Issuu

examen bundel examenbundel.nl

examenbundel 2021 2022

examenbundel vmbo-gt / mavo Nederlands vmbo-k Nederlands vmbo-gt / mavo Engels vmbo-gt / mavo Duits vmbo-gt / mavo Frans vmbo-gt / mavo Economie vmbo-gt / mavo Maatschappijkunde vmbo-gt / mavo Geschiedenis vmbo-kgt Aardrijkskunde vmbo-gt / mavo Wiskunde vmbo-gt / mavo Nask 1 vmbo-gt / mavo Nask 2 vmbo-gt / mavo Biologie

samengevat vmbo Nederlands 2F vmbo Rekenen 2F vmbo-kgt Economie vmbo-kgt Maatschappijkunde vmbo-gt / mavo Geschiedenis vmbo-kgt Aardrijkskunde

Meer dan alleen oefenexamens

Tips, tricks en informatie die jou helpen bij het slagen voor je eindexamen vind je op examenbundel.nl! Nog meer kans op slagen? Volg ons ook op social

boek Nu bij je

l.nl e d n u b n me mijn.eoxeafenen, video’s en meer

media. #geenexamenstress

vmbo-kgt Wiskunde vmbo-gt / mavo Nask 1 vmbo-gt / mavo Nask 2

Online

vmbo-kgt Biologie

vmbo-gt

examenidioom

Maatschappijkunde

examenidioom + examenbundel + samengevat + zeker slagen! = #geenexamenstress

2021 2022

vmbo-gt / mavo

Maatschappijkunde

vmbo Engels vmbo Duits vmbo Frans

zeker slagen ! voor vmbo, havo én vwo

9789006491326_EB_vmbo_Maatschappijkunde_170x240.indd 1-3

9 789006 491326

28/05/2021 13:32

9789006491326_EB_vmMK.indb 4

7/05/2021 13:01

examenbundel.nl

examen bundel Meer dan alleen oefenexamens

2021 2022

vmbo-gt / mavo

9789006491326_EB_vmMK.indb 1

R. van Otterdijk J. van Otterdijk

Maatschappijkunde

7/05/2021 13:01

mijn.examenbundel.nl Slagen zonder examenstress doe je met Examenbundel, Samengevat, Examenidioom en Zeker Slagen! Alles voor je schoolexamens en je centrale examens in je boeken, maar ook online.

Quickscan

Antwoorden bij de oriëntatietoets

Oefenexamens

Overzicht van al je examenvakken

Video’s en andere leerbronnen

En nog veel meer op Mijn Examenbundel!

Ga naar mijn.examenbundel.nl en log in op Mijn Examenbundel. Met deze code krijg je toegang tot heel veel (digitale) extra’s die bij je bundel horen:

Deze code is uniek en door één persoon te gebruiken. Geldig tot 15 juli 2022.

#ikgazekerslagen EB_vmbo_Maatschappijkunde_Deel1.indd 2

7/05/2021 13:49

Voorwoord Met deze Examenbundel bereid je je goed voor op het eindexamen en op de schoolexamens. Je oefent met echte examenopgaven. In de uitwerkingen staan de antwoorden met een duidelijke uitleg. Zo weet je precies wat je goed en fout hebt gedaan. Gebruik naast deze Examenbundel ook het boek Samengevat om te leren voor je examen. Hierin vind je een handige samenvatting van alle examenstof.

examen bundel

Oefenen met echte examens en duidelijke uitwerkingen

samen gevat }

Overzichtelijke samenvatting van de examenstof

Wil je weten op welke datum het centraal examen is? Ga naar examenbundel.nl/examenrooster voor het actuele examenrooster. Of scan de QR-code:

Namens team Examenbundel heel veel succes! Heb je een vraag of opmerking over deze Examenbundel? Ga dan naar examenbundel.nl/contact.

