Issuu

examen bundel examenbundel.nl

examenbundel 2020 2021

examenbundel vmbo-gt / mavo Nederlands vmbo-gt / mavo Engels vmbo-gt / mavo Duits vmbo-gt / mavo Frans vmbo-gt / mavo Economie vmbo-gt / mavo Maatschappijkunde vmbo-gt / mavo Geschiedenis vmbo-gt / mavo Aardrijkskunde vmbo-gt / mavo Wiskunde vmbo-gt / mavo Nask 1 vmbo-gt / mavo Nask 2 vmbo-gt / mavo Biologie

samengevat vmbo Nederlands 2F vmbo Rekenen 2F vmbo-kgt Economie vmbo-gt / mavo Geschiedenis vmbo-kgt Aardrijkskunde vmbo-kgt Wiskunde

Meer dan alleen oefenexamens

Tips, tricks en informatie die jou helpen bij het slagen voor je eindexamen vind je op examenbundel.nl! Nog meer kans op slagen? Volg ons ook op social media. #geenexamenstress

vmbo-kgt Nask 1 vmbo-gt Nask 2 vmbo-kgt Biologie

vmbo-gt Geschiedenis

examenidioom + examenbundel + samengevat + zeker slagen! = #geenexamenstress

2020 2021

vmbo-gt/mavo

Geschiedenis

examenidioom vmbo Engels vmbo Duits vmbo Frans

zeker slagen ! voor vmbo, havo ĂŠn vwo

EB_vmbo_geschiedenis_170x240.indd 1

9 789006 781458

3/06/20 09:21

9789006781458_EB_vmGes.indb 42

29/04/20 14:51

examenbundel.nl

examen bundel Meer dan alleen oefenexamens

2020 2021

vmbo-gt/mavo

9789006781458_EB_vmGes.indb 1

E.G. Arnold R.C. Seriese

Geschiedenis

29/04/20 14:51

Colofon Auteurs E.G. Arnold R.C. Seriese Vormgeving binnenwerk Maura van Wermeskerken, Apeldoorn Opmaak Crius Group, Hulshout Auteur stappenplan P.M. Leideritz Vormgeving stappenplan OudZuid Ontwerp, Dieren

Over ThiemeMeulenhoff ThiemeMeulenhoff ontwikkelt zich van educatieve uitgeverij tot een learning design company. We brengen content, leerontwerp en technologie samen. Met onze groeiende expertise, ervaring en leeroplossingen zijn we een partner voor scholen bij het vernieuwen en verbeteren van onderwijs. Zo kunnen we samen beter recht doen aan de verschillen tussen lerenden en scholen en ervoor zorgen dat leren steeds persoonlijker, effectiever en efficiënter wordt. Samen leren vernieuwen. www.thiememeulenhoff.nl ISBN 978 90 06 78145 8 Eerste druk, eerste oplage 2020 ©ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2020 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 j° het Besluit van 23 augustus 1985, Stbl. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie (PRO), Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp (www.stichting-pro.nl). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich tot de uitgever te wenden. Voor meer informatie over het gebruik van muziek, film en het maken van kopieën in het onderwijs zie www.auteursrechtenonderwijs.nl. De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot de uitgever wenden.

Deze uitgave is volledig CO2-neutraal geproduceerd. Het voor deze uitgave gebruikte papier is voorzien van het FSC®-keurmerk. Dit betekent dat de bosbouw op een verantwoorde wijze heeft plaatsgevonden.

EB_vmbo_geschiedenis_Deel1.indd 2

22/05/20 09:26

Voorwoord Met deze examenbundel kun je je goed voorbereiden op het centraal vmbo-examen geschiedenis en staatsinrichting 2021. Dat gaat over twee hoofdonderwerpen: Staatsinrichting van Nederland (vanaf 1848) en Historisch Overzicht (vanaf 1900). In deze examenbundel vind je: • algemene voorbereiding op het examen: – algemene informatie over het centraal examen, – belangrijke vaardigheden om je goed voor te bereiden op het maken van de examenvragen, – een lijst met historische begrippen die belangrijk zijn bij geschiedenis en staatsinrichting, – een stappenplan voor het leren van de examenstof, – voorbeeldopgaven van vraagtypen die je op het examen kunt verwachten. • twee oriëntatietoetsen die je de mogelijkheid bieden om vooraf je kennis te testen. Wanneer je je score invoert op www.examenbundel.nl krijg je een persoonlijk studie advies over welke vragen uit de examenbundel jij in ieder geval zou moeten oefenen. • oefenvragen en examenvragen waarmee je zelfstandig kunt oefenen en waarvan je het resultaat zelf kunt beoordelen. Bij elk hoofdonderwerp kun je apart oefenvragen maken, zodat duidelijk wordt welke onderdelen nog extra aandacht nodig hebben. • de volledige examens 2019 gt van het eerste en tweede tijdvak zijn ook opgenomen in deze examenbundel. Hiermee kun je een volledig examen oefenen. Bij de antwoorden staan extra uitwerkingen, die je leren hoe je een vraag goed kunt beantwoorden. • een stappenplan dat je kan helpen bij het werken met deze examenbundel. Als je iets wilt opzoeken over een examenonderwerp, kun je kijken in het chronologisch overzicht, de begrippenlijst en het overzicht van relevante personen dat aan het eind van elke historische context staat. Hier vind je ook een lijst van nuttige internetsites. Je kunt je vaardigheid om examenopgaven te maken vergroten door het boek samengevat te gebruiken. In dat boek wordt de examenstof per onderwerp overzichtelijk gemaakt en uitgelegd. Op www.examenbundel.nl vind je behalve de antwoorden van de oriëntatietoetsen ook algemene informatie over je examen, wat je moet leren, de datum waarop het examen wordt afgenomen, extra oefenmateriaal, enzovoort. En je vindt hier direct na het examen de antwoorden en het correctievoorschrift van het examen. Het centraal examen geschiedenis vmbo 2021 wordt afgenomen op dinsdag 25 mei 2021 tussen 9.00 en 11.00 uur. De makers van de examenbundel wensen je daarbij alvast heel veel succes! Voor reacties, zowel van leerlingen als van docenten, houden wij ons graag aanbevolen. Mail naar vo@thiememeulenhoff.nl. Amersfoort, mei 2020

