Issuu

ONDERNEMEN ONDERNEMEN Keuzedeel E&O Keuzedeel E&O 3/4 vmbo BB/KB/GL Naam Klas

Mixed Omslag Ondernemen vmbo BB-KB-GL.indd Alle pagina's

23/02/2022 10:10

ONDERNEMEN Economie & Ondernemen

COLOFON Auteur Joyce Houtepen

Auteur oriëntatie op het beroep Engelina Muller en RadarTalent Assessment & Ontwikkeling

Eindredactie

Over ThiemeMeulenhoff Over ThiemeMeulenhoff

ThiemeMeulenhoff zich vanmediaspecialist educatieve uitgeverij tot een learningoplossingen design company. ThiemeMeulenhoff ontwikkelt is dé educatieve en levert educatieve voor het We brengen content,Voortgezet leerontwerp en technologie samen. Met onze groeiende expertise, ervaring Primair Onderwijs, Onderwijs, Middelbaar Beroepsonderwijs en Hoger Onderwijs. Deze en leeroplossingen zijn we een partner voor scholen bij het vernieuwen en verbeteren van oplossingen worden ontwikkeld in nauwe samenwerking met de onderwijsmarkt en dragen bij onderwijs. Zo kunnen we samen beter recht doentalentontwikkeling. aan de verschillen tussen lerenden en scholen aan verbeterde leeropbrengsten en individuele en ervoor zorgen dat leren steeds persoonlijker, effectiever en efficiënter wordt.

ThiemeMeulenhoff haalt het beste uit élke leerling. Samen leren vernieuwen.

Toos de Zeeuw

Meer informatie over ThiemeMeulenhoff en een overzicht van onze educatieve oplossingen: www.thiememeulenhoff.nl www.thiememeulenhoff.nl of via de Klantenservice 033 448 36 00

Bureauredactie

ISBN 978 90 06 33199 8 Eerste druk, eerste oplage, 2016 (LRN-line) Eerste druk, eerste oplage, 2022 (LRN-line)

Singeling Tekstproducties

©ThiemeMeulenhoff, ThiemeMeulenhoff, Amersfoort, Amersfoort, 2022 2016 © Alle rechten rechtenvoorbehouden. voorbehouden.Niets Nietsuituitdeze dezeuitgave uitgavemag mag worden verveelvoudigd, opgeslagen Alle worden verveelvoudigd, opgeslagen in in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, elektronisch, mechanisch, mechanisch, door doorfotokopieën, fotokopieën,opnamen, opnamen,ofofenig enigandere andere manier, zonder hetzij manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover zoverhet hetmaken makenvan vankopieën kopieën deze uitgave is toegestaan op grond van artikel Voor uituit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16B 16B Auteurswet Besluit vanvan 23 23 augustus 1985, Stbl.Stbl. 471 en artikel 17 Auteurswet 1912, Auteurswet 1912 1912j° j°hethet Besluit augustus 1985, 471 en artikel 17 Auteurswet dient de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen Stichting 1912,men dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te aan voldoen aan Stichting PublicatieKBKB Hoofddorp Publicatie- en en Reproductierechten Reproductierechten Organisatie Organisatie (PRO), (PRO),Postbus Postbus3060, 3060,2130 2130 Hoofddorp (www.stichting-pro.nl). bloemlezingen, (www.stichting-pro.nl). Voor Voor het het overnemen overnemen van vangedeelte(n) gedeelte(n)uituitdeze dezeuitgave uitgavein in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich tot de uitgever te te readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet) dient men zich tot de uitgever wenden. Voor meer informatie over het gebruik van muziek, film en het maken van kopieën in hetin wenden. Voor meer informatie over het gebruik van muziek, ﬁlm en het maken van kopieën onderwijs zie wzie ww.auteursrechtenonderwijs.nl. het onderwijs www.auteursrechtenonderwijs.nl. De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalingen. De uitgever heeft ernaar gestreefd de auteursrechten te regelen volgens de wettelijke bepalinDegenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot gen. Degenen die desondanks menen zekere rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich de uitgever wenden. alsnog tot de uitgever wenden.

Deze uitgave is volledig CO2-neutraal geproduceerd. Het voor deze uitgave gebruikte papier is voorzien van het FSC®-keurmerk. Deze uitgave is volledig CO2-neutraal geproduceerd. Dit betekent dat de bosbouw op een verantwoorde wijze heeft plaatsgevonden. Het voor deze uitgave gebruikte papier is voorzien van het FSC® -keurmerk. Dit betekent dat de bosbouw op een verantwoorde wijze heeft plaatsgevonden.

