Issuu

examen bundel examenbundel.nl

Meer dan alleen oefenexamens

boek Nu bij je

del.nl n u b n e m mijn.eoxeafenen, video’s en meer Online

2021 2022

vmbo-gt / mavo

Nederlands

examenbundel.nl

examen bundel Meer dan alleen oefenexamens

2021 2022

vmbo-gt/mavo

M. Reints J. van Nassau

Nederlands

mijn.examenbundel.nl Slagen zonder examenstress doe je met Examenbundel, Samengevat, Examenidioom en Zeker Slagen! Alles voor je schoolexamens en je centrale examens in je boeken, maar ook online.

Quickscan

Oefenexamens

Antwoorden bij de oriëntatietoets

Overzicht van al je examenvakken

Video’s en andere leerbronnen

En nog veel meer op Mijn Examenbundel!

Ga naar mijn.examenbundel.nl en log in op Mijn Examenbundel. Met deze code krijg je toegang tot heel veel (digitale) extra’s die bij je bundel horen:

Deze code is uniek en door één persoon te gebruiken. Geldig tot 15 juli 2022.

#ikgazekerslagen

Voorwoord Met deze Examenbundel bereid je je goed voor op het eindexamen. Je oefent met echte examenopgaven. In de uitwerkingen staan de antwoorden met een duidelijke uitleg. Zo weet je precies wat je goed en fout hebt gedaan. Gebruik naast deze Examenbundel ook het boek Samengevat om te leren voor je examen. Hierin vind je een handige samenvatting van alle examenstof.

examen bundel

Oefenen met echte examens en duidelijke uitwerkingen

samen gevat }

Overzichtelijke samenvatting van de examenstof

Wil je weten op welke datum het centraal examen is? Ga naar examenbundel.nl/examenrooster voor het actuele examenrooster. Of scan de QR-code:

Namens team Examenbundel heel veel succes! Heb je een vraag of opmerking over deze Examenbundel? Ga dan naar examenbundel.nl/contact.

Opmerking De overheid stelt de regels op voor het examen. Bijvoorbeeld wat de examenonderwerpen zijn, welke hulpmiddelen je mag gebruiken en wanneer het examen is. De auteurs en uitgever hebben deze Examenbundel met grote zorg samengesteld. Soms veranderen de regels van de overheid echter of worden er nieuwe afspraken gemaakt over wat die regels betekenen. Raadpleeg daarom altijd je docent of onze website www.examenbundel.nl voor actuele informatie die voor jouw examen van belang is. Alle examens in deel 2 zijn aangepast aan de manier van examineren in 2022.

Inhoud

3 Voorwoord

7 Oriëntatietoets

81 Deel 2

Examens met uitwerkingen

9 Oriëntatietoets leesvaardigheid 19 Oriëntatietoets schrijfvaardigheid

25 Deel 1

Theorie met oefenopgaven

27 1 Inleiding

28 2 Leesvaardigheid 28 2.1 Tekstsoorten 29 2.2 Leesstrategieën 30 2.3 Moeilijke woorden 31 2.4 Beeld en opmaak 34 2.5 Schrijfdoel en lezers 37 2.6 Feiten en meningen 40 2.7 Indeling van de tekst 43 2.8 Deelonderwerpen 46 2.9 Tekstrelaties en signaalwoorden 48 2.10 Hoofdonderwerp en hoofdgedachte 51 2.11 Hoofdzaken

55 3 Schrijfvaardigheid 55 3.1 Schrijfdoel 55 3.2 Tekstsoort 56 3.3 Lezerspubliek 56 3.4 Beoordeling 56 3.5 Schrijfplan 57 3.6 Opbouw alinea 58 3.7 Schrijfstijl 59 3.8 Zakelijke brief / Zakelijke e-mail 61 3.9 Persoonlijke brief / Persoonlijke e-mail 62 3.10 Artikel 64 3.11 Ingezonden stuk 66 3.12 Formulier