Opmerking De overheid stelt regels op die betrekking hebben op de specifieke examenonderwerpen, de hulpmiddelen die je tijdens je examen mag gebruiken, duur en datum van je examen etc. Hoewel deze examenbundel met de grootst mogelijke zorgvuldigheid is samengesteld, kunnen auteurs en uitgever geen aansprakelijkheid aanvaarden voor aanwijzingen die betrekking hebben op publicaties van de overheid. Het is altijd raadzaam je docent of onze website www.examenbundel.nl te raadplegen voor actuele informatie die voor jouw examen van belang kan zijn.

EB_vmbo_geschiedenis_Deel1.indd 3

22/05/20 09:26

Begin met het stappenplan! Wil je weten hoe je het best leert en oefent met deze examenbundel? Bekijk dan eerst het stappenplan in deel 2b.

EB_vmbo_geschiedenis_Deel1.indd 4

26/05/20 08:01

Inhoud 3 Voorwoord 6 Wat je moet weten over het centraal examen geschiedenis en staatsinrichting 2021 8 Examentraining theorie 10 Examentraining praktijk 33 Antwoorden op de voorbeeldopgaven 37 Algemene begrippen geschiedenis en staatsinrichting

Oriëntatietoetsen 43 Oriëntatietoets 1: Staatsinrichting van Nederland (vanaf 1848) 50 Oriëntatietoets 2: Historisch overzicht (vanaf 1900)

Deel 1

Oefenen op onderwerp

1 Staatsinrichting van Nederland (vanaf 1848) 59 Schematisch overzicht oefenvragen 60 Oefenvragen 83 Uitwerkingen 88 Chronologisch overzicht 90 Begrippen 98 Relevante personen 101 Internetsites

2 Historisch overzicht (vanaf 1900) 102 Schematisch overzicht oefenvragen 103 Oefenvragen 133 Uitwerkingen 138 Chronologisch overzicht 143 Begrippen 156 Relevante personen 163 Internetsites

EB_vmbo_geschiedenis_Deel1.indd 5

Deel 2a

Examens met uitwerkingen Examen 2019-I 167 Opgaven 187 Uitwerkingen Examen 2019-II 196 Opgaven 215 Uitwerkingen

Deel 2b 223

Stappenplan Bijlagen

Cijferbepaling van de oefenexamens 2019-I en 2019-II

22/05/20 09:26

Wat je moet weten over het centraal examen geschiedenis en staatsinrichting 2021 De onderwerpen Het centraal schriftelijk examen geschiedenis en staatsinrichting 2021 gaat over de onderwerpen: 1 Kerndeel: Staatsinrichting van Nederland (vanaf 1848) 2 Kerndeel: Historisch Overzicht (vanaf 1900), waarin opgenomen de verrijkingsdelen: A Het communisme in de Sovjetunie (1917-1941) B Indonesië als voorbeeld van dekolonisatie (1942-1949) Hoe ziet het centraal examen geschiedenis eruit en hoe lang duurt het examen? Op het examen krijg je twee boekjes: 1 Een boekje met bronnen (ongeveer 25 bronnen) 2 Een boekje met vragen (ongeveer 45 vragen) Bijlage VMBO-GL en TL

Examen VMBO-GL en TL

2021

tijdvak 1

GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL

Bij dit examen hoort een bijlage.

Bronnenboekje

Dit examen bestaat uit 45 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. 300005-582-528o

Boekje met vragen.

300005-582-528b

Boekje met bronnen.

De bronnen en de vragen gaan over beide onderwerpen. Vóór elke vraag staat het aantal te behalen punten. In totaal kunnen er ongeveer 65 punten worden behaald. De te behalen punten (en het aantal vragen) zijn niet gelijk verdeeld over beide onderwerpen: Staatsinrichting circa 30%, Historisch Overzicht en verrijkingsdelen circa 70%. De vragen op het examen beginnen bij 1848 en gaan dan door de tijd heen naar het heden. Het examen duurt 120 minuten. Je krijgt open vragen, chronologievragen en meerkeuzevragen. Het examen is over het algemeen pittig en lang. Het is dus belangrijk dat je goed doorwerkt. Controleer als je klaar bent of je alle vragen hebt beantwoord. Let op: bij vorige examens werden vooral de open vragen en de chronologievragen slecht gemaakt. Besteed aan dit soort vragen dus extra aandacht bij je voorbereiding op het examen. Geef op open vragen antwoord in hele zinnen.

