Issuu

examen bundel examenbundel.nl

Meer dan alleen oefenexamens

boek Nu bij je

del.nl n u b n e m mijn.eoxeafenen, video’s en meer Online

2021 2022

havo

Engels

examenbundel.nl

examen bundel Meer dan alleen oefenexamens

2021 2022

havo

Tineke van Putten Riek Verploegh

Engels

mijn.examenbundel.nl Slagen zonder examenstress doe je met Examenbundel, Samengevat, Examenidioom en Zeker Slagen! Alles voor je schoolexamens en je centrale examens in je boeken, maar ook online.

Quickscan

Oefenexamens

Antwoorden bij de oriëntatietoets

Overzicht van al je examenvakken

Video’s en andere leerbronnen

En nog veel meer op Mijn Examenbundel!

Ga naar mijn.examenbundel.nl en log in op Mijn Examenbundel. Met deze code krijg je toegang tot heel veel (digitale) extra’s die bij je bundel horen:

Deze code is uniek en door één persoon te gebruiken. Geldig tot 15 juli 2022.

#ikgazekerslagen

Voorwoord Met deze Examenbundel bereid je je goed voor op het eindexamen. Je oefent met echte examenopgaven. In de uitwerkingen staan de antwoorden met een duidelijke uitleg. Zo weet je precies wat je goed en fout hebt gedaan. Gebruik naast deze Examenbundel ook het boek Examenidioom om te leren voor je examen. Hierin vind je meer dan 1000 woorden met voorbeeldzinnen en oefeningen. Zo breid je je woordenschat eenvoudig uit. Handig voor zowel het centraal examen als de schoolexamens.

examen bundel

Oefenen met echte examens en duidelijke uitwerkingen

examen idioom#

Meer dan 1000 woorden en voorbeeldzinnen

Wil je weten op welke datum het centraal examen is? Ga naar examenbundel.nl/examenrooster voor het actuele examenrooster. Of scan de QR-code:

Namens team Examenbundel heel veel succes! Heb je een vraag of opmerking over deze Examenbundel? Ga dan naar examenbundel.nl/contact.

Opmerking De overheid stelt de regels op voor het examen. Bijvoorbeeld wat de examenonderwerpen zijn, welke hulpmiddelen je mag gebruiken en wanneer het examen is. De auteurs en uitgever hebben deze Examenbundel met grote zorg samengesteld. Soms veranderen de regels van de overheid echter of worden er nieuwe afspraken gemaakt over wat die regels betekenen. Raadpleeg daarom altijd je docent of onze website www.examenbundel.nl voor actuele informatie die voor jouw examen van belang is.

Inhoud 3 Voorwoord 6 Stappenplan

Oriëntatietoets 9

21 Deel 1

Voorbereiding op het examen

A Kennis van land en

109 Deel 2

Oefenen met examenteksten

E Examenteksten

111

samenleving

23 1 30 2 34 3 36 4

Groot-Brittannië Verenigde Staten van Amerika Onderwijs Veelgebruikte bronnen

Schoolexamen

38 1 Kijk- en luistervaardigheid 41 2 Gespreksvaardigheid 47 3 Schrijfvaardigheid

Grammatica

Zelfstandige naamwoorden Lidwoorden Voornaamwoorden Bijwoorden Trappen van vergelijking Werkwoorden Gerund Woordvolgorde Spelling

55 1 57 2 57 3 60 4 61 5 62 6 66 7 67 8 68 9

D Centraal examen

69 1 74 2 95 3 103 4 104 5 107 6

Leesvaardigheid Oefenen met leesstrategieën Soorten examenvragen Veelvoorkomende woorden en uitdrukkingen in de vraagstelling Signaalwoorden Voorvoegsels

met woordenlijst

112 113 114 115

1 2 3 4

Examen Examen Examen Examen

2017-II: 2017-II: 2017-II: 2017-II:

1★ 2★ 10 ★ 11 ★

116 118 119 121

5 6 7 8

Examen Examen Examen Examen

2017-II: 2017-II: 2017-II: 2017-II:

