Issuu

examen bundel examenbundel.nl

examenbundel 2020 2021

examenbundel vmbo-gt / mavo Nederlands vmbo-gt / mavo Engels vmbo-gt / mavo Duits vmbo-gt / mavo Frans vmbo-gt / mavo Economie vmbo-gt / mavo Maatschappijkunde vmbo-gt / mavo Geschiedenis vmbo-gt / mavo Aardrijkskunde vmbo-gt / mavo Wiskunde vmbo-gt / mavo Nask 1 vmbo-gt / mavo Nask 2 vmbo-gt / mavo Biologie

Meer dan alleen oefenexamens

samengevat vmbo Nederlands 2F vmbo Rekenen 2F vmbo-kgt Economie vmbo-gt / mavo Geschiedenis vmbo-kgt Aardrijkskunde vmbo-kgt Wiskunde

Tips, tricks en informatie die jou helpen bij het slagen voor je eindexamen vind je op examenbundel.nl! Nog meer kans op slagen? Volg ons ook op social media. #geenexamenstress

vmbo-kgt Nask 1 vmbo-gt Nask 2 vmbo-kgt Biologie

vmbo-gt Engels

examenidioom + examenbundel + samengevat + zeker slagen! = #geenexamenstress

2020 2021

vmbo-gt/mavo

Engels

examenidioom vmbo Engels vmbo Duits vmbo Frans

zeker slagen ! voor vmbo, havo ĂŠn vwo

EB_vmbo_Engels_195x268.indd 1

9 789006 781335

3/06/20 10:25

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 8

29/04/20 15:37

examenbundel.nl

examen bundel Meer dan alleen oefenexamens

2020 2021

vmbo-gt/mavo

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 1

Margreet Feenstra

Engels

29/04/20 15:37

Colofon Auteur Margreet Feenstra Vormgeving binnenwerk Maura van Wermeskerken, Apeldoorn Opmaak Crius Group, Hulshout Redactie Marinell Bruys, Hoogerheide

Over ThiemeMeulenhoff ThiemeMeulenhoff ontwikkelt zich van educatieve uitgeverij tot een learning design company. We brengen content, leerontwerp en technologie samen. Met onze groeiende expertise, ervaring en leeroplossingen zijn we een partner voor scholen bij het vernieuwen en verbeteren van onderwijs. Zo kunnen we samen beter recht doen aan de verschillen tussen lerenden en scholen en ervoor zorgen dat leren steeds persoonlijker, effectiever en efficiënter wordt. Samen leren vernieuwen. www.thiememeulenhoff.nl

ISBN 978 90 06 78133 5 Eerste druk, eerste oplage, 2020 © ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2020 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 j° het Besluit van 23 augustus 1985, Stbl. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie (PRO), Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp (www.stichting-pro.nl). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich tot de uitgever te wenden. Voor meer informatie over het gebruik van muziek, film en het maken van kopieën in het onderwijs zie www.auteursrechtenonderwijs.nl. De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot de uitgever wenden.

Deze uitgave is volledig CO2-neutraal geproduceerd. Het voor deze uitgave gebruikte papier is voorzien van het FSC®-keurmerk. Dit betekent dat de bosbouw op een verantwoorde wijze heeft plaatsgevonden.

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 2

18/05/20 16:17

Voorwoord Met deze examenbundel kun je je goed voorbereiden op het centraal examen voor het vak Engels op niveau vmbo-gt /mavo. Deel A en B bestaan uit duidelijke informatie en handige tips die je kunt bestuderen voordat je aan de oefenopgaven begint. In deel C tot en met G kun je je leesvaardigheid oefenen in je eigen tijd en in je eigen tempo. De

examenbundel

bevat de volgende onderdelen:

Oriëntatietoets

oefentoets met handig studieadvies

Deel A

algemene informatie over Engelstalige landen

Deel B oefenen met leesstrategieën – signaalwoorden – omgaan met moeilijke woorden – hoe zien examenvragen eruit Deel C

losse examenteksten met woordenlijst

Deel D

examen van 2018-II met woordenlijsten

Deel E losse examenteksten met tips vooraf en uitleg van de antwoorden Deel F en G

examens van 2019-I en 2019-II met toelichting en uitleg

Bijlagen (oefenen met de) basiswoordenlijst – cijferbepaling van de oefenexamens Het stappenplan op bladzijde 6 geeft je een idee hoe je met de werken.

examenbundel

kunt

Op www.examenbundel.nl vind je heel veel gratis oefenexamens die je kunt downloaden. En je kunt er de Quickscan maken: een snelle test om te zien wat je al kunt. Het centraal examen Engels vmbo-gl en -tl 2021 wordt afgenomen op donderdag 27 mei 2021 tussen 13.30 en 15.30 uur. De makers van de examenbundel wensen je daarbij alvast heel veel succes! Voor reacties, zowel van leerlingen als van docenten, houden wij ons graag aanbevolen. Mail naar vo@thiememeulenhoff.nl. Amersfoort, mei 2020

Opmerking De overheid stelt regels op die betrekking hebben op de specifieke examenonderwerpen in 2021, de hulpmiddelen die je tijdens je examen mag gebruiken, duur en datum van je examen, etc. Hoewel deze examenbundel met de grootst mogelijke zorgvuldigheid is samengesteld, kunnen auteur en uitgever geen aansprakelijkheid aanvaarden voor de aanwijzingen die betrekking hebben op publicaties van de overheid. Het is altijd raadzaam je docent of onze website www.examenbundel.nl te raadplegen voor actuele informatie die voor jouw examen van belang kan zijn.