9789006781458_EB_vmGes.indb 6

29/04/20 14:51

Geschiedenis vmbo-gt / mavo

Wat je moet weten

De normering van het centraal examen en de vaststelling van je cijfer Je examen wordt eerst nagekeken door je eigen docent. Daarna kijkt een geschiedenis docent van een andere school het nog eens na. Samen stellen zij het puntentotaal vast. Afhankelijk van de landelijke examenresultaten wordt door de centrale examencommissie de omrekening van punten naar cijfers vastgesteld. Voorbereiding op het centraal examen geschiedenis en staatsinrichting Om goed voorbereid te zijn op het centraal examen zijn twee dingen belangrijk: 1 Je moet uit je leerboek of uit een speciaal examenkatern de historische overzichten van de examenonderwerpen heel goed bestuderen. 2 Je moet de in het examenprogramma voorgeschreven vaardigheden beheersen. Hulpmiddelen Bij het centraal examen geschiedenis is een eendelig verklarend woordenboek Nederlands en het basispakket hulpmiddelen toegestaan. Het basispakket bestaat uit schrijfmaterialen, tekenpotlood, blauw en rood kleurpotlood, liniaal met millimeterverdeling, passer, geodriehoek, vlakgum en elektronisch rekenapparaat. Een verklarend woordenboek Nederlands kan je gebruiken als je twijfelt aan de betekenis van een woord. Gebruik het niet te vaak, anders kom je misschien in tijdnood. Als een omschrijving in het woordenboek afwijkt van de vakterm in het examenprogramma, mag je er niet op rekenen dat die omschrijving goed gerekend wordt. Hoe bereid je je met deze bundel en www.examenbundel.nl voor op het centraal examen? Stappenplan Stap 1

Lees de informatie over het centraal examen op pagina 6 en 7.

Stap 2

Bestudeer de theorie van de examentraining op pagina 8 en 9 en de algemene begrippen geschiedenis en staatsinrichting op pagina 37 t/m 39.

Stap 3

Bestudeer de Staatsinrichting van Nederland (vanaf 1848) en het Historisch Overzicht (vanaf 1900) uit je leerboek of uit een examenkatern.

Stap 4

Maak de Quickscan op www.examenbundel.nl.

Stap 5

Maak de oriëntatietoetsen om te controleren welke oefenvragen je nog een keer moet bekijken. Bezoek af en toe een interessante website. Op de laatste pagina van elk onderwerp worden een paar websitetips gegeven.

Stap 6

Maak van beide onderwerpen de oefenvragen en oefenexamens uit deze Als je in de oefenvragen een begrip of persoon in kleur ziet staan, ga je naar de begrippenlijst of het overzicht van relevante personen. examenbundel.

Stap 7

Controleer met de chronologische overzichten of alles is behandeld in de les.

Stap 8

Maak de vragen van ‘examentraining praktijk’ vanaf pagina 10. Hiermee oefen je alle typen vragen die je op het centraal examen kan verwachten.

Stap 9

Maak het centraal examen van 2020 eerste tijdvak. Kijk je antwoorden na op www.examenbundel.nl en bereken je resultaat. Dan zal blijken of je klaar bent voor het centraal examen 2021! Wanneer het resultaat tegenvalt, begin je opnieuw bij Stap 1.

9789006781458_EB_vmGes.indb 7

29/04/20 14:51

Examentraining theorie Belangrijke vaardigheden voor het examen Als het goed is, heb je al veel vaardigheden aangeleerd en geoefend. Voor het examen zijn er belangrijke vaardigheden die je zeker moet beheersen: 1 Je moet weten hoe je een bron moet bekijken en beoordelen. Om je hierbij te helpen zijn in Examentraining theorie hieronder een groot aantal aandachtspunten op een rijtje gezet. 2 Oefen met de verschillende vraagtypen: open en gesloten vragen, beschrijvende vragen, verklarende vragen en waarderende (evaluatieve) vragen. Veelvoorkomende vraagstellingen hebben we als voorbereiding voor je examen in Examentraining praktijk hierna op een rijtje gezet. Waarop moet je letten bij het beoordelen van informatie/bronnen? 1 Bron en vraagstelling Het is niet mogelijk het verleden te bestuderen zonder daarbij gebruik te maken van bronnen. Door het bestuderen van zo veel mogelijk verschillende bronnen kan een gebeurtenis uit het verleden zo betrouwbaar mogelijk worden weergegeven. Omdat er heel veel soorten bronnen bestaan, zetten we hieronder wat punten op een rijtje die je kunnen helpen bij het beoordelen van de waarde en de betrouwbaarheid van een bron. a Wat voor soort bron is het? – geschreven/ongeschreven – prenten/kaarten/foto’s/cartoons/affiches/grafieken/tabellen b Uit welke tijd is de bron afkomstig? – Is de bron gemaakt in de tijd waarover de bron gaat? – Is de bron later gemaakt? Zo ja, wanneer? c Waaruit is de bron afkomstig? – boek/tijdschrift/krant – overheidsbron of geen overheidsbron d Wat is er bekend over de maker van de bron? – Wie/wat voor iemand? – Was de maker aanwezig bij de gebeurtenis die in de bron wordt weergegeven? – Met welke bedoeling heeft de maker de bron gemaakt? – Was de maker emotioneel betrokken bij de gebeurtenis? – Wat weet je van de standplaatsgebondenheid van de maker? Een arbeider bijvoorbeeld zal anders over loonsverlaging denken dan een fabrikant. e Wat is er bekend over de inhoud van de bron? – Waarover gaat de informatie? – Voor wie is de informatie in de bron bestemd? – Wat is het doel van de informatie: voorlichting, propaganda? – Welke feiten, meningen, (voor)oordelen worden gegeven? – Gelden deze feiten, meningen, (voor)oordelen voor een groep, een volk of een persoon?

