Issuu

www.examenbundel.nl

examenbundels vmbo gt / mavo

Nederlands

978-90-06-39198-5

vmbo gt / mavo

Duits

978-90-06-39192-3

vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo

Engels Frans

wiskunde biologie nask 1

nask 2

vmbo (k)gt / mavo aardrijkskunde

978-90-06-39177-0

uitleg bij de antwoorden, zodat je leert tijdens het oefenen.

978-90-06-39165-7

De bundel is speciaal samengesteld voor dit

978-90-06-39194-7

978-90-06-39195-4 978-90-06-39178-7

978-90-06-39182-4

economie

vmbo gt / mavo

maatschappijkunde 978-90-06-39164-0

978-90-06-39166-4

Test je kennis met de OriĂŤntatietoets en kijk voor meer tips om te slagen op www.examenbundel.nl.

978-90-06-39189-3

vmbo gt / mavo

Nederlands 2F

Meer kans van slagen met Samengevat!

vmbo kgt

nask 1

overzicht van alle examenstof.

vmbo

vmbo kgt vmbo kgt vmbo kgt vmbo gt

Samengevat biedt je een helder en beknopt

biologie nask 2

Engels/Duits/Frans in de praktijk zijn

rekenen 2F

theorieboekjes die geworteld zijn in de praktijk.

wiskunde

Met een compacte uitleg van grammatica en vele

aardrijkskunde

voorbeeldzinnen.

economie

2017|2018

vmbo

vmbo gt

2017|2018

vmbo gt / mavo

samengevat vmbo kgt

ÂŽ

schooljaar, dus je oefent altijd de juiste stof.

examenbundel

geschiedenis

De Examenbundel bevat oefenexamens met

978-90-06-39199-2

vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo

Meer kans van slagen met de Examenbundel!

vmbo gt / mavo Engels

Bundels voor al je vakken bestel je op

drs. M. Feenstra

Engels

Jouw beste voorbereiding op je examen in 2018

geschiedenis

Engels in de praktijk Duits in de praktijk Frans in de praktijk

978-90-06-07397-3 978-90-06-07396-6 978-90-06-07398-0

Al onze uitgaven zijn verkrijgbaar via de erkende boekhandel.

9789006391770_EB_vmEng_omslag.indd 1

9 789006 391770

9/05/17 14:51

Deel 1.indd 1

04-04-17 14:04

2017|2018

vmbo gt / mavo

drs. M. Feenstra

Engels

Jouw beste voorbereiding op je examen in 2018

Deel 1.indd 1

04-04-17 14:04

Examenbundel 2017 | 2018

Colofon Auteurs drs. M. Feenstra Vormgeving Maura van Wermeskerken, Apeldoorn Opmaak Grafivorm, Meppel

Over ThiemeMeulenhoff ThiemeMeulenhoff ontwikkelt zich van educatieve uitgeverij tot een learning design company. We brengen content, leerontwerp en technologie samen. Met onze groeiende expertise, ervaring en leeroplossingen zijn we een partner voor scholen bij het vernieuwen en verbeteren van onderwijs. Zo kunnen we samen beter recht doen aan de verschillen tussen lerenden en scholen en ervoor zorgen dat leren steeds persoonlijker, effectiever en efficiënter wordt. Samen leren vernieuwen. www.thiememeulenhoff.nl

ISBN 978 90 06 39177 0 Eerste druk, eerste oplage, 2017 © ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2017 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 j° het Besluit van 23 augustus 1985, Stbl. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie (PRO), Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp (www.stichting-pro.nl). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich tot de uitgever te wenden. Voor meer informatie over het gebruik van muziek, film en het maken van kopieën in het onderwijs zie www.auteursrechtenonderwijs.nl. De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot de uitgever wenden.

Deze uitgave is volledig CO2-neutraal geproduceerd. Het voor deze uitgave gebruikte papier is voorzien van het FSC®-keurmerk. Dit betekent dat de bosbouw op een verantwoorde wijze heeft plaatsgevonden.

Deel 1.indd 2

04-04-17 14:04

vmbo gt/mavo engels

Voorwoord Met deze examenbundel kun je je goed voorbereiden op het centraal examen voor het vak Engels op niveau vmbo-gt. Het eerste deel bestaat uit duidelijke informatie en handige tips die je kunt bestuderen voordat je aan de oefenopgaven begint. In het tweede deel kun je je leesvaardigheid oefenen in je eigen tijd en in je eigen tempo. De

examenbundel

bevat de volgende onderdelen:

de oriëntatietoets oefentoets met handig studieadvies deel 1A

algemene informatie over Engelstalige landen

deel 1B

oefenen met leesstrategieën – signaalwoorden – hoe zien examenvragen eruit

deel 2A

losse examenteksten met woordenlijsten

deel 2B

examen van 2015-II met woordenlijsten

deel 2C

losse examenteksten met tips vooraf en uitleg van de antwoorden

deel 2D

examens van 2016-I en 2016-II met toelichting en uitleg

deel 2E

examen van 2017-I

bijlagen

cijferbepaling van oefenexamens - (oefenen met de) basiswoordenlijst

Het stappenplan op bladzijde 6 geeft je een idee hoe je het beste met de examenbundel kunt werken. Op www.examenbundel.nl vind je heel veel gratis oefenexamens die je kunt downloaden. Het centraal examen Engels vmbo gl en tl 2018 wordt afgenomen op woensdag 16 mei tussen 13.30 en 15.30 uur. De makers van de examenbundel wensen je daarbij alvast heel veel succes! Voor reacties, zowel van leerlingen als van docenten, houden wij ons graag aanbevolen. Mail naar vo@thiememeulenhoff.nl. Amersfoort, mei 2017

Opmerking De overheid stelt regels op die betrekking hebben op de specifieke examenonderwerpen in 2018, de hulpmiddelen die je tijdens je examen mag gebruiken, duur en datum van je examen, etc. Hoewel deze examenbundel met de grootst mogelijke zorgvuldigheid is samengesteld, kunnen auteur en uitgever geen aansprakelijkheid aanvaarden voor de aanwijzingen die betrekking hebben op publicaties van de overheid. Het is altijd raadzaam je docent of onze website www.examenbundel.nl te raadplegen voor actuele informatie die voor jouw examen van belang kan zijn.