3 ★★ 8 ★★ 9 ★★ 12 ★★

123 126 128 131

9 10 11 12

Examen Examen Examen Examen

2017-II: 2017-II: 2017-II: 2017-II:

4 5 6 7

★★★ ★★★ ★★★ ★★★

F 2018-II

134

met woordenlijsten

135 136 137 138 140 143 145 148 151 153 155 156

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen

2018-II: 2018-II: 2018-II: 2018-II: 2018-II: 2018-II: 2018-II: 2018-II: 2018-II: 2018-II: 2018-II: 2018-II:

1★ 2★ 3 ★★ 4 ★★ 5 ★★ 6 ★★★ 7 ★★★ 8 ★★★ 9 ★★ 10 ★★ 11 ★ 12 ★

G Examenteksten

I 2019-II

235

158

met uitwerkingen

159 161 162 163 164

1 2 3 4 5

Examen Examen Examen Examen Examen

2017-I: 2018-I: 2018-I: 2018-I: 2018-I:

2★ 1★ 2★ 10 ★ 11 ★

166 168 169 172 174

6 7 8 9 10

Examen Examen Examen Examen Examen

2017-I: 2018-I: 2018-I: 2018-I: 2018-I:

9 3 7 8 9

★★ ★★ ★★ ★★ ★★

176 178 180 182 184 187

11 12 13 14 15 16

Examen Examen Examen Examen Examen Examen

2017-I: 2017-I: 2017-I: 2018-I: 2018-I: 2018-I:

4 6 8 4 5 6

★★★ ★★★ ★★★ ★★★ ★★★ ★★★

met uitwerkingen

236 237 238 239 241 243 246 249 251 253 254 256 257

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13

Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen

2019-II: 2019-II: 2019-II: 2019-II: 2019-II: 2019-II: 2019-II: 2019-II: 2019-II: 2019-II: 2019-II: 2019-II: 2019-II:

1★ 2★ 3 ★★ 4 ★★ 5 ★★ 6 ★★★ 7 ★★★ 8 ★★★ 9 ★★★ 10 ★★ 11 ★★ 12 ★ 13 ★

260 Uitwerkingen

J 2021-I

268

zonder uitwerkingen

190 Uitwerkingen

H 2019-I

202

met uitwerkingen

203 204 205 206 208 210 213 216 218 220 222 223 225

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13

Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen Examen

2019-I: 2019-I: 2019-I: 2019-I: 2019-I: 2019-I: 2019-I: 2019-I: 2019-I: 2019-I: 2019-I: 2019-I: 2019-I:

1★ 2★ 3★ 4 ★★ 5 ★★ 6 ★★★ 7 ★★★ 8 ★★★ 9 ★★ 10 ★★★ 11 ★★ 12 ★ 13 ★

Bijlagen Basiswoordenlijst Register op thema Cijferbepaling examens 2018-II, 2019-I en 2019-II

227 Uitwerkingen

Stappenplan Natuurlijk kun je kriskras door de Examenbundel gaan en met die onderdelen oefenen die jou belangrijk lijken. Je kunt het ook systematischer aanpakken en daar is onderstaand stappenplan voor bedoeld. Het stappenplan leidt je op een slimme manier door de bundel en laat je optimaal profiteren van de mogelijkheden die de Examenbundel je biedt om je leesvaardigheid op peil te brengen. Dan kun je met vertrouwen het centraal examen tegemoet zien.

september

Bestudeer D1 (Leesvaardigheid).

oktober Nulmeting: maak de oriëntatietoets op bladzijde 9 en verder.

Bekijk het studieadvies.

Meer dan 4 fout.

NEE

Oorzaak 1: je weet niet hoe je te werk moet gaan.

Bestudeer de leesstrategieën (D2) en soorten vragen (D3).

Oorzaak 2: je begrijpt de meerkeuzevragen niet goed.

Bestudeer de soorten vragen (D3) en veelvoorkomende woorden in de vraagstelling (D4).

Oorzaak 3: gebrek aan woordkennis.

• Leer de basiswoordenlijst (Engels-Nederlands). • Leer de signaalwoorden (D5). • Leer de voorvoegsels (D6).