9789006781458_EB_vmGes.indb 8

29/04/20 14:51

Geschiedenis vmbo-gt / mavo

Examentraining theorie

Hoe betrouwbaar is de bron? – Wordt de bron door andere bronnen bevestigd of tegengesproken? – Staan er bij de mening in de bron argumenten die controleerbaar zijn? – Is de maker van de bron representatief voor de groep waarvan hij/zij deel uitmaakt? Een bron van een aanhanger van het liberale Tweede Kamerlid Van Houten kan representatief zijn voor het standpunt van zijn aanhangers, maar dat wil niet zeggen dat de inhoud van zo’n bron representatief is voor alle liberalen. – Wat kun je met de bron bewijzen? – Op welke vraag geeft de bron een antwoord?

2 Feit en mening Je moet weten wat het verschil is tussen een feit en een mening. Een feit is in het vak geschiedenis een algemeen erkende waarheid, bijvoorbeeld dat de industriële revolutie is begonnen in Engeland. Een mening is een standpunt, waarmee niet iedereen het eens zal zijn, bijvoorbeeld dat kinderarbeid onmisbaar is voor een goedlopende economie. 3 Oorzaak en gevolg Je moet weten wat het verschil is tussen oorzaak en gevolg. Een voorbeeld: door de verwoestingen in de Tweede Wereldoorlog (= oorzaak), ontstond er in Nederland woningnood in de jaren vijftig (= gevolg). 4 Interpretatie Dit wil zeggen dat je na het bestuderen van een bron, of meerdere bronnen, de gegevens uit die bron(nen) kunt verwerken in een uitleg. 5 Inleving en standplaatsgebondenheid Er wordt van je verwacht dat je jezelf kunt inleven in een andere tijd in de geschiedenis. Bij het onderwerp Staatsinrichting van Nederland moet je je bijvoorbeeld kunnen inleven in de gedachten en gevoelens van de Nederlanders die streden voor algemeen kiesrecht. Bij het bestuderen van bronnen moet je ook rekening houden met de standplaatsgebondenheid van een persoon. Een directeur van de spoorwegen bijvoorbeeld zal weinig positiefs te melden hebben over spoorwegstakers. 6 Veranderingen (discontinuïteit) en dingen die hetzelfde zijn gebleven (continuïteit) Wanneer je een langere periode uit de geschiedenis bestudeert, moet je weten welke dingen veranderen en welke dingen hetzelfde zijn gebleven. In de negentiende eeuw kregen steeds meer Nederlandse mannen kiesrecht (= continuïteit). Vrouwen mochten in de negentiende eeuw niet stemmen (= continuïteit). In 1917 kregen vrouwen passief kiesrecht en in 1919 actief kiesrecht (= discontinuïteit).

9789006781458_EB_vmGes.indb 9

29/04/20 14:51

Examentraining praktijk Na bestudering van de examentraining theorie ga je nu leren welke typen vraagstellingen je op het centraal examen kunt verwachten met daarbij een of meer vragen uit de praktijk van de laatste jaren. We gebruiken vraagformuleringen die je ook op het examen mag verwachten. Let op: bij vorige examens werden vooral de open vragen en de chronologievragen slecht gemaakt. Besteed aan dit soort vragen dus extra aandacht bij het oefenen. Vraagtypen in het centraal examen I Vragen die duidelijk maken dat je de ‘relevante personen’ goed hebt bestudeerd II Vragen die duidelijk maken of je gebeurtenissen goed kunt plaatsen in de tijd III Vragen waarbij je moet laten zien dat je weet wat een historisch onderzoek inhoudt IV Vragen die duidelijk maken dat het belangrijk is dat je staatkundige kaarten en gebeurtenissen die daar invloed op hebben goed hebt bestudeerd V Meerkeuzevragen zonder bron VI Meerkeuzevragen met bron VII Open vragen zonder bron VIII Vragen waarbij je na een keuze een argumentatie moet geven IX Chronologie- en volgordevragen X Combinatievragen type 1 XI Combinatievragen type 2 XII Combinatievragen type 3 XIII Gesloten vragen XIV Vragen met meerdere bronnen XV Vragen met een invultekst XVI Vragen met een tijdbalk XVII Vragen met een grafiek of tabel XVIII Vragen waarin het gaat om kenmerken XIX Vragen waarin het gaat om redenen of verklaringen XX Vragen met juist/onjuist of goed/fout XXI Vragen waarin het gaat om ontwikkelingen XXII Algemene vragen over en door perioden heen XXIII Vragen waarin het gaat om het leggen van verbanden

9789006781458_EB_vmGes.indb 10

29/04/20 14:51

Geschiedenis vmbo-gt / mavo

Examentraining praktijk

I Vragen die duidelijk maken dat je de ‘relevante personen’ goed hebt bestudeerd bron 1 Over een politiek leider rond 1900.

In de Sociaal Democratische Bond (SDB) kreeg hij al spoedig de leiding. Hij was eerder predikant geweest. Hij was radicaal en fel; niemand kon met meer hartstocht het volk in beweging brengen dan hij. Veel socialisten vereerden hem als een heilige. In het Noorden én in Amsterdam had hij grote invloed op de arbeiders. In 1886 werd hij tot een jaar gevangenisstraf veroordeeld wegens het beledigen van de koning. In 1888 werd hij door een district in Friesland naar de Tweede Kamer afgevaardigd. Hij had eigenlijk geen vertrouwen in het parlement. Er was maar één weg: die van revolutie. Een deel van de socialisten keerde zich van hem af en stichtte een nieuwe partij.