WOORD VOORAF MIXED is dé methode voor leerlingen in leerjaar 3 en 4 van het beroepsgerichte vmbo. De methode MIXED is bedoeld voor alle niveaus van het vmbo beroepsgerichte leerweg. In nauwe samenwerking met de gebruikende scholen wordt MIXED continue doorontwikkeld. Belangrijke kenmerken van MIXED: ■ Beroepspraktijk staat centraal. Door een krachtige didactiek met realistische werkplekken en werkbedrijven bereiden de leerlingen zich goed voor op hun examen. ■ Loopbaanoriëntatie en -begeleiding zijn geïntegreerd in het lesmateriaal en sterk gekoppeld aan de werkplek en het werkbedrijf. ■ Ieder zijn eigen MIXED. Scholen kunnen kiezen uit leerwerkboeken, een volledige digitale leeromgeving of de mogelijkheid deze te combineren. ■ De lesstof is gedifferentieerd op basis van de exameneisen, zodat elke leerling de lessen kan volgen op zijn eigen niveau. ■ Werkkaarten helpen de leerling stap voor stap belangrijke vaardigheden zich eigen te maken. ■ Video's verduidelijken de theorie in realistische settings. Leerlingen en docenten kunnen snel aan de slag dankzij de overzichtelijke opbouw. Het leerwerkboek bestaat uit acht blokken, gevolgd door de theorie en een begrippenlijst. ■ Een blok begint met een introductie en een overzicht van de inhoud en leerdoelen. ■ In een blok maakt de leerling praktijkopdrachten en theorieopdrachten. ■ Elk blok sluit af met Oriëntatie op het beroep. Deze opdrachten helpen de leerling met het kiezen van een passende vervolgopleiding. ■ Achter in het boek staat alle theorie op alfabetische volgorde. ■ Achter de theorie staat ook een uitgebreide begrippenlijst. De vetgedrukte woorden in de theorie worden hier uitgelegd. ■

Wij hebben de methode MIXED met de grootste zorg ontwikkeld. Meer informatie kunt u vinden op www.thiememeulenhoff.nl/mixed. Hebt u vragen of suggesties? Neem dan gerust contact op met onze klantenservice via 033 448 3600. Wij wensen u en uw leerlingen een ﬁjne en leerzame tijd met MIXED!

De auteurs, het ontwikkelteam en de uitgever

Beste leerling, Dit boek van Mixed kun je samen met de digitale leeromgeving gebruiken in de les. Dit boek is van jou persoonlijk, dus je mag er aantekeningen in maken. Na dit schooljaar mag je het boek houden. Dat is makkelijk als je volgend jaar iets wilt opzoeken, of iets moet leren voor een toets. Wij wensen je veel succes en plezier met Mixed. Team Mixed

TOELICHTING OP DE PICTOGRAMMEN Oriënteren Opdracht voor tweetal Opdracht voor drietal Groepsopdracht Computeropdracht Theorie-opdracht Tip Werkkaart

INHOUDSOPGAVE Ondernemen Start

Blok 1 Maak je idee concreet

Over dit blok 21 Stap 1 Maak je persoonlijk plan 22 Oriëntatie op het beroep (LOB) 32

Blok 2 Organiseer je onderneming

Over dit blok 43 Stap 2 Maak een organisatieplan 44 Oriëntatie op het beroep (LOB) 56

Blok 3 Maak een marketingplan 1 Over dit blok 63 Stap 3 Doe een omgevingsonderzoek Oriëntatie op het beroep (LOB) 75

Blok 4 Maak een marketingplan 2

Over dit blok 81 Stap 4 Doe nog meer omgevingsonderzoek Oriëntatie op het beroep (LOB) 91

Blok 5 Bedenk je marketingmix

Over dit blok 99 Stap 5 Bedenk je marketingmix 100 Oriëntatie op het beroep (LOB) 113

Blok 6 Breng de ﬁnanciële middelen in kaart Over dit blok 119 Stap 6 Maak je ﬁnancieel plan 119 Oriëntatie op het beroep (LOB) 129

Blok 7 Samen aan de slag

135

Over dit blok 137 Stap 7 Feedback krijgen, geven en verwerken Oriëntatie op het beroep (LOB) 143

Blok 8 Presenteer je plannen Over dit blok 151 Presentatie geven 152 Oriëntatie op het beroep (LOB) 157

Ondernemen Finish Over dit blok 165 Eindopdracht 165

163

149

138

117

Theorie

173

Boekhouding 175 Brancheonderzoek 176 Concurrentieonderzoek 177 Curriculum vitae 178 Distributieonderzoek 180 Doelen stellen 181 Doelgroep 182 Feedback 183 Financieel plan 184 Financieringsplan 185 Huisvesting 186 Investeringsplan 187 Kamer van Koophandel 188 Klantonderzoek 189 Leveranciersonderzoek 190 Liquiditeitsbegroting 192 Marketingmix 193 Marketingplan 194 Marktonderzoek 196 Ondernemerskwaliteiten 197 Ondernemingsplan 198 Ondernemingsvormen 200 Organisatieplan 202 Personeel 203 Plaats 204 Presentatie 205 Presentatie houden 206 Presentatie voorbereiden 208 Prijs 210 Privébegroting 211 Product 212 Promotie 213 Resultatenbegroting 214 SWOT-analyse 215 Verzekeringen 216 Wetten en vergunningen 217

