl. btw) van € 800 – de inkoopprijs (excl. btw) van € 500 = € 300. b. Om deze vraag te beantwoorden, maak je een tabel. • In de kolom ‘Inkoop’ zet je de inkoopprijs, met daaronder het bedrag aan omzetbelasting dat Brandhaard moet betalen over de inkoopprijs: 21% van € 500 = € 105. • In de kolom ‘Verkoop’ zet je de verkoopprijs, met daaronder de omzetbelasting die Brandhaard berekent over de verkoopprijs: 21% van € 800 = € 168. • In de kolom ‘Toegevoegde waarde’ zet je de toegevoegde waarde van Brandhaard, met daaronder de belasting over de toegevoegde waarde: 21% over € 300 = € 63.

1 14

HOOFDSTUK 1 Omzetbelasting

De tabel ziet er als volgt uit. Inkoop

Verkoop

Toegevoegde waarde

‘Inflame’ exclusief omzetbelasting

€ 500

€ 800

€ 300

21% omzetbelasting

€ 105

€ 168

€

21% van € 300

In de tabel zie je dat 21% van € 300 gelijk is aan het verschil tussen: de btw over de verkoopprijs (€ 168) – de btw over de inkoopprijs (€ 105) = € 63.

1.3 Boekhoudkundige verwerking van de omzetbelasting 1.3.1

Terugvragen van omzetbelasting bij inkoop

Als je als ondernemer goederen of diensten van derden koopt, kun je de omzetbelasting terugvragen bij de ﬁscus. Bij het journaliseren van het ﬁnanciële feit van inkoop gebruik je een aparte rekening van bezit (vordering).

Bijvoorbeeld:180 Te vorderen omzetbelasting, of kortweg: 180 Te vorderen OB.

1.3.2

Afdragen van omzetbelasting bij verkoop

Omzetbelasting die je als ondernemer bij verkoop van goederen of diensten ontvangt, moet je afdragen aan de ﬁscus.

1 15

ELEMENTAIRE BEDRIJFSADMINISTRATIE Deel 2

Bij het journaliseren van het ﬁnanciële feit van verkoop gebruik je hierbij een aparte rekening van schuld:

Bijvoorbeeld:181 Te betalen omzetbelasting, of kortweg: 181 Te betalen OB.

Voorbeeld 2

Gegeven Fietsenhandelaar Boogaarts koopt rechtstreeks bij de importeur, firma Speedworld, sportfietsen van het merk Magnified. De inkoopprijs per fiets is: Inkoopprijs exclusief omzetbelasting

€

Omzetbelasting 21%

€

210

Inkoopprijs inclusief omzetbelasting

€

1.210

1.000

Rijwielhandel Boogaarts verkoopt sportﬁets Magniﬁed aan een klant voor: €

Omzetbelasting 21%

€

315

Verkoopprijs inclusief omzetbelasting

€

1.815

Verkoopprijs exclusief omzetbelasting

1.500

Gevraagd a. Geef de journaalpost die fietsenhandelaar Boogaarts maakt van de aankoop van sportfiets Magnified. b. Geef de journaalpost die fietsenhandelaar Boogaarts maakt van de contante verkoop van sportfiets Magnified. c. Geef de rekeningen 180 te vorderen OB en 181 Te betalen OB naar aanleiding van deze twee financiële feiten. d. Bepaal met behulp van deze grootboekrekeningen het bedrag dat Boogaarts per saldo aan de fiscus moet afdragen over deze twee transacties.