Gebruik bron 1. 1 → Over welke politiek leider gaat de bron?

II Vragen die duidelijk maken of je gebeurtenissen goed kunt plaatsen in de tijd. Hiervoor moet je het chronologisch overzicht met de belangrijkste jaartallen goed kennen. bron 2 Een bijeenkomst van vrouwen.

Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht

Gebruik bron 2. 2 Wanneer is deze foto gemaakt? A rond 1860 B rond 1900 C rond 1940 D rond 1980

9789006781458_EB_vmGes.indb 11

29/04/20 14:51

Examentraining praktijk

Examenbundel 2020 | 2021

3 Hieronder staan enkele titels van hoofdstukken uit een boek over Nederland in de twintigste eeuw: Hoofdstuk 1: 1900-1920 Hoofdstuk 2: 1920-1940 Hoofdstuk 3: 1940-1960 Hoofdstuk 4: 1960-1980 Hoofdstuk 5: 1980-2000 → Bij welk hoofdstuk hoort de Eerste Feministische Golf en bij welk hoofdstuk de Tweede Feministische Golf? Eerste Feministische Golf

Tweede Feministische Golf

Hoofdstuk 1

Hoofdstuk 3

Hoofdstuk 1

Hoofdstuk 4

Hoofdstuk 2

Hoofdstuk 3

Hoofdstuk 2

Hoofdstuk 5

Hoofdstuk 3

Hoofdstuk 4

Hoofdstuk 3

Hoofdstuk 5

III Vragen waarbij je moet laten zien dat je weet wat een historisch onderzoek inhoudt bron 3 Voorpagina van een blad (1930)

9789006781458_EB_vmGes.indb 12

29/04/20 14:51

Geschiedenis vmbo-gt / mavo

Examentraining praktijk

bron 4 Een poster van de ANWB (=Algemene Nederlandse Wielrijdersbond) uit 1916

bron 5 Eerste uitbetaling van de AOW (1957)

9789006781458_EB_vmGes.indb 13

bron 6 A ffiche van de Bond van Arbeiderszangverenigingen (1921)

29/04/20 14:51

Examentraining praktijk

Examenbundel 2020 | 2021

bron 7 Viering van Bevrijdingsdag (1945)

Gebruik bron 3, 4, 5, 6 en 7. 4 Stel, je doet onderzoek naar de verzuiling in Nederland en je hebt deze vijf bronnen tot je beschikking. → Welke twee bronnen zijn kenmerkend voor de Nederlandse verzuiling? Verklaar je keuze. Doe het zo: Bron …(vul nummer van de bron in) is kenmerkend, want …(verklaar je keuze). Bron …(vul nummer van de bron in) is kenmerkend, want …(verklaar je keuze).

bron 8 Een bijeenkomst van Nederlandse bisschoppen (1870)

9789006781458_EB_vmGes.indb 14

29/04/20 14:51

Geschiedenis vmbo-gt / mavo

Examentraining praktijk

bron 9 Voorpagina van een tijdschrift van een politieke partij (1890)

bron 10 De ‘Christelijke Jongelings Vereniging Daniël’ in Gouda (1924)

9789006781458_EB_vmGes.indb 15

29/04/20 14:51

Examentraining praktijk

Examenbundel 2020 | 2021

bron 11 Een getuige van een gebeurtenis (1918)

Hij riep de arbeiders op om te gaan demonstreren. Op 11 november maakte hij zijn programma bekend. Diezelfde avond hield hij een hartstochtelijke toespraak waarbij hij de arbeidersklasse in Nederland opriep de politieke macht te grijpen. bron 12 Een tekst over de Vrije Universiteit (1920)

De ‘kleine luyden’ tellen mee! Door de toegenomen welvaart kunnen mensen die zelf niet meer dan lager onderwijs hebben gehad, hun zonen naar de Vrije Universiteit sturen. De ‘kleine luyden’ spelen in Nederland een belangrijke rol in de kerk, in de politiek en in de maatschappij.

Gebruik bron 8, 9, 10, 11 en 12. 5 Stel, je doet onderzoek naar de geschiedenis van de ARP in Nederland en je vindt deze vijf bronnen. → Welke twee bronnen geven informatie over de geschiedenis van de ARP? Schrijf alleen de nummers op.

IV Vragen die duidelijk maken dat het belangrijk is dat je staatkundige kaarten en gebeurtenissen die daar invloed op hebben goed hebt bestudeerd. Alle kaarten en schema’s die je in de leerstof tegenkomt moet je daarom aandachtig bekijken. bron 13 Een kaart van Europa.

9789006781458_EB_vmGes.indb 16

29/04/20 14:51

Geschiedenis vmbo-gt / mavo

Examentraining praktijk

Gebruik bron 13. 6 → Welke gebeurtenis hoort bij deze afbeelding? A de invoering van de euro B de oprichting van de Europese Economische Gemeenschap C de oprichting van de Europese Unie D de uitbreiding van de Europese Gemeenschap

V Meerkeuzevragen zonder bron

7 → Welke bewering over Europese wetgeving is juist? Europese wetgeving A gaat boven de nationale wetgeving van lidstaten. B is gericht op lidstaten die de euro hebben ingevoerd. C is voor de lidstaten niet van betekenis. D wordt opgesteld door het Europese Hof van Justitie. 8 Aletta Jacobs werd ook bekend door haar strijd voor meer politieke rechten voor vrouwen. Welke bewering over de oprichting van de VvVK (= de Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht) is juist? A Aan het einde van de negentiende eeuw werd de VvVK opgericht om de strijd te steunen voor de financiële gelijkstelling van jongens en meisjes in het onderwijs. B Aletta Jacobs en Wilhelmina Drucker zorgden met de oprichting van de VvVK voor het begin van de Tweede Feministische Golf. C De oprichting van de VvVK was een belangrijke gebeurtenis tijdens de Eerste Feministische Golf, waarbij het verkrijgen van vrouwenkiesrecht het belangrijkste doel was. D Nadat vrouwen algemeen kiesrecht hadden gekregen, richtten Aletta Jacobs en Wilhelmina Drucker de VvVK op.