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 3

15/05/20 11:25

Inhoud 3 Voorwoord 6 Stappenplan 7 Oriëntatietoets

A Kennis van land en

D 2018-II

samenleving

21 1 26 2 31 3

Verenigd Koninkrijk Verenigde Staten van Amerika Veelgebruikte bronnen

Leesvaardigheid

Centraal Examen Leesstrategieën Signaalwoorden Omgaan met moeilijke woorden Veelvoorkomende woorden en uitdrukkingen in de vraagstelling

35 1 36 2 46 3 56 4 61 5

C Examenteksten

met woordenlijsten

85 86 87 88 89 91 95 97 99 100 101 103 104 105

met woordenlijst

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14

Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen

2018-II: 2018-II: 2018-II: 2018-II: 2018-II: 2018-II: 2018-II: 2018-II: 2018-II: 2018-II: 2018-II: 2018-II: 2018-II: 2018-II:

1 ★★ 2 ★★ 3★ 4 ★★ 5 ★★★ 6 ★★★ 7★ 8 ★★★ 9★ 10 ★★ 11 ★ 12 ★★ 13 ★★ 14 ★

E Examenteksten

107

met uitwerkingen

65 66 67 68

1 2 3 4

Examen Examen Examen Examen

2017-II: 2017-II: 2017-II: 2017-II:

1★ 2★ 4★ 11 ★

69 70 72 74 75

5 6 7 8 9

Examen Examen Examen Examen Examen

2017-II: 2017-II: 2017-II: 2017-II: 2017-II:

3 ★★ 7 ★★ 9 ★★ 13 ★★ 14 ★★

76 10 Examen 2017-II: 5 ★★★ 78 11 Examen 2017-II: 6 ★★★ 80 12 Examen 2017-II: 10 ★★★

109 110 111 112 114

1 2 3 4 5

Examen Examen Examen Examen Examen

2016-I: 2017-I: 2017-I: 2018-I: 2018-I:

12 ★ 4★ 13 ★ 3★ 13 ★

115 116 118 120 121 123

6 7 8 9 10 11

Examen Examen Examen Examen Examen Examen

2018-I: 2018-I: 2018-I: 2018-I: 2018-I: 2018-I:

2 4 5 6 7 8

126 127 128 129

12 13 14 15

Examen Examen Examen Examen

2017-I: 2017-I: 2018-I: 2018-I:

2 ★★★ 3 ★★★ 1 ★★★ 12 ★★★

★★ ★★ ★★ ★★ ★★ ★★

131 Uitwerkingen

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 4

13/05/20 08:44

143

2019-I met uitwerkingen

Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen

145 146 147 149 151 154 156 159 161 162 164 165

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2019-I: 2019-I: 2019-I: 2019-I: 2019-I: 2019-I: 2019-I: 2019-I: 2019-I: 2019-I: 2019-I: 2019-I:

1★ 2 ★★ 3 ★★ 4 ★★ 5 ★★ 6 ★★ 7 ★★ 8 ★★ 9 ★★ 10 ★★★ 11 ★★★ 12 ★

Bijlagen

Oefenen met de basiswoordenlijst Basiswoordenlijst Cijferbepaling examens 2018-II, 2019-I en 2019-II

166 Uitwerkingen

G 2019-II

181

met uitwerkingen

183 184 185 186 188 190 192 194 197 199 201 202 203 204

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14

Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen

2019-II: 2019-II: 2019-II: 2019-II: 2019-II: 2019-II: 2019-II: 2019-II: 2019-II: 2019-II: 2019-II: 2019-II: 2019-II: 2019-II:

1★ 2★ 3 ★★ 4 ★★ 5 ★★★ 6 ★★ 7 ★★ 8 ★★★ 9 ★★ 10 ★★★ 11 ★ 12 ★★ 13 ★★ 14 ★

205 Uitwerkingen

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 5

13/05/20 08:44

Stappenplan Natuurlijk kun je kriskras door de examenbundel gaan en met die onderdelen oefenen die jou belangrijk lijken. Je kunt het ook systematischer aanpakken en daar is dit stappenplan voor bedoeld. Het stappenplan leidt je op een slimme manier door de bundel en helpt je zo bij de voorbereiding op het examen.

augustus/september

maak de oriëntatietoets

oktober/december

januari/maart

april/mei

bestudeer deel B3, B4 en B5

bestudeer in de basiswoordenlijst de woorden f t/m r

bestudeer in de basiswoordenlijst de woorden s t/m z

lees kennis van land en samenleving in deel A

maak de vragen bij de teksten met *** in deel C en E

maak het hele examen in deel D

maak de vragen bij de teksten met * en ** in deel C en E

meer dan 15% fout

bekijk het studieadvies

meer dan 3 fout

nee

bestudeer de leesstrategieën volgens het studieadvies in deel B2

nee

meer dan 15% fout ja

bestudeer de uitwerkingen bij de teksten met *** in deel E

maak de hele examens in deel F en G en bestudeer de uitwerkingen

herhaal deel B2 t/m B5 en de hele basiswoordenlijst

examen

bestudeer nu deel B

bestudeer de uitwerkingen bij de teksten met * en ** in deel E

bestudeer in de basiswoordenlijst de woorden a t/m e

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 6

13/05/20 08:44

In examenopgaven worden verschillende vaardigheden getoetst. Deze toets • geeft een globaal beeld van hoe goed of slecht je deze vaardigheden beheerst; • bestaat uit (aangepaste) examenvragen; • heeft ongeveer de omvang van een half examen. Wanneer je de scores invoert op www.examenbundel.nl onder het onderdeel Oefenen bij Antwoorden Oriëntatietoets voor Engels vmbo-gt, krijg je te zien met welke onderdelen uit de examenbundel je in ieder geval nog zou kunnen oefenen. Daarna kun je met behulp van het stappenplan op bladzijde 6 verder werken met de examenbundel. Vergeet niet ook de basiswoordenlijst achter in deze examenbundel door te nemen.

