Issuu

www.examenbundel.nl

examenbundels Nederlands Engels Duits Frans wiskunde biologie nask 1 nask 2 aardrijkskunde economie geschiedenis maatschappijkunde

978-90-06-39198-5 978-90-06-39177-0 978-90-06-39192-3 978-90-06-39199-2 978-90-06-39194-7 978-90-06-39165-7 978-90-06-39195-4 978-90-06-39178-7 978-90-06-39182-4 978-90-06-39166-4 978-90-06-39189-3 978-90-06-39164-0

Meer kans van slagen met de Examenbundel!

De Examenbundel bevat oefenexamens met uitleg bij de antwoorden, zodat je

De bundel is speciaal samengesteld voor dit schooljaar, dus je oefent altijd de juiste stof.

Test je kennis met de OriĂŤntatietoets en kijk voor meer tips om te slagen op www.examenbundel.nl.

vmbo gt / mavo

Nederlands 2F biologie nask 1 nask 2 rekenen 2F wiskunde aardrijkskunde economie geschiedenis

Samengevat biedt je een helder en

beknopt overzicht van alle examenstof. Engels/Duits/Frans in de praktijk zijn

theorieboekjes die geworteld zijn in de praktijk. Met een compacte uitleg van

Jouw beste voorbereiding op je examen in 2018

grammatica en vele voorbeeldzinnen.

978-90-06-07397-3 978-90-06-07396-6 978-90-06-07398-0

Al onze uitgaven zijn verkrijgbaar via de erkende boekhandel.

9789006391657_EB_vmBio_omslag.indd 1

drs. E.J. van der Schoot drs. A.N. Leegwater

Meer kans van slagen met Samengevat!

2017|2018

Engels in de praktijk Duits in de praktijk Frans in de praktijk

2017|2018

vmbo gt / mavo biologie

samengevat vmbo vmbo kgt vmbo kgt vmbo gt vmbo vmbo kgt vmbo kgt vmbo kgt vmbo gt

ÂŽ

leert tijdens het oefenen.

examenbundel

vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo (k)gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo

vmbo gt / mavo biologie

Bundels voor al je vakken bestel je op

9 789006 391657

9/05/17 13:43

Deel 1.indd 1

09-03-17 17:57

2017|2018

vmbo gt / mavo

drs. E.J. van der Schoot drs. A.N. Leegwater

biologie

Jouw beste voorbereiding op je examen in 2018

Deel 1.indd 1

09-03-17 17:57

Colofon Auteurs E.J. van der Schoot A.N. Leegwater Vormgeving Maura van Wermeskerken, Apeldoorn Opmaak Grafivorm, Meppel

Over ThiemeMeulenhoff ThiemeMeulenhoff ontwikkelt zich van educatieve uitgeverij tot een learning design company. We brengen content, leerontwerp en technologie samen. Met onze groeiende expertise, ervaring en leeroplossingen zijn we een partner voor scholen bij het vernieuwen en verbeteren van onderwijs. Zo kunnen we samen beter recht doen aan de verschillen tussen lerenden en scholen en ervoor zorgen dat leren steeds persoonlijker, effectiever en efficiënter wordt. Samen leren vernieuwen. www.thiememeulenhoff.nl ISBN 978 90 06 39165 7 Eerste druk, eerste oplage, 2017 © ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, 2017 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B Auteurswet 1912 j° het Besluit van 23 augustus 1985, Stbl. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan Stichting Publicatie- en Reproductierechten Organisatie (PRO), Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp (www.stichting-pro.nl). Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich tot de uitgever te wenden. Voor meer informatie over het gebruik van muziek, film en het maken van kopieën in het onderwijs zie www. auteursrechtenonderwijs.nl. De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot de uitgever wenden.

Deze uitgave is volledig CO2-neutraal geproduceerd. Het voor deze uitgave gebruikte papier is voorzien van het FSC®-keurmerk. Dit betekent dat de bosbouw op een verantwoorde wijze heeft plaatsgevonden.