Deel 1.indd 3

04-04-17 14:04

Examenbundel 2017 | 2018

Inhoud 3 voorwoord

deel 2

oefenen met examenteksten 6 stappenplan 7 oriëntatietoets nagaan wat je nu kunt 9 oriëntatietoets

deel 1

voorbereiding op het centraal examen 21

ennis van land en k samenleving

23 1 Verenigd Koninkrijk 28 2 Verenigde Staten van Amerika 33 3 veelgebruikte bronnen

37 38 48 58 63

1 het centraal examen 2 leesstrategieën 3 signaalwoorden 4 omgaan met moeilijke woorden 5 veelvoorkomende woorden en uitdrukkingen in de vraagstelling

Deel 1.indd 4

leesvaardigheid

losse examenteksten

met woordenlijsten

moeilijkheidsgraad ★

69 70 71 72

1 2 3 4

examen examen examen examen

2013-II: 2014-II: 2014-II: 2014-II:

9 10 11 12

74 76 77 78 80

5 6 7 8 9

81 83 85

moeilijkheidsgraad ★★★ 10 examen 2014-II: 5 11 examen 2014-II: 6 12 examen 2014-II: 7

moeilijkheidsgraad ★★

91 92 93 94 95 96 99 101 103 104 106 107

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

examen examen examen examen examen

2014-II: 2014-II: 2014-II: 2014-II: 2014-II:

1 3 4 8 9

xamen 2015-II met e woordenlijsten

2015-II

examen examen examen examen examen examen examen examen examen examen examen examen

2015-II: 2015-II: 2015-II: 2015-II: 2015-II: 2015-II: 2015-II: 2015-II: 2015-II: 2015-II: 2015-II: 2015-II:

1★ 2 ★★ 3★ 4 ★★★ 5 ★★ 6 ★★★ 7 ★★ 8 ★★★ 9★ 10 ★★ 11 ★★ 12 ★

04-04-17 14:04

vmbo gt/mavo engels

109

l osse examenteksten met uitwerkingen

moeilijkheidsgraad ★ 11 1 examen 2014-I: 1 113 2 examen 2014-I: 114 3 examen 2015-I: 115 4 examen 2015-I: 116 5 examen 2015-I: moeilijkheidsgraad ★★ 117 6 examen 2014-I: 119 7 examen 2015-I: 120 8 examen 2015-I: 122 9 examen 2015-I: 124 10 examen 2015-I: 127 11 examen 2015-I:

5 8 3 11 12

1 1 2 8 9 10

moeilijkheidsgraad ★★★ 128 12 examen 2014-I: 6 131 13 examen 2015-I: 4 133 14 examen 2015-I: 5 134 15 examen 2015-I: 6 136 uitwerkingen

147

149 150 151 152 154 155 157 159 161 163 165 166 168

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13

xamen 2016-I en 2016-II e met uitwerkingen

2016-I

examen examen examen examen examen examen examen examen examen examen examen examen examen

2016-I: 2016-I: 2016-I: 2016-I: 2016-I: 2016-I: 2016-I: 2016-I: 2016-I: 2016-I: 2016-I: 2016-I: 2016-I:

1 ★★ 2★ 3 ★★ 4 ★★★ 5★ 6 ★★★ 7★ 8 ★★ 9 ★★ 10 ★★★ 11 ★★★ 12 ★ 13 ★★

169 uitwerkingen 180 181 182 184 185 188 190 192 193 195 196 197

2016-II

14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25

examen examen examen examen examen examen examen examen examen examen examen examen

2016-II: 2016-II: 2016-II: 2016-II: 2016-II: 2016-II: 2016-II: 2016-II: 2016-II: 2016-II: 2016-II: 2016-II:

1 ★★ 2★ 3★ 4 ★★ 5 ★★★ 6 ★★★ 7 ★★★ 8 ★★ 9 ★★★ 10 ★ 11 ★★ 12 ★

199 uitwerkingen

209

e xamen 2017-I

211 examen 2017-I

bijlagen

oefenen met de basiswoordenlijst basiswoordenlijst cijferbepaling examens 2015-II, 2016-I en 2016-II

Deel 1.indd 5

04-04-17 14:04

Examenbundel 2017 | 2018

stappenplan Natuurlijk kun je kriskras door de examenbundel gaan en met die onderdelen oefenen die jou belangrijk lijken. Je kunt het ook systematischer aanpakken en daar is dit stappenplan voor bedoeld. Het stappenplan leidt je op een slimme manier door de bundel en helpt je zo bij de voorbereiding op het examen.

