1 vmbo
1 vmbo
deel 1 vm
bo Godsd ienst vo
Marius van Pauline Bu
it
Gerrit Hag
ens
JosĂŠ Korsa Hans Mee
Biert
an
rveld (eind redactie) Dave Planti nga HenriĂŤtte R oodnat-Kie vit Willem van Rumpt Jan David Warta
or het vm
bo
Colofon Illustraties D&DJ communicatie, Montfoort Beeldresearch ELF beeldredactie en -research, Geldermalsen Ontwerp en opmaak Ontwerpbureau NEO, Velp Proforma, Rotterdam
Over ThiemeMeulenhoff ThiemeMeulenhoff is dé educatieve mediaspecialist en levert educatieve oplossingen voor het Primair Onderwijs, Voortgezet Onderwijs, Middelbaar Beroepsonderwijs en Hoger Onderwijs. Deze oplossingen worden ontwikkeld in nauwe samenwerking met de onderwijsmarkt en dragen bij aan verbeterde leeropbrengsten en individuele talentontwikkeling. ThiemeMeulenhoff haalt het beste uit élke leerling.
Redactie Machteld Siegmann, Amstelveen Tekst- en fotoverantwoording Bijbelcitaten zijn ontleend aan De Nieuwe Bijbelvertaling, © Nederlands Bijbelgenootschap 2004/2007. Lavinia Marin: cover Catchlight Visual Services, Huizen: p. 7 (foto 1 en 3), p. 16, p. 25, p. 40, p. 102 Dijkstra/Sunshine, Almere: p. 7 (foto 2) Rick Maiman/Sygma/Corbis, Amsterdam: p. 8 (boven) Twan Wiermans, Cadier en Keer: p. 8 (onder), p. 48 (onder), p. 88, p. 93, p. 105 Richard T. Nowitz/Corbis, Amsterdam: p. 9 Galleria degli Uffizi, Florence, Italy/The Bridgeman Art Library, London: p. 13 Willem van Rumpt, Wieringerwerf: p. 22 Stedelijk Museum, Amsterdam: p. 30 Jean du Boisberranger/Hemis/Corbis, Amsterdam: p. 31 Jason Todd/Getty Images, Amsterdam: p. 32 Wilfred en Mariska Kampjes, Onda: p. 35 Guy Motil/Corbis, Amsterdam: p. 39 www.visje-posters.nl: p. 43 ANP Foto/Inge van Mill, Rijswijk: p. 47 Francoise Demulder/Corbis, Amsterdam: p. 48 (boven) Ralph A. Clevenger/Corbis, Amsterdam: p. 59 Jon Arnold/JAI/Corbis, Amsterdam: p. 63 Bob Thomas/Corbis, Amsterdam: p. 67 NBG, Heerenveen: p. 70, p. 107 Luis Marden/National Geographic/Getty Images, Amsterdam: p. 72 Nathan Benn/Corbis, Amsterdam: p. 74 ANP/Cynthia Boll, Rijswijk: p. 79 Bettmann/Corbis, Amsterdam: p. 90 ds. C.G. Kant, Katwijk: p. 94
Deze uitgave kwam tot stand in samenwerking met de Gereformeerde Hogeschool Zwolle.
Deze uitgave is voorzien van het FSC®-keurmerk. Dit betekent dat de bosbouw voor het gebruikte papier op een verantwoorde wijze heeft plaatsgevonden.
Meer informatie over ThiemeMeulenhoff en een overzicht van onze educatieve oplossingen: www.thiememeulenhoff.nl of via de Klantenservice 088 800 20 15 ISBN 978 90 06 48453 3 Eerste druk, derde oplage, 2013 © ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2010 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 j° het Besluit van 23 augustus 1985, Stbl. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie (PRO), Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp (www.stichting-pro. nl). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912) dient men zich tot de uitgever te wenden. Voor meer informatie over het gebruik van muziek, film en het maken van kopieën in het onderwijs zie www.auteursrechtenonderwijs.nl. De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot de uitgever wenden.
Inhoud Intro 1: Wat doe je bij het vak Godsdienst? Intro 2: De Bijbel
1
De komst van Jezus
1.1 1.2 1.3 1.4
De geboorte van Jezus Herders op kraamvisite Wijzen begroeten het kind Jezus Toen Jezus net zo oud was als jij
2
Vrienden en leerlingen van Jezus
2.1 2.2 2.3 2.4
Vriendschap Familie van Jezus De leerlingen van Jezus Kun je zelf leerling van Jezus zijn?
3
Woorden van Jezus
3.1 3.2 3.3 3.4
Woorden hebben kracht De woorden van Jezus op de berg Jezus over de wet en het gebed Jij en de woorden van Jezus
4
Gelijkenissen
4.1 4.2 4.3 4.4
Verhalen met een betekenis Verloren en weer teruggevonden De terugkomst van de verloren zoon De barmhartige Samaritaan: een voorbeeld voor je?
5
Wonderen van Jezus
5.1 5.2 5.3 5.4
De wonderen zijn de wereld niet uit Jezus geneest Jezus bevrijdt Jezus maakt levend!