Begrippenlijst

219

BLOK 1

MAAK JE IDEE CONCREET

OVER DIT BLOK

THEORIE BIJ DIT BLOK

STAP 1 MAAK JE PERSOONLIJK PLAN

Opdracht 1 Werk voorbereiden 22 Opdracht 2 Ondernemerskwaliteiten 23 Opdracht 3 Welke kwaliteiten moet een ondernemer bezitten? 24 Opdracht 4 Onderzoek je eigen kwaliteiten 24 Opdracht 5 Feedback krijgen 24 Opdracht 6 Vraag feedback 25 Opdracht 7 Curriculum vitae 25 Opdracht 8 Maak je cv 26 Opdracht 9 Ondernemingsplan 26 Opdracht 10 Maak je idee concreet 27 Opdracht 11 Vraag om feedback 27 Opdracht 12 Beschrijf je product of dienst 27 Opdracht 13 Doelgroepen 28 Opdracht 14 Beschrijf je doelgroep 29 Opdracht 15 Doelen stellen 30 Opdracht 16 Formuleer je ondernemingsdoelen 30 Opdracht 17 Maak je persoonlijk plan 31 Opdracht 18 Controleer je persoonlijk plan 31

ORIËNTATIE OP HET BEROEP (LOB) Opdracht Opdracht Opdracht Opdracht

19 20 21 22

Hobby’s en interesses 32 Dromen 33 Eigenschappen 34 Wat voor type ben jij? 35

Ondernemerskwaliteiten 197 Feedback 183 Curriculum vitae 178 Ondernemingsplan 198 Doelgroep 182 Doelen stellen 181

Ondernemen Blok 1 Maak je idee concreet

BLOK 1 MAAK JE IDEE CONCREET Over dit blok De kracht van elke onderneming is de ondernemer. Een goed ondernemingsplan begint bij jezelf. Daarom begin je als startend ondernemer altijd met het maken van een persoonlijk plan. In dit plan maak je jouw bedrijfsidee concreet, formuleer je de ondernemingsdoelen en kijk je kritisch naar jezelf. In dit blok werk je aan je persoonlijk plan. Je gebruikt hiervoor een format. Dit format is een document met een vaste indeling, waarin alle onderdelen staan die in je ondernemingsplan aan bod moeten komen. Zo weet je zeker dat je niets overslaat.

Wat ga je ondernemen? Wat zou je het liefst doen als ondernemer?

Wat leer je?

□ □ □

een persoonlijk plan maken welke ondernemerskwaliteiten je moet bezitten ondernemingsdoel(en) stellen

Hoe ga je het doen? Plannen is belangrijk voor je beroep en voor je studie. Aan het begin van elk blok maak je een planning voor de rest van de week. Bekijk wat je deze week allemaal moet doen en verdeel de opdrachten over de lesuren. 1 Open het document Planning. 2 Bekijk hoeveel tijd voor dit blok gepland is. 3 Vul in wanneer je welke opdracht doet. 4 Bewaar de planning in je map. 5 Ga je aan Mixed werken? Bekijk dan telkens eerst je planning. 6 Ben je klaar met je werk? Open dan je planning en vul in wat je hebt gedaan. 7 Bewaar de bijgewerkte planning.

Ondernemen Blok 1 Maak je idee concreet

Stap 1 Maak je persoonlijk plan In dit keuzevak werk je je ondernemingsidee uit tot een compleet ondernemingsplan. De eerste stap is je persoonlijk plan. Daarvoor zet je jouw eigen sterke en zwakke punten op papier. Dit persoonlijk plan is het eerste onderdeel van je ondernemingsplan. Bekijk wat jonge ondernemers zeggen Wat zegt Fleur?

Ik heb geleerd dat het belangrijk is om een bedrijf te starten in iets wat je zelf heel erg leuk vindt. Ik heb me altijd al beziggehouden met mode en daarom zie ik mijn bedrijf niet zozeer als werk, maar als een hobby. Wat zegt Thijl?

Ik dacht altijd dat een ondernemingsplan onzin was. Je weet van tevoren toch niet hoeveel omzet je gaat maken. De praktijk is altijd anders. Ik heb geleerd dat een goed plan heel belangrijk is. Je plan verandert wel de hele tijd.

Opdracht 1 Werk voorbereiden

Je ondernemingsplan is een document voor jezelf, zodat je je ideeën goed hebt uitgewerkt. Maar je hebt het ook nodig om bijvoorbeeld een lening aan te vragen bij de bank. Het moet er heel netjes en verzorgd uitzien.

Opdracht 1.1 Je maakt het ondernemingsplan in een format. Dit document gebruik je in alle blokken van deze module. ■ Lees de werkkaart Eisen Ondernemingsplan. Hierin staan de eisen waaraan je ondernemingsplan moet voldoen. ■ Download het document Ondernemingsplan. ■ Sla je ondernemingsplan op in de map Ondernemen. Noem je document Ondernemingsplan [je naam]. Bijvoorbeeld Ondernemingsplan Chloe Terpstra. ■ Bekijk het ondernemingsplan. 22

Ondernemen Blok 1 Maak je idee concreet

Opdracht 2 Ondernemerskwaliteiten

Ieder mens is anders, dus ook iedere ondernemer is uniek. Iedere ondernemer heeft zijn eigen kwaliteiten.