augustus/september

oktober/december

januari/maart

april/mei

maak de oriëntatietoets

bestudeer onderdeel B3, B4 en B5 in deel 1

bestudeer in de basiswoordenlijst de woorden f t/m r

bestudeer in de basiswoordenlijst de woorden s t/m z

lees Kennis van land en samenleving in onderdeel A1 in deel 1

maak de vragen bij de teksten met *** in onderdeel A en C in deel 2

maak het hele examen in onderdeel B in deel 2

maak de vragen bij de teksten met * en ** in onderdeel A en C in deel 2

meer dan 15% fout

bekijk het studieadvies

meer dan 3 fout

nee

bestudeer de leesstrategieën volgens het studieadvies in onderdeel B2 van deel 1

nee

meer dan 15% fout

bestudeer nu geheel deel 1

bestudeer de uitwerkingen bij de teksten met *** in onderdeel C in deel 2

nee

maak de hele examens in onderdeel D in deel 2 en bestudeer de uitwerkingen

maak het examen in onderdeel E in deel 2

herhaal onderdeel B3 en B5 in deel 1 en de gehele basiswoordenlijst

examen bestudeer de uitwerkingen bij de teksten met * en ** in onderdeel C in deel 2

bestudeer in de basiswoordenlijst de woorden a t/m e

Deel 1.indd 6

04-04-17 14:04

oriĂŤntatietoets nagaan wat je nu kunt In examenopgaven worden verschillende vaardigheden getoetst. Deze toets - geeft een globaal beeld van hoe goed of slecht je deze vaardigheden beheerst; - bestaat uit (aangepaste) examenvragen; - heeft ongeveer de omvang van een half examen. Wanneer je de scores invoert op www.examenbundel.nl bij het onderdeel Antwoorden OriĂŤntatietoets voor Engels vmbo gt, krijg je te zien met welke onderdelen uit de examenbundel je in ieder geval nog zou kunnen oefenen. Daarna kun je met behulp van het stappenplan, op bladzijde 6, verder werken met de examenbundel. Vergeet niet ook de basiswoordenlijst achter in deze examenbundel door te nemen.

Deel 1.indd 7

04-04-17 14:04

Deel 1.indd 1

04-04-17 14:04

vmbo gt/mavo engels

oriëntatietoets tekst 1

Tekst 3

1 Welke boodschap heeft Kieron Connolly voor de lezer? Welke boodschap heeft Kieron Connolly voor de lezer?

IT HAPPENED TO ME

The night I became a crime statistic

Crime has soared in the past year, it was reported last week. I must be part of those statistics because I was 5 punched in the face on my doorstep by a man who was trying to wheedle some money out of me. He started walking 10 alongside me as I was on my way home late one night. He asked if he could change some money with me. I said I wanted to see the money but the man, 15 who was about 25, had a London accent and looked North African, refused and accused me, oddly, of ‘constitutional racism’. By this time I was at my doorstep and refusing to get my money out. So he punched me, bloodying my nose and cutting my lip. I shouted for help, but he ran off. There have been so many stories about the police not doing anything in such circumstances that my first thought was not to report it. I’m now glad I did. Because of the man’s use of the term ‘constitutional racism’, the police had an idea who he was. But though they arranged two identity parades, I couldn’t pick him out. I understand, however, that the man they suspect is now in prison for another offence. I feel the police did what they could. And they can only tackle crime if we report offences to them.

Kieron Connolly London W11

Deel 1.indd 9

lees verder ►►►

04-04-17 14:04

Examenbundel 2017 | 2018

Tekst tekst 2 8

2 Wat is het doel van deze tekst? 29 Wat is het doel van deze tekst? De Metropolitan Police wil duidelijk maken dat De Metropolitan Police wil duidelijk maken dat A er bij sollicitaties voorrang wordt gegeven aan buitenlanders. A er bij sollicitaties voorrang wordt gegeven aan buitenlanders. B hun politiemensen allerlei verschillende talen spreken. B hun allerlei verschillende talen van spreken. C men hulppolitiemensen en bescherming biedt aan alle burgers Londen. C politiemensen men hulp en bescherming biedt aan alle burgers van Londen. D zij van allerlei rassen en culturen nodig hebben. D zij politiemensen van allerlei rassen en culturen nodig hebben.

SHE CAREERS What was the reaction when your sister decided to become a Police Officer? Some friends were a bit surprised at first - but everyone’s happy now. We treat it just like any other job, to be honest. She’d done work as a Special Constable in London. So she’d always had this interest in the Police Service.

“My sister speaks Gujarati and Hindi. Perfect for a job with the Met in Wembley.” How did your parents react? I suppose they were a bit concerned at first, knowing she was based in London. But they accept that it’s her career choice. And it means she can put her languages to good use. They were pleased about that.

Where do languages help as a Police Officer? Taruna gives advice to communities and schools - it’s all part of her role as a community Police Officer. There’s a large section of the Indian community here who are from our region and it helps enormously that she can speak the language. POLICE OFFICERS - ₤27,681 after 18 weeks’ initial training Like you, we want to create a Police Service that reflects and represents the diversity of the capital. Become a Police Officer, and you will be making your community a safer place, enjoy a rewarding career and benefit from free rail travel within a 70 mile radius of London. For more information please visit our web site.

913-0071-a-GT-1-o 10

Deel 1.indd 10

lees verder ►►► © ThiemeMeulenhoff

04-04-17 14:04

vmbo gt/mavo engels

Tekst 4

tekst 3

“She dealt with it pretty well,” says Martha Wampler’s friend Ann Rushing, who helped clean up the wreckage a day after the tornado.

Twister of Fate Tornado season opens with a bang for one shaken resident of McCrory, Arkansas.

GT-0071-a-10-2-o

Deel 1.indd 11

The clock stopped at 9:08 on Sunday evening May 4. That’s when the tornado hit Martha Wampler’s house in McCrory, Arkansas. Mrs Wampler, 52, was huddled with her granddaughter Anna, 3, in the hall as winds that reached 160 mph tore at the roof. Within seconds the ceilings began to collapse all around them — everywhere, that is, except in the hall, where even a table with photographs barely shook. “Things whirled around us — leaves, debris,” says Mrs Wampler, who is raising her granddaughter. “But we were not touched. We were truly blessed.”