1 16

HOOFDSTUK 1 Omzetbelasting

Uitwerking a. Boogaarts betaalt importeur Speedworld € 1.000 + € 210 = € 1.210. Het bedrag van € 210 aan omzetbelasting mag een onderneming terugvorderen bij de belastingdienst. Dat bedrag van € 210 boek je daarom op de rekening van bezit (= vordering): 180 Te vorderen OB. De voorraad goederen neemt toe met hetzelfde bedrag alsof er geen omzetbelasting zou bestaan: € 1.000. De journaalpost van deze inkoop wordt dan: €

1.000

B+D

180 Te vorderen OB

€

210

B+D

Aan 140 Crediteuren

700 Voorraad goederen

€

1.210

S+C

b. Boogaarts ontvangt in totaal van de klant: € 1.500 + € 315 = € 1.815. Het bedrag van € 315 aan omzetbelasting moet Boogaarts aan de belastingdienst betalen. Dit bedrag moet je daarom op een rekening van schuld boeken: 181 Te betalen OB. De opbrengst van de verkoop verandert niet door de omzetbelasting en blijft gelijk aan de verkoopprijs exclusief omzetbelasting van € 1.500. De inkoopwaarde blijft ook gelijk aan de inkoopprijs zonder omzetbelasting, dus € 1.000. De journaalpost van de contante verkoop wordt dan:

100 Kas

€

B +D

1.815

Aan 840 Opbrengst verkopen

€

1.500

HEV + C

Aan 181 Te betalen OB

€

315

S +C

800 Inkoopwaarde verkopen

€

HEV – D

1.000

Aan 700 Voorraad goederen

€

1.000

B –C

c. Na deze in- en verkoop kun je de grootboekrekeningen 180 Te vorderen OB en 181 Te betalen OB opstellen.

1 17

ELEMENTAIRE BEDRIJFSADMINISTRATIE Deel 2

181 Te betalen OB

180 Te vorderen OB €

210

€

315

Per saldo schuld: € 105

Voorbeeld 3

d. Je ziet dat er per saldo door de onderneming € 105 moet worden afgedragen aan de belastingdienst. Dat bedrag is precies gelijk aan de belasting over de toegevoegde waarde van ondernemer Boogaarts. Een ondernemer mag de omzetbelasting ook terugvorderen over diensten die derden aan hem verlenen.

Gegeven J. de Leeuw ontvangt van loodgietersbedrijf Waterdicht de volgende nota voor de reparatie van een lekkende dakgoot. 5/6

IF 163

Voor u gerepareerd de dakgoot van het winkelpand:

2,5 arbeidsuren à € 40 per uur

€

100,00

Kleine materialen

€

60,00

€

160,00

Omzetbelasting 21%

Gevraagd Geef de journaalpost van dit ﬁnanciële feit.

1 18

€

33,60

€

193,60

HOOFDSTUK 1 Omzetbelasting

UItwerking De journaalpost van dit ﬁnanciële feit ziet er als volgt uit. 460 Onderhoudskosten

€

160,00

180 Te vorderen OB

€

33,60

B +C €

193,60

S +C

Aan 140 Crediteuren

HEV – D

1.4 Boekhoudkundige verwerking van de aangifte omzetbelasting

Iedere onderneming moet, direct na afloop van een kwartaal, de omzetbelasting afdragen aan de fiscus. Hiervoor moet hij een aangiftebiljet invullen. Het verschuldigde bedrag moet betaald worden binnen een maand na afloop van het betreffende kwartaal. De aangifte vindt tegenwoordig digitaal plaats. Op verzoek mag een ondernemer ook per maand aangifte doen. Het komt ook voor dat de belastingdienst een ondernemer verplicht om per maand aangifte te doen. Dit kan het geval zijn als een onderneming herhaaldelijk te laat aangifte doet of te laat betaalt. Als het af te dragen bedrag minder dan € 1.883 per jaar bedraagt, kan de onderneming een verzoek indienen om eens per jaar aangifte te doen.

Voorbeeld 4

Gegeven J. de Leeuw doet elk kwartaal aangifte voor de omzetbelasting. Over het tweede kwartaal 2016 heeft hij het volgende aangiftebiljet ingevuld.

1 19

ELEMENTAIRE BEDRIJFSADMINISTRATIE Deel 2

Gegevens omzet en omzetbelasting Als u over dit tijdvak geen omzet of omzetbelasting hoeft aan te geven, vul dan een 0 in bij Te betalen onder vraag 5g.