Lees de theorie Ondernemerskwaliteiten. Opdracht 2.1 Lees wat Fleur zegt over haar kwaliteiten. De kwaliteiten van Fleur De afgelopen jaren groeide Hip voor de Heb. Dit komt doordat ik weet wat goede handel is. Ik zie snel met welke spullen ik geld kan verdienen. Op een bepaald moment kon ik al het werk niet meer alleen doen. Ik moest personeel aannemen. Ik ging ervan uit dat de werknemers hard wilden werken, veel ideeën hadden en heel gemotiveerd waren. Net als ik dus. Maar dat was natuurlijk niet altijd zo. Ik vond het moeilijk dat ik ineens ook manager was, in plaats van alleen ondernemer. Ik heb een cursus gevolgd en gekeken naar wat beter kon en me hier heel erg voor ingezet. Het was een leerzame tijd.

Wat zijn twee sterke kwaliteiten van Fleur?

Welke ondernemerskwaliteit heeft zij moeten leren?

Opdracht 2.2 Lees wat Thijl zegt over zijn kwaliteiten. De kwaliteiten van Thijl Het regelen van kleine dingen vind ik saai. Denk aan administratieve klusjes en beschadigingen aan de bakﬁets repareren. Ik stel ze uit en dat is natuurlijk niet handig. Ik heb geleerd dat het goed is om me hier niet meer mee bezig te houden. Ik focus me op waar ik goed in ben, zoals het laten groeien van mijn bedrijf. Ik besteed de kleine klusjes nu uit aan bedrijven die daar goed in zijn.

Waar is Thijl goed in?

Waar is Thijl minder goed in?

Wat heeft Thijl gedaan aan de minder goede kwaliteiten?

Ondernemen Blok 1 Maak je idee concreet

Opdracht 3 Welke kwaliteiten moet een ondernemer bezitten?

Welke kwaliteiten moet je als ondernemer bezitten? En welke kwaliteiten heb jij? Je succes als ondernemer is voor een deel afhankelijk van je eigen ondernemerskwaliteiten.

Opdracht 3.1 ■ Open het document Ondernemerskwaliteiten. ■ Bekijk de tabel. ■ Zoek op internet op ‘ondernemerskwaliteiten’. ■ Noteer nog vijf kwaliteiten die veel worden genoemd. Neem die ook op in de tabel. ■ Sla het document Ondernemerskwaliteiten op in de map Ondernemen. Opdracht 4 Onderzoek je eigen kwaliteiten

Als ondernemer ben jij het middelpunt van het bedrijf. Daarom moet je precies weten waar je goed en waar je slecht in bent.

Opdracht 4.1 ■ Open jouw document Ondernemerskwaliteiten. ■ Noteer je naam boven de eerste tabel. ■ Geef bij elke ondernemerskwaliteit aan of je jezelf daarin sterk, voldoende of zwak vindt. ■ Sla het bijgewerkte document op. Opdracht 5 Feedback krijgen

Feedback krijgen is soms best lastig. Zelfs als je een complimentje krijgt, weet je niet altijd hoe je moet reageren.

Lees de theorie Feedback. Opdracht 5.1 Je collega geeft je een complimentje voor de poster die je hebt gemaakt. Zelf ben je er ook best tevreden over. Wat doe je? Omcirkel het juiste antwoord. a Je haalt je schouders op en zegt niets. b Je zegt: ‘Ach, het stelt niet veel voor.’ c Je zegt: ‘Dank je wel. Ik ben er zelf ook best tevreden over.’

Ondernemen Blok 1 Maak je idee concreet

Opdracht 5.2 Welke feedback is positief en welke negatief? Zet een kruisje in de juiste kolom. Feedback

positief

negatief

Knap van je dat je dit verslag geheel zelfstandig hebt kunnen maken. Ik had deze onvoldoende eigenlijk niet van jou verwacht. Hoe heb je dat gedaan? Bedankt voor het inleveren van het verslag, beter laat dan nooit. Tijdens de presentatie sprak je rustig en duidelijk.

Opdracht 6 Vraag feedback

Het is verstandig om iemand uit je omgeving te vragen om ook jouw sterke en zwakke punten te benoemen.