Throughout the South and Midwest that night some were not so lucky. The unusually severe weather system that generated the McCrory twister also caused dozens of others that killed at least 37 people. Fortunately, no one was seriously injured in McCrory, where residents had about 10 minutes’ warning of the twister’s approach. But afterward Mrs Wampler was amazed at the damage to her house, which included a tree in the living room. “Someone’s shoes and blankets and pants and coats were in the house,” she says. “I have no idea who they belong to.”

lees verder ►►► 11

04-04-17 14:04

Examenbundel 2017 | 2018

3 Martha Wampler beseft dat zij en haar kleindochter geluk hebben gehad. Uit welke zin in de tekst blijkt dit? Schrijf deze zin over.

4 Which word can replace ‘others’ in paragraph 2? A houses B residents C tornadoes D weather systems

5 Waardoor vielen er waarschijnlijk geen zwaargewonden in Martha Wampler’s woonplaats?

Deel 1.indd 12

04-04-17 14:04

vmbo gt/mavo engels

Tekst tekst4 4 His goal was to make it simple to use and a joy to look at. He succeeded. The result was the iPod.

Briton behind Apple success story gives a rare interview to David Derbyshire THERE are two things you need to know about Jonathan Ive, inventor of the iPod music player and the iMac computer. First, he is the most important British industrial designer of our time. He changed the way millions listen to music and helped liberate computers from dull beige boxes. Second, he is rather shy. He may be one of Britain’s hottest exports, but he does not usually do interviews.

Jonathan Ive has changed the way millions listen to music and his work made him one of the great designers of our time

913-0071-a-GT-1-o © ThiemeMeulenhoff

Deel 1.indd 13

“Don’t ask any personal questions,” the marketing man from Apple warned. “He doesn’t like personal profiles. Talk about design, but stay away from questions about 6 .” It is all a bit odd really. It is the sort of instruction normally given before an audience with the Pope, or even the Prime Minister, rather than a chat with

a designer at a computer company. But then Ive is no ordinary designer and Apple is no ordinary company. The Essex emigrant is responsible for some of the most revolutionary gadgets of the last decade. In 1998, as head of design at Apple in San Francisco, he revolutionised computer design, and helped reverse the company’s failing fortunes, with the original iMac - a computer placed inside a coloured translucent television. It was followed by increasingly clever updates - an iMac that looked like an angle poise lamp and one that looked like a flat LCD television screen. And then came the iPod. At the turn of the millennium Ive and his team of designers realised they could fit a computer hard drive into a box the size of a deck of playing cards and use it to store thousands of songs. For the first time it was possible to carry your music collection in your pocket. Its success was not just down to clever electronics. Critics said it looked fantastic and was ridiculously easy to use. Much copied, but never bettered, there are 30million iPods out there today. 10 all the pre-interview warnings, it is a bit of a shock to meet Jonathan Ive in the flesh. He is a pleasant, charming and relaxed figure in his late 30s (actually he is 38 but don’t tell the Apple PR people) with cropped black hair, jeans and a quietly fashionable jacket and open shirt. He speaks quietly and thoughtfully with

lees verder 13 ►►►

04-04-17 14:04

Examenbundel 2017 | 2018

the slightest touch of a south eastern English accent. Next to being the world’s most influential designer he is also the senior vice president of one of the worId’s biggest computer companies. He obviously believes he has the best job in the world. Ive talks down his key role in ‘inventing’ the iPod and iMac, stressing the contribution of the manufacturing, software, hardware, and electronic teams in his charge. “Our goals are simple. We genuinely try to make the very best product that we can. We have a belief that we can solve our problems and make products better and better. It’s a simple goal to articulate, but a difficult one to 11 .” Apple’s philosophy is that their computers and music players should be simple to use and beautiful to look at. The fans say each product just seems 12 . The latest Apple range included the ‘impossibly small’ iPod Nano, the first video iPod and a new iMac – a powerful computer and home entertainment system crammed into the casing of a flat screen television. Put Ive in front of one of his iMac babies and his 13 is infectious. “Look at this. When you put it to sleep – suddenly there’s a small white light that appears on the front. But you only see that there’s a light there when it’s switched on. If it’s not switched on, there’s no need to see it. The aim,” he

9 Welk woord past het best bij 6 WelkAwoord past het best bij 6 Apple A Apple B his business plans B his plans C business his private life C his private life D marketing D marketing

in alinea 2?

is the of instruction’ (paragraph 7 10 ‘It is‘Itthe sortsort of instruction’ (paragraph 3) 3) the writer think of this instruction? WhatWhat doesdoes the writer think of this instruction? It gives Jonathan Ivemuch too much credit. A ItAgives Jonathan Ive too credit. B ItBis normal when you interview famous designers. It is normal when you interview famous designers. C You would only expect it when you meet highly placed people. C You would only expect it when you meet highly placed people.

913-0071-a-GT-1-o 14

Deel 1.indd 14

says, “is to create gadgets that can be used without looking at the instruction book.” 10 So why is so much stuff out there so badly designed? Why is it so hard to programme a video or change the clock on the microwave oven? “It’s sad and frustrating that we are surrounded by products that seem to testify to a complete lack of care. That’s an interesting thing about an object. One object speaks volumes about the company that produced it and its values and priorities.” 11 Ive may not be a household name, but he is not quite the unsung hero of British design. In the last few years he has won a host of awards. You can sense that he is delighted – if a little bemused – by the plaudits and praise. But what gives him his greatest kick is when people give him their iPod stories – when they tell him that his invention has let them rediscover lost music of their youth, or when it has let them fall in love with music again.

lees verder ►►► © ThiemeMeulenhoff

04-04-17 14:04

vmbo gt/mavo engels

8 What happened after Jonathan Ive invented the iMac according to paragraph 4? A Apple counted on this one success for too long. B Apple was back in business. C Jonathan became world famous. D Jonathanâ€™s designs were copied by other companies.

