9042536593_omslag_Layout 2 16-07-10 11:20 Pagina 1
E | Examenidioom Engels | havo
Examenidioom Engels havo
drs. Antoon van Eijk
Examenidioom Engels | havo
EE 9
789042 536593
Examenidioom Engels | havo drs. Antoon van Eijk
E
De serie HCE examenidioom bestaat voor het vak Engels uit: HCE examenidioom Engels vmbo GT HCE examenidioom Engels havo HCE examenidioom Engels vwo HCE examenidioom Engels vmbo GT digiPack HCE examenidioom Engels havo digiPack HCE examenidioom Engels vwo digiPack De serie bevat ook boekjes en digiPacks voor de vakken Duits en Frans. Internet: www.hce-online.nl Ontwerp en opmaak omslag en binnenwerk: Gé Grafische Vormgeving, Rotterdam Projectcoördinatie: María Camarasa, Lijn43
Over ThiemeMeulenhoff ThiemeMeulenhoff ThiemeMeulenhoff is ontwikkelt zich van educatieve uitgeverij een learning design company. dé educatieve mediaspecialist en leverttot educatieve oplossingen voor We brengen content, leerontwerp en technologie samen.Onderwijs, Met onze groeiende ervaring en zijn we een partner voor het Primair Onderwijs, Voortgezet Middelbaarexpertise, Beroepsonderwijs enleeroplossingen Hoger scholen bij het vernieuwen enworden verbeteren van onderwijs. Zosamenwerking kunnen we samen Onderwijs. Deze oplossingen ontwikkeld in nauwe met beter de recht doen aan de verschillen tussen lerenden en scholen en ervoor zorgen dat leren steeds persoonlijker, effectiever en efficiënter wordt. onderwijsmarkt en dragen bij aan verbeterde leeropbrengsten en individuele
talentontwikkeling. Samen leren vernieuwen.
ThiemeMeulenhoff haalt het beste uit élke leerling. www.thiememeulenhoff.nl
Meer informatie over ThiemeMeulenhoff en een overzicht van onze educatieve ISBN 978 90 42 53659 3 oplossingen: Tweede herziene druk, tiende 2017 www.thiememeulenhoff.nl of oplage, via de Klantenservice 088 800 20 15 © ThiemeMeulenhoff, ISBN 978 90 425 3659 3Amersfoort, 2007
Tweede herziene druk, negende oplage, 2015 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, © ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2007 in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen Voor het maken van kopieën uit dezeofuitgave is toegestaan grondvorm van artikel 16B Auteurswet 1912 j° het in eenzover geautomatiseerd gegevensbestand, openbaar gemaakt, op in enige of op enige Besluit van 23 augustus 1985, Stbl. 471door en artikel 17 Auteurswet 1912, dientandere men de daarvoor wettelijk verschuldigde wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, fotokopieën, opnamen, of enig manier,
zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van uitgever. vergoedingen te voldoen aan Stichting Publicatieende Reproductierechten Organisatie (PRO), Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp (www.stichting-pro.nl). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en
Voor zover het maken van(artikel kopieën deze uitgave is toegestaan opde grond van artikel 16B Voor meer informatie over het andere compilatiewerken 16uit Auteurswet) dient men zich tot uitgever te wenden. Auteurswet j° hetfilm Besluit van 23 augustus 1985, in Stbl. en artikel Auteurswet 1912, gebruik van 1912 muziek, en het maken van kopieën het471 onderwijs zie17www.auteursrechtenonderwijs.nl. dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting PublicatieReproductierechten (PRO), Postbus 3060, 2130de KBwettelijke Hoofddorp De uitgeveren heeft ernaar gestreefd Organisatie de auteursrechten te regelen volgens bepalingen. Degenen die desondanks (www.stichting-pro.nl). het overnemen vankunnen gedeelte(n) uit deze in wenden. menen zekere rechten teVoor kunnen doen gelden, zich alsnog totuitgave de uitgever bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich tot de uitgever te wenden. Voor meer informatie over het gebruik van muziek, film en het maken van kopieën in het onderwijs zie www.auteursrechtenonderwijs.nl. Deze uitgave is volledig CO2-neutraal geproduceerd. ® Het voor dezeheeft uitgave gebruikte papier isde voorzien van het FSCte -keurmerk. De uitgever ernaar gestreefd auteursrechten regelen volgens de wettelijke
Dit betekent dat de bosbouw op een verantwoorde heeft plaatsgevonden. bepalingen. Degenen die desondanks menenwijze zekere rechten te kunnen doen gelden,
kunnen zich alsnog tot de uitgever wenden.