Deel 1.indd 2

09-03-17 17:57

vmbo gt / mavo biologie

Voorwoord Met deze examenbundel kun je je goed voorbereiden op het schoolexamen en het centraal examen voor het vak biologie vmbo-niveau. De examenbundel bevat de volgende onderdelen: Deel 1: Hier vind je per examenonderwerp een aantal (bewerkte) examenopgaven met uitwerkingen. In de uitwerkingen staan de antwoorden en de daarbij horende toelichtingen. Bij vrijwel alle vragen zijn hints gegeven om je, waar nodig, op weg te helpen. Oriëntatietoets: Deze bestaat uit vragen over alle onderwerpen die in 2018 centraal geëxamineerd worden. Zo kun je nagaan of je de basisbegrippen van de examenonderwerpen beheerst. De antwoorden vind je op www.examenbundel.nl. Na het invullen van je scores krijg je een handig studieadvies. Je ziet welke hoofdstukken in de examenbundel je nog moet oefenen en wat je in samengevat moet leren. Deel 2a: In dit deel staan enkele complete examens met hints en uitwerkingen. Deel 2b: Hierin vind je het integrale examen van 2017, eerste tijdvak, zonder uitwerkingen. De antwoorden vind je op www.examenbundel.nl. Achter in deze bundel vind je tabellen om je ‘cijfer’ te bepalen en een onderwerpregister. Met deze examenbundel kun je oefenen voor het examen in je eigen tijd en in je eigen tempo. Oefenen houdt in dat je probeert een opgave eerst zelf te maken. Lukt dat niet, bekijk dan de hint die bij deze vraag hoort (zie de bladzijde na de opgaven). Pas daarna controleer je jouw antwoorden met de uitwerkingen. Je kunt je vaardigheid om examenopgaven te maken vergroten door het boek samengevat te gebruiken. In dat boek wordt de examenstof per onderwerp overzichtelijk gemaakt en uitgelegd. Ook op www.examenbundel.nl kun je op verschillende manieren oefenen om te kijken of je alle examenstof al beheerst. Voor reacties, zowel van leerlingen als van docenten, houden wij ons graag aanbevolen. Mail naar vo@thiememeulenhoff.nl. Amersfoort, mei 2017

Opmerkingen * Hoofdstukken of vragen die gemarkeerd zijn met een ‘sterretje’ (*) zijn alleen bestemd voor het schoolexamen. Het centraal examen vmbo biologie 2018 wordt afgenomen op donderdag 17 mei tussen 13.30 en 15.30 uur. De makers van de examenbundel en samengevat wensen je daarbij alvast heel veel succes. De overheid stelt regels op die betrekking hebben op specifieke examenonderwerpen, de hulpmiddelen die je tijdens je examen mag gebruiken, duur en datum van je examen, etc. Hoewel deze examenbundel met de grootst mogelijke zorgvuldigheid is samengesteld, kunnen auteur en uitgever geen aansprakelijkheid aanvaarden voor aanwijzingen die betrekking hebben op publicaties van de overheid. Het is altijd raadzaam je docent of onze website www.examenbundel.nl te raadplegen voor actuele informatie die voor jouw examen van belang kan zijn.

Deel 1.indd 3

09-03-17 17:57

Deel 1.indd 1

09-03-17 17:57

vmbo gt / mavo biologie

Inhoud 3 voorwoord 6 tips

deel 1

oefenen op onderwerp 1 Cellen en stofwisseling (K4) opgaven 9 • cellen, weefsels en organen 13 • stofwisseling van cellen 16 hints - uitwerkingen

* 2 Schimmels en bacteriën (K5)

20 opgaven 24 hints - uitwerkingen

9 Voortplanting (K12) opgaven 140 • voortplanting bij mensen 148 • voortplanting bij planten 155 hints - uitwerkingen

opgaven 27 • ordening 35 • plantenfuncties 42 • ecosystemen 51 hints - uitwerkingen