Oriëntatietoets

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 7

13/05/20 08:44

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 8

29/04/20 15:37

Oriëntatietoets Tekst 6 1p

Tekst 1 Wat wil de tekenaar met deze cartoon duidelijk maken?

A de kritieke fase waarin het milieu zich bevindt waaronder hun werk moeten 1 WatBwil de de moeilijke tekenaaromstandigheden met deze cartoon duidelijk milieuactivisten maken?

A B C D

de C de de D de

doen fase waarin het milieu zich bevindt kritieke de overdreven aandacht voor milieuproblematiek moeilijke omstandigheden waaronder milieuactivisten hun werk moeten doen overdreven aandacht tussen voor milieuproblematiek de tegenstrijdigheid wat mensen vinden en doen als het om het tegenstrijdigheid tussen wat mensen vinden en doen als het om het milieu gaat milieu gaat

Is the appalling weather of recent weeks …

913-0071-a-GT-1-o © ThiemeMeulenhoff

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 9

…a sign that we must FINALLY TAKE HEED of the DAMAGE we are doing to the ENVIRONMENT …

…with our FOSSIL FUEL CONSUMPTION and CO2 emissions?

I’ll be driving round the country over the next few months to get your OPINION …

lees verder ►►► 9

29/04/20 15:37

Oriëntatietoets

Examenbundel 2020 | 2021

Tekst 3 Tekst 2 1p

Bij al deze toeristische attracties vind je Romeinse overblijfselen. Je wilt ergens

2 Bij al deze toeristische attracties vind je Romeinse overblijfselen. Je wilt ergens heen heen nog waarsteeds nog steeds opgravingen uitgevoerd worden. waar opgravingen uitgevoerd worden. Æ Waar ga je dan naar toe? Waar ga je dan naar toe? Schrijf het het nummer nummerop. op.

1 Chesters Roman Fort Entry: £3.50 Near Chollerford, off B6318. Tel: (01434) 681379 The best preserved Roman cavalry fort in Britain. Open: From 1000, closing Apr-Sept, 1800; Oct, 1700; Nov-Mar, 1600.

2 Corbridge Roman Fort Entry: £3.50 Tel: (01434) 632349 Extensive remains of a major Roman town & supply base. Open: From 1000, closing Apr-Sept, 1800; Oct, 1700; Nov-Mar, WedSun,1600.

3 Vindolanda Fort & Museum Entry: £4.50 Near Bardon Mill. Tel: (01434) 344277 Fort & civilian settlement with ongoing excavations & museum. Open: From 1000, closing mid Febend Mar, 1700; Apr-Sept, 1800; Octmid Nov, 1700; mid Nov-mid Feb, Wed-Sun, 1700.

4 Housesteads Roman Fort Entry: £3.50 Tel: (01434) 344363 The most complete Roman fort in Britain with museum & visitor centre. Open: From 1000, closing Apr-Sept, 1800; Oct, 1700, Nov-Mar, 1600.

5 Hadrian’s Wall Entry: free The best remaining sections of the Wall can be accessed from car parks off the B6318 at Housesteads (D12), Steel Rigg (C12), Cawfields (C13) & Walltown (B13). Open: All year.

6 Roman Army Museum Entry: £3.50 Walltown. Tel: (01697) 747485 Museum of Roman military life. Open: From 1000, closing mid Febend Mar, 1700; Apr-Sept, 1800; Nov, 1700.

GT-0071-a-11-1-o

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 10

lees verder ►►►

29/04/20 15:37

Engels vmbo-gt/mavo

Oriëntatietoets

Tekst 6

Tekst 3

“Save the planet - eat more ’roo.” Greenpeace claims Australians can dramatically reduce their nation’s carbon footprint1) by cutting down on beef By Tom McTague and Will Dowling

“Throw another ’roo on the barbecue, we’re saving the planet tonight.” These are the words Greenpeace hope will soon be echoing around Australian backyards as the nation responds to the latest suggestion of how it might reduce its carbon footprint1): eat less beef and more of the 3 . This is not good news for Skippy. In the last five years drought has halved the kangaroo population to 25 million, and already about 10 per cent of these are harvested every year for their skin and meat. 4 , Greenpeace is serious in urging Australians to eat their national emblem. They base their case on a report that says that cutting beef consumption by 20 per cent and substituting it with kangaroo steaks would cut the nation’s greenhouse gas emissions by 15 megatonnes within 12 years. This 5 , says the report’s author Dr Mark Diesendorf, comes from less land clearing for cattle and, especially, fewer farting cattle releasing methane. 1) And, Dr Diesendorf adds, kangaroo meat is a 6 alternative to beef, being low in fat and high in protein, iron and zinc. It

Two ’roos on the outlook

may, in short, put a spring in your step. While eating kangaroo on an industrial scale may be a novel idea, trying them as a tasty change from lamb or beef is not. Kangaroos are commercially farmed and about 30 million kilos of meat is 7 each year. Australians eat about 10 million kilos of it a year, as opposed to 70 million kilos of beef. And there is a growing export market, sending about 20 million kilos overseas. It is available in a few British outlets; France, Belgium

noot 1: carbon footprint = het negatieve effect dat een te grote uitstoot van bepaalde gassen door

mens en dier (zoals CO2 en methaan) heeft op het milieu: het broeikaseffect

GT-0071-a-11-1-o

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 11

lees verder ►►► 11

29/04/20 15:37

Oriëntatietoets

meat is best served rare or medium rare, and praise its lowfat content. And if Australia does expand its taste for unusual meat, then there are lots of other potential meals flying, walking, running and even swimming around the Outback. Anyone for possum pie or kookaburra fricassee?