Prestaties binnenland

Let op! Rond alle bedragen af op hele euro’s Bedrag waarover omzetbelasting Omzetbelasting wordt berekend

Leveringen/diensten belast met 21%

€

105.000 €

Leveringen/diensten belast met 6%

€

Leveringen/diensten belast met overige tarieven behalve 0%

€

Privégebruik

€

Leveringen/diensten belast met 0% of niet bij u belast

€

Verleggingsregelingen binnenland

22.050

Leveringen/diensten waarbij de heffing van omzetbelasting naar u is verlegd.

€

Let op! Voorbelasting invullen bij vraag 5b

€

Prestaties naar/in het buitenland

Leveringen naar landen buiten de EU (uitvoer)

€

Leveringen naar/diensten in landen binnen de EU

€

Installatie/afstandsverkopen binnen de EU

€

Prestaties uit het buitenland aan u verricht

Leveringen/diensten uit landen buiten de EU

€

Leveringen/diensten uit landen binnen de EU

€

Voorbelasting, kleineondernemersregeling, schatting en eindtotaal

Verschuldigde omzetbelasting: tel de omzetbelasting van de rubrieken 1a t/m 4b op

€

22.050

Voorbelasting

€

13.350

Subtotaal: bereken 5a min 5b

€

8.700

Vermindering volgens de kleineondernemersregeling

€

Schatting vorige aangifte(n). Alleen als de Belastingdienst u toestemming heeft gegeven

€

Schatting deze aangifte. Alleen als de Belastingdienst u toestemming heeft gegeven

€

Totaal

€

te betalen

+/8.700

terug te vragen

Onderteken nu het formulier op de voorzijde

Gevraagd a. Geef aan hoe de grootboekrekeningen 180 Te vorderen OB en 181 Te betalen OB er op 30 juni 2016 uitzien. Bepaal hoeveel er per saldo aan omzetbelasting verschuldigd is op 30 juni 2016.

1 20

HOOFDSTUK 1 Omzetbelasting

b. De journaalpost van de indiening van de aangifte omzetbelasting (M 098). c. Hoe ziet de rekening 185 Af te dragen OB er na de boeking van de aangifte met M 098 uit? d. De journaalpost van de betaling per bank (B 112) op 20 juli 2016 van de af te dragen omzetbelasting over het tweede kwartaal 2016.

Uitwerking a. Bij ‘Rubriek 1: Prestaties binnenland’, vraag 1a op het aangiftebiljet, vind je het bedrag dat De Leeuw gedurende het tweede kwartaal van 2016 van zijn klanten heeft ontvangen in verband met ‘leveringen/ diensten belast met hoog tarief’ (€ 22.050). Dit bedrag staat op 30 juni als schuld op de rekening 181 Te betalen OB. In de kolom ervoor vind je het bedrag waarover de btw wordt berekend. Dat vormt de grondslag voor de hefﬁng: € 105.000. De btw is 21% van € 105.000 = € 22.050. Bij vraag 5b op het aangiftebiljet staat de ‘voorbelasting’. Die term gebruikt de belastingdienst om aan te geven dat dit het bedrag is dat een ondernemer bij aankoop van goederen en diensten heeft betaald aan zijn leveranciers. De Leeuw heeft bij aanschaf van binnenlandse goederen en diensten gedurende het tweede kwartaal € 13.350 aan omzetbelasting betaald. Dit bedrag staat op 30 juni als vordering op de rekening 180 Te vorderen OB. De rekeningen zien er op 30 juni 2016 als volgt uit. 180 Te vorderen OB

181 Te betalen OB

30/6 Saldo € 13.350

30/6 Saldo € 22.050

Per saldo schuld: € 8.700

b. Aan het eind van elk kwartaal maak je van de indiening van de aangifte omzetbelasting een journaalpost. Je boekt op 30 juni 2016 (M 098) daarbij de saldi van de rekeningen 181 Te betalen OB en 180 Te vorderen OB over naar een grootboekrekening met de naam 185 Af te dragen OB. Op deze rekening staat aan het eind van een periode het per saldo verschuldigde bedrag aan omzetbelasting over die periode vermeld.