12 Gedrag (V2)

184 opgaven 189 hints - uitwerkingen

oriëntatietoets nagaan wat je al weet 195 opgaven

deel 2a

* 4 Mens en milieu (K7)

examens met uitwerkingen

63 opgaven 72 hints - uitwerkingen

Examen 2015-II

* 5 Houding, beweging en conditie (K8)

207 opgaven 225 hints - uitwerkingen

6 Het lichaam in stand houden (K9)

234 opgaven 256 hints - uitwerkingen

78 opgaven 85 hints - uitwerkingen

opgaven 88 • voeding en vertering 93 • bloedsomloop 99 • uitscheiding: longen, lever, nieren 106 hints - uitwerkingen

Examen 2016-I

Examen 2016-II 265 opgaven 286 hints - uitwerkingen

deel 2b

* 7 Bescherming en huid (K10)

114 opgaven 118 hints - uitwerkingen

8 Reageren op prikkels (K11) opgaven 121 • zintuigen 126 • zenuwstelsel 131 • hormonale regeling 133 hints - uitwerkingen

niet-uitgewerkt examen Examen 2017-I 297 opgaven

bijlagen

cijferbepaling onderwerpregister

Dit onderwerp is alleen bestemd voor het schoolexamen.

Deel 1.indd 5

11 Bescherming en antistoffen (V1)

177 opgaven 181 hints - uitwerkingen

3 Planten en dieren (K6)

10 Erfelijkheid en evolutie (K13)

opgaven 161 • erfelijkheid 167 • evolutie 171 hints - uitwerkingen

09-03-17 17:57

Tips bij het maken van (examen)opgaven bij biologie Voorbereiding • Haal even rustig adem en ontspan je spieren. • Blijf niet te lang bezig met een opgave die je niet kunt beantwoorden. • Lees steeds eerst de vraag of opdracht die achter een nummer staat en daarna de informerende tekst daarboven. Kijk dan goed naar wat echt gevraagd wordt. Uitvoering • Sla tussen de antwoorden steeds een regel over en reserveer voldoende ruimte als je een antwoord nog niet volledig af hebt. • Geef op het opgavenblad aan dat een vraag nog niet af is zodat je die snel terugvindt. • Je kunt bij het lezen van teksten een marker gebruiken. • Bij meerkeuzevragen kun je foutieve antwoorden direct afstrepen, maar maak ze niet onleesbaar. • Als je voor een antwoord moet rekenen, zet die berekening er dan bij, ook als je die berekening niet geheel af kunt maken. Misschien zijn er rekenstappen in je antwoord die toch punten opleveren. • Gebruik geen onduidelijke uitleg zoals: Er is invloed van... (wordt het meer of minder?); het is hoger (het? hoger dan wat?); de temperatuur verandert (hoger of lager?). • Maak bij tijdnood in ieder geval alle meerkeuzevragen. Begin daar op tijd aan. • • • • • •

Controle Lees de vraag nog eens over. Is het antwoord passend? Volgen de zinnen elkaar logisch op? Heb je termen gebruikt die nadere uitleg vragen? Zijn de juiste eenheden vermeld? Zijn bij diagrammen de x- en y-as voorzien van cijfers en eenheden? Zijn alle meerkeuzevragen beantwoord?

Deel 1.indd 6

09-03-17 17:57

deel 1 oefenen op onderwerp

Deel 1.indd 7

09-03-17 17:57

Deel 1.indd 1

09-03-17 17:57

vmbo gt / mavo biologie

1 Cellen en stofwisseling

Cellen en organen

Cellen, weefsels en organen 2p

Cellen en organen

In de afbeelding zijn enkele cellen getekend. Hieronder zijn enkele soortensoorten cellen getekend.

weergegeven.