Deze uitgave is volledig CO2-neutraal geproduceerd. Het voor deze uitgave gebruikte papier is voorzien van het FSC®-keurmerk. Dit betekent dat de bosbouw op een verantwoorde wijze heeft plaatsgevonden.
Voorwoord HCE examenidioom Engels havo bereidt leerlingen zowel voor op het centraal examen leesvaardigheid als op de schoolexamens gespreksvaardigheid en schrijfvaardigheid. Het is door zijn aard en opzet uitstekend geschikt voor zelfstudie. Om dezelfde reden is dit idioomboek ook geschikt voor volwassenen aan dag- en avondscholen. Bij de samenstelling hebben onder meer de volgende overwegingen een rol gespeeld: > Onderzoek heeft aangetoond dat er behoefte is om leerlingen zowel voor te bereiden op het CITOleesvaardigheidsexamen als op de schoolexamens gespreksvaardigheid en schrijfvaardigheid. Vandaar dat een duidelijk onderscheid is aangebracht tussen idioom dat in examens passief beheerst dient te worden om de tekst te begrijpen en idioom dat in spreek- en schrijftaal door de leerling zelf actief wordt gebruikt. De woorden worden gescheiden aangeboden, in receptieve en productieve lijsten. > Elk hoofdstuk begint met een receptieve lijst van 40 woorden, bedoeld om de receptieve woordenschat van de leerling uit te breiden. De opgenomen woorden zijn vooral woorden die in CITO-leesvaardigheidsexamens voorkomen. Vervolgens zijn in een productieve lijst 15 woorden opgenomen die de leerling in schrijf- en spreektaal actief moet kunnen toepassen. Deze lijst bereidt de leerling daarmee dus voor op de schoolexamens gespreksvaardigheid en schrijfvaardigheid. Naast deze 15 woorden zijn per hoofdstuk ook telkens twee taalhandelingen opgenomen, met elk ten minste drie varianten, zodat de gebruiker leert om zich juister, correcter en gevarieerder uit te drukken in bepaalde situaties. De taalhandelingen sluiten aan bij de ERKniveaus A2, B1 en B1+. > Het boek bevat 20 hoofdstukken. Het idioom is thematisch gerangschikt. De gekozen thema’s beslaan de meest voorkomende onderwerpen in eindexamenteksten. Daarnaast is bij de keuze ook rekening gehouden met de vier profielen Economie en maatschappij, Cultuur en maatschappij, Natuur en techniek, en Natuur en gezondheid. Bovendien wordt in een aantal hoofdstukken aandacht besteed aan idioom dat weliswaar niet expliciet onder de examenonderwerpen valt, maar wel beheerst moet worden om teksten te kunnen begrijpen, bijvoorbeeld verbindingswoorden of woorden die omvang of gradatie aangeven. Elk vijfde hoofdstuk neemt een dergelijk belangrijk woordveld onder de loep. > Elk opgenomen woord is voorzien van een reële voorbeeldzin. De voorbeeldzin heeft als functie om de betekenis van het woord in een zo duidelijk mogelijke context te zien. Hoewel de voorbeeldzinnen van de receptieve lijsten zo zijn gekozen dat de leerling ze meestal zal begrijpen, zijn de zinnen in het Nederlands vertaald om er zeker van te zijn dat de leerling niet alleen het Engelse woord, maar ook de Engelse context begrijpt. > Er zijn opdrachten opgenomen waarmee de leerling zichzelf kan toetsen. Per hoofdstuk zijn twee opdrachten opgenomen bij de receptieve lijst en één opdracht bij de productieve lijst. > Bij de bestudering van het idioom zouden wij de volgende werkwijze willen suggereren: 1 De vertaling van de voorbeeldzin en de vertaling van het aangeboden woord afdekken en uit de voorbeeldzin proberen op te maken wat het woord zou kunnen betekenen. Hierdoor wordt de raadvaardigheid, die bij het tekstbegrip een grote rol speelt, gestimuleerd. 2 Vervolgens controleren of de ‘geraden’ vertaling juist was. Voorwoord
3