68 4

70 Uitwerkingen bij de oefeningen

Belangrijke begrippen

83 Tips bij het maken van het examen Nederlands

2016-I (aangepast) 85 Tekst 1: Smaken verschillen niet 88 Tekst 2: Last van verveling in de trein? 91 Tekst 3: ‘De Hollandse wind als baas’ 93 Tekst 4: Waarom jongens geen meisjes zijn en meisjes geen jongens 97 Schrijfopdracht: Zakelijke brief 98 Uitwerkingen 2016-II (aangepast) 106 Tekst 1: Lang zal die gelukkig leven 110 Tekst 2: Waarom tieners elke maandag moe op school verschijnen 112 Tekst 3: Intake en verplichte intakeactiviteiten 115 Tekst 4: ‘Ik weet wat mijn geld uitspookt. En jij?’ 117 Tekst 5: Enig idee wat die frappuccino’s kosten? 121 Schrijfopdracht: Artikel 122 Uitwerkingen 2017-I (aangepast) 129 Tekst 1: Fietsologie 133 Tekst 2: Lekker pûh 136 Tekst 3: De thermostaat lager zetten vanuit uw luie stoel? 138 Tekst 4: Nu even niet 141 Schrijfopdracht: Artikel 142 Uitwerkingen 2017-II (aangepast) 150 Tekst 1: De gewone tuinslak 154 Tekst 2: De opmars van de robot 157 Tekst 3: Serieus pure chocolade

159 Tekst 4: Als je zelf schrijft, denk je na over wat je doet 163 Schrijfopdracht: Artikel 164 Uitwerkingen 2018-I (aangepast) 173 Tekst 1: De keerzijde van het spotprijsparadijs 176 Tekst 2: Limburgers nog toongevoeliger dan gedacht 178 Tekst 3: Verstopt! 179 Tekst 4: Een reis om de wereld in 177 foto’s 181 Tekst 5: Doggybag: gedoe of steuntje in de rug? 184 Schrijfopdracht: Zakelijke e-mail 185 Uitwerkingen

2019-II (aangepast) 233 Tekst 1: Opgeruimd staat netjes 237 Tekst 2: In Zweden is contant geld zeldzaam 240 Tekst 3: Hier doen we het niet voor 242 Tekst 4: Een punt maken. 246 Schrijfopdracht: Zakelijke e-mail 248 Uitwerkingen

257 Deel 3

Examen zonder uitwerkingen

2021-I

2018-II (aangepast)

Bijlagen

193 Tekst 1: Puberbrein 196 Tekst 2: Voor de ideale golf hoef je straks niet meer naar Hawaï 199 Tekst 3: Fluiten = niet meer instappen 200 Tekst 4: Vlogger eet dát snoep meestal niet voor niks 204 Schrijfopdracht: Zakelijke e-mail 206 Uitwerkingen

Stappenplan leesvaardigheid Stappenplan schrijfvaardigheid Register Cijferbepaling leesvaardigheid deel 2

2019-I (aangepast) 213 Tekst 1: Advies: laat kind met zakmes spelen 216 Tekst 2: Vriendschap zonder verplichtingen 219 Tekst 3: We komen ook op plekken zonder postcode 220 Tekst 4: Scholen worstelen nog met schermpjes in de klas 224 Schrijfopdracht: Artikel 225 Uitwerkingen

Begin met het stappenplan! Wil je weten hoe je het best leert en oefent met deze Examenbundel? Bekijk dan eerst de stappenplannen in de bijlagen achterin.

Oriëntatietoets

Hoe zou je het nu al doen op een examen? De oriëntatietoets leesvaardigheid geeft je een eerste indruk. De antwoorden en een studieadvies vind je op mijn.examenbundel.nl.