9789006781458_EB_vmGes.indb 17

29/04/20 14:51

Examentraining praktijk

Examenbundel 2020 | 2021

VI Meerkeuzevragen met bron bron 14 Een spotprent uit 1993.

Toelichting Op de kip staat Europa. Op de kuikens staat: Oekraïne, Hongarije, Polen, Kroatië en Slovenië.

Gebruik bron 14. 9 → Welke omschrijving hoort bij de prent? A De NAVO biedt bescherming aan haar West-Europese lidstaten die bedreigd worden door de communistische landen uit Oost-Europa. B Door de Marshallhulp van de Verenigde Staten kan een aantal Europese landen weer op eigen benen staan. C Door het wegstemmen van de Europese grondwet is de Europese Unie in een crisis terechtgekomen en wordt nu uitgelachen door de Europese landen die geen EU-lid zijn. D Na het uiteenvallen van de Sovjetunie streven de landen uit het voormalig Oostblok naar het lidmaatschap van de Europese Unie.

VII Open vragen zonder bron

10 → Welke taak heeft de nationale ombudsman in de Nederlandse rechtsstaat? 11 De confessionelen wilden in de Grondwet van 1917 financiële gelijkstelling van het bijzonder en het openbaar onderwijs opnemen. De socialisten wilden daaraan meewerken in ruil voor confessionele steun bij een ander onderdeel van de grondwet. → Voor welk onderdeel van de grondwet wilden de socialisten steun?

9789006781458_EB_vmGes.indb 18

29/04/20 14:51

Geschiedenis vmbo-gt / mavo

Examentraining praktijk

VIII Vragen waarbij je na een keuze (bijvoorbeeld wel of niet, terecht of onterecht, voor- of tegenstander) een argumentatie moet geven

12 Regelmatig laait in Nederland de discussie op over de rechten van gevangenen die levenslang hebben gekregen. → Vind jij dat levenslanggestraften dezelfde grondrechten moeten hebben als alle andere Nederlandse burgers? Geef een politiek of juridisch argument. Doe het zo: Ik vind dat levenslanggestraften wel/niet (maak een keuze) dezelfde grondrechten moeten hebben als alle andere Nederlandse burgers, omdat … (geef een politiek of juridisch argument).

bron 16

bron 15

Gebruik bron Gebruik bron 15. 16. 13 De bron laat arbeiders zien die een die kanaal je voor dat eenje voorstander De bron laat arbeiders zien eenuitgraven. kanaal Stel uitgraven. Stel voor dat een en een tegenstander van het beleid van Stalin de bron bekijken. Er wordt aan beiden voorstander en een tegenstander van het beleid van Stalin de bron bekijken. Er gevraagd een propaganda-onderschrift te maken bij de bron. Bedenk bij debeiden bron eengevraagd propaganda-onderschrift van een mogelijke voorstander en bij de bron. wordt aan een propaganda-onderschrift te maken beleid van Stalin. 30 tegenstander Bedenk bij van de het bron een propaganda-onderschrift van een mogelijke voorstander Doe het zo: en tegenstander van het beleid van Stalin. voorstander: … tegenstander: … Doe het zo: voorstander: … tegenstander: …

maximumscore 2 Voorbeeld van een juist antwoord is: • voorstander: Sovjetburgers werken samen aan een goede toekomst van het © ThiemeMeulenhoff 19 land / door ons allemaal goed in te zetten, zal de Sovjetunie economisch machtig worden 1 • tegenstander: Sovjetburgers betalen de prijs voor Stalins succes / 9789006781458_EB_vmGes.indb 19 29/04/20 14:51 1

Examentraining praktijk

Examenbundel 2020 | 2021

IX Chronologie- en volgordevragen. Op het examen worden dit “Door de tijd heen”-vragen genoemd. Je moet een aantal stappen van een ontwikkeling in de juiste volgorde zetten of je moet een aantal onderwerpen, gebeurtenissen, bronnen of fragmenten in de juiste tijdsvolgorde zetten. Bij volgordevragen is het belangrijk dat je de chronologische overzichten goed hebt bestudeerd.

14 Enkele stappen die worden gezet voordat een wetsvoorstel een wet wordt: 1 De Eerste Kamer gaat akkoord met het wetsvoorstel. 2 De Koningin zet haar handtekening onder de wet. 3 De Minister maakt een wetsvoorstel. 4 De Tweede Kamer gaat akkoord met het wetsvoorstel. → Wat is de juiste volgorde voor het totstandkomen van een wet? Schrijf alleen de nummers op. Doe het zo: Eerst …, dan … , vervolgens … en ten slotte …

bron 16 Drie fragmenten van grondwetten uit verschillende perioden.

fragment 1: De leden van de Tweede Kamer worden rechtstreeks gekozen door alle mannelijke inwoners van Nederland vanaf 23 jaar. Iedere mannelijke inwoner mag slechts één stem uitbrengen. fragment 2: De leden van de Tweede Kamer worden in de kiesdistricten gekozen door meerderjarige mannen. Deze mannen mogen stemmen wanneer zij een bepaald bedrag aan belasting betalen. fragment 3: De leden van de Tweede Kamer worden rechtstreeks gekozen door de Nederlanders die de leeftijd van 18 jaar hebben bereikt.