1 In In de een de afbeelding afbeelding hiernaast hieronderisisonder onderandere andere een deel van de luchtpijp deel van de luchtpijp weergegeven. weergegeven. Drie plaatsen zijn met cijfers aangegeven. → Geef in het schema in de bijlage aan welke cellen op welke plaatsen in de afbeelding voorkomen. Gebruik elke letter één keer. bijlage bij vraag 1

plaats

letter van de cellen op die plaats

1 2 3

... ... ... Drie plaatsen zijn met cijfers aangegeven. Æ Geef in het schema op de uitwerkbijlage in de afbeelding voorkomen.

Weefsels

zijn met cijfers aangegeven. 2 Drie In deplaatsen afbeelding hieronder staan tekeningen van drie soorten weefsel weergegeven. Æ Geef in het schema op de uitwerkbijlage aan welke cellen op welke plaatsen Een onderzoek in de afbeelding voorkomen. Gebruik elke letter één keer. 1p

Een onderzoek 1p

baarmoeder de eileiders. Mandy probeert al meer dan een jaar zwanger te worden. de Omdat het niet en lukt, Æ zal ze onderzocht worden in het ziekenhuis. Met behulp van een HSG zal verstopt zijn. van bekeken worden of haar eileiders verstopt zijn. Een HSG is een röntgenfoto de baarmoeder tekening R tekening S tekening T en de eileiders. Æ Leg uit waardoor een vrouw niet zwanger kan worden als haar eileiders Welke tekening geeft het weefsel weer waarin een medicijn als eerste terechtkomt als verstopt zijn. het door injectie wordt toegediend? A tekening R B tekening S C tekening T 700045-2-617o

700045-2-617o

Deel 1.indd 9

lees verder ►►► 09-03-17 17:58

30 ■ A B C D E

■■■■

Het onderzoek wijst uit dat de baby geen taaislijmziekte zal krijgen. Welk genotype of welke genotypen kan de baby hebben? alleen rr alleen Rr en stofwisseling Examenbundel 2017 | 2018 1 cellen alleen RR Rr of rr RR of Rr Microscopie Microscopie Kirsten krijgt van haar lerares vier microscooppreparaten. Op elk preparaat zit een Kirsten krijgt van haar lerares vier microscooppreparaten. Op elk preparaat zit een etiketje.(zie afbeelding 10). etiketje

afbeelding 10

In één van de preparaten zijn geen celwanden om de cellen aanwezig.

31 ■3 In In welk één van de preparaten zijn geen celwanden om de cellen aanwezig. preparaat is dat? In preparaat welk preparaat is dat? A in 1 A preparaat in preparaat 1 B in 2 C in 3 B preparaat in preparaat 2 D in 4 C preparaat in preparaat 3 D in preparaat 4

000010

4 Welke van de volgende twee beweringen over de bouw van een cel van een schimmel is juist? 1 Een cel van een schimmel heeft een celkern. 2 Rond een cel van een schimmel bevindt zich een celwand. A geen van beide B alleen bewering 1 C alleen bewering 2 D zowel bewering 1 als bewering 2 5 Hiernaast is een foto weergegeven van een microscopisch preparaat met enkele 9 volgroeide cellen. Drie leerlingen zeggen waarom cel P in het microscopische preparaat geen plantaardige cel is. Arend: ‘Deze cel is niet plantaardig want ze heeft een celmembraan.’ Bea: ‘Deze cel is niet plantaardig want er ontbreekt een celwand.’ Cor: ‘Deze cel is niet plantaardig want ze is ongeveer rond.’ Welke van deze leerlingen geeft het beste argument? A Arend B Bea C Cor