Opmerking De overheid stelt de regels op voor het examen. Bijvoorbeeld wat de examenonderwerpen zijn, welke hulpmiddelen je mag gebruiken en wanneer het examen is. De auteurs en uitgever hebben deze Examenbundel met grote zorg samengesteld. Soms veranderen de regels van de overheid echter of worden er nieuwe afspraken gemaakt over wat die regels betekenen. Raadpleeg daarom altijd je docent of onze website www.examenbundel.nl voor actuele informatie die voor jouw examen van belang is.

9789006491326_EB_vmMK.indb 3

7/05/2021 13:01

9789006491326_EB_vmMK.indb 4

7/05/2021 13:01

Inhoud 3 Voorwoord 7 Stappenplan: oefenen en leren met de Examenbundel en Samengevat 11 Examentips

14 Centraal examen maatschappijkunde 2022 17 Examenprogramma 18 Leervaardigheden in het vak maatschappijkunde 19 Casus 19 Voorbeelden bij de analyse van het maatschappelijk vraagstuk 24 Politieke prenten begrijpen 27 Beeld- en fotoanalyse

Oriëntatietoets

Deel 2a

Examens met uitwerkingen

Examen 2018-I 139 Opgaven 164 Uitwerkingen Examen 2019-I 170 Opgaven 194 Uitwerkingen

Deel 2b

Examen zonder uitwerkingen

Examen 2021-I 207 Opgaven

37 Opgaven

Bijlagen

Deel 1

Oefenen op onderwerp

1 Politiek en beleid 41 Oefenvragen 50 Uitwerkingen 60 Begrippen

2 Massamedia 67 Oefenvragen 75 Uitwerkingen 79 Begrippen

Cijferbepaling Internetadressen

3 Criminaliteit en rechtsstaat 84 Oefenvragen 97 Uitwerkingen 106 Begrippen 4 Analyse van een maatschappelijk vraagstuk 118 Oefenvragen 129 Uitwerkingen 135 Begrippen

9789006491326_EB_vmMK.indb 5

7/05/2021 13:01

9789006491326_EB_vmMK.indb 6

7/05/2021 13:01

Stappenplan: oefenen en leren met de Examenbundel en Samengevat Je • • •

kunt uit drie routes kiezen: Fietspad: meteen oefenen per onderwerp. Voetpad: eerst leren per onderwerp uit het boekje Samengevat. Snelweg: direct een heel examen maken, te beginnen bij de oriëntatietoets.

Je kent jezelf het best. Kies dus de route die het best bij je past.

9789006491326_EB_vmMK.indb 7

7/05/2021 13:01

Examenbundel 2021 | 2022

Fietspad Meteen oefenen per onderwerp Vraag: welk onderdeel ken ik al goed en ga ik eerst oefenen?

Pak de Examenbundel. Bekijk de inhoudsopgave. Kies een onderwerp en maak drie oefenopgaven over dit onderwerp.

1 2

Kijk je werk zorgvuldig na met behulp van de uitwerkingen bij dit onderwerp. Snap je het gegeven antwoord? Leer het! Herhaal dan vraag en antwoord zonder tekstboek erbij!

3 4

Pak het boekje Samengevat en ga verder via het Voetpad om je kennis over dit onderwerp aan te vullen en te herhalen.

Welk cijfer - schat je - heb je gehaald voor deze gemaakte oefenopgaven? (tussen 1-10)

Is het cijfer dat je jezelf gegeven hebt oké? Vraag: wat ging goed, wat ging minder?

Na voldoende oefenen met verschillende onderwerpen volgens dit 5-stappenplan ga je verder via de Snelweg.

9789006491326_EB_vmMK.indb 8

7/05/2021 13:01

Maatschappijkunde vmbo-gt / mavo

Voetpad Eerst leren per onderwerp Vraag: welk onderwerp ga ik eerst doen?

Pak het boekje Samengevat. Kies uit de inhoudsopgave het onderwerp (hoofdstuk) waar je mee wilt beginnen.