Gebruik bron 16. 15 De drie fragmenten gaan over de wijze waarop de Tweede Kamer wordt gekozen. → Zet de fragmenten in de juiste tijdsvolgorde, van vroeger naar later. Doe het zo: Eerst … , dan … en ten slotte … (vul nummers in) 16 Enkele gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog: 1 de aanval op Pearl Harbor 2 de atoombom op Hiroshima 3 de Duitse inval in Polen 4 de invasie in Normandië → Zet de gebeurtenissen in de juiste volgorde, van vroeger naar later. Doe het zo: Eerst …, dan …, vervolgens … en ten slotte … (vul nummers in).

9789006781458_EB_vmGes.indb 20

29/04/20 14:51

Geschiedenis vmbo-gt / mavo

Examentraining praktijk

X Combinatievragen type 1. Je moet een beschrijving geven of een bron combineren met een bepaald begrip. Bij deze vragen is het belangrijk dat je de begrippenlijst van elk onderwerp goed in je hoofd hebt.

17 Enkele beschrijvingen van rechten van de Tweede Kamer: a De Kamer heeft het recht om de begroting van een minister af te wijzen, te veranderen en aan te nemen. b De Kamer heeft het recht om een commissie in te stellen die onderzoek doet naar de rol van de overheid in een bepaalde kwestie. c De Kamer heeft het recht om een minister ter verantwoording te roepen. d De Kamer heeft het recht om in een wetsvoorstel van de minister een verandering aan te brengen vóórdat het voorstel wordt aangenomen. e De Kamer heeft het recht om zelf met een wetsvoorstel te komen. Enkele rechten van de Tweede Kamer: 1 het budgetrecht 2 het recht van amendement 3 het recht van enquête 4 het recht van initiatief 5 het recht van interpellatie → Welke beschrijving hoort bij welk recht? Doe het zo: Beschrijving a hoort bij recht … (vul nummer in) (enz. tot en met beschrijving e)

Nederland en Europa

bron 2 Affiche van een omroep uit de jaren twintig.

bron 17 Affiche van een omroep uit de jaren twintig

Gebruik bron 2.

Gebruik bron 17. 18 In 1930 nam de Nederlandse regering het ‘zendtijdenbesluit’. Daarmee werd alle beschik bare radiozendtijd eerlijk in vieren gedeeld. Zo werden de vier omroepverenigingen (NCRV, VARA, AVRO en KRO) allemaal gelijk behandeld. Welk begrip past bij de bron? A mobilisatie ontzuiling 18 B C secularisatie D E verzuiling

omroepverenigingen (NCRV, VARA, AVRO Welk begrip past bij de bron? mobilisatie F ontzuiling © ThiemeMeulenhoff G secularisatie H verzuiling

9789006781458_EB_vmGes.indb 21

29/04/20 14:51

bron 3 Kroonprins Frans Ferdinand van Oostenrijk/Hongarije. praktijk Examenbundel 2020 | 2021 De Examentraining Eerste Wereldoorlog XI Combinatievragen type 2. Je moet kiezen in welke periode een Enkele gebeurtenissen die zich afspelen in de periode van 1914 tot 1945. bron geplaatst moet worden. bron 3 Kroonprins Frans Ferdinand van Oostenrijk/Hongarije. bron 18 Kroonprins Frans Ferdinand van Oostenrijk/Hongarije

bron 4 Een Nederlandse verzetsgroep brengt een explosieve lading aan in de strijd bron19 4 Een Nederlandse verzetsgroep brengt een explosieve lading aan in de strijd tegen de bron tegen de Duitseverzetsgroep overheersing. Een Nederlandse brengt een explosieve lading aan in de strijd Duitse overheersing tegen de Duitse overheersing.

syllabus geschiedenis en staatsinrichting BB – KB – GT – mei 2007

syllabus geschiedenis en staatsinrichting BB – KB – GT – mei 2007 22

9789006781458_EB_vmGes.indb 22

29/04/20 14:51

bron 5 De opvang van Belgische vluchtelingen in het neutrale Nederland. Geschiedenis vmbo-gt / mavo

Examentraining praktijk

bron 5 De opvang van Belgische vluchtelingen in het neutrale Nederland. bron 20 De opvang van Belgische vluchtelingen in het neutrale Nederland

bron 6 Koningin Wilhelmina keert terug naar Nederland. bron 21 Koningin Wilhelmina keert terug naar Nederland bron 6 Koningin Wilhelmina keert terug naar Nederland.