Deel 1.indd 10

Lees verder

09-03-17 17:58

vmbo gt / mavo biologie

1 cellen en stofwisseling

Plantencel Vier leerlingen krijgen de opdracht een schematische tekening te maken van een doorsnede van een plantencel met bijbehorende celwand. De doorsnede moet door het midden van de cel zijn. De leerlingen moeten de volgende delen met letters aangeven: b = bladgroenkorrels k = kern v = vacuole cw = celwand De tekeningen zijn hieronder weergegeven.

tekening 1

tekening 2

tekening 3

6 Welke tekening geeft de doorsnede juist weer? A tekening 1 B tekening 2 C tekening 3 D tekening 4

7 Noem bij ieder van de vier celdelen een proces of functie.

tekening 4

Tussenwervelschijf

8 Bevinden zich in een tussenwervelschijf levende cellen? En lopen er slagadertjes naar een wervel toe? ––––––––––––––––––––––––––––– levende cellen in slagadertjes een tussenwervel- lopen naar schijf een wervel ––––––––––––––– ––––––––––– A ja ja B ja nee C nee ja D nee nee

Deel 1.indd 11

09-03-17 17:58

1 cellen en stofwisseling

ORGAANSTELSELS

Examenbundel 2017 | 2018

Orgaanstelsels In de afbeelding hieronder zijn delen van verschillende orgaanstelsels weergeven. Hieronder zijn delen van verschillende orgaanstelsels weergegeven. Een aantal organen is met cijfers Een aantal organen is aangegeven. met cijfers aangegeven.

{ 36

{ 37

9 Geef de cijfers en de bijbehorende namen van twee organen uit de figuur die behoren tot het verteringsstelsel. Æ Geef de cijfers en de bijbehorende namen van twee organen uit de afbeelding die 10 Geef in onderstaande tabel aan met welk cijfer het hart en een armspier worden behoren tot het verteringsstelsel. aangegeven. Vul ook de namen van de orgaanstelsels in waartoe deze organen behoren. Op de uitwerkbijlage staat een tabel. Æ Geef in de tabel op de uitwerkbijlage aan met cijfer het hart en een armspier orgaan cijfer naam van welk het orgaanstelsel worden aangegeven. Vul ook de namen van de orgaanstelsels in waartoe deze hart organen behoren. armspier

11 Geef het cijfer en de naam van het lichaamsdeel uit de figuur waarin zich geel beenmerg bevindt.

14 Deel 1.indd 12

ga naar de volgende pagina 09-03-17 17:58

vmbo gt / mavo biologie

1 cellen en stofwisseling

Stofwisseling van cellen

Proefopstelling Bij een proef in een klaslokaal vullen de leerlingen een aquarium met water. Vervolgens zetten ze een waterpestplantje en twee visjes in het water. Boven de opstelling hangt een grote lamp. Met behulp van een meetopstelling en een computer bepalen ze regelmatig hoeveel gram koolstofdioxide er aanwezig is per liter water. De resultaten van de metingen worden door de computer uitgezet in een diagram.

12 Wat is de grootheid die op de stippellijntjes bij de y-as van het diagram moet worden ingevuld? En wat is de eenheid?

13 Op dag 6 van de proef verandert de toename van het koolstofdioxidegehalte van het water in het aquarium door een verandering in de proefopstelling (zie het diagram hierboven). Er is geen koolstofdioxide aan het water toegevoegd. → Noem drie veranderingen in de proefopstelling die direct de oorzaak kunnen zijn van de verandering van de toename van het koolstofdioxidegehalte.

14 In de kringloop in het aquarium neemt waterpest nitraat op. Voor de productie van welke groep energierijke stoffen gebruikt waterpest dat nitraat? A eiwitten B koolhydraten C mineralen D vetten

15 Bij en in het water van sloten en waterplassen leven ook ratten. → Door welke eigenschap heeft een vis in rust, minder verbranding dan een even grote rat in rust?