Deze opdracht doe je met een klasgenoot. Opdracht 6.1 ■ Open jouw document Ondernemerskwaliteiten. Maak eventueel een afdruk. ■ Kies iemand aan wie je feedback vraagt. ■ Noteer de naam van die persoon boven de tweede tabel. ■ Laat diegene de tabel invullen. Opdracht 6.2 Vergelijk de tabel die je zelf hebt ingevuld met de tabel die een ander over jou heeft ingevuld. ■ Bespreek de overeenkomsten en verschillen met elkaar. ■ Bespreek je sterke punten: hoe komen die van pas als ondernemer? ■ Bespreek je zwakke punten: hoe kun je die verbeteren? ■ Bewaar jouw document Ondernemerskwaliteiten. ■

Opdracht 7 Curriculum vitae Lees de theorie Curriculum vitae. Opdracht 7.1 In je cv staat bijvoorbeeld dat je op het vmbo hebt gezeten. Onder welk kopje in je cv komt dit te staan? Omcirkel het juiste antwoord. a persoonlijke gegevens b opleidingen c werkervaring

Ondernemen Blok 1 Maak je idee concreet

Opdracht 7.2 Een cv is meestal onderverdeeld in vier koppen: 1 Persoonlijke gegevens, 2 Werkervaring, 3 Opleidingen en 4 Hobby's. Onder welk kopje hoort de volgende informatie? Zet de nummers 1 t/m 4 in op de juiste plaats: Schaatsen 8401 MK Medewerker Inkoopafdeling Cursus Inkoopmedewerker

Opdracht 8 Maak je cv

Een cv is een document dat je maakt bij een sollicitatiebrief. Maar omdat je cv veel informatie geeft over jou als ondernemer, moet je het ook opnemen in een persoonlijk plan. Je neemt je cv op als bijlage bij je ondernemingsplan.

Opdracht 8.1 ■ Open een nieuw document in Word. In Word kun je kiezen uit een aantal cv-sjablonen. Alle vaste onderdelen van het cv staan daar al in. Zo weet je zeker dat je geen onderdelen vergeet en dat je cv er netjes uitziet. ■ Typ de kop van je cv. ■ Typ het blok met persoonlijke gegevens. ■ Typ het blok over je opleiding, cursussen en trainingen. ■ Typ het blok over je werkervaring. ■ Noem je sterke punten. ■ Typ het blok over je hobby’s. ■ Sla je cv op in de map Ondernemen. Noem het document Cv_[je naam], dus bijvoorbeeld Cv_Yannick Kaminski. Opdracht 8.2 Controleer je cv. Staat alles erin? ■ Voeg een pasfoto toe aan de persoonlijke gegevens. ■ Controleer het document op taal- en spelfouten, lees alles nog eens goed door en breng verbeteringen aan. Laat iemand anders je cv ook controleren op fouten. ■ Sla je deﬁnitieve cv op. ■

Opdracht 9 Ondernemingsplan Lees de theorie Ondernemingsplan. Opdracht 9.1 Welke uitspraken zijn waar? Er zijn meer antwoorden goed. Omcirkel de juiste antwoorden. a Het persoonlijk plan gaat alleen over de kwaliteiten van een ondernemer. b Het organisatieplan is belangrijk voor het aanvragen van een lening bij de bank.

Ondernemen Blok 1 Maak je idee concreet

c De ontwikkelpunten van de ondernemer staan ook in het persoonlijk plan. d Het curriculum vitae is onderdeel van het organisatieplan. e Het bedrijfsidee beschrijft de ondernemer in het persoonlijk plan. Opdracht 10 Maak je idee concreet

Heb je al een ondernemingsidee? Weet je al wat je gaat verkopen of doen? Zet je idee op papier.

Opdracht 10.1 Beschrijf je idee. Doe dit als volgt. ■ Neem een vel papier of open een nieuw document. ■ Schrijf bovenaan ‘Mijn ondernemingsidee’. ■ Beschrijf: ■ Waaruit bestaat je product of dienst? ■ Wat zijn de eigenschappen van je product? ■ Hoe moet je product worden gemaakt? ■ Wat maakt je product uniek? ■ Waarom wil je juist deze onderneming starten? Opdracht 11 Vraag om feedback

Feedback vragen is best moeilijk, maar het is ook heel waardevol!

Opdracht 11.1 ■ Ga met drie klasgenoten bij elkaar zitten. ■ Om beurten vertelt iemand zijn/haar idee en motivatie. ■ Geef elkaar feedback. ■ Schrijf de feedback die je krijgt op. ■ Pas je idee eventueel aan. ■ Werk je ondernemingsidee uit op de computer. ■ Sla je ondernemingsidee op in de map Ondernemen. Noem het document Ondernemingsidee [je naam]. Opdracht 12 Beschrijf je product of dienst In deze opdracht werk je uit wat je gaat verkopen. Opdracht 12.1 Wat ga je verkopen?

Ondernemen Blok 1 Maak je idee concreet

Opdracht 12.2 Noem de eigenschappen van jouw product of dienst. Beschrijf bijvoorbeeld het materiaal waar het product van gemaakt is, de vorm, wat het kan, wat de voordelen en de nadelen zijn en welk probleem van de consument het product oplost.

Opdracht 12.3 Waarom heb je voor dit product gekozen?

Opdracht 12.4 Wat maakt jouw product uniek?

Opdracht 12.5 Hoe wordt jouw product (of dienst) gemaakt? Kun je dat helemaal zelf of heb je daar anderen bij nodig?