9 In alinea 5 wordt verteld dat de iPod klein is. Citeer uit deze alinea twee delen van zinnen die aangeven dat de iPod klein is.

10 Kies bij 10 in alinea 6 het juiste antwoord uit de gegeven mogelijkheden. A According to B After C In addition to D Without

11 Kies bij 11 in alinea 7 het juiste antwoord uit de gegeven mogelijkheden. A achieve B bear in mind C believe in D understand

12 Kies bij 12 in alinea 8 het juiste antwoord uit de gegeven mogelijkheden. A to become cheaper B to get better C to get more complicated D to present a new challenge

13 Kies bij 13 in alinea 9 het juiste antwoord uit de gegeven mogelijkheden. A astonishment B enthusiasm C irritation

14 What is so interesting about an object according to paragraph 10? A how it works B the way it looks C what it tells you about the makers D what its price is for the buyers

15 What is Jonathan Ive delighted about most, according to the last paragraph? A the effect the iPod has B the good reviews he gets C the number of iPods sold worldwide D the prizes he has won

ÂŠ ThiemeMeulenhoff

Deel 1.indd 15

04-04-17 14:04

Examenbundel 2017 | 2018

tekst Tekst 2 5

16 In Londen lees je deze folder over kaartjes van London Underground. Je wilt een 2 In Londen lees je deze folder over kaartjes van London Underground. Je wilt weekabonnement kopen dat de volgende dag pas ingaat. een weekabonnement kopen dat de volgende dag pas ingaat. Wat staat er op de knop die je moet kiezen op het scherm van de kaartjesautomaat?

Æ Wat staat er op de knop die je moet kiezen op het scherm van de kaartjesautomaat?

BEAT THE QUEUES ‘Quick Tickets - cards only’ touch screen self-service machines

Easy and quick to use (contd) •

These popular machines have now been installed at more than 80 of our busiest stations. More are on the way.

•

• •

The machines take credit and debit cards only. There are no hidden or extra charges for using your credit or debit card. They offer a range of Adult 7 Day Travelcards valid from ‘today’ or up to four days in advance. There is also a selection of popular daily tickets, including Carnets at stations in Zone 1.

Press ‘Multiple Tickets’ if you require more than one of the same ticket type. Touch ‘Advance Tickets’ button if the 7 Day Travelcard is to be dated to start ‘tomorrow’ or one of the three following days. Select ‘receipt’, if required. As soon as the transaction has been authorised, the card will ‘click’ back to the slot. There’s an audible reminder as well as a visual prompt on the screen. Remove your card for safekeeping and to allow for ticket issue to start. Transactions are normally authorised within about 12 seconds. The ticket issue takes a further 10 to 15 seconds. • Pick up your ticket (or Carnet tickets) from the scoop together with your white paper receipt, if requested.

Photocards

Are no longer needed with Adult 7 Day Travelcards valid just for Zone 1, Zone 2 or Zones 1 and 2.

Easy and quick to use • Insert your credit or debit card. • Select the ticket you want on the touch screen menu.

913-0071-a-GT-1-o 16

Deel 1.indd 16

If your 7 Day Travelcard covers any other zone or zones (e.g. 1, 2, 3 and 4) you still need to hold a current photocard. The photocard number must be written into the space on the top right hand side of the ticket, before it is used.

lees verder ►►► © ThiemeMeulenhoff

04-04-17 14:04

Let op: beantwoord een open vraag altijd in het Nederlands, behalve als het Als je in het Engels antwoordt, levert dat 0 punten op.

vmbo gt/mavo engels anders is aangegeven.

tekst Tekst61

17 1p Wat 1is deWat ‘challenge’ die in deze advertentie genoemd wordt? is de ‘challenge’ die in deze advertentie genoemd wordt? A het grootste aantal sponsors werven voor een goed doel A het grootste aantal sponsors werven voor een goed doel B in korte een zware leverenleveren B tijd in korte tijd eenprestatie zware prestatie C meedoen aan veeleisend wetenschappelijk onderzoek C meedoen aan veeleisend wetenschappelijk onderzoek D zo goedkoop mogelijk door Groot-Brittannië reizen reizen D zo goedkoop mogelijk door Groot-Brittannië

THREE PEAKS CHALLENGE Climb the three highest mountains in England, Scotland and Wales in 24 hours. Teams of 4 to 6 including driver. Are you up to the challenge? You will receive: • Paddington mascot • T-shirts • First Aid support • Full marshalling • Medals and trophies 8 & 9 JULY 2010 BEN NEVIS ▲ SCAFELL ▲ SNOWDON ▲ For further information and an application form

0845 408 2698

events@actionforcharity.co.uk www.actionforcharity.co.uk The Three Peaks Challenge is managed by Action for Charity on behalf of Action Medical Research. Raising funds for Action Medical Research, the forward-thinking charity (Registered Charity No. 208701)

GT-0071-a-10-1-o

Deel 1.indd 17

lees verder ►►►

04-04-17 14:04

Deel 1.indd 18

04-04-17 14:04

deel 1 voorbereiding op het centraal examen

Deel 1.indd 19

04-04-17 14:04

Deel 1.indd 20

04-04-17 14:04

onderdeel A kennis van land en samenleving 1 Verenigd Koninkrijk 2 Verenigde Staten van Amerika 3 veelgebruikte bronnen

In dit onderdeel krijg je informatie over het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. In het examenprogramma Engels staat dat je kennis van land en samenleving moet kunnen toepassen bij het herkennen van cultuuruitingen (zoals allerlei soorten teksten). Bovendien kan het je helpen de examentekst beter te begrijpen als je meer weet over het land waar de tekst vandaan komt. Ook is deze kennis een voordeel bij het maken van kijken luistertoetsen. De schuingedrukte woorden zijn Engelse woorden die handig zijn om te kennen. Als je wilt controleren of je dit onderdeel goed hebt bestudeerd, kun je gebruik maken van de studievragen op www.examenbundel.nl of de interactieve quiz doen op www.engelsklaslokaal.nl.