1 2

Beslis nu welk deel uit Samengevat je intensief gaat bestuderen en leren. Bekijk nummer 4 van de examentips hierna om te weten waar je dan op moet letten.

3 4

Ga verder via het Fietspad. Volg de stappen 1 t/m 5.

Bestudeer aandachtig de inhoudsopgave van het door jou gekozen hoofdstuk. Dit is een soort kapstok waaraan kennis blijft hangen, ook in jouw geheugen.

Als je denkt dat je de stof van het onderwerp voldoende beheerst, ga je deze toepassen door oefenopgaven te maken.

Beheers je de examenonderwerpen voor het grootste deel al? Dan kun je ook in plaats van het Fietspad, meteen de Snelweg nemen. It’s up to you!

9789006491326_EB_vmMK.indb 9

7/05/2021 13:01

Examenbundel 2021 | 2022

Snelweg Direct een heel examen maken Pak de Examenbundel, onderdeel oriëntatietoets. Lees eerst alle opgaven snel en globaal door (skimmen).

1 2

Lager dan een 6? Neem eerst het Fietspad. Dus per onderwerp oefenen.

Welk cijfer - schat je - zou je halen als je nu de oriëntatietoets zou maken?

6 of hoger? Je kunt de oriëntatietoets direct gaan maken!

4 Kijk de oriëntatietoets zorgvuldig na met behulp van de uitwerkingen op mijn.examenbundel.nl. Klik daarna door naar het studieadvies.

5 Ga op basis van het studieadvies verder met oefenen per onderwerp via het Fietspad.

5 Ga op basis van het studieadvies verder met leren per onderwerp via het Voetpad.

Je kán het!!! Je bent nu klaar om oude examens te maken uit de Examenbundel. Oefenen, oefenen, oefenen!

9789006491326_EB_vmMK.indb 10

7/05/2021 13:01

Maatschappijkunde vmbo-gt / mavo

Examentips Van plannen tot goed slapen, van actief lezen tot een opgeruimde werkplek. Alles waar je aan moet denken als je gaat leren voor je examen vind je op de volgende pagina’s.

9789006491326_EB_vmMK.indb 11

7/05/2021 13:01

Examenbundel 2021 | 2022

Maak van tevoren een week-/dagplanning

Wanneer werk je het lekkerst?

Plan ruim voldoende tijd in met voldoende pauzes

Verdeel grote taken in kleine taken

Werk van moeilijk naar gemakkelijk

Maak een planning

Leerboek en aantekeningen

Examen tips

Boekje Samengevat

Examenbundel

Welk materiaal? Pen en papier

Rustige omgeving

Opgeruimde werkplek

Mobiel en andere afleidingen? Weg ermee!!!

9789006491326_EB_vmMK.indb 12

Omgeving Iets lekkers bij de hand

7/05/2021 13:01

Maatschappijkunde vmbo-gt / mavo

3 x 1 uur is beter dan 1 x 3 uur

Hoe te leren? 1 x actief lezen is 100 x beter dan 2 x doorlezen

Herhaal het geleerde regelmatig!

Een week later: herhaal alles zonder tekstboek Oefenen, oefenen, oefenen! Ook al snap je alles

Goed slapen = leren met de ogen dicht

Beter ’s avonds iets langer doorleren, dan heel vroeg opstaan

Beloon jezelf met iets leuks / iets lekkers

Zorg goed voor jezelf! Regelmatig pauzes nemen + NIKS doen

Stop! Vergelijk jezelf niet met klasgenoten!