> De toevoeging ‘(BE)’ betekent Brits-Engels, ‘(AE)’ betekent Amerikaans-Engels. > Achter in het boek zijn alfabetische woordenlijsten Engels en Nederlands opgenomen, die het mogelijk maken woorden snel op te zoeken. > Het los verkrijgbare digiPack biedt de leerling toegang tot een website waar de leerling het idioom op interactieve wijze kan trainen, zich eigen kan maken en kan toetsen. Bovendien kan ook de correcte uitspraak beluisterd worden. > Voor docent en leerling komen op de methodesite extra tips en ondersteunend materiaal beschikbaar. Op- of aanmerkingen die tot verbetering van dit boek zouden kunnen leiden, worden bijzonder op prijs gesteld. Baarn, najaar 2007 Auteur en uitgever
4
HCE Examenidioom Engels > havo
Inhoudsopgave Algemene tips voor het omgaan met examenteksten
7
1 Relationships
9
2 Education
15
3 Health and care
21
4 Feelings and attitudes
27
5 Quality, frequency and extent
33
6 Life and living things
39
7 Transport and travel
45
8 Sports and leisure
51
9 Communication and information
57
10 Personality and characteristics
63
11 Economy and money
69
12 Science and technology
75
13 Culture and art
81
14 Nature and the environment
87
15 Changes and conditions
93
16 Work
99
17 Law and order
105
18 Politics and religion
111
19 Reactions and thoughts
117
20 Linking words and time-related words
123
Woordenlijst Engels
129
Woordenlijst Nederlands
135
Inhoudsopgave
5
Algemene tips voor het omgaan met examenteksten Stel jezelf bij het lezen tijdens een leestoets de volgende vragen: a Wat voor soort tekst is het? (artikel, verhaal, oproep, reclameboodschap, gebruiksaanwijzing, enzovoort) b Hoe is de tekst ingedeeld? c Wat betekenen de (sub)titels? d Wat kan ik uit de illustratie opmaken? e Wat is de bron van de tekst? f Voor wie is de tekst geschreven? g Wat weet ik al over het onderwerp? (Vanuit andere vakken op school, van de televisie of het internet?)
Tips voor meerkeuzevragen Lees de tekst door. - Algemeen geldt dat je eerst steeds een tekst helemaal doorleest en daarbij wat kernwoorden onderstreept of markeert die de inhoud van de tekst globaal weergeven. - Markeer signaalwoorden als: ‘however’, ‘but’, ‘still’, ‘although’, ‘nevertheless’, ‘on the whole’, enzovoort. Ga daarna pas naar de vragen. - Om meerkeuzevragen met succes te beantwoorden, geldt als belangrijkste regel dat je eerst de vraag leest, niet de antwoorden. - Ga nu terug naar de tekst en bepaal waar in de tekst het antwoord staat. - Markeer de kernwoorden in de alinea waar het antwoord staat. - Probeer de vraag voor jezelf te beantwoorden. - Kijk daarna pas welk antwoord het dichtst bij jouw antwoord komt. - Als je twijfelt, geef dan voor jezelf antwoord op de volgende vragen: 1 Is er een antwoord dat heel duidelijk niet in overeenstemming is met de tekst? Streep dat antwoord weg. 2 Zijn er antwoorden die veel op elkaar lijken? Kies het antwoord dat het dichtst bij de tekst staat. Wat doe je als je een woord niet kent? - Ga na of je het woord in bijna gelijke vorm vanuit het Nederlands (of een andere taal) kent. - Heel vaak is het voldoende om ongeveer te weten wat een onbekend woord of bijzondere uitdrukking betekent. Bepaal welke lading een woord gezien de context heeft: positief, negatief, instemmend, afkeurend, enzovoort. - Bekijk of je de betekenis van het woord nodig hebt voor de beantwoording van de vraag. - Wanneer je denkt dat het belangrijk is dat je de betekenis van een woord moet weten om de tekst te begrijpen, zoek die dan op in een woordenboek. Meerkeuze-invulvragen In sommige teksten is een aantal woorden weggelaten. Jij moet het juiste alternatief kiezen dat moet worden ingevuld. Ga als volgt te werk: - Lees de tekst eerst helemaal door. - Lees eerst alleen de vraag, niet de antwoorden. Algemene tips
7
- Lees de alinea waaruit het woord is weggelaten. - Bepaal de inhoud van de zin waaruit het woord is weggelaten. Wanneer de inhoud niet duidelijk is, lees dan ook de voorafgaande zin en de volgende. - Probeer te bedenken wat het in te vullen woord in het Nederlands is. - Vergelijk je vondst met de gegeven alternatieven. - Wanneer je de betekenis van een van de antwoorden niet kent, zoek die dan op in het woordenboek.