Oriëntatietoets leesvaardigheid

Oriëntatietoets leesvaardigheid Tekst 1 1 Tekst

Aandacht voor de ziekte van Lyme

(1) De argeloze wandelaar merkt hem vaak niet eens op, de kleine teek die zich stevig vastbijt in been of nek. Maar één simpele beet van zo’n beestje kan een leven verwoesten. Als de teek met de borreliabacterie is besmet, wat in een kwart van de gevallen zo is, kan ook de mens besmet raken. De ziekte van Lyme is dan het gevolg. De bacterie veroorzaakt hevige pijnen, maar kan ook de hersenen en het centrale zenuwstelsel aantasten en zelfs dodelijk zijn. (2) “Er is veel te weinig aandacht voor deze slopende ziekte”, vindt de Nederlandse Vereniging voor Lymepatiënten, de NVLP. “Lymepatiënten zijn daarom de wanhoop nabij”, zegt bestuurslid Diana Uitdenbogerd. De vereniging gaat dan ook de hulp van de Tweede Kamer inroepen. Dit doet de vereniging door een zogenaamd burgerinitiatief. Met zo’n initiatief kunnen burgers de regering dwingen een onderwerp op de politieke agenda te zetten. Hiervoor zijn minstens 40.000 handtekeningen vereist. De vereniging heeft inmiddels al meer dan 70.000 handtekeningen ingezameld, ruim voldoende voor het burgerinitiatief. (3) Voorzichtige schattingen gaan uit van enkele tienduizenden Nederlanders die de ziekte van Lyme hebben. Alleen al in 2009 liepen zeker 22.000 mensen de ziekte op. Ook Uitdenbogerd raakte vier jaar geleden besmet met de bacterie. “Ik had snel in de gaten dat ik gebeten was. Ik liep de tekenbeet op een zaterdag op en ’s maandags zat ik al bij mijn huisarts. Die heeft de teek

GT-0011-a-14-2-b © ThiemeMeulenhoff

2/8

niet goed verwijderd. De huisarts gebruikte een veel te grote tang en spoelde de teek ook nog door de gootsteen.” Zo kon niet meer onderzocht worden of het om een besmet exemplaar ging. “Kom maar terug als je klachten krijgt”, zei de huisarts. Acht weken later verscheen er een rode cirkel om de plek van de beet, het eerste signaal dat Uitdenbogerd de ziekte van Lyme had. Uiteindelijk kreeg ze hersenvliesontsteking. Terugkijkend vindt ze dat haar huisarts niet alert genoeg op de situatie gereageerd heeft. “Als hij me toen had uitgelegd dat ik sneller in actie had moeten komen, was ik misschien niet zo ziek geworden.” (4) Snelle toediening van antibiotica kan veel schade voorkomen. De Nederlandse vereniging voor Lymepatiënten pleit daarom voor een landelijk kenniscentrum. Veel huisartsen weten te weinig over de ziekte van Lyme. “Ze denken dat het allemaal wel meevalt”, zegt Uitdenbogerd. Het probleem is bovendien dat de ziekte een heleboel verschillende klachten kan opleveren, variërend van lichte griepverschijnselen tot ernstige hersen- of hartproblemen. Dat maakt het lastig om de juiste diagnose te stellen. De testen om de ziekte van Lyme vast te stellen zijn ook niet 100 procent betrouwbaar. Ze kunnen meestal maar één bacteriestam aantonen, terwijl in Europa minstens vijf verschillende stammen bestaan. Het gevolg hiervan is dat tienduizenden chronisch zieken die veel pijn lijden, van specialist naar specialist gaan, lees verder ►►► 11

Oriëntatietoets leesvaardigheid

100

105

foute diagnosen krijgen, niet behandeld worden en soms uiteindelijk arbeidsongeschikt raken. (5) Bioloog en tekendeskundige Fedior Gassner steunt het burgerinitiatief. “Bij een zo complexe ziekte is het goed als verschillende artsen hun krachten bundelen. Er heerst veel onzekerheid, zowel onder artsen als onder patiënten. Dan kan zo’n centrum helpen. Veel symptomen van Lyme kunnen ook bij andere ziekten horen en daarom worden er door huisartsen regelmatig verkeerde diagnosen gesteld. Sommige patiënten verliezen daardoor hun vertrouwen in de medische wetenschap. Daar moet wat aan gedaan worden.” (6) De weinige artsen die de ziekte van Lyme wél goed in beeld hebben, kunnen de stroom van patiënten niet aan, stelt de Lymevereniging. Zo is het Hengelose ziekenhuis van de Ziekenhuisgroep Twente door de