Oorzaak 4: gebrek aan achtergrondkennis van Groot‑Brittannië en de VS.

Lees onderdeel A. Test je kennis van land en samenleving op mijn.examenbundel.nl.

Bekijk het studieadvies.

Wil je nog meer oefenen? Gebruik Examenidioom.

Oefen met de examenteksten in onderdeel E.

januari

Oefen met de examenteksten in onderdeel G.

Zoek naar de oorzaak en bestudeer de betreffende onderdelen in de bundel (zie het begin van dit stappenplan).

Veel fouten.

NEE

Maak een heel examen in onderdeel H.

Bereken je cijfer aan de hand van de cijferbepaling achter in de bundel.

Bestudeer de uitwerkingen bij dit examen.

Herhaal nog een keer de signaalwoorden (D5) en de voorvoegsels (D6).

Oefen tot aan het centraal examen verder met hele examens in de onderdelen F, I en J en op mijn.examenbundel.nl.

april

Examen

Hoe zou je het nu al doen op een examen? De oriëntatietoets geeft je een eerste indruk. De antwoorden vind je op mijn.examenbundel.nl.

Oriëntatietoets

De oriëntatietoets is speciaal ontwikkeld om je een idee te geven hoe je ervoor staat wat het centraal examen betreft. Het centraal examen toetst verschillende leesvaardigheden (eindtermen). Deze oriëntatietoets • geeft een globaal beeld van hoe goed of hoe slecht je deze vaardigheden beheerst; • bestaat uit opgaven uit examens van voorgaande jaren; • heeft ongeveer de omvang van een half examen. Wanneer je de scores invoert op mijn.examenbundel.nl bij Antwoorden oriëntatietoets Engels havo, krijg je een handig studieadvies. Daarna kun je met behulp van het stappenplan op bladzijde 6 en 7 verder werken met de Examenbundel.

Oriëntatietoets Tekst 11 Tekst 1

England shirt controversy New World Cup England shirts have been launched and there are two versions available. "Stadium" tops retail at £60, but match tops as worn by the players cost £90, effectively branding those buying the cheaper versions second class citizens. Nike says the cooling technology used in the match shirts is 1 spectators, but surely fans sweat in just the same way? Especially those excluded from expressing their support because Nike doesn't make shirts in XXXXL and XXXXXL sizes. On the question of price, Indonesian workers who make the shirts earn 30p an hour, which makes the profiteering even less 2 . Private Eye, 2014

1 Which of the following fits the first gap? A appreciated among B financed by C indispensable for D unnecessary for

2 Which of the following fits the second gap? A exclusive B immoral C interesting D justifiable E practical

Oriëntatietoets

Examenbundel 2021 | 2022

Tekst 10 Tekst 2 Bike Lane Lamentations 1

Courtland Milloy's July 9 Metro column, "District biker gang ─ the pedaling kind ─ has a lot of nerve," caught me off guard. 1 Frequently, car doors open as I pass, buses pass a few inches from my handlebars, and motorists yell or honk at me when I am trying to get around double-parked vehicles or cars parking. I try to obey traffic lights, but sometimes it is nice to get a running start and get away from traffic. The bike lanes have helped enormously. I do not understand why anyone would think they are bad. I have been bicycling in the District since 1984, and motorists appear more impatient with my presence on a bicycle than they did years ago, probably because of the higher volume of traffic. Everyone would be better off riding a bicycle in the city, but it is not for everyone. However, saying that hitting a bicyclist is worth the $500 fine is not a solution. Jamie Rothschild, Washington

The July 11 Style article "In D.C.'s bike wars, here come the spokespeople," peddling civility by and toward bikers downtown, revealed the reason cyclists should be aggressively ticketed by D.C. police when they break the rules: in the one brief capsule of time described in the article, five cyclists sped through a red light. An ambulance, fire engine or police car could have been speeding into the intersection, and the cyclists would have caused a tragedy, among many possibilities. If rude and rulebreaking cyclists start receiving fines for their behavior, maybe they will reconsider their importance over the importance of every other individual on the streets. 2 Linda O'Brien, Takoma Park