and Germany all import it, but the main market is in Russia. Australians’ attitudes to 8 kangaroo meat range from the horrified to the enthusiastic. One blogger, called ‘Aussiehog’, rated it as “dog food”, 8 ‘Andy of Dandenong’ wrote: “Roo is a beautiful meat … very tender, a little gamey, very lean, …..mmmm.” Nearly all users say that kangaroo

Examenbundel 2020 | 2021

noot 1: carbon footprint = het negatieve effect dat een te grote uitstoot van bepaalde gassen door mens en dier (zoals CO 2 en methaan) heeft op het milieu: het broeikaseffect

3 Kies bij 3 in alinea 1 het juiste antwoord uit de gegeven mogelijkheden. A cultivated foods B local wildlife Kies bij iederekitchen open plek in de tekst het juiste antwoord uit de gegeven C vegetarian mogelijkheden. D wild plants around

4 Kies bij 4 in alinea 2 het juiste antwoord uit A As a result 1p 13 B Instead A cultivated foods A C Nevertheless B local wildlife B D To sum up C vegetarian kitchen C D wild plantsinaround 5 Kies bij 5 alinea 4 het juiste antwoord D uit A financial profit 10 B growth in consumption 1p 14 C A reduction As a result A D B substitution Instead B C Nevertheless C 6 Kies bij 6 in alinea 5 het juiste antwoord uit D To sum up D A cheap B healthy 11 C poor A financial profit B growth in consumption 7 Kies bij 7 in alinea 7 het juiste antwoord uit A C frozen reduction B D imported substitution C produced D wasted 12 A cheap 8 Kies bij 8 in alinea 8 het juiste antwoord uit B because healthy A C poor B moreover C therefore D whereas 9

GT-0071-a-11-1-o

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 12

de gegeven mogelijkheden.

frozen imported produced wasted de gegeven mogelijkheden. because moreover therefore de gegeven mogelijkheden. whereas

de gegeven mogelijkheden.

lees verder ►►►

29/04/20 15:37

Engels vmbo-gt/mavo

Oriëntatietoets

Tekst 3 Tekst 4

Skipping your Way to Fitness The playground sport is right back in fashion, reports Nicholas Roe 1

A rope screams through the air at 200 revs a minute, energy is burned at the jaw-sagging rate of 1,300 calories an hour and miracles of physical activity are performed in front of cheering crowds. Welcome to the new, super cool world of … skipping. Once considered childish, this ancient playtime skill 9 . And what’s emerging is not just an effective route to mass fitness for little outlay (£5 buys a decent rope), but a new place for Britain’s young athletes in a growing international sport that’s intriguing to watch. Fiercely competitive, hugely intricate and physically demanding, skipping – also known as rope-jumping – also shows signs of being, quite literally, the new rock ’n roll. Singer James Morrison recently featured a team of competition skippers in his music video You Give Me Something. 10 , Britain’s best skippers returned from the World Rope Jumping Championships in Canada this summer with a creditable fourth place. Four years ago the British Rope Skipping Association (BRSA) started trying to raise the profile of the sport, persuading television shows such as Blue Peter to focus on the subtle complexity of rope work, which can involve 200 different kinds of ‘jump’. Directors loved the fancy footwork and youthful profile. Huge efforts were also being ploughed into getting skipping back into the playground. This year saw Britain establishing a new world record when 7,632 children skipped continuously for three minutes in 85 locations, backed by teachers who consider rope-work to be a great way to improve youth fitness. “Skipping went out of fashion because video games and PlayStations came along,” says Sue Dalem, secretary of the BRSA. “But teachers are now pushing to bring it back.” Dalem says that young people are instantly amazed at what is possible with just a simple rope. Her own daughters, Beci, 18, and Rachael, 17, started as seven-year-olds and now skip for Britain: “We skip four or five times a week for two or three hours at a time,” says Rachael. “It’s fun.” And this is the key. 12 basic skipping is simple, and almost anyone with five square feet of free space can do it, there’s a genuinely attractive art to higher-level work. Half a dozen clubs in Britain regularly compete. In speed contests, the world record is 188 jumps in 30 seconds. More creatively, rope-jumpers use one or even two long ropes held by team members to perform cartwheels, push-ups, handstands and aerial leaps while avoiding a rope spinning at 200 rpm. Skipping for 10 minutes is said to be the equivalent of

GT-0071-a-12-1-o

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 13

lees verder ►►► 13

29/04/20 15:37

Oriëntatietoets

Examenbundel 2020 | 2021

30 minutes’ jogging, and it tones the upper body as well as the legs. The truly extraordinary thing, perhaps, is that this antique pastime ever lost its mass appeal in the first place. Although the trend has been reversed, one remaining challenge is that many young men still consider skipping an off-puttingly girly activity. This is surprising, given that boxers rely on skipping for endurance training. And when was Mike Tyson ever a sissy?

Kies bij

in alinea 1 het juiste antwoord uit de gegeven mogelijkheden.