Tips voor open vragen Dit zijn vragen waarbij jij zelf het antwoord moet formuleren. Let op de volgende dingen: - Antwoord altijd in het Nederlands, tenzij expliciet in de vraag staat dat je je antwoord uit de tekst moet halen. - Formuleer je antwoord kort en bondig. - Voorkom dat je stukken tekst letterlijk in het Nederlands vertaalt. - Geef precies zoveel antwoorden als er gevraagd worden, als je er meer geeft worden alleen de eerstgegeven antwoorden beoordeeld. - Lees je antwoord nog eens door en bepaal of het een goedlopend en logisch geheel is.
Voorbeelden van veelvoorkomende vragen bij examenteksten Engels havo: • How is Turner’s book looked upon, according to paragraph 1? Hoe wordt Turners boek gezien, volgens alinea 1? • What is the writer’s attitude towards …? Wat is de houding van de schrijver tegenover …? • Which of the following sentences best reflects the writer’s point of view on …? Welke van de volgende zinnen geeft het beste de mening van de schrijver weer over …? • What does the writer’s opinion amount to? Waar komt de mening van de schrijver op neer? • How does he account for the disappointing results? Hoe verklaart hij de teleurstellende resultaten? • What is described in lines 1-6? Wat wordt er beschreven in regel 1 t/m 6? • What are the examples in lines 13-22 meant to illustrate? Wat moeten de voorbeelden in regel 13 t/m 22 duidelijk maken? • What was the purpose of …? Wat was het doel van …? • What is the author’s opinion according to paragraph 8? Wat is volgens paragraaf 8 de mening van de auteur? • What is made clear in paragraph 4? Wat wordt in paragraaf 4 duidelijk gemaakt? • What is the main aim of the writer in paragraph 2? Wat is het hoofddoel van de schrijver in paragraaf 2? • What does the first speaker argue? Wat stelt de eerste spreker? • What is said with regard to …? Wat wordt er gezegd met betrekking tot…? • What is implied in paragraph 3? Wat wordt in paragraaf 3 gesuggereerd?
8
HCE Examenidioom Engels > havo
1
Relationships
English>Dutch infant
Mothers with infants go to that part of the hospital. Moeders met kleine kinderen gaan naar dat deel van het ziekenhuis.
minor
It is forbidden to sell alcohol to minors. Het is verboden om alcohol aan minderjarigen te verkopen.
youth
mensheid
Mankind has always wondered whether we are alone in the universe. De mensheid heeft zich altijd afgevraagd of we alleen zijn in het heelal.
to descend from
erfelijk
He can’t claim to speak for the whole of humanity. Hij kan niet beweren dat hij voor de hele mensheid spreekt.
mankind
nageslacht
Depression is often hereditary. Depressies zijn vaak erfelijk.
humanity
voorouder
We must do our best to preserve the environment for posterity. We moeten ons best doen om het milieu te behouden voor het nageslacht.
hereditary
bejaarden
There were portraits of his ancestors on the wall. Er hingen portretten van zijn voorouders aan de muur.