6
Ontmoetingen met Jezus
6.1 6.2 6.3 6.4
Je leven op zijn kop Jezus ontmoet een vrouw uit Samaria Jezus ontmoet de tollenaar ZacheĂźs Jezus ontmoeten: het gebeurt nog steeds
7
Jezus in Jeruzalem: de lijdensweek
7.1 7.2 7.3 7.4
Jezus’ aankomst in Jeruzalem Jezus wordt onterecht veroordeeld Goede vrijdag Redding door het kruis
8
Jezus is opgestaan!
8.1 8.2 8.3 8.4
De begrafenis van Jezus Getuigen van de opstanding Verschijningen Betekenis van de opstanding
9
Het werk van Jezus gaat door
9.1 9.2
Hemelvaart en Pinksteren Na Pinksteren
4 8
13 16 18 21
25 28 30 32
37 40 42 44
47 51 53 55
59 61 62 64
67 69 73 76
81 83 87 90
93 95 98 101
105 108
Intro 1 Wat doe je bij het vak Godsdienst?
1 Godsdienst Best spannend: een nieuwe klas. Misschien wel allemaal nieuwe klasgenoten van andere basisscholen. Zij hebben op hun oude school mogelijk dingen geleerd waar jij nooit van hebt gehoord. Of jij weet dingen die zij niet weten. Op de ene basisschool wordt bijvoorbeeld veel meer verteld over godsdienst en geloof dan op de andere basisschool. Maar of je veel van godsdienst weet, ligt natuurlijk ook aan het gezin waar je vandaan komt. En of je naar de kerk gaat. Hoe komt het dat dit zo verschillend is? Dat heeft te maken met de onderwerpen en de vragen waar het over gaat bij godsdienst. Mensen kunnen daar heel verschillend over denken. Godsdienst gaat bijvoorbeeld over de vragen: Wie is God? Welke bedoeling heeft God met deze wereld en met jou? Wat gebeurt er als je sterft? Waarom is het ene goed en het andere niet? Wat is het doel van je leven? Het zijn vragen waar je niet snel over uitgepraat bent. In deze godsdienstlessen leer je vooral wat de Bijbel er over zegt.
4
opdracht
1
Wie ben jij? A
Plak een pasfoto in de cirkel.
B
Vul op de schrijflijnen je gegevens in.
Naam:
Als je bij een godsdienst of kerk behoort, welke?
Leukste vak:
Hobby: Leeftijd:
Sport:
Woonplaats:
Welk beroep wil je later uitoefenen?
opdracht
2 A
Hoe sta je zelf tegenover godsdienst? Zet een kruisje bij jouw antwoord. ja
nee
weet ik niet
Bij ons thuis vinden ze godsdienst belangrijk. Ik ga vaak naar een godsdienstige bijeenkomst. Ik heb op de basisschool veel over godsdienst geleerd. Godsdienst is belangrijk voor mij.
B
Intro
Waarom denk jij dat geloven belangrijk is voor veel mensen?
5
opdracht
3 A
Vorm een groepje. Maak met de groep een woordspin van woorden die voor jullie met godsdienst en geloof te maken hebben. Schrijf de woorden op een groot vel papier.
B
Bekijk de woordspinnen van de andere groepen. Zijn er verschillen?
2 Bijbel als basis Dit boek heet Bijbel als Basis. Het woord Bijbel zit in de naam van het boek, omdat de Bijbel in de lessen veel aandacht krijgt. De Bijbel is een belangrijk boek voor christenen. Het gaat over God en over hoe mensen met Hem omgaan.
Het komende jaar ga je vooral veel leren over Jezus. Hij wordt in de Bijbel de Zoon van God genoemd. Je leert wie Jezus is en wat Hij voor jou en anderen kan betekenen. En ook wat Hij gezegd heeft over God, over leven en dood, over wat goed is en verkeerd. Het christelijk geloof is niet de enige godsdienst in Nederland. Er bestaan ook godsdiensten die heel anders zijn.
6
foto 1
foto 2
foto 3
opdracht
4 A
Op de foto’s zie je drie gebouwen waar gelovigen bijeenkomen. Kruis het goede antwoord aan. foto 1
Intro
foto 2
foto 3
Bij welk geloof hoort dit gebouw?
Islam Christendom Jodendom
Islam Christendom Jodendom
Islam Christendom Jodendom
Welke persoon is het belangrijkst in dit geloof?
Jezus Mohammed Mozes
Jezus Mohammed Mozes
Jezus Mohammed Mozes
Hoe heet het heilige boek dat in die godsdienst gebruikt wordt?
Tenach Bijbel Koran
Tenach Bijbel Koran
Tenach Bijbel Koran
Wat is een feest dat bij die godsdienst hoort?
Suikerfeest Paasfeest Jom Kippoer
Suikerfeest Paasfeest Jom Kippoer
Suikerfeest Paasfeest Jom Kippoer
Hoe heet het gebouw waar ze samenkomen?
Synagoge Kerk Moskee
Synagoge Kerk Moskee
Synagoge Kerk Moskee
B
Behalve de drie godsdiensten van de foto’s, bestaan er nog meer godsdiensten. Schrijf er nog minstens twee op.
C
Er zijn ook mensen die helemaal geen godsdienst hebben. Hoe worden die genoemd?
7