Gebruik bron 18, 19, 20 en 21. 19 Hieronder staan drie periodes: periode A: de Eerste Wereldoorlog periode B: het Interbellum periode C: de Tweede Wereldoorlog → Geef per bron aan bij welke periode die hoort. Doe het zo: Bron 18 hoort bij periode: … (vul in: periode A, B of C). (enz. tot en met bron 21)

9789006781458_EB_vmGes.indb 23

29/04/20 14:51

Examentraining praktijk

Examenbundel 2020 | 2021

bron 22 Uit een troonrede

De handhaving van het financiële evenwicht is de laatste jaren bevorderd door de Marshallhulp. Toch is op economisch gebied waakzaamheid geboden. De regering moet maatregelen nemen op het gebied van de loon- en prijspolitiek en vraagt daarvoor eerst advies aan de samenwerkende organisaties van werkgevers en werknemers. De bevordering van de industrialisatie blijft een kernpunt van de economische politiek. Nederland heeft zich de afgelopen vijf jaar uit de diepste ellende opgetrokken. Daaruit mag vertrouwen worden geput dat ons volk krachtig genoeg is om haar taak te vervullen.

Gebruik bron 22. 20 → Uit welke tijd is deze troonrede afkomstig: de jaren dertig, vijftig of zeventig van de vorige eeuw? Geef daarna twee voorbeelden uit de bron waarom de troonrede afkomstig moet zijn uit die tijd. Doe het zo: De troonrede is afkomstig uit de jaren … (vul in: dertig, vijftig of zeventig), omdat … en omdat … (geef twee voorbeelden uit de bron).

XII Combinatievragen type 3. Vragen waarbij je een gebeurtenis moet combineren met het gevolg op die gebeurtenis.

21 Enkele gebeurtenissen: 1 de Russische Revolutie 2 oprichting van de NAVO 3 uitvinding van de atoombom in de Verenigde Staten Enkele gevolgen: a de oprichting van het Warschaupact b het begin van een jarenlange wedloop in kernwapens c westers wantrouwen ten opzichte van de Sovjetunie → Welk gevolg hoort bij welke gebeurtenis? Let op! Elke gebeurtenis en elk gevolg mag maar één keer gebruikt worden. Doe het zo: Bij gebeurtenis 1 hoort gevolg … (vul een letter in) (enz. tot en met gebeurtenis 3)

XIII Gesloten vragen over een bepaald onderwerp, waarbij je uit een lijst van beschrijvingen of enkele bronnen een keuze moet maken. Soms moet je kiezen welke beschrijvingen of bronnen wel met het onderwerp te maken hebben of welke er juist niet mee te maken hebben.

22 Enkele belangrijke politieke onderwerpen: a abortus en euthanasie b bestrijding van de criminaliteit c energie en transport d softdrugs en coffeeshops e toerisme → Over welke twee onderwerpen zijn binnen de Europese Unie belangrijke afspraken gemaakt? Vul alleen de letters in.

9789006781458_EB_vmGes.indb 24

29/04/20 14:51

Geschiedenis vmbo-gt / mavo

Examentraining praktijk

XIV Vragen met meerdere bronnen, waaruit je een keuze moet maken of ze passen bij een bepaald onderwerp, een bepaalde periode of een bepaald kenmerk De bronnen 23 tot en met 27 gaan over vijf gebeurtenissen in de periode 1860-1920 en staan in willekeurige volgorde.

bron 23

Het laatste doodvonnis in Nederland wordt voltrokken in 1860. In 1870 wordt de doodstraf uit het strafrecht geschrapt. In het militair recht blijft de doodstraf bestaan. bron 24

Door de uitbreiding van het kiesrecht in 1917 krijgt Nederland eindelijk het algemeen kiesrecht. Elke man vanaf 23 jaar mag nu stemmen. Vrouwen mogen wel worden gekozen, maar mogen zelf niet stemmen. bron 25

In Nederland wordt in 1898, twee jaar na de introductie van de eerste auto, de rijvergunning verplicht. Daarmee is Nederland het eerste land dat een nationaal nummerbord invoert. bron 26

Bij de invoering van de Woningwet in 1901 krijgen de gemeenten onder meer de mogelijkheid om woningen onbewoonbaar te verklaren. De gemeenten worden ook verantwoordelijk gehouden voor de naleving van de bouwvoorschriften. bron 27

Multatuli publiceert in 1860 de roman Max Havelaar. Daarin schrijft hij over de slechte behandeling van de inlandse bevolking in Indonesië.

Gebruik bron 23 t/m 27. 23 → In welke twee bronnen staan gebeurtenissen die Nederlandse arbeiders het meest hebben geholpen bij het verbeteren van hun leefomstandigheden in de periode 18601920? Geef ook aan waarom dat een verbetering was. Doe het zo: Bron …(vul een nummer in), omdat …(volgt verklaring). Bron …(vul een nummer in), omdat …(volgt verklaring).

9789006781458_EB_vmGes.indb 25

29/04/20 14:51

examen bundel examenbundel.nl

examenbundel 2020 2021

samengevat vmbo Nederlands 2F vmbo Rekenen 2F vmbo-kgt Economie vmbo-gt / mavo Geschiedenis vmbo-kgt Aardrijkskunde vmbo-kgt Wiskunde

Meer dan alleen oefenexamens

Tips, tricks en informatie die jou helpen bij het slagen voor je eindexamen vind je op examenbundel.nl! Nog meer kans op slagen? Volg ons ook op social media. #geenexamenstress

vmbo-kgt Nask 1 vmbo-gt Nask 2 vmbo-kgt Biologie

vmbo-gt Geschiedenis

examenidioom + examenbundel + samengevat + zeker slagen! = #geenexamenstress

2020 2021

vmbo-gt/mavo

Geschiedenis

examenidioom vmbo Engels vmbo Duits vmbo Frans

zeker slagen ! voor vmbo, havo ĂŠn vwo

EB_vmbo_geschiedenis_170x240.indd 1

9 789006 781458

3/06/20 09:21