Opdracht 12.6 Maak je een product? Maak een schets van het product. ■ Bewaar de schets. ■ Voeg je schets toe aan je ondernemingsplan. Dit is een bijlage bij je ondernemingsplan. (De bijlagen komen achterin.) Opdracht 13 Doelgroepen Lees de theorie Doelgroep.

Ondernemen Blok 1 Maak je idee concreet

Opdracht 13.1 Vul in wat de doelgroep van de bedrijven zou kunnen zijn. Staalfabriek Hoogovens

Pretpark Duinrell

Kledingwinkel Coolcat

Ekoplaza

ANWB

Opdracht 13.2 Bekijk de webshop van Fleur: www.hipvoordeheb.nl. Wat is de doelgroep van Hip voor de Heb?

Opdracht 13.3 Bekijk de webshop van Thijl: www.thijl.nl. Wat is de doelgroep van Thijl?

Opdracht 14 Beschrijf je doelgroep

Welke groep mensen zal interesse hebben in jouw product of dienst?

Lees de theorie Doelgroep als dat nodig is nog een keer. Opdracht 14.1 Beschrijf je doelgroep. Dit doe je als volgt. ■ Bedenk of je wilt verkopen aan particulieren of bedrijven. ■ Bedenk de plaats waar je je op richt. ■ Bedenk de doelgroepkenmerken.

Ondernemen Blok 1 Maak je idee concreet

Opdracht 15 Doelen stellen

Je wilt met je onderneming een doel bereiken. Wat is jouw doel? Rijk worden, creatief bezig zijn, onafhankelijkheid? Het is belangrijk om je doelen duidelijk te omschrijven.

Lees de theorie Doelen stellen. Opdracht 15.1 Waarvoor staat het woord SMART? S: M: A: R: T:

Opdracht 15.2 Wat is het verschil tussen kwantitatieve en kwalitatieve doelen?

Opdracht 15.3 Welke doelen zijn SMART? Er zijn meer antwoorden goed. Omcirkel de juiste antwoorden. a b c d

Homeland wil de totale omzet vergroten met 8% komend jaar door te investeren in reclame. Barrington wil met alle winkels de jaaromzet verhogen met 4%. De Rode Roos wordt de beste in de markt. Dj Harrie wil het eerste jaar een marktaandeel verkrijgen van 4%.

Opdracht 16 Formuleer je ondernemingsdoelen Opdracht 16.1 Bedenk wat je wilt bereiken. Doe dit zowel voor de korte als voor de lange termijn. Je kunt een verkoopdoel hebben of een omzetdoel. Zorg ervoor dat je doelen realistisch zijn! Gebruik de werkkaart SMART doelen stellen. ■ Pak een papier. ■ Bekijk je idee. ■ Bekijk je doelgroep. ■ Bedenk een doel voor het eerste jaar. ■ Noteer je doel.

Ondernemen Blok 1 Maak je idee concreet

Opdracht 17 Maak je persoonlijk plan

Je hebt over alle onderdelen van het persoonlijk plan nagedacht. Je hebt schetsen gemaakt, een cv en aantekeningen in je boek. Nu is het tijd om alles netjes in je ondernemingsplan te zetten.

Gebruik de werkkaart Eisen Ondernemingsplan. Opdracht 17.1 ■ Open het document Ondernemingsplan. ■ Ga naar Hoofdstuk 1 Persoonlijk plan. ■ Vul paragraaf 1.1 De ondernemer in. ■ Voeg je cv toe als bijlage. Dit is bijlage 1 Curriculum vitae. De bijlagen komen achterin. ■ Vul paragraaf 1.2 Het bedrijf in. ■ Voeg je schets van het product toe als bijlage. Dit is bijlage 2 Productschets. ■ Sla je ondernemingsplan op. Opdracht 18 Controleer je persoonlijk plan

De kop is eraf! Je hebt de eerste beslissingen genomen over je onderneming! Controleer wat je in dit blok hebt gedaan.

Opdracht 18.1 ■ Open jouw Ondernemingsplan. ■ Ga naar het Persoonlijk plan. ■ Lees nog een keer door wat je hebt ingevuld. ■ Maak eventueel nog aanpassingen. ■ Controleer de tekst op spel- en taalfouten. Gebruik de spellingchecker van Word. Let op dat de taal op ‘Nederlands (standaard)’ staat. ■ Sla je ondernemingsplan op.

Ondernemen Blok 1 Maak je idee concreet

Oriëntatie op het beroep (LOB)

In dit blok heb je nagedacht over de kwaliteiten die een ondernemer nodig heeft. Dit noem je ondernemerskwaliteiten. Welke van deze kwaliteiten heb jij zelf? Ben je een doorzetter, durf je risico’s te nemen, ben je zelfstandig? Met voldoende ondernemerskwaliteiten kun jij je droom waarmaken. Maar waar droom jij eigenlijk van? In de volgende opdrachten ga je op zoek naar jouw dromen en eigenschappen. Opdracht 19 Hobby’s en interesses Opdracht 19.1 Wat wilde je worden toen je op de basisschool zat?