110

115

120

125

130

Examenbundel 2021 | 2022

enorme toeloop van Lymepatiënten niet meer in staat al deze patiënten te behandelen. In Nijmegen wordt in de Sint Maartenskliniek onderzoek gedaan naar de ziekte en het Gelreziekenhuis in Apeldoorn heeft een speciale Lymepolikliniek. Toch zijn patiënten niet altijd tevreden over de deskundigheid en de behandelmethoden van dit soort poliklinieken. Dat leidt er toe dat sommigen hun toevlucht nemen tot alternatieve geneeswijzen. (7) Daarom is meer kennis over de ziekte en meer capaciteit om patiënten te behandelen hard nodig, zegt de NVLP. De vereniging heeft goede hoop in de Tweede Kamer een luisterend oor te vinden. Uitdenbogerd: “We merken dat het gevoel van noodzaak daar gedeeld wordt. Sommige kamerleden kennen in hun eigen omgeving ook mensen die de ziekte van Lyme hebben. Dat moet helpen.”

Naar een artikel van Frouke Tamsma, De Gelderlander, 5 maart 2011

1 Welk kopje past het beste bij de inhoud van alinea 2? A Burgerinitiatief B Lymepatiënten C Slopende ziekte D Tweede Kamer

2 Welk kopje past het beste bij de inhoud van de alinea’s 4, 5 en 6? A Landelijk kenniscentrum B Nederlandse vereniging voor Lymepatiënten C Onbekende bacteriestammen D Tienduizenden chronisch zieken

3 Wat is het verband tussen alinea 3 en alinea 4? A Alinea 3 geeft een voorbeeld voor het gestelde in alinea 4. B Alinea 3 noemt een oorzaak van het gestelde in alinea 4. C Alinea 4 spreekt het gestelde in alinea 3 tegen. D Alinea 4 zwakt het gestelde in alinea 3 af.

GT-0011-a-14-2-b

3/8

lees verder ►►►

Nederlands vmbo-gt/mavo

Oriëntatietoets leesvaardigheid

4 ‘Veel huisartsen weten te weinig over de ziekte van Lyme. “Ze denken dat het allemaal wel meevalt”,’ (regels 65-68) Citeer de zin uit de alinea’s 3 tot en met 5 waarin een voorbeeld van deze uitspraak wordt gegeven.

5 Wat is het verband tussen alinea 6 en alinea 7? A Alinea 6 geeft een tegenstelling met het gestelde in alinea 7. B Alinea 6 noemt een reden voor het gestelde in alinea 7. C Alinea 7 is een bevestiging van het gestelde in alinea 6. D Alinea 7 vormt een uitwerking van het gestelde in alinea 6.

6 Hoe staat de schrijver tegenover de uitspraken van deskundigen in deze tekst? A Hij gebruikt ze vooral om zijn eigen standpunten te verdedigen. B Hij geeft ze weer zonder verder commentaar. C Hij laat merken het oneens te zijn met de uitspraken. D Hij trekt de juistheid van de uitspraken in twijfel.

7 Je moet de informatie uit alinea 7 samenvatten. Geef met een kruisje aan welke van de onderstaande drie zinnen informatie bevat die je in een samenvatting gebruikt. ‘Daarom is meer kennis over de ziekte en meer capaciteit om patiënten te behandelen hard nodig, zegt de NVLP.’ (regels 123-126) ‘De vereniging heeft goede hoop in de Tweede Kamer een luisterend oor te vinden.’ (regels 126-128) ‘Sommige kamerleden kennen in hun eigen omgeving ook mensen die de ziekte van Lyme hebben.’ (regels 131-133)

8 Hoe kun je de inhoud van alinea 7 het beste weergeven? In alinea 7 wordt A een advies gegeven. B een toekomstbeeld geschetst. C een waarschuwing uitgesproken D een wens geuit.