1 21

ELEMENTAIRE BEDRIJFSADMINISTRATIE Deel 2

€

181 Te betalen OB

22.050

S–D

Aan 180 Te vorderen OB

€

13.350

B–C

Aan 185 Af te dragen OB

€

8.700

S+C

Na deze journaalpost lopen de rekeningen 180 Te vorderen OB en 181 Te betalen OB glad: er staat geen saldo meer op. 181 Te betalen OB

180 Te vorderen OB € 13.350 30/6 M 098

€ 13.350

30/6 M 098

€ 22.050 30/6 Saldo

€ 22.050

30/6 Saldo

Saldo: 0 (loopt glad)

c. Op de rekening 185 Af te dragen OB staat na de boeking van de aangifte (M 098) een schuld van € 8.700 aan de belastingdienst. 185 Af te dragen OB

€ 8.700

30/6 M 098

Saldo: € 8.700 credit

Je ziet dat er per saldo door de onderneming € 8.700 moet worden afgedragen aan de belastingdienst. c. De journaalpost van de betaling per bank (B 112) op 20 juli 2016 van de af te dragen omzetbelasting over het tweede kwartaal 2016 is: €

185 Af te dragen OB

Aan 110 Bank

8.700

S–D €

8.700

B–C

Na deze betaling is er over het tweede kwartaal 2016 geen schuld meer aan de ﬁscus.

1 22

HOOFDSTUK 1 Omzetbelasting

1.5 Privégebruik en de omzetbelasting 1.5.1

Privégebruik uit de eigen zaak

Voorbeeld 5

Een eigenaar van een onderneming moet gewoon omzetbelasting betalen over goederen die hij voor privégebruik of privéverbruik uit zijn zaak haalt. De belastingdienst beschouwt de eigenaar dan gewoon als een klant van zijn eigen zaak. De eigenaar neemt de goederen voor eigen gebruik uit de zaak zonder daarover zelf winst te betalen. De goederen die hij uit de zaak haalt, verkoopt hij aan zichzelf tegen inkoopprijs. Als eigenaar geef je met een memostuk aan dat je voor privégebruik producten uit de zaak hebt gehaald.

M 029

Voor privégebruik uit de zaak gehaald:

een trainingspak met een inkoopprijs van

€

150,00

Omzetbelasting 21%

€

31,50

€

181,50

7/9

Gegeven Het volgende memostuk moet worden verwerkt in de boekhouding van sportzaak J. de Leeuw.

Gevraagd Geef de journaalpost van dit ﬁnanciële feit. Uitwerking De Leeuw kan de goederen tegen de inkooprijs uit zijn eigen zaak halen. In plaats van de rekening Opbrengst verkopen crediteer je daarom de rekening 700 Voorraad goederen. De omzetbelasting boek je op de rekening 182 Te betalen OB privégebruik en niet op de rekening 181 Te betalen OB. De journaalpost ziet er als volgt uit.

1 23

ELEMENTAIRE BEDRIJFSADMINISTRATIE Deel 2

041 Privé

€

HEV – D

181,50

Aan 700 Voorraad goederen

€

150,00

B –C

Aan 182 Te betalen OB privégebruik

€

30,50

S +C

Het gebruik van een aparte rekening voor privégebruik heeft twee redenen. 1. Op het aangiftebiljet voor de omzetbelasting (zie Voorbeeld 7 in deze paragraaf) vind je bij punt 1d een speciale regel om het bedrag aan privégebruik en de daarover verschuldigde omzetbelasting in te vullen. Door nu deze omzetbelasting op een speciale rekening 182 Te betalen OB privégebruik te boeken, is het invullen van het aangifteformulier eenvoudiger. 2. Voor controle wil je graag een verband kunnen zien tussen de rekening Opbrengst verkopen en de rekening Te betalen OB. Het saldo van de rekening Te betalen OB moet bij 21% omzetbelasting altijd gelijk zijn aan 21% van het saldo van de rekening Opbrengst verkopen. Als je de omzetbelasting op het privégebruik op de rekening Te betalen OB zou boeken, is dat verband er niet meer.