A has become dominated by professionals B has now been fully developed 9 Kies bij 9 in alinea 1 het juiste antwoord uit de gegeven mogelijkheden. A becomea dominated C has is making comeback by professionals B nowbeing been overvalued fully developed D has is now C is making a comeback D is now being overvalued

Kies bij 4 in alinea 2 het juiste antwoord uit de gegeven mogelijkheden. A For that reason 10 Kies bij 10 in alinea 2 het juiste antwoord uit de gegeven mogelijkheden. B For However A that reason C Instead B However D Instead Moreover C

D Moreover

5 Wie of wat heeft/hebben zich ingezet volgens de alinea’s 3 en 4 om kinderen 11 Wie wathet heeft/hebben zich ingezet volgens de alinea’s 3 en 4 om kinderen meer meerofaan touwtjespringen te krijgen? aan het touwtjespringen te krijgen? Schrijf twee antwoorden op. Schrijf twee antwoorden op.

612 Kies Kies bij bij 12 6 in in alinea 5 het juiste antwoord uit uit de de gegeven mogelijkheden. alinea 5 het juiste antwoord gegeven mogelijkheden. A Even though A Even though B Knowing Knowingthat that B C C Provided Providedthat that

van de de volgende volgende beweringen beweringen aan aan of of deze deze juist juist of of onjuist onjuistisisop op grond van 713 Geef Geef van van elk elk van de alinea’s 6 en 7. grond van de alinea’s 6 en 7. 1 Bij een half uur joggen verbruik je meer calorieën dan bij een half uur Omcirkel ‘juist’ of ‘onjuist’ in je uitwerkbijlage. touwtjespringen. 1 Bij Bijtouwtjespringen een half uur joggen verbruik je de meer calorieën dan bij een half uur 2 worden alleen benen goed getraind. touwtjespringen. 3 Touwtjespringen is volgens veel jonge mannen typisch iets voor meisjes. 2 Sommige Bij touwtjespringen worden alleen benen goedte getraind. 4 vechtsporters trainen ookde door touwtje springen.

3 4

Touwtjespringen is volgens veel jonge mannen typisch iets voor meisjes. Sommige vechtsporters trainen ook door touwtje te springen.

GT-0071-a-12-1-o

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 14

lees verder ►►►

29/04/20 15:37

Engels vmbo-gt/mavo

Oriëntatietoets

Tekst 6 5 Tekst

Go with the Flow WHERE would you rather be? Office bound and waiting for lunchtime, or camping in the Arctic, waiting for a polar bear to decide whether to make you his dinner? 1

Going out on the ice proved an easy decision for Charlotte Eddington, 27, the head of energy and sustainability at CB Richard Ellis, a global property consultancy. After six months’ hard training, dragging sledges weighted with sand around Richmond Park, Charlotte and a companion became the youngest all-female team to complete the 350-mile Polar Race, from Canada to the North Pole, in April. But then nothing really prepares you for temperatures as low as minus 70°C (-94°F), including wind chill, and ice rubble the size of small houses. “It is very hard. You can’t wait to get home and have some nice food,” Charlotte says. “We weren’t aiming for a position in the race but the more we went through, the more 15 we got.” The team came third, reaching the finish after 17 days, 4hrs and 35mins. Back at her desk after five weeks on paid leave, Charlotte has been given a new perspective on managing her team. “On the ice, teamwork is about survival,” she says. The pair had to check each other’s faces for frost nip, for example. “If you don’t look after each other, you’re not looking after yourself,” she says. And when faced with a large polar bear rummaging for food and seemingly undeterred by their banger gun, the pair stood together and advanced towards the hungry animal making as much noise as possible. Another polar bear clawed a hole in their tent while they were sleeping but was soon scared away. “You see problems from a different perspective and you have a lot of drive. Now, if I go to the gym, it’s not enough to go for a half-hour run, I really have to push myself. It’s similar with work as well.” She puts the same dedication and power into motivating her team. She says that enthusing others is the best way to get people pulling together. “After you have been out there and faced the worst and come through it with a smile on your face, you bring that into your job. We didn’t have a cross word in the Arctic. You see people in the office getting annoyed about something and you think, ‘there must be a way around it’. In the Arctic you have to solve your problems and you have to be prepared for every eventuality.” The Times, 2007

GT-0071-a-13-1-o

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 15

8 / 17

lees verder ►►► 15

29/04/20 15:37

Oriëntatietoets

Examenbundel 2020 | 2021

14 Which of the following statements is true according to paragraph 1? A Charlotte participated in an Arctic training programme for managers. B Charlotte took part in a difficult Arctic race together with another woman. C The Arctic expedition included an extremely dangerous hunting game. D The race in the Arctic was part of an interesting scientific project.

15 Kies bij 15 in alinea 2 het juiste antwoord uit de gegeven mogelijkheden. A competitive B convinced C frustrated D indifferent

16 What is the most important thing that Charlotte has learnt according to paragraph 3? A that she can take good medical care of herself B that she should enjoy luxury more C that wild animals are surprisingly easy to impress D that working together can be of the utmost importance

17 In alinea 4 wordt nog een andere term gebruikt voor ‘dedication and power’ (alinea 4) Welk woord wordt daarvoor gebruikt? Schrijf dit Engelse woord op.

18 Which of the following statements about Charlotte is true according to paragraph 4? The experiences during her Artic trip A improved her attitude towards her work and colleagues. B made her realise that not all differences can be settled so easily. C led to envious remarks from colleagues.