9 Welke zin geeft het beste de hoofdgedachte weer van de tekst Aandacht voor de ziekte van Lyme? A De ziekte van Lyme kan zich ontwikkelen tot een chronische ziekte met diverse ziekteverschijnselen. B Er moet volgens de NVLP een kenniscentrum komen voor de ziekte van Lyme, zodat patiënten sneller en effectiever geholpen kunnen worden. C Huisartsen zijn volgens de NVLP te weinig op de hoogte van de ziekte van Lyme en ondernemen daardoor niet tijdig actie. D Jaarlijks worden steeds meer mensen ziek nadat ze een beet van een besmette teek hebben opgelopen en dat kan voorkomen worden.

Tekst 2

Oriëntatietoets leesvaardigheid

Examenbundel 2021 | 2022

Tekst 2 2 Tekst

Big brother? Big data! Big Big (1) Somsbrother? weten bedrijven meer over data! gebruikersprofielen te verkopen aan

ons dan onze eigen familie. The New York Times berichtte vorigmeer jaar over (1) Soms weten bedrijven over een manonze die woedend aanklopte bij ons dan eigen familie. The New 5 een supermarkt, YorkAmerikaanse Times berichtte vorig jaaromdat over die eenzijn mantienerdochter die woedendkortingsbonnen aanklopte bij babyspullen had gestuurd.omdat De 5 voor een Amerikaanse supermarkt, vestigingsmanager verontschuldigde die zijn tienerdochter kortingsbonnen zich deze vergissing. Maar De toen voor voor babyspullen had gestuurd. 10 de manager de vader een paar vestigingsmanager verontschuldigde dagen later opbelde om nogmaals zich voor deze vergissing. Maar toen excuses de te maken, bleek dat niet 10 zijn de manager vader een paar nodig: tienerdochter bekend dagen de later opbelde om had nogmaals dat inderdaad zwanger was. zijn ze excuses te maken, bleek datHoe niet supermarkt dat wist?had Het bekend hoofd15 de nodig: de tienerdochter kantoor maakte gebruik van eenHoe dat ze inderdaad zwanger was. dat Het aankopen de supermarkt dat wist? hoofd15 computerprogramma van klanten analyseert grond kantoor maakte gebruikom vanopeen daarvan voorspellingen doen over computerprogramma datteaankopen 20 hun aankopen in de toekomst. van klanten analyseert om op grond Volgens programmate blijkt hetover daarvan dat voorspellingen doen van onder andere bodylotion 20 inslaan hun aankopen in de toekomst. en geurloze een goede Volgens dat zeep, programma blijkt voorhet speller de aanschaf luiers inslaan voor van onder anderevan bodylotion 25 een paar maanden later. Handig om en geurloze zeep, een goede voortoekomstige ouders alvastvan watluiers aanspeller voor de aanschaf te sturen.later. Handig om 25 biedingen een paar maanden (2) Dat klinktouders een beetje eng. ver toekomstige alvast watZo aanis het in Nederland gelukkig nog niet. biedingen te sturen. 30 Maar volgens eenbeetje experteng. als Kenneth (2) Dat klinkt een Zo ver Cukier, dataredacteur van ‘The is het in Nederland gelukkig nog niet. eneen coauteur boek 30 Economist’ Maar volgens expertvan als het Kenneth ‘Big Data’, ontkomen we er niet aan. Cukier, dataredacteur van ‘The In de toekomst zullen enorme Economist’ en coauteur van het boek 35 bestanden met dit soort – ‘Big Data’, ontkomen wegegevens er niet aan. in Engels ‘big data’enorme – een steeds In het de toekomst zullen rol gaan spelen. Bedrijven en 35 grotere bestanden met dit soort gegevens – sociale media‘big leggen in het Engels data’zo– veel een mogesteeds lijk gedragsgegevens vanBedrijven hun grotere rol gaan spelen. en 40 gebruikers vastleggen om daar geld mogeaan te sociale media zo veel verdienen, bijvoorbeeld door lijk gedragsgegevens van hun 40 gebruikers vast om daar geld aan te verdienen, bijvoorbeeld door gebruikersprofielen te verkopen aan GT-0011-a-15-1-b 4/9 adverteerders. (3) Bigdatabestanden zijn niet alleen GT-0011-a-15-1-b 4/9 45 handig voor commerciële bedrijven. 14 Ook sociaalwetenschappelijke onderzoekers maken gretig gebruik van de