posterity
jongen, jongeman
This is a computer program especially for the elderly. Dit is een computerprogramma speciaal voor bejaarden.
ancestor
minderjarige
The fires were set by a gang of youths. De branden werden gesticht door enkele jongens.
elderly
klein kind (onder de 7 jaar)
mensheid
According to Darwin’s theory of evolution, humans descend from ape-like creatures. Volgens Darwins evolutietheorie stammen mensen af van aapachtige schepsels.
afstammen van
1. Relationships
9
On holiday we visited an Indian tribe.
tribe
Tijdens de vakantie bezochten we een indianenstam.
stam
The two countries are military allies.
ally
De twee landen zijn militaire bondgenoten. associate
He is not a friend but a business associate. Hij is geen vriend maar een zakenrelatie.
parental
verloofd
She’s decided to shack up with her boyfriend. Ze heeft besloten met haar vriend te gaan samenwonen.
to fancy
opvoeden, grootbrengen
Jim and I are engaged and intend to marry next year. Jim en ik zijn verloofd en van plan volgend jaar te trouwen.
to shack up
opvoeden, grootbrengen
She has brought up four children all by herself. Zij heeft helemaal alleen vier kinderen grootgebracht.
engaged
voogd
He has reared three children all by himself. Hij heeft helemaal alleen drie kinderen grootgebracht.
to bring up
ouderlijk
The child’s parents or guardians must give their consent before she has the operation. De ouders of de voogden van het kind moeten hun toestemming geven voordat ze de operatie ondergaat.
to rear
relatie
Parental consent is required for a minor to get her tongue pierced. Ouderlijke toestemming is vereist als een minderjarige een tongpiercing wil hebben.
guardian
bondgenoot
samenwonen
Joyce fancies Tim. Joyce is verliefd op Tim.
verliefd zijn op
marital problems They’ve been having marital problems lately. Ze hebben de laatste tijd huwelijksproblemen gehad. adultery
The reason for their divorce was adultery. De reden voor hun scheiding was overspel.
bigamy
overspel
Bigamy is considered a crime in many countries. Bigamie wordt als misdaad beschouwd in veel landen.
bigamie, het gelijktijdig getrouwd zijn met twee personen
He wanted to marry a virgin.
virgin
Hij wilde een maagd trouwen. bachelor
maagd
My uncle Raymond is still a bachelor. Mijn oom Raymond is nog steeds vrijgezel.
10
huwelijksproblemen
HCE Examenidioom Engels > havo
vrijgezel
single
After being single for 40 years, he found the woman of his dreams. Na 40 jaar alleenstaand te zijn geweest, vond hij de vrouw van zijn dromen.
to accompany
She was accompanied by some bodyguards. Ze werd begeleid door een paar bodyguards.
to share
doodskist
The deceased was last seen by his neighbour. De overledene was het laatst gezien door zijn buurman.
orphan
logeerkamer
The coffin was lowered into the grave. De doodskist werd neergelaten in het graf.
deceased
bekend
If you stay overnight, you can take the guestroom. Als je blijft overnachten, kun je de logeerkamer nemen.
coffin
lijken op
There were only one or two familiar faces at the party. Er waren maar een of twee bekende gezichten op het feest.
guestroom
ouder worden
Lisa really resembles her mother. Lisa lijkt echt op haar moeder.
familiar
trouw
She has aged a lot lately. Ze is een stuk ouder geworden de laatste tijd.
to resemble
genegenheid
He has always remained faithful to her. Hij is haar altijd trouw gebleven.
to age
onderhouden
The child got little affection from his parents. Het kind heeft weinig genegenheid gekregen van zijn ouders.
faithful
ruzie
He has to maintain a large family. Hij moet een groot gezin onderhouden.
affection
kloof
Her father and mother often have rows. Haar vader en moeder hebben vaak ruzie.
to maintain
delen
The generation gap between her parents and her is big. De generatiekloof tussen haar ouders en haar is groot.
row
begeleiden
I share a flat with another student. Ik deel een flat met een andere student.
gap
alleenstaand
overledene
He’s an orphan who lost his parents in an accident. Hij is een wees die zijn ouders bij een ongeluk heeft verloren.
wees
1. Relationships
11
Do you remember? A. Fill in the correct word. There are two words too many. adultery, ally, guardian, mankind, posterity, row, youth
1
_____ has always been obsessed by power.
2 There was a big _____ when I asked them to leave. 3
After her _____ with her husband’s best-friend, her friends wanted to have nothing to do with her.