Deel 1.indd 13

09-03-17 17:58

1 cellen en stofwisseling

Examenbundel 2017 | 2018

Waterzuivering In het water in een installatie voor afvalwaterzuivering leven veel algen en bacteriën. Om de afbraak van organische stoffen beter te laten verlopen wordt voortdurend lucht met veel zuurstof door het afvalwater gemengd. Dat is niet bedoeld om de algen en bacteriën in leven te houden; ze blijven zonder deze extra lucht ook wel in leven.

16 Is dit mengen met lucht vooral bedoeld om de fotosynthese in deze algen te bevorderen? En om de verbranding in deze bacteriën te bevorderen? A vooral om de fotosynthese te bevorderen B vooral om de verbranding te bevorderen C zowel om de fotosynthese te bevorderen als om de verbranding te bevorderen 17 Bij de afbraak van de drollen door bacteriën en schimmels komen stoffen vrij, die door planten kunnen worden opgenomen. Is koolstofdioxide een van die stoffen? En zuurstof? A geen van beide B alleen koolstofdioxide C alleen zuurstof D zowel koolstofdioxide als zuurstof 18 Welke van de volgende beweringen over algen is of welke zijn juist? 1 Algen krijgen vooral energie uit de verbranding van zouten. 2 Algen verbruiken zouten bij het maken van bepaalde organische stoffen. A geen van beide B alleen bewering 1 C alleen bewering 2 D zowel bewering 1 als bewering 2

Stofwisselingsproces

19 Een zwarte beer in winterslaap drinkt niet. Hij verliest bij het uitademen wel vocht. Toch droogt de beer niet uit. → Schrijf de naam op van een stofwisselingsproces waarbij in het lichaam van de beer water ontstaat.

Experiment

20 In een plant kan zowel verbranding als fotosynthese optreden. Is voor verbranding koolstofdioxide nodig? En is voor fotosynthese koolstofdioxide nodig? A voor geen van beide processen B alleen voor fotosynthese C alleen voor verbranding D zowel voor fotosynthese als voor verbranding Bij een experiment wordt een indicator gebruikt die in kraanwater aangeeft of de hoeveelheid koolstofdioxide toeneemt of afneemt. In gewoon kraanwater is de kleur van de indicator oranje. In de tabel op de volgende pagina staat aangegeven hoe de kleur verandert als de hoeveelheid koolstofdioxide verandert.

Deel 1.indd 14

09-03-17 17:58

de kleur van de indicator oranje. In de tabel hieronder staat aangegeven hoe de kleur verandert als de hoeveelheid koolstofdioxide verandert. vmbohoeveelheid gt / mavo biologie

koolstofdioxide neemt toe

hoeveelheid koolstofdioxide neemt af neemt toe neemt af

kleurverandering van de indicator oranje wordt geel

1 cellen en stofwisseling

kleurverandering van de indicator oranje wordt paars oranje wordt geel oranje wordt paars

Drie reageerbuizen worden gevuld met kraanwater, waaraan wat van de Drie reageerbuizen worden kraanwater, waaraan wat van de indicator indicator wordt toegevoegd. In twee buizen wordt gevuld ook eenmet waterplantje gedaan. wordt twee buizen ook een waterplantje gedaan. Eén van de buizen met eentoegevoegd. plantje wordtIningepakt, zodatwordt er geen licht meer bij Eénhieronder). van de buizen met worden een plantje wordt zodat er geen licht meer bij kan. kan (zie de afbeelding De buizen de hele dagingepakt, voor het raam De buizen 1, 2 en 3 worden de hele dag voor het raam in de zon gezet. in de zon gezet.

21 Welke kleur zal het water in buis 1 na enkele uren hebben?

Æ Welke kleur zal het water 1 na enkele Leginjebuis antwoord uit. uren hebben? Leg je antwoord uit.

22 Treedt er fotosynthese op in het plantje in buis 2? plantje in buis 2? En treedt er verbranding op in het plantje in buis 2? A geen van beide processen A geen van beide processen B alleen fotosynthese B alleen fotosynthese C alleen verbranding alleen verbranding D zowel fotosynthese als C verbranding

{ 20

D zowel fotosynthese als verbranding

Æ Leg uit wat de functie is van buis 3 tijdens het experiment.