45 45

50 50

55 55

60 60

65 65

70 70

75 75

80 80

adverteerders. (3) Bigdatabestanden niet alleen gebruikersprofielen te zijn verkopen aan handig voor commerciële bedrijven. adverteerders. Ook sociaalwetenschappelijke onder(3) Bigdatabestanden zijn niet alleen zoekers maken gretig gebruik van de handig voor commerciële bedrijven. groeiende berg elektronische onderOok sociaalwetenschappelijke gegevens uit media omgebruik conclusies te zoekers maken gretig van de trekken over onze sociale relaties, groeiende berg elektronische stemmingen gedragingen. Som-te gegevens uit en media om conclusies mige onderzoekers zien zelfs een trekken over onze sociale relaties, heel nieuwe tak van wetenschap stemmingen en gedragingen. Somontstaan, de ‘computational mige onderzoekers zien zelfssocial een sciences’, waarbij sociaal wetenheel nieuwe tak van wetenschap schappers en‘computational computerdeskundigen ontstaan, de social steeds meer gaan sociaal samenwerken. sciences’, waarbij weten- Al met al lijkenenwe volgens deskundigen schappers computerdeskundigen op de drempel van samenwerken. een heel nieuwAl steeds meer gaan tijdperk te staan. met al lijken we volgens deskundigen (4) “Voor het wetenschappelijk op de drempel van een heel nieuw onderzoek is dat in elk geval goed tijdperk te staan. nieuws”, Michael Macy, sociaal (4) “Voor zegt het wetenschappelijk wetenschapper de geval Cornell-unionderzoek is dataan in elk goed versiteit een van deMacy, grondleggers nieuws”, en zegt Michael sociaal van de ‘computational wetenschapper aan desocial Cornell-unisciences’. versiteit en“Sociaalpsychologisch een van de grondleggers onderzoek werd tot nu social toe vooral van de ‘computational gedaan met een handjevol proefsciences’. “Sociaalpsychologisch personen in een laboratorium, maar onderzoek werd tot nu toe vooral bigdatabestanden hebben het voorgedaan met een handjevol proefdeel dat ze gebaseerd zijn op elekpersonen in een laboratorium, maar tronische sporen die mensen bigdatabestanden hebben hetachtervoorlaten in hun echte leven, zoals in edeel dat ze gebaseerd zijn op elekmails, bij mobiele-telefoongebruik, tronische sporen die mensen achterdoor op internet laten zoekopdrachten in hun echte leven, zoals in en eop sociale media. Zo kun je als het mails, bij mobiele-telefoongebruik, ware meekijken over de door zoekopdrachten op schouder internet en van de samenleving.” En omdat het op sociale media. Zo kun je als het over aantallen kunnen ware enorme meekijken over degaat, schouder onderzoekers patronenEnaan het licht van de samenleving.” omdat het over enorme aantallen kunnen brengen die je wel kuntgaat, zien op grote onderzoekers patronen aan schaal. het licht schaal, maar niet op kleine (5) Met behulp van bigdatabestanden kunnen onderzoekers interessante lees verder ►►► resultaten blootleggen op een manier die tot nu toe onmogelijk was. Zo lees verder ►►► analyseerde een internationaal © ThiemeMeulenhoff onderzoeksteam begin vorig jaar het belgedrag van een paar miljoen

125

hore (7)

130

(5) Met behulp van kunt bigdatabestanden brengen die je wel zien op grote

vmbo-gt/mavo 85 Nederlands kunnen maar onderzoekers interessante schaal, niet op kleine schaal.