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 16

29/04/20 15:37

Engels vmbo-gt/mavo

Oriëntatietoets

Tekst 6

19 Welk gevoel spreekt er uit deze brief van Hayley North? A plezier B spijt C verontwaardiging Tekst 8 D waardering

Appeal of the Cycle Routes

Sir: A leaflet which accompanied my copy of the 23 July edition of The Independent invited me to contribute towards the cost of building the National Cycle Network by the charity Sustrans. I am appalled that I even received the leaflet. Have we really become so car-obsessed that the Government is not prepared to invest in such a worthwhile project? What will happen if the National Lottery and individual contributions are insufficient? I don’t recall receiving requests for support for the further development of the National Road Network. Hayley North, Leeds

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 17

29/04/20 15:37

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 18

29/04/20 15:37

1 Verenigd Koninkrijk 2 Verenigde Staten van Amerika 3 Veelgebruikte bronnen In dit deel krijg je informatie over het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. In het examenprogramma Engels staat dat je kennis van land en samenleving moet kunnen toepassen bij het herkennen van cultuuruitingen (zoals allerlei soorten teksten). Bovendien kan het je helpen de examentekst beter te begrijpen als je meer weet over het land waar de tekst vandaan komt. Ook is deze kennis een voordeel bij het maken van kijken luistertoetsen. De schuingedrukte woorden zijn Engelse woorden die handig zijn om te kennen. Als je wilt controleren of je dit deel goed hebt bestudeerd, kun je gebruikmaken van de studievragen op www.examenbundel.nl of de interactieve quiz doen op www.engelsklaslokaal.nl.

Deel A

Kennis van land en samenleving

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 19

29/04/20 15:37

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 20

29/04/20 15:37

A 1

Verenigd Koninkrijk Geografie De officiële naam van ons buurland aan de andere kant van de Noordzee is ‘Het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland’. Net zoals het Koninkrijk der Nederlanden uit vier landen bestaat (Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten), bestaat ook het United Kingdom uit vier naties, namelijk England, Wales, Scotland en Northern Ireland. England, Scotland en Wales maken deel uit van het eiland dat Great Britain heet. Northern Ireland ligt op een ander eiland waar het een klein deel van uitmaakt. De rest van dat eiland is een ander land, namelijk The Republic of Ireland. Kijk maar eens naar de kaart en zoek daar de vier naties.

Orkneys

Hebrides

Inverness

HIG

HLANDS

Aberdeen

Loch Ness

Ben Nevis SCOTLAND

THE ATLANTIC OCEAN

THE NORTH SEA

Loch Lomond Edinburgh

Glasgow

The

Tyn e

Newcastle Sunderland

Londonderry Carlisle

NORTHERN IRELAND

Lake District

Belfast

Enniskillen

THE REPUBLIC OF IRELAND (EIRE) Galway

Middlesbrough

ENGLAND York

Isle of Man

Hull

Blackpool

THE IRISH SEA

Liverpool

Leeds

Manchester

Dublin

Snowdon

Leicester

Birmingham

Limerick Tipperary

Cork Swansea Cardiff

Norwich

Coventry Cambridge

Stratfordon-Avon

WALES

Killarney

Sheffield Nottingham

Harwich

Oxford

Newport Bristol

London

The Thames

Stonehenge Southampton

Land's End

L L Exeter Bournemouth

R O Plymouth Torquay

Canterbury Dover

Brighton

Portsmouth

Hastings

Isle of Wight

THE ENGLISH CHANNEL Alderney

100

150

200 km

Guernsey Jersey

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 21

29/04/20 15:37

A Kennis van land en samenleving

Examenbundel 2020 | 2021

Het United Kingdom is een eilandengroep die bestaat uit een groot eiland (Great Britain) en duizenden kleintjes. Die kleintjes liggen vooral bij Scotland in de buurt. Het Verenigd Koninkrijk is ruim zes keer zo groot als Nederland en het heeft bijna vier keer zo veel inwoners (63 miljoen). Geschiedenis De geschiedenis van Groot-Brittannië is lang en veel bewogen. Het land is vaak bezet geweest en er zijn veel oorlogen gevoerd. Het is enorm groot geweest (een keizerrijk), maar nu niet meer. Er zijn dus veel belangrijke historische figuren voor de Britten. Hieronder worden er drie genoemd, uit drie verschillende periodes uit de geschiedenis. Deze figuren kent werkelijk iedereen in Groot-Brittannië, omdat ze ieder op hun eigen manier heel erg belangrijk voor het land zijn geweest. Henry VIII (1491-1547) was een Engelse koning. Hij trouwde met zes vrouwen en liet er twee onthoofden. Veel kinderen van zijn eerste vrouw stierven vroeg, alleen een dochter bleef in leven. Hij wilde zo graag een zoon dat hij van haar wilde scheiden. Toen de Rooms-Katholieke kerk hem geen toestemming daarvoor wilde geven, maakte hij zichzelf hoofd van de kerk. Daarmee ontstond de Anglicaanse kerk. Ook nu nog staat de Britse koningin aan het hoofd ervan. William Shakespeare (1564-1616) was een beroemde Engelse toneelschrijver. Hij schreef onder meer Romeo and Juliet. Veel van zijn beroemd geworden toneelstukken worden nog steeds uitgevoerd en verfilmd. Hij schreef ook heel mooie gedichten. Shakespeare heeft een enorme invloed op de Engelse taal gehad. Winston Churchill (1874-1965) was de Britse minister-president in de Tweede Wereldoorlog. Hij was in staat om met inspirerende redevoeringen zijn land samen te brengen. Hij was en is nog steeds enorm populair. Een paar belangrijke data uit de Britse geschiedenis: • 1066 De Normandische hertog met de naam Willem de Veroveraar (William the Conqueror) veroverde Groot-Brittannië in de strijd bij Hastings (Battle of Hastings). Dat is belangrijk omdat de Normandiërs Frans spraken en dat een grote invloed had op de Engelse taal. • 1215 In dit jaar dwongen Britse edelen de koning (King John) een document (Magna Carta) te ondertekenen. In die tijd had de koning nog onbeperkte macht over zijn onderdanen en de edellieden vonden dat King John die macht misbruikte. De Magna Carta gaf hun toen bepaalde rechten. Het was voor het eerst dat een koning een document ondertekende waardoor zijn macht beperkt werd. Daarom wordt het gezien als het begin van de moderne democratie. • 1914-1918 Nederlanders herdenken de Eerste Wereldoorlog van 1914-1918 nauwelijks, maar de Britse samenleving heeft toen een enorme klap opgelopen. Een hele generatie jongemannen is toen gestorven in deze loopgravenoorlog. De Britten noemen deze oorlog The Great War. Nog steeds staan de Britten elk jaar uitgebreid stil bij de dag van de wapenstilstand van de Eerste Wereldoorlog (11 november). Rond die datum dragen ook nu nog veel mensen een rode klaproos op hun kleding ter herinnering daaraan.