23 Leg uit wat de functie is van buis 3 tijdens het experiment. Bij een volgend experiment Bij een volgend experiment wordenworden twee twee andere buizengevuld gevuld met met kraanwater andere buizen kraanwateren enwat van dezelfde 8 ga naar debuis volgende pagina enkele indicator: buis 4 en buis 5. worden wat van dezelfde indicator: buis 4 In en buis4 5. in buisgedaan 5 enkeleen slakjes en een In buis 4 slakjes wordengedaan enkeleenslakjes (zieen de een afbeelding hiernaast). Beide in buis 5 waterplantje enkele slakjes waterplantje buizen wordenvoor voorhet hetraam raam in in het het licht Beide buizen worden licht gezet. gezet.

24 Wat zal de kleur van het water in buis 4 na enkele uren zijn? Leg je antwoord uit.

25 De kleur in buis 5 verandert niet. Dit betekent dat de hoeveelheid koolstofdioxide in

{ 21 hetÆwater Wat gelijk zal deblijft. kleur van het water in buis 4 na enkele uren zijn? Leg je antwoord uit.

{ 22

→ Leg uit waardoor deze hoeveelheid koolstofdioxide in buis 5 gelijk blijft.

De kleur in buis 5 verandert niet. Dit betekent dat de hoeveelheid koolstofdioxide in het water gelijk blijft. Æ Leg uit waardoor de hoeveelheid koolstofdioxide in het water van buis 5 gelijk blijft.

DKTP EN BMR

Deel 1.indd 15

Sinds de jaren vijftig van de vorige eeuw worden de meeste kinderen ingeënt tegen difterie, kinkhoest, tetanus en polio met de zogenaamde DKTP-prik. Bij een DKTP-vaccinatie wordt een kind ingeënt met verzwakte of dode

09-03-17 17:58

www.examenbundel.nl

examenbundels Nederlands Engels Duits Frans wiskunde biologie nask 1 nask 2 aardrijkskunde economie geschiedenis maatschappijkunde

Meer kans van slagen met de Examenbundel!

De Examenbundel bevat oefenexamens met uitleg bij de antwoorden, zodat je

De bundel is speciaal samengesteld voor dit schooljaar, dus je oefent altijd de juiste stof.

Test je kennis met de OriĂŤntatietoets en kijk voor meer tips om te slagen op www.examenbundel.nl.

vmbo gt / mavo

Nederlands 2F biologie nask 1 nask 2 rekenen 2F wiskunde aardrijkskunde economie geschiedenis

Samengevat biedt je een helder en

beknopt overzicht van alle examenstof. Engels/Duits/Frans in de praktijk zijn

theorieboekjes die geworteld zijn in de praktijk. Met een compacte uitleg van

Jouw beste voorbereiding op je examen in 2018

grammatica en vele voorbeeldzinnen.

978-90-06-07397-3 978-90-06-07396-6 978-90-06-07398-0

Al onze uitgaven zijn verkrijgbaar via de erkende boekhandel.

9789006391657_EB_vmBio_omslag.indd 1

drs. E.J. van der Schoot drs. A.N. Leegwater

Meer kans van slagen met Samengevat!

2017|2018

Engels in de praktijk Duits in de praktijk Frans in de praktijk

2017|2018

vmbo gt / mavo biologie

samengevat vmbo vmbo kgt vmbo kgt vmbo gt vmbo vmbo kgt vmbo kgt vmbo kgt vmbo gt

ÂŽ

leert tijdens het oefenen.

examenbundel

vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo (k)gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo vmbo gt / mavo

vmbo gt / mavo biologie

Bundels voor al je vakken bestel je op

9 789006 391657

9/05/17 13:43