Courtland Milloy got his facts wrong and essentially advocated vehicular assault. How could The Post advocate violence that pits a driver in a ton of metal against an exposed bicyclist? As a nation, we are trying to achieve a more sustainable way of living, and integrating multiple modes of transportation in cities is one way to do that. 3 Carolyn Dick Mayes, New Ipswich, N.H. washingtonpost.com, 2014

HA-1002-a-16-2-b

13 / 19

lees verder ►►►

Engels havo

3 Drie van de onderstaande vier zinnen (a, b, c en d) zijn uit de brieven weggelaten: a As a result, bicyclists span racial, social and economic boundaries and reflect a diverse city. Yet Milloy painted with a wide brush, polarizing an already-divided audience. b Bike commuters actually improve commutes by getting cars off the road, reducing congestion and pollution. c If that doesn’t work, the bike lanes need to be considered a failed experiment. d I thought I was the one who had to be defensive riding D.C. streets until I reach a bike path or lane. Noteer het nummer van elke brief, gevolgd door de letter van de zin die er uit is weggelaten. Let op: je houdt één van de vier zinnen over.

Tekst 5 Tekst 3

That warm, fuzzy feeling adapted from an article by Paul Bloom 1

ANY scientists who study morality are interested in why people behave badly, but I am more curious to understand why we are so nice. It seems that much of it is part of human nature, not the product of culture or parenting. The economist Adam Smith pointed out long ago that when you see somebody in pain, you feel it ─ to an extent ─ as if it were your own, and you are motivated to make it go away. Modern research shows this is true even of babies. When babies hear crying, they cry, and if they see someone suffer, even silently, they become distressed. As soon as they can move, babies will try to help. They'll stroke the person, or hand over a toy or bottle. In my own research, I have been studying the development of our capacity to judge the behaviour of others as right or wrong. I created a set of short plays for babies using puppets. In one, a character would struggle to get up a hill. One puppet would help him; another would push him down. I then presented each baby with the two puppets. Even those as young as 6 months old tended to reach for the "good guy", suggesting that this is who they prefer. I also created plays in which one puppet does neither good nor bad, and I found that babies reach for a good guy over a neutral guy, but would rather reach for a neutral than a bad guy. This suggests babies are both drawn towards the good guy and away from the bad. More recently, I explored the judgements of 3-month-olds. Although babies that young cannot coordinate their actions well enough to reach for something, I knew from the previous study that babies first tend to look to where they're going to reach. As predicted, they looked at the good guy, and not at the bad guy, suggesting that they, too, favour this character. Are these true moral judgements? It's an open question. One might ask, for instance, whether babies are motivated to reward the good character and punish the bad ─ this is the focus of ongoing work. At minimum, though, we can conclude that babies are 7 third-party interactions of a positive and negative nature, and that this influences how they behave. They have, then, the foundations of morality. © ThiemeMeulenhoff Can these inborn inclinations explain the scope of human kindness? 13 Probably not. Babies prefer the familiar: they prefer to hear their native

ask, for instance, whether babies are motivated to reward the good character and punish the bad ─ this is the focus of ongoing work. At 2021 | 2022 Oriëntatietoets Examenbundel minimum, though, we can conclude that babies are 7 third-party interactions of a positive and negative nature, and that this influences how they behave. They have, then, the foundations of morality. Can these inborn inclinations explain the scope of human kindness? 5 Probably not. Babies prefer the familiar: they prefer to hear their native language rather than a foreign one; babies raised in white households prefer to look at white faces while those raised in black households prefer black faces and these preferences grow into biases and behaviours. At around 9 months, they'll show stranger anxiety and, later on, sort themselves into groups, dividing the world into us versus them, showing little sign of caring about distant others. 6 None of this is 8 . Our brains have evolved through natural selection to favour those who share our genes and those with whom we continually interact. It is entirely 6predictable that our natural reaction HA-1002-a-16-2-b / 19 lees to verder ►►► strangers is at best indifference and more typically fear and disgust. 7 A theory of human kindness needs two parts. The core of our moral sense is explained by our evolved nature, but its extension to strangers is the product of our culture, our intelligence and our imagination.