9789006491326_EB_vmMK.indb 13

7/05/2021 13:01

Centraal examen maatschappijkunde 2022 De onderwerpen Het centraal schriftelijk examen ‘maatschappijkunde’ heeft betrekking op twee kerndelen ‘Politiek en beleid’ en ‘Criminaliteit en rechtsstaat’. Over deze kerndelen worden verschillende vragen gesteld. Bij elk kerndeel hebben een of meer vragen betrekking op het kerndeel ‘Leervaardigheden in het vak maatschappijkunde’. In het eindexamen zijn ook vragen opgenomen over de analyse van het maatschappelijk vraagstuk. Daarin moet je een maatschappelijk vraagstuk analyseren door verbanden te leggen op een manier die je bij maatschappijkunde hebt geleerd. Omdat daarin ook vragen staan die kennis van massamedia vereisen, hebben we in deze bundel ook vragen over massamedia opgenomen. Het examen maatschappijkunde zelf Op het examen krijg je twee boekjes: het bronnenboekje en het vragenboekje. Het bronnenboekje bestaat uit de bronnen waarover vragen worden gesteld. De bronnen bevatten vaak fragmenten van teksten uit kranten. In enkele gevallen gaat het om tabellen, figuren en politieke prenten (cartoons). Het aantal bronnen varieert. In het vragenboekje staan ongeveer achtenveertig vragen. Er zijn open vragen en meerkeuzevragen. De bronnen en de vragen gaan over de kerndelen ‘Politiek en beleid’ en ‘Criminaliteit en rechtsstaat’. Het examen duurt maximaal twee uur. Bepaling van je cijfer en de normering van het examen Voor ieder goed antwoord krijg je een of meer punten. Dat staat precies beschreven in het correctievoorschrift dat is vastgesteld door het College van Examens (CvE). Je examen wordt eerst nagekeken door je eigen docent. Daarna kijkt een docent maatschappijkunde van een andere school je examen na. Samen bepalen ze het aantal behaalde punten. Het CvE bepaalt vervolgens de norm afhankelijk van de landelijke resultaten voor het examen. Die norm geeft aan welk cijfer je krijgt bij de behaalde punten. Voorbereiding voor het examen Voor een goede voorbereiding op het examen zijn twee zaken belangrijk: – Je moet voldoende kennis hebben van de onderwerpen in de kerndelen ‘Politiek en beleid’ en ‘Criminaliteit en rechtsstaat’. – Je moet de vaardigheden die in het examenprogramma voorgeschreven zijn, voldoende beheersen. Voorbereiding op het examen met deze bundel Om jezelf goed voor te beiden op het examen volgen hier enkele tips. – Maak de oefenvragen in deze bundel. Je kunt dan voor jezelf bepalen of je die vragen goed kunt beantwoorden. Kijk daarna ook goed naar de uitwerkingen. – Maak de examens maatschappijkunde 2017-I, 2018-I en 2019-I achter in deze bundel. Je krijgt dan een goed inzicht in wat je al weet en kunt. – Houd de media bij over maatschappelijke en politieke onderwerpen. Dat kun je doen door regelmatig een landelijk kwaliteitskrant te lezen, zoals de Volkskrant, het NRC Handelsblad of de Trouw. Je kunt daarnaast eventueel een regionale krant lezen. Kijk ook regelmatig naar het NOS-journaal of naar het RTL 4-journaal en/of luister naar het journaal op Radio1. – Op www.nu.nl of op teletekst vind je ook veel handig nieuws. Wees voorzichtig met nieuws via bijvoorbeeld Facebook, Instagram of Snapchat. Deze bronnen bevatten veel nepnieuws.