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 22

29/04/20 15:37

Engels vmbo-gt/mavo

A1 Verenigd Koninkrijk

Het koningshuis Net zoals Nederland is het Verenigd Koninkrijk een monarchie. Onze koning heet Willem-Alexander, de Britse koningin heet Elizabeth II. Ze zit al heel lang op de troon, namelijk sinds 1952. In 2012 vierde heel het land uitbundig haar zestigjarige jubileum (Diamond Jubilee). Haar opvolger zal ooit een koning worden. Er zijn drie prinsen die heel dicht bij de troon staan: 1 Prins Charles (1948), oudste zoon van de huidige koningin. Hij is de kroonprins, dat wil zeggen dat hij zeer waarschijnlijk zijn moeder zal opvolgen. Zijn officiële titel is Prince of Wales. 2 Mocht Prins Charles geen koning worden, dan zal Prins William (1982), de oudste zoon van Prins Charles, de troon bestijgen. 3 De derde in lijn van de troonopvolging is George (2013), de oudste zoon van Prins William. De Engelse koningin spreek je aan met Your Majesty, en de prinsen en prinsessen met Your royal highness. Het Britse volkslied is God save the Queen. Meestal wordt alleen het eerste vers gezongen bij officiële gelegenheden of voetbalwedstrijden. Op YouTube kun je ernaar luisteren. Zo gaat de tekst: God save our gracious Queen, Long live our noble Queen, God save the Queen: Send her victorious, Happy and glorious, Long to reign over us: God save the Queen.

Moge God onze koningin beschermen, Lang leve onze edele koningin, Moge God onze koningin beschermen: Moge zij zegevierend, gelukkig en glorieus, lang over ons heersen: Moge God onze koningin beschermen.

Politiek In Londen vind je het Britse parlement. De House of Commons (net zoiets als de Tweede Kamer in Nederland) heeft maar liefst 650 zetels. Een Brits parlementslid van dit House of Commons wordt een MP (spreek uit: ‘empie’) genoemd. Het is een afkorting voor Member of Parliament. Het parlement bestaat verder nog uit een House of Lords (net zoiets als de Eerste Kamer in Nederland) met nog ongeveer 780 leden. The House of Commons en The House of Lords komen samen in het Palace of Westminster, dat aan de Theems (Thames) ligt. Bij dit paleis hoort de klokkentoren met de grote klok Big Ben, die je vaak op plaatjes van Londen en Engeland terugziet.

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 23

29/04/20 15:37

A Kennis van land en samenleving

Examenbundel 2020 | 2021

Een Nederlandse regering bestaat altijd uit een regering met ministers uit meerdere partijen. Een Britse regering bestaat echter meestal uit ministers van maar één politieke partij. De belangrijkste politieke partijen zijn: Labour Party (een soort PvdA), Conservatives ( een soort VVD) en de Liberal Democrats, ook wel LibDems geheten (een soort D66). Gebruiken en gewoontes Elk land heeft zijn eigen gebruiken en gewoontes. In Groot-Brittannië gaan sommige dingen net even anders dan in Nederland. Lees de voorbeelden hieronder. 1 Verkeer Automatisch kijken wij links – rechts – links als we willen oversteken, maar als we het Kanaal zijn overgestoken om Groot-Brittannië te bezoeken, moeten we uitkijken. Dan moeten we precies andersom kijken: rechts – links - rechts, want de Britten rijden links. Britten houden in de gaten wie het eerst bij de bushalte aankomt en laten vervolgens beleefd iedereen op volgorde de bus binnengaan. Dit is het zogenaamde queueing (in de rij staan). Amsterdam heeft 42,5 kilometer metrolijnen, Rotterdam 78,3 kilometer en Londen 408 kilometer. Het is de oudste metro ter wereld en wordt The Underground of The Tube (= de buis) genoemd. 2 Wonen An Englishman’s home is his castle. Dat betekent dat Britten hun huis heel belangrijk vinden. Ze kopen liever een huis dan dat ze er een huren. Een cottage (klein traditioneel huisje) op het platteland is voor velen het ideaal. Veel mensen wonen echter in de stad. De voorliefde voor ruimte en de behoefte aan privacy hebben als gevolg dat steden in het Verenigd Koninkrijk vaak wijd uitwaaieren: er is veel laagbouw. Britten houden duidelijk niet van flats. 3 Vrije tijd Het bier in Groot-Brittannië heeft weinig schuim en wordt lager genoemd. Aan de bar vraag je om a pint of lager (5,68 dl) en je zult meteen moeten afrekenen. De Britten drinken veel en graag en meestal doen ze dat in de pub (afkorting voor public house). Als Britten veel te veel drinken, dan noemen ze het binge drinking (comazuipen). Net zoals veel Nederlanders zijn Britten dol op voetbal. Manchester United is een voorbeeld van een heel bekende Engelse voetbalclub. De Britten zijn echter ook dol op tennis, golf, darts. Ook houden ze van sporten die we in Nederland zelden of nooit op de televisie zien, zoals cricket, snooker, rugby en curling. 4 Eilanders Britten wonen op een heel groot eiland en doen alles een beetje anders dan de mensen op het Europese vasteland (the Continent). Ze hebben besloten dat ze niet meer bij de Europese Gemeenschap willen horen. Het vertrek van de Britten uit de EU wordt Brexit genoemd (Britain + exit). Ook houden ze vast aan hun eigen geld (het pond) en ze rijden links. Als het in Nederland 21 graden Celsius is, dan is het voor Britten 70 degrees Fahrenheit. Ook gebruiken ze nog steeds hun eigen matenstelsel. Om te zeggen hoe lang iemand is, zeggen ze bijvoorbeeld: John is four feet, six inches tall. John is dan 1 meter en 37 centimeter lang. Verder is een yard ongeveer een meter (91,4 centimeter), net zo lang als de breedte van een eettafel of uitgestrekte kinderarmen. En een mile is ongeveer anderhalve kilometer (1,61 kilometer), ongeveer net zo lang als je loopt in twintig minuten.