horen.maar het aantal verschillende geeft, Oriëntatietoets leesvaardigheid (7) Dat is allemaal mooi,bijmaar groepen waar dezeheel mensen mogen onderzoekers eigenlijk wel horen. zomaar al die gegevens de (7) Dat ismet allemaal heel mooi,aan maar 130 mogen haal? Bij veel sociale eigenlijk media zijn er, onderzoekers wel net als op andere zomaar met al die plaatsen gegevenswaar aan we de zonderBij daarbij stil te staan 130 haal? veel sociale mediaelektrozijn er, nische nogwe net als gegevens op andere achterlaten, plaatsen waar weinig regels privacy te zonder daarbijom stilonze te staan elektro135 nische beschermen. Onderzoekers gegevens achterlaten,mogen nog al die dataregels nu zomaar opvragen weinig om onze privacyen te analyseren zonder dat de gebruikers 135 beschermen. Onderzoekers mogen al daardata toestemming geven.en En die nu zomaarvoor opvragen gebruikers zijn zichdat onvoldoende analyseren zonder de gebruikers 140 daar bewust van hun privacy, ontdekte toestemming voor geven. En Danah Boyd, gebruikers zijnmediaonderzoeker zich onvoldoende aan onder andere New York University. 140 bewust van hun privacy, ontdekte Zo bleek geenmediaonderzoeker van de tieners die aan ze Danah Boyd, ondervroeg over hun Facebookonder andere New York University. 145 Zo gebruik weten of de hun gegevens bleektegeen van tieners die ze alleen zichtbaar waren voor hun ondervroeg over hun Facebookvriendenteofweten voor iedereen. 145 gebruik of hun gegevens (8) Veel onderzoekers alleen zichtbaar waren verwachten voor hun dat bigdata-analyse het onderzoek vrienden of voor iedereen. 150 zoals weonderzoekers dat nu kennenverwachten – met proef(8) Veel personen in een onderzoeksdat bigdata-analyse het onderzoek omgeving – voor een groot deelproefgaat 150 zoals we dat nu kennen – met vervangen. dat betekent niet personen in “Maar een onderzoeksdat onderzoek doen de toekomst omgeving – voor eeningroot deel gaat 155 vervangen. hetzelfde is “Maar als een analyseprogramdat betekent niet ma loslaten op doen een berg dat onderzoek in degegevens. toekomst Daaruit komt immers altijd wel iets 155 hetzelfde is als een analyseprogramrollen. We hebben een ma loslaten op eennog bergsteeds gegevens. theorie nodig om die resultaten in Daaruit komt immers altijd wel iets 160 rollen. hun context te plaatsen en te interWe hebben nog steeds een preteren”, zegtom Mark theorie nodig die Granovetter, resultaten in sociaal wetenschapper deinter160 hun context te plaatsen aan en te Stanford-universiteit, in een artikel in preteren”, zegt Mark Granovetter, het befaamde wetenschappelijke sociaal wetenschapper aan de 165 Stanford-universiteit, tijdschrift ‘Nature’. in een artikel in het befaamde wetenschappelijke een artikel van Saskia Decorte, 165Naar tijdschrift ‘Nature’. Psychologie Magazine, januari 2013 Naar een artikel van Saskia Decorte, Psychologie Magazine, januari 2013 125