Deel 1.indd 21

04-04-17 14:04

Deel 1.indd 22

04-04-17 14:04

KENNIS VAN LAND EN samenleving

vmbo gt/mavo engels

A 1 Verenigd

Koninkrijk

Geografie De officiële naam van ons buurland aan de andere kant van de Noordzee is ‘Het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland’. Net zoals het Koninkrijk der Nederlanden uit vier landen bestaat (Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten), bestaat ook het United Kingdom uit vier naties, namelijk England, Wales, Scotland en Northern Ireland. England, Scotland en Wales maken deel uit van het eiland dat Great Britain heet. Northern Ireland ligt op een ander eiland waar het een klein deel van uitmaakt. De rest van dat eiland is een ander land, namelijk The Republic of Ireland. Kijk maar eens naar de kaart en zoek daar de vier naties.

Orkneys

Hebrides

Inverness

HIG

HLANDS

Aberdeen

Loch Ness

Ben Nevis SCOTLAND

THE ATLANTIC OCEAN

THE NORTH SEA

Loch Lomond Edinburgh

Glasgow

The

Tyn e

Newcastle Sunderland

Londonderry Carlisle

NORTHERN IRELAND

Lake District

Belfast

Enniskillen

THE REPUBLIC OF IRELAND (EIRE) Galway

Middlesbrough

ENGLAND York

Isle of Man

Hull

Blackpool

THE IRISH SEA

Liverpool

Leeds

Manchester

Dublin

Snowdon

Leicester

Birmingham

Limerick Tipperary

Cork Swansea Cardiff

Norwich

Coventry Cambridge

Stratfordon-Avon

WALES

Killarney

Sheffield Nottingham

Harwich

Oxford

Newport Bristol

London

The Thames

Stonehenge Southampton

Land's End

L L Exeter Bournemouth

R O Plymouth Torquay

Canterbury Dover

Brighton

Portsmouth

Hastings

Isle of Wight

THE ENGLISH CHANNEL Alderney

100

150

200 km

Guernsey Jersey

Deel 1.indd 23

04-04-17 14:04

KENNIS VAN LAND EN samenleving

Examenbundel 2017 | 2018

Het United Kingdom is een eilandengroep die bestaat uit een groot eiland (Great Britain) en duizenden kleintjes. Die kleintjes liggen vooral bij Scotland in de buurt. Het Verenigd Koninkrijk is ruim zes keer zo groot als Nederland en het heeft bijna vier keer zo veel inwoners (63 miljoen). Geschiedenis De geschiedenis van Groot-Brittannië is lang en veel bewogen. Het land is vaak bezet geweest en er zijn veel oorlogen gevoerd. Het is enorm groot geweest (een keizerrijk), maar nu niet meer. Er zijn dus veel belangrijke historische figuren voor de Britten. Hieronder worden er drie genoemd, uit drie verschillende periodes uit de geschiedenis. Deze figuren kent werkelijk iedereen in Groot-Brittannië, omdat ze ieder op hun eigen manier heel erg belangrijk voor het land zijn geweest. Henry VIII (1491 – 1547) was een Engelse koning. Hij trouwde met zes vrouwen en liet er twee onthoofden. Veel kinderen van zijn eerste vrouw stierven vroeg, alleen een dochter bleef in leven. Hij wilde zo graag een zoon dat hij van haar wilde scheiden. Toen de Rooms-Katholieke kerk hem geen toestemming daarvoor wilde geven, maakte hij zichzelf hoofd van de kerk. Daarmee ontstond de Anglicaanse kerk. Ook nu nog staat de Britse koningin aan het hoofd ervan. William Shakespeare (1564 -1616) was een beroemde Engelse toneelschrijver. Hij schreef onder meer Romeo and Juliet. Veel van zijn beroemd geworden toneelstukken worden nog steeds uitgevoerd en verfilmd. Hij schreef ook heel mooie gedichten. Shakespeare heeft een enorme invloed op de Engelse taal gehad. Winston Churchill (1874 – 1965) was de Britse minister-president in de Tweede Wereldoorlog. Hij was in staat om met inspirerende redevoeringen zijn land samen te brengen. Hij was en is nog steeds enorm populair. Een paar belangrijke data uit de Britse geschiedenis: • 1066 De Normandische hertog met de naam Willem de Veroveraar (William the Conqueror) veroverde Groot-Brittannië in de strijd bij Hastings (Battle of Hastings). Dat is belangrijk omdat de Normandiërs Frans spraken en dat een grote invloed had op de Engelse taal. • 1215 In dit jaar dwongen Britse edelen de koning (King John) een document (Magna Carta) te ondertekenen. In die tijd had de koning nog onbeperkte macht over zijn onderdanen en de edellieden vonden dat King John die macht misbruikte. De Magna Carta gaf hun toen bepaalde rechten. Het was voor het eerst dat een koning een document ondertekende waardoor zijn macht beperkt werd. Daarom wordt het gezien als het begin van de moderne democratie. • 1914-1918 Nederlanders herdenken de Eerste Wereldoorlog van 1914-1918 nauwelijks, maar de Britse samenleving heeft toen een enorme klap opgelopen. Een hele generatie jongemannen is toen gestorven in deze loopgravenoorlog. De Britten noemen deze oorlog The Great War. Nog steeds staan de Britten elk jaar uitgebreid stil bij de dag van de wapenstilstand van de Eerste Wereldoorlog (11 november). Rond die datum dragen ook nu nog veel mensen een rode klaproos op hun kleding ter herinnering daaraan.