Opdracht 19.2 Wat is je hobby?

Opdracht 19.3 Wat vind je het leukst aan jouw hobby?

Opdracht 19.4 Waar ben je goed in?

Ondernemen Blok 1 Maak je idee concreet

Opdracht 19.5 Wat is je favoriete bezigheid?

Opdracht 19.6 Welke eigenschappen vind je prettig van de mensen met wie je graag omgaat?

Opdracht 19.7 Over welke onderwerpen praat je graag?

Opdracht 19.8 Welk schoolvak vind je het leukst?

Opdracht 20 Dromen In deze opdracht beschrijf je hoe je leven eruit zou zien als je dromen uitkomen. Gebruik daarbij je antwoorden van de opdracht hiervoor. In je toekomstdroom is alles mogelijk: je doet de dingen waar je goed in bent, je gaat om met de mensen die je leuk vindt en je hebt alleen maar schoolvakken en taken die je leuk vindt. Opdracht 20.1 Ik droom ervan om:

Opdracht 20.2 Bekijk de toekomstdromen die je hebt opgeschreven bij de opdracht hiervoor. Past het ondernemerschap hierbij? Leg je antwoord uit. Ja / Nee, omdat:

Ondernemen Blok 1 Maak je idee concreet

Opdracht 21 Eigenschappen In deze opdracht denk je na over je eigenschappen. Welke eigenschappen zijn handig voor een ondernemer? Welke eigenschappen mis je of zou je verder willen ontwikkelen? Opdracht 21.1 Hier staan uitspraken die te maken hebben met eigenschappen van mensen. Lees de uitspraken en kies steeds één van de volgende cijfers: 1 = past niet bij mij 2 = past soms bij mij 3 = past meestal bij mij 4 = past helemaal bij mij 1

Ik ben leergierig.

Ik ben trots.

Ik heb gevoel voor humor.

Ik weet altijd precies wat ik nog moet doen.

Ik leer snel iets nieuws.

Ik ben een doorzetter.

Ik kan goed samenwerken.

Ik heb zelfvertrouwen.

Ik kan rustig blijven als het moeilijk of druk wordt.

Ik kan goed met mensen omgaan.

Ik denk vooruit.

Ik ben enthousiast.

Ik durf mijn mening te geven.

Ik kan anderen overtuigen.

Ik ben creatief.

Ik kan mij goed concentreren.

Ik werk het liefst alleen.

Ik wil resultaat zien van mijn werk.

Ik stel hoge eisen aan mijzelf.

Ik ben geduldig.

Ik neem graag de leiding.

Ik ben meer een doener.

Ik ben meer een denker.

Ik ben betrouwbaar.

Opdracht 21.2 Bekijk de uitspraken die je het cijfer 4 hebt gegeven. Maak een top 3 van de eigenschappen die het best bij jou passen. 1 2 3

Ondernemen Blok 1 Maak je idee concreet

Opdracht 21.3 Staan er eigenschappen in jouw top 3 die je als ondernemer goed kunt gebruiken? Welke zijn dat? Leg je antwoord uit.

Opdracht 21.4 Bekijk de uitspraken die je het cijfer 1 hebt gegeven. Dit zijn eigenschappen die niet bij jou passen. Welke daarvan heb je nodig als ondernemer? Maak een top 3. 1 2 3

Opdracht 21.5 Kies een van de eigenschappen uit de opdracht hiervoor en bedenk hoe je dit zou kunnen leren. Leg je antwoord uit.

Opdracht 22 Wat voor type ben jij? Opdracht 22.1 Omcirkel steeds het cijfer van een van de vijf activiteiten die jij het leukst vindt. Als je geen van de vijf activiteiten leuk vindt, kies je de minst vervelende. I 1