resultaten blootleggen op een manier (5) Met behulp van bigdatabestanden die tot nu toe onmogelijk was. Zo kunnen onderzoekers interessante analyseerde een internationaal resultaten blootleggen op een manier onderzoeksteam begin vorig die tot nu toe onmogelijk was.jaar Zo het 90 analyseerde belgedrag van een paar miljoen een internationaal klanten van een mobiele-telefoononderzoeksteam begin vorig jaar het provider. Dit deden ze door gegevens 90 belgedrag van een paar miljoen over geslacht enmobiele-telefoonleeftijd van de klanten van een bellers te Dit koppelen die van de provider. deden aan ze door gegevens mensen die zeen het vaakstvan belden. 95 over geslacht leeftijd de Zo bleken onder twintigers bellers te koppelen aan en diedertigers van de vrouwen die vaker mannen te 95 mensen ze naar het vaakst belden. Zo bellen dan andersom – volgens bleken onder twintigers en dertigers onderzoekers vrouwen vakereen naarbevestiging mannen tevan hun theorie dat jonge –vrouwen 100 bellen dan andersom volgensmeer investeren in partnerrelaties dan onderzoekers een bevestiging van jongetheorie mannen. de toekomst 100 hun dat In jonge vrouwen gaat meer dat soort onderzoek waarschijnlijk investeren in partnerrelaties dan nog een stapje verder: dan kunnen jonge mannen. In de toekomst gaat onderzoekers ook meteen uitzoeken 105 dat soort onderzoek waarschijnlijk of die gesprekken een beetje prettig nog een stapje verder: dan kunnen verlopen. 105 onderzoekers ook meteen uitzoeken (6) Sommige theorieën uit de prettig psychoof die gesprekken een beetje logie kunnen met behulp van dit soort verlopen. 110 nieuwe onderzoeksmethodes einde(6) Sommige theorieën uit de psycholijk worden bewezen – of van zo de logie kunnen met behulp dit soort prullenbak in. Zo was het idee altijd 110 nieuwe onderzoeksmethodes eindedat worden de manier waarop– mensen lijk bewezen of zo de nieuwe ideeën, en technoprullenbak in. Zomeningen was het idee altijd 115 dat logieën van elkaar overnemen de manier waarop mensen werkt als een ideeën, soort besmetting: meer nieuwe meningen hoe en technomensenvan in jeelkaar omgeving bijvoorbeeld 115 logieën overnemen werkt Facebook gebruiken, hoe hoe groter de als een soort besmetting: meer kans dat in je je dat overneemt. Maar mensen omgeving bijvoorbeeld 120 Facebook afgelopen gebruiken, jaar liet onderzoek onder hoe groter de Facebookgebruikers zien dat niet het kans dat je dat overneemt. Maar totaal aantal mensen uit je omgeving 120 afgelopen jaar liet onderzoek onder dat Facebook gebruikt de dat doorslag Facebookgebruikers zien niet het geeft, maar het aantaluit verschillende totaal aantal mensen je omgeving 125 groepen waar gebruikt deze mensen bij dat Facebook de doorslag horen. (7) Dat is allemaal heel mooi, maar mogen onderzoekers eigenlijk wel zomaar met al die gegevens aan de 130 haal? Bij veel sociale media zijn er, net als op andere plaatsen waar we 5 / 9 GT-0011-a-15-1-b zonder daarbij stil te staan elektronische gegevens achterlaten, nog 5 / 9 GT-0011-a-15-1-b weinig regels om onze privacy te 135 beschermen. Onderzoekers mogen al die data nu zomaar opvragen en © ThiemeMeulenhoff analyseren zonder dat de gebruikers daar toestemming voor geven. En 85

lees verder ►►► lees verder ►►►

examenbundel vmbo-gt / mavo Nederlands vmbo-k Nederlands vmbo-gt / mavo Engels vmbo-gt / mavo Duits vmbo-gt / mavo Frans vmbo-gt / mavo Economie vmbo-gt / mavo Maatschappijkunde vmbo-gt / mavo Geschiedenis vmbo-kgt Aardrijkskunde vmbo-gt / mavo Wiskunde vmbo-gt / mavo Nask 1 vmbo-gt / mavo Nask 2 vmbo-gt / mavo Biologie

samengevat vmbo Nederlands 2F vmbo Rekenen 2F vmbo-kgt Economie vmbo-kgt Maatschappijkunde vmbo-gt / mavo Geschiedenis vmbo-kgt Aardrijkskunde vmbo-kgt Wiskunde

Tips, tricks en informatie die jou helpen bij het slagen voor je eindexamen vind je op examenbundel.nl! Nog meer kans op slagen? Volg ons ook op social media. #geenexamenstress

vmbo-gt / mavo Nask 1 vmbo-gt / mavo Nask 2 vmbo-kgt Biologie

examenidioom + examenbundel + samengevat + zeker slagen! = #geenexamenstress

examenidioom vmbo Engels vmbo Duits vmbo Frans

zeker slagen ! voor vmbo, havo én vwo

9 789006 491654