NewScientist, 2010

4 Where does human kindness originate from according to Adam Smith? (paragraph 1) A people’s desire to overcome their selfishness B people’s identification with the misery of others C people’s inborn rules about what is right or wrong D people’s innate need to please those around them

5 What conclusion can be drawn from the experiment described in paragraph 2? The babies were able to A evaluate the actions of the puppets. B focus on the actions of just one puppet at a time. C indicate why they preferred one puppet over the other. D separate fiction from reality.

6 How does paragraph 3 relate to the claims made in paragraph 2? A It contradicts them. B It illustrates them. C It modifies them. D It supports them.

7 Which of the following fits the gap in paragraph 4? A pleased with B sensitive to C suspicious of D untroubled by

8 Which of the following fits the gap in paragraph 6? A inevitable B surprising

C useful

“our natural reaction to strangers is at best indifference and more typically fear and disgust” (einde alinea 6) 9 Citeer de eerste twee woorden van de zin die als eerste hiervoor een verklaring geeft.

Engels havo

10 Which of the following is in line with the point made in paragraph 7? The human race seems to have got kindness built in, A but it does not necessarily extend this to strangers. B but our genetic make-up is responsible for extending it to strangers. C but we only extend it to strangers if we are forced to do so.

Tekst 6

Tekst 4

Is meat the fix? 1

I was disappointed you gave so much space to an article on John Nicholson’s book The Meat Fix (22 February). At best, his experiences are anecdotal.

I am in my fifties and have been vegan for over 40 years. I still play football and tennis every week, and I am able to beat much younger meateating opponents. People often assume I am younger than I am. I have two children who play football, tennis and cricket, are in their top PE groups and play for their school teams. They are slightly above average height and of average build, and are both taller than their parents. They have been vegan since birth.

It takes 2,400 gallons of water to produce 1lb of meat, yet it only takes 25 gallons to produce 1lb of wheat. We live in a world of over 7 billion people where more than a billion people go to sleep every night hungry and thirsty. Meat is a selfish, inefficient way of producing food.

The conclusions reached in The Meat Fix are preposterous. If his claims were true we’d see vegans and vegetarians crawling along the pavements on their way back from spending their benefits, because presumably they haven’t the strength to work. Ron Grainger Halifax, West Yorkshire John Nicholson’s The Meat Fix (22 February) gives the impression that vegetarian and vegan diets are bad for your health. Nothing could be further from the truth. Scientific studies have repeatedly linked the vegan diet to lower levels of heart disease, diabetes, stroke, cholesterol and certain types of cancer. Besides, the exact details of Nicholson’s diet were conspicuously absent from the article. An unbalanced diet of any kind can have adverse consequences. His is just one case and does not reflect the experiences of the majority of vegans who live healthy, active lives. Ben Martin Tonbridge, Kent adapted from letters written to independent.co.uk, 2013 © ThiemeMeulenhoff

examenbundel havo Nederlands havo Engels havo Duits havo Frans havo Economie havo Bedrijfseconomie havo Maatschappijwetenschappen havo Geschiedenis havo Aardrijkskunde havo Wiskunde A havo Wiskunde B havo Scheikunde havo Biologie havo Natuurkunde

samengevat havo Economie havo Bedrijfseconomie havo Maatschappijwetenschappen havo Geschiedenis havo Aardrijkskunde havo Wiskunde A havo Wiskunde B

Tips, tricks en informatie die jou helpen bij het slagen voor je eindexamen vind je op examenbundel.nl! Nog meer kans op slagen? Volg ons ook op social media. #geenexamenstress

havo Scheikunde havo Biologie havo Natuurkunde havo/vwo Nederlands 3F/4F havo/vwo Rekenen 3F

examenidioom + examenbundel + samengevat + zeker slagen! = #geenexamenstress

examenidioom havo Engels havo Duits havo Frans

zeker slagen ! voor vmbo, havo én vwo

9 789006 491548