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 24

29/04/20 15:37

Engels vmbo-gt/mavo

A1 Verenigd Koninkrijk

Als Britten zich zorgen maken of ze obese (zwaarlijvig) zijn, dan willen ze bijvoorbeeld een stone (6,35 kg) afvallen. En als je een Engelstalig recept van beroemde chefs als Jamie Oliver of Nigella Lawson wil maken, dan is een pound 453 gram en een ounce 28 gram. 5 Onderwijs Als je op normale werkdagen in een Britse stad bent, herken je ze meteen: scholieren in hun schooluniform. Meisjes dragen meestal een rok en de jongens zie je vaak met een school tie (schooldas). Een schooluniform dragen is niet wettelijk verplicht, maar de meeste scholen doen er wel aan. Negentig procent van de leerlingen gaan naar staatsscholen in het Verenigd Koninkrijk, de overige tien procent naar privéscholen. Dat zijn er zo’n 2600. Sommige daarvan zijn kostscholen. Voor dit soort scholen moet heel veel schoolgeld worden betaald, maar het onderwijs is wel vaak beter dan op staatsscholen. Veel van deze scholen bestaan al heel lang zoals Rugby (1567) en Harrow (1572). Harrow is een kostschool voor jongens. Het schoolgeld bedroeg er in 2018 40.050 pond per jaar. Alhoewel deze scholen niet voor iedereen betaalbaar zijn, heten ze public schools. Ook Hogwarts, School of Witchcraft and Wizardry (Zweinstein), de school van Harry Potter, is een public school. Brits onderwijs is compulsory (verplicht) van je vijfde tot en met je achttiende jaar (vanaf 2015). Als je vijf bent, ga je naar een primary school (basisschool). In Nederland doorloop je dan groep drie tot acht, in Groot-Brittannië zit je in years 1-6. Vervolgens ga je naar secondary school (middelbare school) en doorloop je years 7-11 (klas 1-4). Aan het einde van de secondary school, dus in year 11 (klas 4), doen Britse scholieren examen in verschillende vakken. Deze examens heten GCSEs (General Certificate of Secondary Education). Iedereen moet examen doen in de vakken English (Engels), maths (wiskunde) en science (biologie, schei- en natuurkunde en techniek). Na secondary school kunnen Britse scholieren kiezen. Ze kunnen nog twee jaar algemeen voortgezet onderwijs (years 12-13) volgen om hun A-levels in een aantal vakken te halen. A-level staat voor Advanced (gevorderd) en dat heb je nodig als je naar de universiteit wilt. Deze twee jaar onderwijs wordt sixth form genoemd. Als de leerlingen echter liever geld willen gaan verdienen, dan kunnen ze kiezen voor een apprenticeship (leercontract). Als apprentice leren ze een vak op de werkplaats, soms ondersteund door theorielessen in het middelbaar beroepsonderwijs (vocational education). Een voorbeeld van een apprenticeship is bijvoorbeeld de opleiding tot junior florist bij een bloemenwinkel. Maar als ze eerst goed een vak willen leren, dan kunnen ze naar een vocational college (ROC). Daar kunnen ze vocational courses op verschillende niveaus volgen, in bijvoorbeeld childcare, auto engineering, travel and tourism of health and caring.

EB_vmbo_Engels_Deel1+2a.indd 25

29/04/20 15:37

examen bundel examenbundel.nl

examenbundel 2020 2021

Meer dan alleen oefenexamens

samengevat vmbo Nederlands 2F vmbo Rekenen 2F vmbo-kgt Economie vmbo-gt / mavo Geschiedenis vmbo-kgt Aardrijkskunde vmbo-kgt Wiskunde

Tips, tricks en informatie die jou helpen bij het slagen voor je eindexamen vind je op examenbundel.nl! Nog meer kans op slagen? Volg ons ook op social media. #geenexamenstress

vmbo-kgt Nask 1 vmbo-gt Nask 2 vmbo-kgt Biologie

vmbo-gt Engels

examenidioom + examenbundel + samengevat + zeker slagen! = #geenexamenstress

2020 2021

vmbo-gt/mavo

Engels

examenidioom vmbo Engels vmbo Duits vmbo Frans

zeker slagen ! voor vmbo, havo ĂŠn vwo

EB_vmbo_Engels_195x268.indd 1

9 789006 781335

3/06/20 10:25