1.5.2

Uitgaven deels privé en deels zakelijk

Het komt regelmatig voor dat een onderneming een nota ontvangt die voor een deel zakelijke kosten bevat en voor een deel tot de privéuitgaven behoort. Voorbeelden hiervan zijn de nota’s voor energie en de telefoon, bijvoorbeeld bij kantoor aan huis. Over het zakelijke gedeelte kan de ondernemer de omzetbelasting terugvorderen. Dat geldt niet voor het gedeelte dat tot de privé-uitgaven wordt gerekend. In het volgende voorbeeld kun je zien hoe je dit soort uitgaven in de boekhouding verwerkt.

1 24

HOOFDSTUK 1 Omzetbelasting

Geen recht op terug te vorderen btw bij privé-uitgaven

Voorbeeld 6

Gegeven In de boekhouding van Wilma de Groot komt de volgende bankbetaling voor. B 069

Betaald voorschotnota Eneco

2/7

in verband met gas en elektra juli 2016

€

400

Omzetbelasting 21%

€

484

30% van de nota heeft betrekking op het woonhuis dat zich boven de zaak bevindt.

Gevraagd Geef de journaalpost van dit ﬁnanciële feit.

1 25

ELEMENTAIRE BEDRIJFSADMINISTRATIE Deel 2

Uitwerking Er mag geen omzetbelasting worden teruggevorderd over het privégedeelte. Het privégedeelte van deze voorschotnota bedraagt 30% over het bedrag inclusief omzetbelasting van € 484 = € 145,20. Voor het zakelijke deel mag de omzetbelasting wel worden teruggevorderd bij de Belastingdienst. De zakelijke kosten bereken je door 70% van het bedrag exclusief omzetbelasting van € 400 te nemen: dat is € 280. De omzetbelasting die teruggevorderd mag worden, bedraagt 70% van € 84 = € 58,80. De journaalpost is: €

145,20

HEV – D

420 Energiekosten (0,70 × € 400)

€

280,00

HEV – D

180 Te vorderen OB (0,70 × € 84)

€

58,80

Aan 110 Bank

€

B –C

Voorbeeld 7

Gegeven J. de Leeuw heeft het volgende aangiftebiljet ingevuld op 30 september over het derde kwartaal 2016.

484,00

Boeking aangifte omzetbelasting met privégebruik

1.5.3

B +D

041 Privé (0,30 × € 484)

1 26

HOOFDSTUK 1 Omzetbelasting

Gegevens omzet en omzetbelasting Als u over dit tijdvak geen omzet of omzetbelasting hoeft aan te geven, vul dan een 0 in bij Te betalen onder vraag 5g.

Prestaties binnenland

Let op! Rond alle bedragen af op hele euro’s Bedrag waarover omzetbelasting Omzetbelasting wordt berekend

Leveringen/diensten belast met 21%

€

140.000 €

Leveringen/diensten belast met 6%

€

Leveringen/diensten belast met overige tarieven behalve 0%

€

Privégebruik

€

150 €

Leveringen/diensten belast met 0% of niet bij u belast

€

Verleggingsregelingen binnenland

Leveringen/diensten waarbij de heffing van omzetbelasting naar u is verlegd.

€

Let op! Voorbelasting invullen bij vraag 5b

Leveringen naar landen buiten de EU (uitvoer)

€

Leveringen naar/diensten in landen binnen de EU

€

Installatie/afstandsverkopen binnen de EU

€

Prestaties uit het buitenland aan u verricht

Leveringen/diensten uit landen buiten de EU

€

Leveringen/diensten uit landen binnen de EU

€

5b 5c

Voorbelasting, kleineondernemersregeling, schatting en eindtotaal

Verschuldigde omzetbelasting: tel de omzetbelasting van de rubrieken 1a t/m 4b op

€

29.431

Voorbelasting

€

16.500

Subtotaal: bereken 5a min 5b

€

12.931

Vermindering volgens de kleineondernemersregeling

€

Prestaties naar/in het buitenland

€

29.400

Schatting vorige aangifte(n). Alleen als de Belastingdienst u toestemming heeft gegeven

€

Schatting deze aangifte. Alleen als de Belastingdienst u toestemming heeft gegeven

€

Totaal

€

te betalen

+/12.931

terug te vragen

Onderteken nu het formulier op de voorzijde

Gevraagd Maak de journaalpost naar aanleiding van de aangifte omzetbelasting over het derde kwartaal 2016.