boodschappen doen met een boodschappenlijstje

de tafel dekken voor het kerstdiner bij je oma

geluidsapparatuur bedienen tijdens een feest

de menukaartjes ontwerpen voor een feestelijk diner

een boodschappenlijstje maken voor het kerstdiner

II 1

je kledingkast netjes indelen

uitdenken hoe een apparaat precies werkt

creatief bezig zijn

de stal van je paard schoonmaken

een ander helpen met zijn of haar huiswerk

III 1

voor je vrienden drankjes maken tijdens een belangrijke sportwedstrijd op tv

de band van je eigen ﬁets plakken

de uitleg lezen over werkwoordspelling, om dit echt goed te begrijpen

een gedicht lezen

de administratie doen

Ondernemen Blok 1 Maak je idee concreet

IV 1

een nieuw recept bedenken

een kledingstuk ontwerpen

je schoolwerk heel netjes maken

een pijnstiller halen bij de apotheek als je vriend(in) hoofdpijn heeft

je eigen kleding maken

V 1

het decor ontwerpen voor een musical

het gereedschap na gebruik weer op de juiste plek in de schuur opbergen

nieuw gereedschap uitproberen

een oplossing bedenken voor een probleem

het gereedschap aangeven als je vader je brommer repareert

VI 1

je klasgenoot helpen bij een lastige opdracht

met machines werken

bezig zijn met getallen, cijfers en formules

de stof uitkiezen voor nieuwe kussens op de bank

onderzoekende vragen stellen, om te weten hoe dingen werken

VII 1

werken volgens regels

een brommer repareren

een moeilijke som oplossen

een knutselactiviteit organiseren

een peuter helpen met eten

VIII 1

kunst bekijken in een museum

sporten

een ander tips geven over een leuke vakantiebestemming

je huiswerk op tijd inleveren

een reisschema voor de vakantie bedenken

IX 1

zelf een kaart maken voor de verjaardag van je oma

een kast in elkaar te zetten

voor hapjes zorgen tijdens het verjaardagsfeestje van je moeder

je antwoorden op een toets nog een keer overkijken voor je hem inlevert

op internet antwoorden zoeken op moeilijke vragen

X 1

een verhaal schrijven

je huiswerk controleren op fouten

je vriendin vragen of ze hulp nodig heeft bij het leren van een toets

lang nadenken over een belangrijke keuze

een stukje rijden met je brommer

Ondernemen Blok 1 Maak je idee concreet

Opdracht 22.2 Kijk in de tabel welke letter hoort bij de activiteit die jij hebt gekozen. Bijvoorbeeld: heb je bij I gekozen voor antwoord 2, dan omcirkel je de D. I

III

VII

VIII

Opdracht 22.3 Kijk welke letter je het vaakst gekozen hebt: A / B / C / D / E (omcirkel de juiste letter). ■ Heb je het meest gekozen voor A? Dan hoor je misschien tot de doeners. ■ Heb je het meest gekozen voor B? Dan hoor je misschien tot de preciezen. ■ Heb je het meest gekozen voor C? Dan hoor je misschien tot de denkers. ■ Heb je het meest gekozen voor D? Dan hoor je misschien tot de helpers. ■ Heb je het meest gekozen voor E? Dan hoor je misschien tot de kunstzinnigen. Opdracht 22.4 Lees de tekst die hoort bij jouw type en onderstreep wat je van jezelf herkent. A. De doener zegt: ‘Je kunt maar beter iets te doen hebben.’ Ik ben een doener, ik kan slecht stilzitten. Anderen vinden mij weleens een beetje onrustig. Ik voel me het lekkerst als ik bezig ben: de hond uitlaten, de afwas doen, huiswerk maken. Ik wil graag resultaat zien. Anderen vinden mij handig en praktisch. B. De precieze zegt: ‘Je moet zo weinig mogelijk aan het toeval overlaten.’ Ik ben precies en serieus. Ik houd van orde, niet van rommel. Ik houd me aan afspraken en regels. Regelmaat vind ik plezierig, dan weet ik waar ik aan toe ben. Ik houd niet van onverwachte veranderingen en vind het prettig als dingen goed geregeld zijn. Dat geeft duidelijkheid en zekerheid. C. De denker zegt: ‘Je moet niet oordelen voor je alles goed hebt onderzocht.’ Ik denk veel na over de dingen om me heen. Ik ga ervan uit dat alles een oorzaak en een gevolg heeft. Ik wil dan ook graag weten hoe iets is ontstaan: wat is de betekenis van een bepaald verschijnsel? Hoe zit de grammatica van een vreemde taal in elkaar of hoe werkt een machine? Ik vind dat ik de dingen van alle kanten moet bekijken. D. De helper zegt: ‘Waarderen en gewaardeerd worden, helpen en geholpen worden, daar draait het om in het leven.’ Ik ben een sociaal mens. Ik werk graag met anderen samen en wil graag dat zij zich goed voelen. Ik houd niet van ruzie. Ik heb er moeite mee om nee te zeggen. Relaties tussen mensen vind ik interessant. Ik doe mee aan allerlei sociale activiteiten. Ik wil graag iets betekenen voor anderen en ik geniet van de aandacht die ik dan krijg.

Ondernemen Blok 1 Maak je idee concreet

E. De kunstzinnige zegt: ‘Wat ik maak, hoeven anderen niet mooi te vinden’. Ik ben artistiek en creatief. Ik maak veel mooie dingen. Ik beeldhouw of schilder graag, maar ik houd ook van muziek en dans. Iets namaken doe ik niet, daar houd ik niet van. Ik wil het echt zelf maken.

Opdracht 22.5 Zou jij jezelf ook bij het type indelen dat uit de test komt? Leg je antwoord uit.

Opdracht 22.6 Lees nu de teksten over de andere types. Onderstreep de zinnen waarin jij je ook herkent. Opdracht 22.7 Hoe zouden de eigenschappen die je onderstreept hebt je later kunnen helpen in je werk? Leg je antwoord uit.

ONDERNEMEN ONDERNEMEN Keuzedeel E&O Keuzedeel E&O 3/4 vmbo BB/KB/GL Naam Klas

Mixed Omslag Ondernemen vmbo BB-KB-GL.indd Alle pagina's

23/02/2022 10:10