Deel 1.indd 24

04-04-17 14:04

vmbo gt/mavo engels

KENNIS VAN LAND EN samenleving

Het koningshuis Net zoals Nederland is het Verenigd Koninkrijk een monarchie. Onze koning heet Willem-Alexander, de Britse koningin heet Elizabeth II. Ze zit al heel lang op de troon, namelijk sinds 1952. In 2012 vierde heel het land uitbundig haar zestigjarige jubileum (Diamond Jubilee). Haar opvolgster zal ooit een koning worden. Er zijn drie prinsen die heel dicht bij de troon staan: 1 Prins Charles (1948), oudste zoon van de huidige koningin. Hij is de kroonprins, dat wil zeggen dat hij zeer waarschijnlijk zijn moeder zal opvolgen. Zijn officiële titel is Prince of Wales. 2 Mocht Prins Charles geen koning worden, dan zal Prins William (1982), de oudste zoon van Prins Charles, de troon bestijgen. 3 De derde in lijn van de troonopvolging is George (2013), de oudste zoon van Prins William. De Engelse koningin spreek je aan met Your Majesty, en de prinsen en prinsessen met Your royal highness. Het Britse volkslied is God save the Queen. Meestal wordt alleen het eerste vers gezongen bij officiële gelegenheden of voetbalwedstrijden. Op YouTube kun je ernaar luisteren. Zo gaat de tekst: God save our gracious Queen, Long live our noble Queen, God save the Queen: Send her victorious, Happy and glorious, Long to reign over us: God save the Queen.

Moge God onze koningin beschermen, Lang leve onze edele koningin, Moge God onze koningin beschermen: Moge zij zegevierend, gelukkig en glorieus, lang over ons heersen: Moge God onze koningin beschermen.

Politiek In Londen vind je het Britse parlement. De House of Commons (net zoiets als de Tweede Kamer in Nederland) heeft maar liefst 650 zetels. Een Brits parlementslid van dit House of Commons wordt een MP (spreek uit: ‘empie’) genoemd. Het is een afkorting voor Member of Parliament. Het parlement bestaat verder nog uit een House of Lords (net zoiets als de Eerste Kamer in Nederland) met nog ongeveer 780 leden. The House of Commons en The House of Lords komen samen in het Palace of Westminster, dat aan de Theems (Thames) ligt. Bij dit paleis hoort de klokkentoren met de grote klok Big Ben, die je vaak op plaatjes van Londen en Engeland terugziet.

Deel 1.indd 25

04-04-17 14:04

KENNIS VAN LAND EN samenleving

Examenbundel 2017 | 2018

Een Nederlandse regering bestaat altijd uit een regering met ministers uit meerdere partijen. Een Britse regering bestaat echter meestal uit ministers van maar één politieke partij. De belangrijkste politieke partijen zijn: Labour Party (een soort PvdA), Conservatives ( een soort VVD) en de Liberal Democrats, ook wel LibDems geheten (een soort D66). Gebruiken en gewoontes Elk land heeft zijn eigen gebruiken en gewoontes. In Groot-Brittannië gaan sommige dingen net even anders dan in Nederland. Lees de voorbeelden hieronder. 1 Verkeer Automatisch kijken wij links – rechts – links als we willen oversteken, maar als we het Kanaal zijn overgestoken om Groot-Brittannië te bezoeken, moeten we uitkijken. Dan moeten we precies andersom kijken: rechts – links - rechts, want de Britten rijden links. Britten houden in de gaten wie het eerst bij de bushalte aankomt en laten vervolgens beleefd iedereen op volgorde de bus binnengaan. Dit is het zogenaamde queueing (in de rij staan). Amsterdam heeft 42,5 kilometer metrolijnen, Rotterdam 78,3 kilometer en Londen 408 kilometer. Het is de oudste metro ter wereld en wordt The Underground of The Tube (= de buis) genoemd. 2 Wonen An Englishman’s home is his castle. Dat betekent dat Britten hun huis heel belangrijk vinden. Ze kopen liever een huis dan dat ze er een huren. Een cottage (klein traditioneel huisje) op het platteland is voor velen het ideaal. Veel mensen wonen echter in de stad. De voorliefde voor ruimte en de behoefte aan privacy hebben als gevolg dat steden in het Verenigd Koninkrijk vaak wijd uitwaaieren: er is veel laagbouw. Britten houden duidelijk niet van flats. 3 Vrije tijd Het bier in Groot-Brittannië heeft weinig schuim en wordt lager genoemd. Aan de bar vraag je om a pint of lager (5,68 dl) en je zult meteen moeten afrekenen. De Britten drinken veel en graag en meestal doen ze dat in de pub (afkorting voor public house). Als Britten veel te veel drinken, dan noemen ze het binge drinking (comazuipen). Net zoals veel Nederlanders zijn Britten dol op voetbal. Manchester United is een voorbeeld van een heel bekende Engelse voetbalclub. De Britten zijn echter ook dol op tennis, golf, darts. Ook houden ze van sporten die we in Nederland zelden of nooit op de televisie zien, zoals cricket, snooker, rugby en curling. 4 Eilanders Britten wonen op een heel groot eiland en doen alles een beetje anders dan de mensen op het Europese vasteland (the Continent). Ze zijn er nog niet helemaal uit of ze wel bij de Europese Gemeenschap willen horen. Ze houden vast aan hun eigen geld (het pond) en ze rijden links. Als het in Nederland 21 graden Celsius is, dan is het voor Britten 70 degrees Fahrenheit. Ook gebruiken ze nog steeds hun eigen matenstelsel. Om te zeggen hoe lang iemand is, zeggen ze bijvoorbeeld: John is four feet, six inches tall. John is dan 1 meter en 37 centimeter lang. Verder is een yard ongeveer een meter (91,4 centimeter), net zo lang als de breedte van een eettafel of uitgestrekte kinderarmen. En een mile is ongeveer anderhalve kilometer (1,61 kilometer), ongeveer net zo lang als je loopt in twintig minuten.