1 27

ELEMENTAIRE BEDRIJFSADMINISTRATIE Deel 2

Uitwerking Je moet nu ook de schuld op de rekening 182 Te betalen OB privégebruik van € 31 overboeken naar de rekening 185 Af te dragen OB. De journaalpost wordt: 181 Te betalen OB

€

29.400

182 Te betalen OB privégebruik

€

S–D S–D €

16.500

B–C

Aan 185 Af te dragen OB

€

12.931

S+C

Aan 180 Te vorderen OB

Kijk nog eens goed naar de toevoeging achter de regels van de journaalpost en ga na hoe de boekingsregels zijn toegepast.

1 28

HOOFDSTUK 1 Omzetbelasting

Begrippenlijst Waarde van het verkochte artikel, goed of de verkochte dienst, verminderd met de waarde van de ingekochte grond- en hulpstoffen, halffabricaten en diensten van bedrijven.

Btw (value added tax)

Systeem volgens welke in de EU de omzetbelasting wordt geheven (over de toegevoegde waarde).

Diensten van derden

Diensten die niet door het eigen personeel zijn uitgevoerd, maar door andere bedrijven. Denk aan diensten van transportbedrijven en schoonmaakbedrijven.

Kort briefje, geschreven om aan iets herinnerd te worden. In deze context: een ďŹ nancieel feit dat nog verwerkt moet worden.

Memostuk

Belasting over de toegevoegde waarde

Omzetbelasting (sales tax)

Voorbelasting

Door de consument te betalen belasting op goederen en diensten. Belasting over de toegevoegde waarde die inbegrepen is in de prijzen van door een onderneming ontvangen goederen of in die van door haar verleende diensten.

1 29

ELEMENTAIRE BEDRIJFSADMINISTRATIE Deel 2

Checklist Je kent de begrippen uit de begrippenlijst.

■

■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■

Je begrijpt de relaties en verbanden tussen de begrippen van dit hoofdstuk; dat de btw een systeem is waarmee omzetbelasting kan worden geheven; dat de btw geheven wordt over de toegevoegde waarde; dat de rekening Te vorderen OB bij aankoop van goederen of diensten wordt gedebiteerd; dat de rekening Te betalen OB bij verkoop van goederen of diensten wordt gecrediteerd; dat de rekening Te betalen OB privégebruik bij gebruik van goederen uit de eigen zaak wordt gecrediteerd; het verschil tussen te betalen omzetbelasting en te vorderen omzetbelasting; de relatie tussen de grootboekrekeningen Te vorderen OB, Te betalen OB, Te betalen OB privégebruik en de respectievelijke vragen op het aangiftebiljet voor de omzetbelasting. Je kunt boekingen verrichten, rekening houdend aankoop van goederen en diensten; boekingen verrichten, rekening houdend verkoop van goederen en diensten; boekingen verrichten, rekening houdend privégebruik uit de eigen zaak; de aangifte omzetbelasting aan de hand tebiljet boeken.

■ ■ ■ ■

1 30

met de omzetbelasting bij met de omzetbelasting bij met de omzetbelasting bij van een gegeven aangif-

HOOFDSTUK 1 Omzetbelasting

Je begrijpt en kunt aan de slag met de uitdaging van de Inleiding Wil jij de grootboekrekeningen ‘Te betalen omzetbelasting’ en de ‘Te vorderen omzetbelasting’ opmaken en bepalen hoeveel btw er afgedragen moet worden aan de belastingdienst? En daarna het aangifteformulier invullen voor dit kwartaal? Houd je ook rekening met het privégebruik van bijvoorbeeld de energie- en telefoonnota op de rekening ‘Te betalen omzetbelasting privégebruik’?

1 31