9789006491326_EB_vmMK.indb 14

7/05/2021 13:01

Maatschappijkunde vmbo-gt / mavo

Centraal examen maatschappijkunde 2022

Gebruik woordenboek Nederlands bij het examen Bij het maken van het schriftelijk examen mag je een eendelig verklarend woordenboek Nederlands gebruiken. Je mag in plaats hiervan ook gebruikmaken van een woordenboek Nederlands – vreemde taal, bijvoorbeeld naar je eigen thuistaal. Maak gepast gebruik van een woordenboek. Het kan een nuttig hulpmiddel zijn bij een enkel woord of begrip, maar veelvuldig opzoeken kan leiden tot tijdnood. Bovendien geeft een woordenboek soms een andere beschrijving van een begrip dan er in de kerndelen van maatschappijkunde wordt gebruikt. Alleen de formulering van begrippen zoals omschreven in leerboeken maatschappijkunde zijn geldig. Overige hulpmiddelen Naast het woordenboek Nederlands zijn ook andere hulpmiddelen toegestaan. Ze zijn bij de beantwoording van de vragen voor maatschappijkunde niet direct van belang. Het gaat dan om schijfmateriaal zoals tekenpotlood, liniaal, passer en een rekenmachine. Wat voor vragen kun je verwachten op het examen? Er zijn verschillende typen vragen. Hier volgen een aantal mogelijkheden: – Begripsvragen. Aan de hand van een bron (tekst, tabel, figuur of politieke prent) laat je zien wat je weet van de kerndelen ‘Politiek en beleid’ en ‘Criminaliteit en rechtsstaat’. Zo kan je bijvoorbeeld gevraagd worden een cartoon of tabel uit te leggen. – Argumentenvraag. Er wordt een situatie beschreven waarin je een bepaald standpunt moet innemen of je moet één of meer argumenten voor en/of tegen het standpunt noemen. Soms moet je in een tekst argumenten vóór of tegen een bepaald standpunt aanwijzen. – Standpuntvraag. Je kunt zelf een standpunt innemen en daarbij argumenten formuleren of aanwijzen. – Afwegingsvraag/betoogvraag. Je kunt argumenten tegen elkaar afwegen en op basis daarvan tot een eigen standpunt komen. Je moet daarbij zowel argumenten vóór als tegen beoordelen. Belangrijk is dat je goed aangeeft waarom je tot een keuze bent gekomen. Analyse van een maatschappelijk vraagstuk Een onderdeel van het examen is de analyse van een maatschappelijk vraagstuk. Bij dit onderdeel moet je laten zien dat je een actueel maatschappelijk vraagstuk kunt analyseren vanuit verschillende invalshoeken. Er wordt je bijvoorbeeld gevraagd om aan te geven waarom er sprake is van een maatschappelijk vraagstuk, hoe allerlei groepen en ook de overheid betrokken zijn bij het vraagstuk en/of hoe politieke partijen erover denken. Bij de analyse van het maatschappelijk staan ook vragen over de rol van de media. Vraagformuleringen zoals je die kunt verwachten – Welke … / Wat houdt … / Wat is … / Wat wordt bedoeld met … – Noem (geef) twee kenmerken (argumenten) … – Door welke … Licht je antwoord toe. – Verklaar … / Beschrijf … – Beredeneer … (de stappen van een redenering moeten worden beschreven) – Beargumenteer … (de argumenten voor een stelling/positie moeten worden gegeven) – Leg uit dat (hoe/welke) …

9789006491326_EB_vmMK.indb 15

7/05/2021 13:01

examen bundel examenbundel.nl

examenbundel 2021 2022

samengevat vmbo Nederlands 2F vmbo Rekenen 2F vmbo-kgt Economie vmbo-kgt Maatschappijkunde vmbo-gt / mavo Geschiedenis vmbo-kgt Aardrijkskunde

Meer dan alleen oefenexamens

Tips, tricks en informatie die jou helpen bij het slagen voor je eindexamen vind je op examenbundel.nl! Nog meer kans op slagen? Volg ons ook op social

boek Nu bij je

l.nl e d n u b n me mijn.eoxeafenen, video’s en meer

media. #geenexamenstress

vmbo-kgt Wiskunde vmbo-gt / mavo Nask 1 vmbo-gt / mavo Nask 2

Online

vmbo-kgt Biologie

vmbo-gt

examenidioom

Maatschappijkunde

examenidioom + examenbundel + samengevat + zeker slagen! = #geenexamenstress

2021 2022

vmbo-gt / mavo

Maatschappijkunde

vmbo Engels vmbo Duits vmbo Frans

zeker slagen ! voor vmbo, havo én vwo

9789006491326_EB_vmbo_Maatschappijkunde_170x240.indd 1-3

9 789006 491326

28/05/2021 13:32