Deel 1.indd 26

04-04-17 14:04

vmbo gt/mavo engels

KENNIS VAN LAND EN samenleving

Als Britten zich zorgen maken of ze obese (zwaarlijvig) zijn, dan willen ze bijvoorbeeld een stone (6,35 kg) afvallen. En als je een Engelstalig recept van beroemde chefs als Jamie Oliver of Nigella Lawson wil maken, dan is een pound 453 gram en een ounce 28 gram. 5 Onderwijs Als je op normale werkdagen in een Britse stad bent, herken je ze meteen: scholieren in hun schooluniform. Meisjes dragen meestal een rok en de jongens zie je vaak met een school tie (schooldas). Een schooluniform dragen is niet wettelijk verplicht, maar de meeste scholen doen er wel aan. Negentig procent van de leerlingen gaan naar staatsscholen in het Verenigd Koninkrijk, de overige tien procent naar privéscholen. Dat zijn er zo’n 2600. Sommige daarvan zijn kostscholen. Voor dit soort scholen moet heel veel schoolgeld worden betaald, maar het onderwijs is wel vaak beter dan op staatsscholen. Veel van deze scholen bestaan al heel lang zoals Rugby (1567) en Harrow (1572). Harrow is een kostschool voor jongens. Het schoolgeld bedroeg er in 2014 33.285 pond per jaar. Alhoewel deze scholen niet voor iedereen betaalbaar zijn, heten ze public schools. Ook Hogwarts, School of Witchcraft and Wizardry (Zweinstein), de school van Harry Potter, is een public school. Brits onderwijs is compulsory (verplicht) van je vijfde tot en met je achttiende jaar (vanaf 2015). Als je vijf bent, ga je naar een primary school (basisschool). In Nederland doorloop je dan groep drie tot acht, in Groot-Brittannië zit je in years 1-6. Vervolgens ga je naar secondary school (middelbare school) en doorloop je years 7-11 (klas 1-4). Aan het einde van de secondary school, dus in year 11 (klas 4), doen Britse scholieren examen in verschillende vakken. Deze examens heten GCSEs (General Certificate of Secondary Education). Iedereen moet examen doen in de vakken English (Engels), maths (wiskunde) en science (biologie, schei- en natuurkunde en techniek). Na secondary school kunnen Britse scholieren kiezen. Ze kunnen nog twee jaar algemeen voortgezet onderwijs (years 12-13) volgen om hun A-levels in een aantal vakken te halen. A-level staat voor Advanced (gevorderd) en dat heb je nodig als je naar de universiteit wilt. Deze twee jaar onderwijs wordt sixth form genoemd. Als de leerlingen echter liever geld willen gaan verdienen, dan kunnen ze kiezen voor een apprenticeship (leercontract). Als apprentice leren ze een vak op de werkplaats, soms ondersteund door theorielessen in het middelbaar beroepsonderwijs (vocational education). Een voorbeeld van een apprenticeship is bijvoorbeeld de opleiding tot junior florist bij een bloemenwinkel. Maar als ze eerst goed een vak willen leren, dan kunnen ze naar een vocational college (ROC). Daar kunnen ze vocational courses op verschillende niveaus volgen, in bijvoorbeeld childcare, auto engineering, travel and tourism of health and caring.

Deel 1.indd 27

04-04-17 14:04

www.examenbundel.nl

examenbundels vmbo gt / mavo

Nederlands

978-90-06-39198-5

vmbo gt / mavo

Duits

978-90-06-39192-3

vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo

Engels Frans

wiskunde biologie nask 1

nask 2

vmbo (k)gt / mavo aardrijkskunde

978-90-06-39177-0

uitleg bij de antwoorden, zodat je leert tijdens het oefenen.

978-90-06-39165-7

De bundel is speciaal samengesteld voor dit

978-90-06-39194-7

978-90-06-39195-4 978-90-06-39178-7

978-90-06-39182-4

economie

vmbo gt / mavo

maatschappijkunde 978-90-06-39164-0

978-90-06-39166-4

Test je kennis met de OriĂŤntatietoets en kijk voor meer tips om te slagen op www.examenbundel.nl.

978-90-06-39189-3

vmbo gt / mavo

Nederlands 2F

Meer kans van slagen met Samengevat!

vmbo kgt

nask 1

overzicht van alle examenstof.

vmbo

vmbo kgt vmbo kgt vmbo kgt vmbo gt

Samengevat biedt je een helder en beknopt

biologie nask 2

Engels/Duits/Frans in de praktijk zijn

rekenen 2F

theorieboekjes die geworteld zijn in de praktijk.

wiskunde

Met een compacte uitleg van grammatica en vele

aardrijkskunde

voorbeeldzinnen.

economie

2017|2018

vmbo

vmbo gt

2017|2018

vmbo gt / mavo

samengevat vmbo kgt

ÂŽ

schooljaar, dus je oefent altijd de juiste stof.

examenbundel

geschiedenis

De Examenbundel bevat oefenexamens met

978-90-06-39199-2

vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo

Meer kans van slagen met de Examenbundel!

vmbo gt / mavo Engels

Bundels voor al je vakken bestel je op

drs. M. Feenstra

Engels

Jouw beste voorbereiding op je examen in 2018

geschiedenis

Engels in de praktijk Duits in de praktijk Frans in de praktijk

978-90-06-07397-3 978-90-06-07396-6 978-90-06-07398-0

Al onze uitgaven zijn verkrijgbaar via de erkende boekhandel.

9789006391770_EB_vmEng_omslag.indd 1

9 789006 391770

9/05/17 14:51