4 Gangs of _____s were throwing stones and bottles at the police. 5 During World War One, Turkey was an _____ of Germany.
B. Fill in the correct word. There are two words too many. accompany, age, bring up, fancy, maintain, resemble, shack up
1
That actor really _____s my uncle, you know.
2 Tony and Maria are first going to _____ a few years before they get married. 3
He was happy he could _____ her to the ball.
4 She’s _____d a lot since we last saw her. 5 Do they earn enough to _____ themselves and their four children?
12
HCE Examenidioom Engels > havo
Dutch>English worden (+ leeftijd)
Hij wordt morgen 15. He’ll turn 15 tomorrow.
vieren
Gisteren hebben we de verjaardag van mijn zus gevierd. Yesterday we celebrated my sister’s birthday.
kinderjaren
to break off
Er waren 150 mensen op de begrafenis van mijn opa. There were 150 people at my grandfather’s funeral.
weduwe
to split up
Hij gaat het uitmaken met Lisa. He’s going to break off with Lisa.
begrafenis
to date
Ze heeft het vorig jaar uitgemaakt met haar vriend. She split up with her boyfriend last year.
uitmaken
to make acquaintance
John and Sally hebben al zes maanden verkering. John and Sally have been dating for six months now.
uitmaken
adolescent
Ik zou graag met haar kennis willen maken. I should like to make her acquaintance.
verkering hebben
to look after
Zij begrijpt de emotionele problemen van pubers. She understands the emotional problems of adolescents.
kennismaken met
to raise
Ik moet soms op mijn broertje passen. I sometimes have to look after my little brother.
puber
colleague
Zij werd opgevoed door haar grootouders. She was raised by her grandparents.
passen op
acquaintance
Mijn collega belt u morgen terug. My colleague will call you tomorrow.
opvoeden
member of the family
Ik kwam enkele vrienden en kennissen tegen op het feestje. I met some friends and acquaintances at the party.
collega
childhood
Elk gezinslid stuurde mij een e-mail. Each member of the family sent me an e-mail.
kennis
to celebrate
In zijn kinderjaren logeerde hij vaak bij zijn tante. In his childhood he often stayed with his aunt.
gezinslid
to turn
funeral
Ze werd weduwe op 42-jarige leeftijd. She became a widow at the age of 42.
widow
1. Relationships
13
Language functions Zo kun je een gesprek beginnen: > Mooi weer, nietwaar?
Nice weather, isn’t it?
> Neem me niet kwalijk, kunt u me vertellen Excuse me, could you tell me what time it is? hoe laat ’t is? > Neem me niet kwalijk, zit hier iemand?
Excuse me, is anyone sitting here?
> Niet veel mensen vandaag, hè?
Not many people today, are there?
Zo kun je een afspraak maken: > Heb jij vanavond iets te doen?
Are you doing anything tonight?
> Komt vrijdag uit?
Would Friday be convenient?
> Ik ga uit met een paar vrienden. Zou je het I’m going out with some friends. Would you leuk vinden met ons mee te gaan? like to join us?
Do you remember? C. Fill in the correct English words for the Dutch words in brackets. 1
There were many people at my aunt’s (begrafenis).
2 It’s clear that Henry wants to (verkering hebben) with Deborah. 3
In her book, Dr. Pepper compares the experience of today’s (pubers) with that of the previous generation.
4 A traditional Indian custom used to involve (weduwen) burning themselves alive. 5 How do you get on with your (collega’s)?
14
HCE Examenidioom Engels > havo
9042536593_omslag_Layout 2 16-07-10 11:20 Pagina 1
E | Examenidioom Engels | havo
Examenidioom Engels havo
drs. Antoon van Eijk
Examenidioom Engels | havo
EE 9
789042 536593